|

در ضرورت اتمام کارستانِ نیمه‌تمام

مسعود رهبری.مدرس دانشگاه و رئیس منطقه‌ فارس سازمان عدالت و آزادی ایران اسلامی

به نظر می‌رسد آنچه باعث شد انتخابات مجلس دهم در تهران و شیراز به کامیابی کامل اصلاح‌طلبان منجر شود، ساختار مشابه جامعه‌شناختی و فرهنگی در این دو کلان‌شهر ایران است. مردم این شهرها شاخصه‌های فرهنگی و جامعه‌شناختی مشابهی دارند و از همین رو، ناخودآگاه، جهت‌گیری سیاسی‌شان در انتخابات نیز معمولاً یکسان از آب درمی‌آید. گرایش به فضای باز سیاسی و اجتماعی و انزجار از افراط‌گرایی، ماجراجویی، تک‌صدایی، خردستیزی و قرائت‌های تنگ‌نظرانه و متصلّب از شاخصه‌های مشترک فرهنگیِ کلان‌شهرهایی مثل تهران و شیراز است که در دوره‌های مختلف انتخابات، آرای مردم این شهرها را به سمت و سوی واحدی سوق می‌دهد. جالب است که این نکته را گاه در تحلیل‌های جناح رقیب هم می‌بینیم؛ برخی از آنها در واکنش به آرای مردم تهران در انتخابات اخیر، این نتایج را حاصل «غلبه‌ی سبک زندگی غرب‌گرایانه» در تهران عنوان کردند.
اساساً سمت‌وسوی حرکت جامعه‌ ایرانی (به‌ویژه در برخی از کلان‌شهرها) در تمام مؤلفه‌های اعتقادی، فرهنگی و جامعه‌شناختی، در جهتی متفاوت غایات جریان محافظه‌کار و «اصول‌گرا» قرار دارد و بدنه‌ اجتماعی جریان محافظه‌کار و سنت‌گرا در جامعه‌ی ایرانی، روزبه‌روز لاغرتر مي‌شود. بنابراین به‌باور نگارنده، جریان فکری اصلاح‌طلب، از آنجا که با سمت‌وسوی حرکت جامعه‌ ایرانی سازگارتر و با غایات و امیال این جامعه همسوتر است، قاعدتاً باید مستمراً مورد اقبال و انتخاب این جامعه قرار گیرد. البته در این میان، یک شرط اساسی وجود دارد و آن تصمیم شهروندان برای حضور در انتخابات است. گاهی جامعه‌ ایرانی به هر دلیلی از صندوق رأی روی برمی‌گرداند و از جلوه‌گری سیاسی و انتخاباتی پرهیز می‌کند. هرگاه این پرهیز و روی‌گردانی رخ داده است، جناح سنت‌گرا با همان بدنه‌ی نحیف خود توانسته است ارکان قدرت سیاسی را در دست بگیرد و بر ارکان انتخابی نظام مسلط شود؛ اما هرگاه میل به مشارکت و شوق به بازی‌گری سیاسی در جامعه‌ی ایرانی فراگیر شده است، نتیجه‌ محتوم انتخاباتْ پیروزی اصلاح‌طلبان بوده است. آنچه در دو انتخابات اخیر ریاست جمهوری و مجلس رخ داده است میل جامعه به مشارکت سیاسی است. ریشه‌یابی تفصیلی و بیان مبسوط علل موج مشارکت اخیر در دو انتخابات گذشته مجال دیگری می‌طلبد؛ اما در یک کلام، می‌توان اطمینان از سلامت انتخابات، عبرت‌گیری از نتایج مشارکت‌گریزی‌های سابق و اعتماد به رأی و نظر رهبران اصلاحات، در کنار انسجام درونی اصلاح‌طلبان را از عوامل اصلی خیزش مشارکت‌جویانه‌ ایرانیان در دو انتخابات اخیر دانست. این موج مشارکت در تهران توانست کار را یکسره سازد و نمایندگانی همسو با مطالبات و گرایش سیاسی و فرهنگی اکثریت قریب به اتفاق تهرانیان را راهی خانه‌ی ملت کند. اما در شیراز، نفر چهارم فهرست امید، با فاصله‌ی ناچیزی از راه‌ یافتن به بهارستان در دور اول بازمانده و منتظر تصمیم دوباره‌ی شهروندان شیرازی برای جلوه‌گری انتخاباتی است. توسعه‌ فرهنگی و سیاسی استان و رشد و شکوفایی و درخشش شهر شعر و ادب و صلح و عشق، نیازمند نمایندگانی همدل، متحد و هماهنگ است. شیرازیان قریب به ۱۲ سال نظاره‌گر میدان‌داری طیف اصول‌گرا در مجلس بوده‌اند. اگر حاصل کار این جریان سیاسی برای رفاه و آبادانی این ملک و ملت کارگشا بود، این‌چنین با پاسخ منفی مردم مواجه نمی‌شدند. این جناح،‌ به‌شدت نیاز به مرخصی دارد تا خود را ترمیم و درمان کند و به آسیب‌شناسی دقیق کارنامه‌ خود بپردازد. بنابراین نباید با غفلت از دور دوم انتخابات، هارمونی اعتدال و اصلاحات را در کرسی‌های چهارگانه‌ شیراز ناموزون ساخت. باید نخبگان و دانشگاهیان و چهره‌های مورد وثوق مردم دوباره به صحنه بیایند و اهمیت تکمیل پیروزی در دور دوم را برای جامعه تبیین کنند. حضور مردم و به‌ویژه بدنه‌ اجتماعی اصلاح‌طلبان در دور دوم، حتی بیشتر از دور اول اهمیت دارد؛ چرا که در دور دوم، شرط ورود به مجلس، اکثریت نسبی آراء است و چه‌بسا ما با اختلاف ناچیزی، کرسی‌های باقی‌مانده در شیراز و دیگر شهرستان‌ها را از دست بدهیم.
واقعیت این است که ما برای بازگرداندن کامل کشور به ریل اعتدال و عقلانیت و خروج از نابسامانی‌های و آوارهای باقی‌مانده از گذشته، نیازمند استفاده از تمام ظرفیت خود در نهاد قانون‌گذاری کشور هستیم. بسیار پیش می‌آید که تنها یک رأیِ مخالف یا موافق در مجلس، سرنوشت کشور را عوض می‌کند. در جریان رأی اعتماد به کابینه‌ روحانی، دکتر محمدعلی نجفی برای رسیدن به وزارت آموزش و پرورش،‌ تنها به یک رأی نیاز داشت.بنابراین مردم، نخبگان و کنشگران سیاسی و مدنی باید تمام همت خود را دوباره به میدان آورند تا کارستان نیمه‌تمام ۷ اسفند، در ۱۰ اردیبهشت کامل شود.

به نظر می‌رسد آنچه باعث شد انتخابات مجلس دهم در تهران و شیراز به کامیابی کامل اصلاح‌طلبان منجر شود، ساختار مشابه جامعه‌شناختی و فرهنگی در این دو کلان‌شهر ایران است. مردم این شهرها شاخصه‌های فرهنگی و جامعه‌شناختی مشابهی دارند و از همین رو، ناخودآگاه، جهت‌گیری سیاسی‌شان در انتخابات نیز معمولاً یکسان از آب درمی‌آید. گرایش به فضای باز سیاسی و اجتماعی و انزجار از افراط‌گرایی، ماجراجویی، تک‌صدایی، خردستیزی و قرائت‌های تنگ‌نظرانه و متصلّب از شاخصه‌های مشترک فرهنگیِ کلان‌شهرهایی مثل تهران و شیراز است که در دوره‌های مختلف انتخابات، آرای مردم این شهرها را به سمت و سوی واحدی سوق می‌دهد. جالب است که این نکته را گاه در تحلیل‌های جناح رقیب هم می‌بینیم؛ برخی از آنها در واکنش به آرای مردم تهران در انتخابات اخیر، این نتایج را حاصل «غلبه‌ی سبک زندگی غرب‌گرایانه» در تهران عنوان کردند.
اساساً سمت‌وسوی حرکت جامعه‌ ایرانی (به‌ویژه در برخی از کلان‌شهرها) در تمام مؤلفه‌های اعتقادی، فرهنگی و جامعه‌شناختی، در جهتی متفاوت غایات جریان محافظه‌کار و «اصول‌گرا» قرار دارد و بدنه‌ اجتماعی جریان محافظه‌کار و سنت‌گرا در جامعه‌ی ایرانی، روزبه‌روز لاغرتر مي‌شود. بنابراین به‌باور نگارنده، جریان فکری اصلاح‌طلب، از آنجا که با سمت‌وسوی حرکت جامعه‌ ایرانی سازگارتر و با غایات و امیال این جامعه همسوتر است، قاعدتاً باید مستمراً مورد اقبال و انتخاب این جامعه قرار گیرد. البته در این میان، یک شرط اساسی وجود دارد و آن تصمیم شهروندان برای حضور در انتخابات است. گاهی جامعه‌ ایرانی به هر دلیلی از صندوق رأی روی برمی‌گرداند و از جلوه‌گری سیاسی و انتخاباتی پرهیز می‌کند. هرگاه این پرهیز و روی‌گردانی رخ داده است، جناح سنت‌گرا با همان بدنه‌ی نحیف خود توانسته است ارکان قدرت سیاسی را در دست بگیرد و بر ارکان انتخابی نظام مسلط شود؛ اما هرگاه میل به مشارکت و شوق به بازی‌گری سیاسی در جامعه‌ی ایرانی فراگیر شده است، نتیجه‌ محتوم انتخاباتْ پیروزی اصلاح‌طلبان بوده است. آنچه در دو انتخابات اخیر ریاست جمهوری و مجلس رخ داده است میل جامعه به مشارکت سیاسی است. ریشه‌یابی تفصیلی و بیان مبسوط علل موج مشارکت اخیر در دو انتخابات گذشته مجال دیگری می‌طلبد؛ اما در یک کلام، می‌توان اطمینان از سلامت انتخابات، عبرت‌گیری از نتایج مشارکت‌گریزی‌های سابق و اعتماد به رأی و نظر رهبران اصلاحات، در کنار انسجام درونی اصلاح‌طلبان را از عوامل اصلی خیزش مشارکت‌جویانه‌ ایرانیان در دو انتخابات اخیر دانست. این موج مشارکت در تهران توانست کار را یکسره سازد و نمایندگانی همسو با مطالبات و گرایش سیاسی و فرهنگی اکثریت قریب به اتفاق تهرانیان را راهی خانه‌ی ملت کند. اما در شیراز، نفر چهارم فهرست امید، با فاصله‌ی ناچیزی از راه‌ یافتن به بهارستان در دور اول بازمانده و منتظر تصمیم دوباره‌ی شهروندان شیرازی برای جلوه‌گری انتخاباتی است. توسعه‌ فرهنگی و سیاسی استان و رشد و شکوفایی و درخشش شهر شعر و ادب و صلح و عشق، نیازمند نمایندگانی همدل، متحد و هماهنگ است. شیرازیان قریب به ۱۲ سال نظاره‌گر میدان‌داری طیف اصول‌گرا در مجلس بوده‌اند. اگر حاصل کار این جریان سیاسی برای رفاه و آبادانی این ملک و ملت کارگشا بود، این‌چنین با پاسخ منفی مردم مواجه نمی‌شدند. این جناح،‌ به‌شدت نیاز به مرخصی دارد تا خود را ترمیم و درمان کند و به آسیب‌شناسی دقیق کارنامه‌ خود بپردازد. بنابراین نباید با غفلت از دور دوم انتخابات، هارمونی اعتدال و اصلاحات را در کرسی‌های چهارگانه‌ شیراز ناموزون ساخت. باید نخبگان و دانشگاهیان و چهره‌های مورد وثوق مردم دوباره به صحنه بیایند و اهمیت تکمیل پیروزی در دور دوم را برای جامعه تبیین کنند. حضور مردم و به‌ویژه بدنه‌ اجتماعی اصلاح‌طلبان در دور دوم، حتی بیشتر از دور اول اهمیت دارد؛ چرا که در دور دوم، شرط ورود به مجلس، اکثریت نسبی آراء است و چه‌بسا ما با اختلاف ناچیزی، کرسی‌های باقی‌مانده در شیراز و دیگر شهرستان‌ها را از دست بدهیم.
واقعیت این است که ما برای بازگرداندن کامل کشور به ریل اعتدال و عقلانیت و خروج از نابسامانی‌های و آوارهای باقی‌مانده از گذشته، نیازمند استفاده از تمام ظرفیت خود در نهاد قانون‌گذاری کشور هستیم. بسیار پیش می‌آید که تنها یک رأیِ مخالف یا موافق در مجلس، سرنوشت کشور را عوض می‌کند. در جریان رأی اعتماد به کابینه‌ روحانی، دکتر محمدعلی نجفی برای رسیدن به وزارت آموزش و پرورش،‌ تنها به یک رأی نیاز داشت.بنابراین مردم، نخبگان و کنشگران سیاسی و مدنی باید تمام همت خود را دوباره به میدان آورند تا کارستان نیمه‌تمام ۷ اسفند، در ۱۰ اردیبهشت کامل شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.