بساطی که بساطی نیست
هانيه خرمي
مردی میانسال کنار بساط ترازو اش چمباتمه زده و عبور و مرور مردم را در این روزهای آخر سال را نگاه میکند به امید یک نفر که سراغی از او و بساطش بگیرد. هم ردیف مرد تا چشم کار میکند دستفروشها بساط انداختهاند و برای جلب مشتری قیمت اجناس را با صدای بلند تکرار میکنند از ترقه و وسایل سفره هفتسین گرفته تا لباس و کفش و ... . تشتهای بزرگ آبی رنگ در هر صد متر قرار دارد که تعداد زیادی ماهی گلی در آن است و صاحبهایشان کنار تشت روی صندلی یا گوشه جدول نشستهاند. صاحبمغازهها با بیخیالی گوشهای از مغازه نشستهاند و یا با گوشی ور میرند و یا تخمه میخورند. مردمی که کمتر کیسههای خرید در دست دارند یا بیشتر سعی میکنند بچههای کوچکشان را راضی نگه دارند و پا روی دل خود میگذارند. دختری هشت، نه ساله که چادر عربی پوشیده درحالیکه دست برادر خردسالش را گرفته بادکنک میفروشد و گاهی حرص نفروختن بادکنکهایش را با یک پس گردنی بر سر برادرش خالی میکند.
راه به راه گروههای نوازنده برای کسب اندک پولی، ساز میزنند و تم شلوغی بازار را تکمیل میکنند. مغازهدارها سماق میمکند و وضع دستفروشها هم از این بهتر نیست. مردی بر سر کفش بچگانهای برای دخترش با دستفروش چانه میزند که شاید قدری تخفیف بگیرد، فروشنده اما جان تمام خانوادهاش را قسم میخورد که برایش نمیصرفد. مردی میگوید: «خدا هیچکس را شرمنده زن و بچهاش نکند.
پول خرید یک کفش را هم ندارم. پول کارگری که کفاف این اجناس گران را نمیدهد.» اما کارمندها هم وضعیتی مشابه دارند. خانمی که کارمند است میگوید: «برای بچههایم خرید میکنم خودم که واجب نیستم. اصلا چیزی نمیماند که برای خودم خرج کنم.» داد فروشندهها به هوا رفته صاحب یک خواروبارفروشی میگوید: «جز چندکیلو تخمه چیز دیگری نفروختهام اینطور پیش برود همه اجناسم خراب میشود.»
چند خانم از یک بوتیک بیرون میآیند و در مورد قیمتهای بالا حرف میزنند. یک خانواده پنج نفره میگذرد که دو پسر و یک دختر خردسال که روی شانه پدرش به خواب رفته دارند، مادر خانواده یک نایلون در دست دارد که چند ماهی گلی در آن میچرخند و در دست دیگرش یک نایلون بزرگتر است که قابلمهای تمام سهم خرید آنها را شامل شده. خانمی به دخترش گوشزد میکند: «کفش ارزانی بخر»
با یک حساب دو دوتا چهارتا میشود گفت که یک خرید ساده و متوسط به پانصد هزار تومان میرسد.
این درحالی است که عیدی هر کارمند فقط 680 هزار تومان است یعنی اگر خانوادهای حتی دو بچه داشته باشد نمیتواند از پس خرج و مخارج بربیاید. البته این در صورتی است که خرید آجیل و میوه و شیرینی را در نظر نگیریم. یکی دیگر از علتهای گرانی عدم نظارت ارگانهای مربوطه است، که یک جنس در هر مغازه قیمت متفاوتی دارد.
این را البته اصناف توجیه میکنند و مغازهداران هم بههمانترتیب با توجیهاتی نظیر گرانی اجاره مغازه و خرج و مخارج به این توجیهات دامن میزنند. این در شرایطی است که شهروندان همواره با تماس با شماره تلفن 124 میتوانند شکایات خود را از گرانفروشیها به اطلاع مسئولان برسانند. اما شاید بیش و پیش از آنکه شهروندان از رسیدگی به این شکایات ناامید باشند، دلیل خالی بودن سبدهای خرید این روزها، نه تنها گرانفروشیهای مکرر، بلکه گرانیهای روزافزون و دور شدن نسبت دخل با خرج خانوارهای ایرانی باشد.
مردی میانسال کنار بساط ترازو اش چمباتمه زده و عبور و مرور مردم را در این روزهای آخر سال را نگاه میکند به امید یک نفر که سراغی از او و بساطش بگیرد. هم ردیف مرد تا چشم کار میکند دستفروشها بساط انداختهاند و برای جلب مشتری قیمت اجناس را با صدای بلند تکرار میکنند از ترقه و وسایل سفره هفتسین گرفته تا لباس و کفش و ... . تشتهای بزرگ آبی رنگ در هر صد متر قرار دارد که تعداد زیادی ماهی گلی در آن است و صاحبهایشان کنار تشت روی صندلی یا گوشه جدول نشستهاند. صاحبمغازهها با بیخیالی گوشهای از مغازه نشستهاند و یا با گوشی ور میرند و یا تخمه میخورند. مردمی که کمتر کیسههای خرید در دست دارند یا بیشتر سعی میکنند بچههای کوچکشان را راضی نگه دارند و پا روی دل خود میگذارند. دختری هشت، نه ساله که چادر عربی پوشیده درحالیکه دست برادر خردسالش را گرفته بادکنک میفروشد و گاهی حرص نفروختن بادکنکهایش را با یک پس گردنی بر سر برادرش خالی میکند.
راه به راه گروههای نوازنده برای کسب اندک پولی، ساز میزنند و تم شلوغی بازار را تکمیل میکنند. مغازهدارها سماق میمکند و وضع دستفروشها هم از این بهتر نیست. مردی بر سر کفش بچگانهای برای دخترش با دستفروش چانه میزند که شاید قدری تخفیف بگیرد، فروشنده اما جان تمام خانوادهاش را قسم میخورد که برایش نمیصرفد. مردی میگوید: «خدا هیچکس را شرمنده زن و بچهاش نکند.
پول خرید یک کفش را هم ندارم. پول کارگری که کفاف این اجناس گران را نمیدهد.» اما کارمندها هم وضعیتی مشابه دارند. خانمی که کارمند است میگوید: «برای بچههایم خرید میکنم خودم که واجب نیستم. اصلا چیزی نمیماند که برای خودم خرج کنم.» داد فروشندهها به هوا رفته صاحب یک خواروبارفروشی میگوید: «جز چندکیلو تخمه چیز دیگری نفروختهام اینطور پیش برود همه اجناسم خراب میشود.»
چند خانم از یک بوتیک بیرون میآیند و در مورد قیمتهای بالا حرف میزنند. یک خانواده پنج نفره میگذرد که دو پسر و یک دختر خردسال که روی شانه پدرش به خواب رفته دارند، مادر خانواده یک نایلون در دست دارد که چند ماهی گلی در آن میچرخند و در دست دیگرش یک نایلون بزرگتر است که قابلمهای تمام سهم خرید آنها را شامل شده. خانمی به دخترش گوشزد میکند: «کفش ارزانی بخر»
با یک حساب دو دوتا چهارتا میشود گفت که یک خرید ساده و متوسط به پانصد هزار تومان میرسد.
این درحالی است که عیدی هر کارمند فقط 680 هزار تومان است یعنی اگر خانوادهای حتی دو بچه داشته باشد نمیتواند از پس خرج و مخارج بربیاید. البته این در صورتی است که خرید آجیل و میوه و شیرینی را در نظر نگیریم. یکی دیگر از علتهای گرانی عدم نظارت ارگانهای مربوطه است، که یک جنس در هر مغازه قیمت متفاوتی دارد.
این را البته اصناف توجیه میکنند و مغازهداران هم بههمانترتیب با توجیهاتی نظیر گرانی اجاره مغازه و خرج و مخارج به این توجیهات دامن میزنند. این در شرایطی است که شهروندان همواره با تماس با شماره تلفن 124 میتوانند شکایات خود را از گرانفروشیها به اطلاع مسئولان برسانند. اما شاید بیش و پیش از آنکه شهروندان از رسیدگی به این شکایات ناامید باشند، دلیل خالی بودن سبدهای خرید این روزها، نه تنها گرانفروشیهای مکرر، بلکه گرانیهای روزافزون و دور شدن نسبت دخل با خرج خانوارهای ایرانی باشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.