|

دعوا می‌کنم پس هستم

شهریار کریمی

دختر بچه 5-6ساله بازیگوش گویا دستش از چادر مادرش رها شده بود، ناگهان به دنبال مادرش که عرض خیابان را پیموده بود و تا وسط خیابان رسیده بود دوید. راننده پراید نقره‌ای ناگهان پایش را بر روی پدال ترمز فشار داد و راننده پیکان سفید قراضه که با توقف ناگهانی پراید مواجه شده بود، با شتابی که داشت با پراید نقره‌ای برخورد کرد. راننده پراید بدون مقدمه چماقی را که از قبل زیر صندلی خود تعبیه کرده بود برداشت و به طرف راننده پیکان رفت. پس از چند ثانیه سر وصورت هر دو راننده غرق خون شد. دیگرمشخص نبود کدامیک از آن‌ها راننده پراید وکدامیک راننده پیکان بود. دعوا با میانجی‌گری مردم و رسیدن پلیس به مخل ضرب وشتم به پایان رسید. راننده تاکسی که خود 60سال سن داشت و به همراه مسافرین خود از داخل تاکسی شاهد این درگیری بود آهی کشید و پک عمیقی به سیگار پر دودش زد. سپس دود غلیظ سیگارش را با ولع بلعید و آن را از بینی‌اش بیرون داد. دود چرخی میان سبیل‌های پرپشت جو گندمی‌اش زد و به آهستگی و خرامان از لای سبیل راننده پیر بیرون آمد. راننده تاکسی آهی کشید وگفت: «خدا شاهده 15سال توی تهران مسافرکشی کردم. آقا فحش بدی که از دهان مردم تهران بیرون می‌آمد پدرسوخته و مرتیکه بود. به خاطر تصادف و این چیزا که خدا نکنه مرافعه می‌کردند. اینجا تا تقی به توقی می‌خوره با چوب وچماق وشمشیروقمه به جان هم می‌افتند بدبخت کسی که می‌خواد میانجی‌گری کنه. معلوم نیست چه به سراوبیاد. گوش می‌دهی بابا جان راننده پراید از قبل یه گرز گذاشته بود زیر صندلی. همین گرز باعث این درگیری شد. آخه مرد حسابی گرز برای چته که توی ماشینت گذاشتی؟ الله‌اکبر. خوب نگاه کردید؟ اگر چوبه یه کم اون طرف تر زده بود راننده پیکانه در جا می‌مرد. خدا وکیلی نمی‌دانم این دعوا مرافعه سر هیچ وپوچ؟»
خشونت در استان کرمانشاه به گمان بسیاری از همشهریانی که مدتی را در کلان شهرهای دیگر زندگی کرده‌اند بیش از حد معمول است. به نحوی که «بهمن مرادی فر» در حاشیه نشست سازمان‌های متولی امور فرهنگی، اجتماعی، مردمی و اطلاع رسانی که با رویکرد پیشگیرانه از وقوع جرم با حضور رئیس مرکز مطالعات اجتماعی وجرم شناسی قوه قضاییه در سرسرای دادگستری استان کرمانشاه برگزار شد گفت: «ضرب وجرح عمدی، تهدید و توهین و سرقت بیش‌ترین جرایمی هستند که در استان کرمانشاه به وقوع می‌پیوندد. به گفته این مقام قضایی، تلاش دستگاه قضایی استان در راستای مهار وکنترل خشونت در جامعه باید با همراهی ارگان‌ها و ادارات فرهنگی و اجتماعی استان متمرکز باشد و اگر در این راه بتوانیم موفقیت‌هایی به دست آوریم، می‌تواند آثار مثبتی در کاهش جرایم یاد شده داشته باشد. خشونت می‌تواند در رفتارهای شخصی وفردی، در محیط خانواده و جامعه بروز و ظهورکند. البته گاهی خشونت در سطح یک جامعه کوچک‌تر و محدودتر با توجه به ارتباط فرد با گروه خشونت‌گرا با طیف‌های مختلف از جوامع صورت می‌گیرد. البته عوامل خشونت در جوامع و فرهنگ‌های مختلف با توجه به محیط طبیعی، شرایط اقتصادی، شرایط فرهنگی متغییر است. اما آنچه استان کرمانشاه را از سایر استان‌ها به خصوص استان‌های مرکزی و استان‌های صنعتی از لحاظ نوع و علت رفتار خشونت آمیز متمایز می‌کند قابل تامل و نیازمند تحقیقات گسترده میدانی مراکز تحقیقاتی دولتی و دانشگاهی است. بنا به تحقیقات نویسنده این سطور در بین اقشار مختلف مردم کرمانشاه رفتار خشونت آمیز مردم استان با موارد زیر ارتباط تنگاتنگ دارد:
خانواده: کودک پس از تولد در خانواده مراحل رشد را سپری می‌کند. رفتارهای پدر و مادر در حافظه او ثبت می‌شود. راوابط عاطفی پدر و مادر و رفتار مسالمت‌آمیز آن‌ها با یکدیگر، کودک را در آرامش و رفتار خشونت‌آمیز و درگیری‌های آن‌ها کودک را در فشار و بحران روحی رشد می‌دهد. همین نهاد خانواده به کودک خط مشی‌های آینده از قبیل: چگونگی ارتباط با گروه هم‌بازی‌ها، هم‌کلاسان و جامعه‌ای که به آن وارد می‌شود را تحمیل می‌کند. بنابراین خانواده می‌تواند نخستین عامل در انتقال عوامل خشونت‌زا یا ملایم‌زا به فرد باشد.
طبیعت استان: یکی از اساتید دانشگاهی کرمانشاه بر این اعتقاد است که نخستین و مهم‌ترین عاملی که می‌تواند در اعمال رفتار خشونت‌آمیز مردم کرمانشاه تاثیر داشته باشد محیط طبیعی و شرایط اقلیمی استان است. یک انسان کرمانشاهی از بدو تولد و زمانی‌که چشم به جهان می‌گشاید طبیعت وحشی وکوه‌های سر به فلک کشیده را می‌بیند. استواری و استحکام و طبیعت وحشی استان با روح و روان متولد کرمانشاه عجین می شود. حال اگر شرایط اقتصادی، فرهنگی و آموزشی برای این فرد مهیا باشد، فرد می‌تواند تبدیل به یک انسان با ثبات، متفکر، اندیشمند، خلاق ومبتکر شود. اما برعکس این موضوع هم اگر اتفاق بیفتد این خلاقیت، تفکر، اندیشه وابتکار می تواند در جهت اعمال خلاف قانون که توام با خشونت است سوق پیدا کند. محرومیت: به اعتقاد بسیاری از شهروندان کرمانشاه علت بسیاری از رفتارهای خشونت آمیز مردم و شهروندان کرمانشاهی محرومیت‌های مادی و به تبع آن محرومیت‌های اجتماعی است. یک کارگر کرمانشاهی در این خصوص می‌گوید: من خودم هر زمان که به کار و کسب درآمد مشغول هستم رفتارم با پدر ومادر، خواهر و برادر، زن و فرزندان و تمام دوستان و مردم خوب است. چون هیچ ناراحتی از بابت نان ولباس برای زن و بچه ندارم و وقتی همه چیزم رو به راه باشد اگر کسی قصد به راه انداختن دعوا و مرافعه را داشته باشد سعی میکنم خودم کوتاه بیایم تا چیزهایی را که دارم را از دست ندهم.
اعتیاد: یک دانشجوی رشته علوم اجتماعی می‌گوید: یکی از پیامدهای محرومیت در کرمانشاه اعتیاد است. من دوستانی داشتم که با وجود اینکه در دانشگاه تحصیل می‌کردند به دلیل اوضاع نامناسب مالی ترک تحصیل کردند. پس از مدتی که بعضی از آنها را دیدم یا معتاد شده بودند یا خلافکار. اما تعداد خیلی کمی را هم دیدم که به کار آزاد مشغول شدند و تا حدودی موفق و از کار خود راضی به نظر می‌رسیدند. او دلیل به اعتیاد کشیده شدن دسته اول را سرخوردگی و دور شدن از آرزوهای تباه شده می‌دانست و بر این باور بود که اعتیاد نقش بسیار زیادی در رفتار خشونت آمیزبسیاری از همشهریان دارد.
بیکاری: بسیاری از همشهریان، اساتید دانشگاهی، وکیلان دادگستری و کارشناسان قوه قضاییه بر این اعتقادند که بیکاری یکی از مهم‌ترین عواملی است که باعث بروز وظهور رفتار خشونت‌آمیز است. یک شهروند مغازه‌دار می‌گوید: «در اصفهان و تبریز وقتی در خیابان‌ها قدم می‌زنی اول فکر می‌کنی که چه شهرهای کم جمعیتی هستند. اما وقتی زمان بیشتری را آنجا می‌گذرانی و صبح زود بیرون می‌روی جمعیت خیلی زیادی را می‌بینی که هر کدام به طرف محل کار می‌روند. بیشتر جمعیت این شهرها شاغل هستند و وقتی از سرکار به خانه بر می‌گردند ابتدا استراحت می‌کنند و بعد به تفریح و ورزش مشغول می‌شوند. اما در کرمانشاه از صبح تا شب جمعیت علاف جوانان را می‌بینی که بی‌هدف در خیابان‌ها و بازار می‌گردند. این جمعیت بیکار، خواه ناخواه دنبال شر می‌گردند و فکر و ذکرشان دعوا و مرافعه به خاطر روکم‌کنی است. اگر کار و شغل برای آن‌ها هم فراهم باشد بیشتر انرژی آنها را کار می‌گیرد و دعوا و مرافعه کمتری در شهر می‌بینیم.»
نداشتن سرمایه و مهارت‌های شغلی: سروان پشوتن یکی از پرسنل معاونت اجتماعی نیروی انتظامی نیز در خصوص رفتار خشونت‌آمیز مردم کرمانشاه بر این باور است که بسیاری از این رفتارها به دلیل عدم داشتن سرمایه برای ایجاد اشتغال و همچنین عدم داشتن مهارت‌های شغلی است. او می‌گوید بازجویی‌ها و تحقیقات نشان می‌دهند بسیاری از افراد بزه‌کار که دست به اعمال خشونت‌آمیز و بزه‌کارانه می‌زنند به دلیل محرومیت از داشتن سرمایه برای اشتغال و مهارت‌های تخصصی اشتغالی است. اغلب مجرمین در بازجویی‌های خود دلیل ارتکاب به جرم را بیکاری و عدم داشتن مهارت‌های شغلی عنوان می‌کنند. تراکم جمعیتی و الگوی سکونت: اساتید علوم اجتماعی و جامعه‌شناسان استان نیز بر این باورند که کرمانشاه شهری است که پس از جنگ تحمیلی دچار تغییر و تحولات بسیاری شد. یکی از این تحولات هجوم سرسام‌آور جمعیت روستایی به شهرکرمانشاه است که باعث ازدیاد جمعیت به‌صورت ناگهانی شد. جمعیتی که برای افزایش آن از قبل هیچ تدبیری اندیشه نشده بود. این جمعیت به تدریج در شهرک‌های مختلف پراکنده شدند. بسیاری از نزاع‌هایی که در کرمانشاه به وقوع می‌پیوندند نیز به دلیل عدم تطبیق‌پذیری فرهنگ‌ها با یکدیگر است. نوع سکونت دائم و موقت نیز در بروز رفتار خشونت‌آمیز در شهرها نیز اهمیت دارد. در صورتی‌که شهروندان دارای منزل مسکونی شخصی باشند و مدت زیادی را در آن زندگی کنند با مردم محل زندگی خود به مرور زمان خو می‌گیرند وبا فرهنگ‌های مختلف آشنا می‌شوند که این آشنایی و خو گرفتن‌ها باعث ایجاد تعامل و صمیمیت می‌شود. و صد البته زندگی آپارتمانی نیز یکی دیگر از عوامل خشونت‌باردر کرمانشاه است. عدم فرهنگ‌سازی در خصوص زندگی آپارتمانی یکی از مشکلاتی است که گریبان‌گیر مردم کرمانشاه شده است. تراکم جمعیت در این واحد‌ها و عدم تطبیق‌پذیری فرهنگ‌های مختلف نیز موضوعی است که باید به صورت تخصصی توسط کارشناسان اجتماعی و جامعه‌شناسی و به خصوص صدا وسیما به آن پرداخته شود.
جنگ تحمیلی: یکی از عواملی که بسیاری از جامعه‌شناسان وکارشناسان علوم اجتماعی و به خصوص مردم در بروز رفتار خشونت‌آمیز مردم کرمانشاه تاثیرگذار می‌دانند. وقوع جنگ تحمیلی و تاثیرات ناشی از بمباران‌های شهرها است که بر روح و روان مردم تاثیرت به‌سزایی بر جای گذاشته است. پیرمرد سالخورده‌ای در این خصوص می‌گوید: من هنوز که هنوز است شب‌ها خواب بمباران را می‌بینم. وقتی صدای آژیر آمبولانس یا دزدگیر ماشینی را می‌شنوم خیال می‌کنم که می‌خواهد بمباران شود. نزدیک عید و چهارشنبه‌سوری که می‌شود وقتی صدای ترقه را می‌شنوم می‌خواهم کسی را که ترقه را ترکانده بگیرم و خفه کنم. او می‌گوید فقط خودش اینطور نیست و بسیاری از هم‌سالان خود را که جنگ را دیده‌اند را دارای روحیات شبیه به خود می‌داند. بسیاری دیگر از مردم بر این باورند که جنگ نه تنها بر اعصاب و روان آنها بلکه به نسل‌های بعد از خود نیز تاثیر گذاشته است و جنگ را یکی از عوامل موثر در روحیات و رفتار خشونت بار مردم می‌دانند.
دانشمندان علم روانشناسی بر این باورند که در انسان دو نوع میل متفاوت وجود دارد. به باور «فروید» انسان بصورت طبیعی میل به بدرفتاری و نیک‌رفتاری دارد که در انسان‌ها هر کدام از این امیال به گونه مختلف بروز پیدا می‌کند. اما «آدرنو» براین باور است که طبیعت و ذات انسانی شر است و در واقع خشونت و رفتارهای خشونت‌آمیز بصورت طبیعی در ذات انسان نهفته است. اما جامعه‌شناسان برخلاف این عده بر این باورند که طبیعت و فطرت خشونت‌گرا و یا ملایم‌گرا در انسان وجود ندارد. این محیط زندگی و جامعه است که عامل اصلی شکل‌گیری هر نوع رفتاری در انسان می‌باشد. به هرحال به نظر می‌رسد هر دو عامل می‌تواند در شکل‌دهی رفتارهای خشونت‌آمیز در انسان نقش داشته باشد. به این معنا که محیط زندگی واجتماع می‌تواند در تقویت هر کدام از امیال انسانی بی‌تاثیر نباشد. برخی هم باورها و اعتقادات دینی را از عوامل خشونت در جوامع برشمرده‌اند اما در این مورد باید گفت این نظریه به صورت مطلق نمی‌تواند قابل پذیرش باشد زیرا ادیان مختلف در جهان ویژگی‌های متفاوتی دارند. بیشتر ادیان شرقی پیروانشان را بر صلح، مدارا، آرامش ودوری از خشونت فرا می‌خوانند. در کرمانشاه نیز با وجود ادیان مختلف در پی سالیان دراز مردم در صلح و صفا و بدون در نظر گرفتن دین و مذهب در کنار هم زندگی مسالمت‌آمیزی داشته‌اند.

دختر بچه 5-6ساله بازیگوش گویا دستش از چادر مادرش رها شده بود، ناگهان به دنبال مادرش که عرض خیابان را پیموده بود و تا وسط خیابان رسیده بود دوید. راننده پراید نقره‌ای ناگهان پایش را بر روی پدال ترمز فشار داد و راننده پیکان سفید قراضه که با توقف ناگهانی پراید مواجه شده بود، با شتابی که داشت با پراید نقره‌ای برخورد کرد. راننده پراید بدون مقدمه چماقی را که از قبل زیر صندلی خود تعبیه کرده بود برداشت و به طرف راننده پیکان رفت. پس از چند ثانیه سر وصورت هر دو راننده غرق خون شد. دیگرمشخص نبود کدامیک از آن‌ها راننده پراید وکدامیک راننده پیکان بود. دعوا با میانجی‌گری مردم و رسیدن پلیس به مخل ضرب وشتم به پایان رسید. راننده تاکسی که خود 60سال سن داشت و به همراه مسافرین خود از داخل تاکسی شاهد این درگیری بود آهی کشید و پک عمیقی به سیگار پر دودش زد. سپس دود غلیظ سیگارش را با ولع بلعید و آن را از بینی‌اش بیرون داد. دود چرخی میان سبیل‌های پرپشت جو گندمی‌اش زد و به آهستگی و خرامان از لای سبیل راننده پیر بیرون آمد. راننده تاکسی آهی کشید وگفت: «خدا شاهده 15سال توی تهران مسافرکشی کردم. آقا فحش بدی که از دهان مردم تهران بیرون می‌آمد پدرسوخته و مرتیکه بود. به خاطر تصادف و این چیزا که خدا نکنه مرافعه می‌کردند. اینجا تا تقی به توقی می‌خوره با چوب وچماق وشمشیروقمه به جان هم می‌افتند بدبخت کسی که می‌خواد میانجی‌گری کنه. معلوم نیست چه به سراوبیاد. گوش می‌دهی بابا جان راننده پراید از قبل یه گرز گذاشته بود زیر صندلی. همین گرز باعث این درگیری شد. آخه مرد حسابی گرز برای چته که توی ماشینت گذاشتی؟ الله‌اکبر. خوب نگاه کردید؟ اگر چوبه یه کم اون طرف تر زده بود راننده پیکانه در جا می‌مرد. خدا وکیلی نمی‌دانم این دعوا مرافعه سر هیچ وپوچ؟»
خشونت در استان کرمانشاه به گمان بسیاری از همشهریانی که مدتی را در کلان شهرهای دیگر زندگی کرده‌اند بیش از حد معمول است. به نحوی که «بهمن مرادی فر» در حاشیه نشست سازمان‌های متولی امور فرهنگی، اجتماعی، مردمی و اطلاع رسانی که با رویکرد پیشگیرانه از وقوع جرم با حضور رئیس مرکز مطالعات اجتماعی وجرم شناسی قوه قضاییه در سرسرای دادگستری استان کرمانشاه برگزار شد گفت: «ضرب وجرح عمدی، تهدید و توهین و سرقت بیش‌ترین جرایمی هستند که در استان کرمانشاه به وقوع می‌پیوندد. به گفته این مقام قضایی، تلاش دستگاه قضایی استان در راستای مهار وکنترل خشونت در جامعه باید با همراهی ارگان‌ها و ادارات فرهنگی و اجتماعی استان متمرکز باشد و اگر در این راه بتوانیم موفقیت‌هایی به دست آوریم، می‌تواند آثار مثبتی در کاهش جرایم یاد شده داشته باشد. خشونت می‌تواند در رفتارهای شخصی وفردی، در محیط خانواده و جامعه بروز و ظهورکند. البته گاهی خشونت در سطح یک جامعه کوچک‌تر و محدودتر با توجه به ارتباط فرد با گروه خشونت‌گرا با طیف‌های مختلف از جوامع صورت می‌گیرد. البته عوامل خشونت در جوامع و فرهنگ‌های مختلف با توجه به محیط طبیعی، شرایط اقتصادی، شرایط فرهنگی متغییر است. اما آنچه استان کرمانشاه را از سایر استان‌ها به خصوص استان‌های مرکزی و استان‌های صنعتی از لحاظ نوع و علت رفتار خشونت آمیز متمایز می‌کند قابل تامل و نیازمند تحقیقات گسترده میدانی مراکز تحقیقاتی دولتی و دانشگاهی است. بنا به تحقیقات نویسنده این سطور در بین اقشار مختلف مردم کرمانشاه رفتار خشونت آمیز مردم استان با موارد زیر ارتباط تنگاتنگ دارد:
خانواده: کودک پس از تولد در خانواده مراحل رشد را سپری می‌کند. رفتارهای پدر و مادر در حافظه او ثبت می‌شود. راوابط عاطفی پدر و مادر و رفتار مسالمت‌آمیز آن‌ها با یکدیگر، کودک را در آرامش و رفتار خشونت‌آمیز و درگیری‌های آن‌ها کودک را در فشار و بحران روحی رشد می‌دهد. همین نهاد خانواده به کودک خط مشی‌های آینده از قبیل: چگونگی ارتباط با گروه هم‌بازی‌ها، هم‌کلاسان و جامعه‌ای که به آن وارد می‌شود را تحمیل می‌کند. بنابراین خانواده می‌تواند نخستین عامل در انتقال عوامل خشونت‌زا یا ملایم‌زا به فرد باشد.
طبیعت استان: یکی از اساتید دانشگاهی کرمانشاه بر این اعتقاد است که نخستین و مهم‌ترین عاملی که می‌تواند در اعمال رفتار خشونت‌آمیز مردم کرمانشاه تاثیر داشته باشد محیط طبیعی و شرایط اقلیمی استان است. یک انسان کرمانشاهی از بدو تولد و زمانی‌که چشم به جهان می‌گشاید طبیعت وحشی وکوه‌های سر به فلک کشیده را می‌بیند. استواری و استحکام و طبیعت وحشی استان با روح و روان متولد کرمانشاه عجین می شود. حال اگر شرایط اقتصادی، فرهنگی و آموزشی برای این فرد مهیا باشد، فرد می‌تواند تبدیل به یک انسان با ثبات، متفکر، اندیشمند، خلاق ومبتکر شود. اما برعکس این موضوع هم اگر اتفاق بیفتد این خلاقیت، تفکر، اندیشه وابتکار می تواند در جهت اعمال خلاف قانون که توام با خشونت است سوق پیدا کند. محرومیت: به اعتقاد بسیاری از شهروندان کرمانشاه علت بسیاری از رفتارهای خشونت آمیز مردم و شهروندان کرمانشاهی محرومیت‌های مادی و به تبع آن محرومیت‌های اجتماعی است. یک کارگر کرمانشاهی در این خصوص می‌گوید: من خودم هر زمان که به کار و کسب درآمد مشغول هستم رفتارم با پدر ومادر، خواهر و برادر، زن و فرزندان و تمام دوستان و مردم خوب است. چون هیچ ناراحتی از بابت نان ولباس برای زن و بچه ندارم و وقتی همه چیزم رو به راه باشد اگر کسی قصد به راه انداختن دعوا و مرافعه را داشته باشد سعی میکنم خودم کوتاه بیایم تا چیزهایی را که دارم را از دست ندهم.
اعتیاد: یک دانشجوی رشته علوم اجتماعی می‌گوید: یکی از پیامدهای محرومیت در کرمانشاه اعتیاد است. من دوستانی داشتم که با وجود اینکه در دانشگاه تحصیل می‌کردند به دلیل اوضاع نامناسب مالی ترک تحصیل کردند. پس از مدتی که بعضی از آنها را دیدم یا معتاد شده بودند یا خلافکار. اما تعداد خیلی کمی را هم دیدم که به کار آزاد مشغول شدند و تا حدودی موفق و از کار خود راضی به نظر می‌رسیدند. او دلیل به اعتیاد کشیده شدن دسته اول را سرخوردگی و دور شدن از آرزوهای تباه شده می‌دانست و بر این باور بود که اعتیاد نقش بسیار زیادی در رفتار خشونت آمیزبسیاری از همشهریان دارد.
بیکاری: بسیاری از همشهریان، اساتید دانشگاهی، وکیلان دادگستری و کارشناسان قوه قضاییه بر این اعتقادند که بیکاری یکی از مهم‌ترین عواملی است که باعث بروز وظهور رفتار خشونت‌آمیز است. یک شهروند مغازه‌دار می‌گوید: «در اصفهان و تبریز وقتی در خیابان‌ها قدم می‌زنی اول فکر می‌کنی که چه شهرهای کم جمعیتی هستند. اما وقتی زمان بیشتری را آنجا می‌گذرانی و صبح زود بیرون می‌روی جمعیت خیلی زیادی را می‌بینی که هر کدام به طرف محل کار می‌روند. بیشتر جمعیت این شهرها شاغل هستند و وقتی از سرکار به خانه بر می‌گردند ابتدا استراحت می‌کنند و بعد به تفریح و ورزش مشغول می‌شوند. اما در کرمانشاه از صبح تا شب جمعیت علاف جوانان را می‌بینی که بی‌هدف در خیابان‌ها و بازار می‌گردند. این جمعیت بیکار، خواه ناخواه دنبال شر می‌گردند و فکر و ذکرشان دعوا و مرافعه به خاطر روکم‌کنی است. اگر کار و شغل برای آن‌ها هم فراهم باشد بیشتر انرژی آنها را کار می‌گیرد و دعوا و مرافعه کمتری در شهر می‌بینیم.»
نداشتن سرمایه و مهارت‌های شغلی: سروان پشوتن یکی از پرسنل معاونت اجتماعی نیروی انتظامی نیز در خصوص رفتار خشونت‌آمیز مردم کرمانشاه بر این باور است که بسیاری از این رفتارها به دلیل عدم داشتن سرمایه برای ایجاد اشتغال و همچنین عدم داشتن مهارت‌های شغلی است. او می‌گوید بازجویی‌ها و تحقیقات نشان می‌دهند بسیاری از افراد بزه‌کار که دست به اعمال خشونت‌آمیز و بزه‌کارانه می‌زنند به دلیل محرومیت از داشتن سرمایه برای اشتغال و مهارت‌های تخصصی اشتغالی است. اغلب مجرمین در بازجویی‌های خود دلیل ارتکاب به جرم را بیکاری و عدم داشتن مهارت‌های شغلی عنوان می‌کنند. تراکم جمعیتی و الگوی سکونت: اساتید علوم اجتماعی و جامعه‌شناسان استان نیز بر این باورند که کرمانشاه شهری است که پس از جنگ تحمیلی دچار تغییر و تحولات بسیاری شد. یکی از این تحولات هجوم سرسام‌آور جمعیت روستایی به شهرکرمانشاه است که باعث ازدیاد جمعیت به‌صورت ناگهانی شد. جمعیتی که برای افزایش آن از قبل هیچ تدبیری اندیشه نشده بود. این جمعیت به تدریج در شهرک‌های مختلف پراکنده شدند. بسیاری از نزاع‌هایی که در کرمانشاه به وقوع می‌پیوندند نیز به دلیل عدم تطبیق‌پذیری فرهنگ‌ها با یکدیگر است. نوع سکونت دائم و موقت نیز در بروز رفتار خشونت‌آمیز در شهرها نیز اهمیت دارد. در صورتی‌که شهروندان دارای منزل مسکونی شخصی باشند و مدت زیادی را در آن زندگی کنند با مردم محل زندگی خود به مرور زمان خو می‌گیرند وبا فرهنگ‌های مختلف آشنا می‌شوند که این آشنایی و خو گرفتن‌ها باعث ایجاد تعامل و صمیمیت می‌شود. و صد البته زندگی آپارتمانی نیز یکی دیگر از عوامل خشونت‌باردر کرمانشاه است. عدم فرهنگ‌سازی در خصوص زندگی آپارتمانی یکی از مشکلاتی است که گریبان‌گیر مردم کرمانشاه شده است. تراکم جمعیت در این واحد‌ها و عدم تطبیق‌پذیری فرهنگ‌های مختلف نیز موضوعی است که باید به صورت تخصصی توسط کارشناسان اجتماعی و جامعه‌شناسی و به خصوص صدا وسیما به آن پرداخته شود.
جنگ تحمیلی: یکی از عواملی که بسیاری از جامعه‌شناسان وکارشناسان علوم اجتماعی و به خصوص مردم در بروز رفتار خشونت‌آمیز مردم کرمانشاه تاثیرگذار می‌دانند. وقوع جنگ تحمیلی و تاثیرات ناشی از بمباران‌های شهرها است که بر روح و روان مردم تاثیرت به‌سزایی بر جای گذاشته است. پیرمرد سالخورده‌ای در این خصوص می‌گوید: من هنوز که هنوز است شب‌ها خواب بمباران را می‌بینم. وقتی صدای آژیر آمبولانس یا دزدگیر ماشینی را می‌شنوم خیال می‌کنم که می‌خواهد بمباران شود. نزدیک عید و چهارشنبه‌سوری که می‌شود وقتی صدای ترقه را می‌شنوم می‌خواهم کسی را که ترقه را ترکانده بگیرم و خفه کنم. او می‌گوید فقط خودش اینطور نیست و بسیاری از هم‌سالان خود را که جنگ را دیده‌اند را دارای روحیات شبیه به خود می‌داند. بسیاری دیگر از مردم بر این باورند که جنگ نه تنها بر اعصاب و روان آنها بلکه به نسل‌های بعد از خود نیز تاثیر گذاشته است و جنگ را یکی از عوامل موثر در روحیات و رفتار خشونت بار مردم می‌دانند.
دانشمندان علم روانشناسی بر این باورند که در انسان دو نوع میل متفاوت وجود دارد. به باور «فروید» انسان بصورت طبیعی میل به بدرفتاری و نیک‌رفتاری دارد که در انسان‌ها هر کدام از این امیال به گونه مختلف بروز پیدا می‌کند. اما «آدرنو» براین باور است که طبیعت و ذات انسانی شر است و در واقع خشونت و رفتارهای خشونت‌آمیز بصورت طبیعی در ذات انسان نهفته است. اما جامعه‌شناسان برخلاف این عده بر این باورند که طبیعت و فطرت خشونت‌گرا و یا ملایم‌گرا در انسان وجود ندارد. این محیط زندگی و جامعه است که عامل اصلی شکل‌گیری هر نوع رفتاری در انسان می‌باشد. به هرحال به نظر می‌رسد هر دو عامل می‌تواند در شکل‌دهی رفتارهای خشونت‌آمیز در انسان نقش داشته باشد. به این معنا که محیط زندگی واجتماع می‌تواند در تقویت هر کدام از امیال انسانی بی‌تاثیر نباشد. برخی هم باورها و اعتقادات دینی را از عوامل خشونت در جوامع برشمرده‌اند اما در این مورد باید گفت این نظریه به صورت مطلق نمی‌تواند قابل پذیرش باشد زیرا ادیان مختلف در جهان ویژگی‌های متفاوتی دارند. بیشتر ادیان شرقی پیروانشان را بر صلح، مدارا، آرامش ودوری از خشونت فرا می‌خوانند. در کرمانشاه نیز با وجود ادیان مختلف در پی سالیان دراز مردم در صلح و صفا و بدون در نظر گرفتن دین و مذهب در کنار هم زندگی مسالمت‌آمیزی داشته‌اند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.