|

در دانشگاه رازی برگزار شد

سازمان ملل متحد و جنگهای داخلی، کامیابی‌ها و ناکامی‌ها

گروه سیاست: نشست تخصصی «سازمان ملل متحد و جنگهای داخلی، کامیابی‌ها و ناکامی‌ها» دوشنبه هجدهم آبان ماه سال جاری توسط گروه علوم سیاسی و انجمن علمی علوم سیاسی دانشگاه رازی، گروه پژوهشی مطالعات عراق این دانشگاه و با همکاری انجمن مطالعات سازمان ملل متحد شعبه منطقه غرب در دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه رازی برگزار شد. در ابتدای این نشست، دکتر قدرت احمدیان، دکترای روابط بین الملل از دانشگاه رازی به بیان سازو کار های مدیریت بحران بین المللی در اندیشه رئالیسم و لیبرالیسم پرداخت. او گفت: «بخشی از رویکردهای مدیریت بحران، مثل خلع سلاح، کنترل تسلیحات در اندیشه و رویکرد لیبرالیسم پایه‌هایی دارند و بخشی دیگر مثل موازنه قدرت و بازدارندگی پایه رئالیستی دارند. هردوی این نگاه ها، راه حل را واگذاری مدیریت به یک سازمان بین المللی می دانند» وی در ادامه د‌ر‌‌باره تغییر کارکرد سازمان ملل بعد از سقوط شوروی گفت: «عملیات‌های صلح سازمان ملل بعد از جنگ جهانی دوم، تابع تحولات بین المللی بود. در این مقطع سازمان ملل بین دو دولت مداخله و زمینه را برای کاهش درگیری و نزاع فراهم می‌کند تا نهایتاً به امضای پیمان صلح برسد. نقش سامان ملل اینجا ایجاد منطقه حایل بین دو کشور است. اما بعد از سقوط شوروی در 1990 منازعات داخلی است که گسترش می‌یابد و سازمان ملل به اقتضای شرایط کارکرد خود را تغییر می‌دهد. در این نوع عملیات‌های حفظ صلح کارکرد دیگر فقط کارکرد نظامی نیست و طیف گسترده‌ای از موضوعات را مثل انتخابات، مسئله حقوق بشر، قانون و نظم، محیط زیست و... را در بر می‌گیرد اما ما منابع زیادی نیز از ناکامی سازمان ملل در ایفای این نقش داریم.» در ادامه این نشست، دکتر طهماسب علیپوریانی، دکترای علوم سیاسی هم از دانشگاه رازی به بررسی علل و عوامل خشونت پرداخت و جزمیت را متغییر مستقلی برای خشونت‌طلبی به عنوان متغیر وابسته دانست. او ضمن طبیعی دانستن جنگ در غیاب نهادهای مدنی و آموزشی درباره جنگ‌های منطقه، درباره ریشه خشونت در جریان سلفی گفت: «تمام پیشوایان مذهب سلفی خود را به ‌احمد بن حنبل منتسب می‌کنند و مولفه‌ای که اینجا نادیده گرفته می‌شود، عقل است که در منابع حنبلی‌ها وجود ندارد. در این صورت یک منبع غیر قابل اعتماد در تاریخ موثق تر از عقل است.» در ادامه دکتر اسعد اردلان دکترای حقوق بین الملل از دانشکده وزارت خارجه، ضمن توضیحاتی درباره تاسیس انجمن مطالعات سازمان ملل گفت: «سازمان ملل به وجود آمد که جنگ اجتناب پذیر باشد. نه جنگ‌های محلی را بلکه جنگ‌های بزرگی که دنیا را در کام خود فرو می‌برد. تجربه جامعه ملل در 1918 به دلیل عدم حضور قدرت‌های بزرگ پس از جنگ اول، باعث شد کمک کند که، اگر قرار است بنیاد دیگری برای پیشگیری از جنگ ایجاد شود، حتماً الزام آور و دارای ضمانت اجرایی باشد. لذا ساختاری پدید آمد که دارای چون و چراهای زیادی است. سوال‌های زیادی مطرح است. از جمله آنکه چرا سازمان ملل نتوانسته است از بسیاری از فجایع پیشگیری کند؟ ما بر این باوریم اگر سازمان ملل نبود، خیلی بدتر از این می‌شد. اگر دست کم سازمان ملل نمی‌تواند پیشگیری بکند، پس از بحران ها می‌تواند وارد عمل شود و آنها را به گونه‌ای سامان بدهد و بعد می آید وظایف دیگری، غیر از بازدارندگی نیروهای متخاصم به عهده می‌گیرد و به بازسازی، کنترل جامعه و سیر دموکراتیزه کردن جامعه برای کاهش تنش‌ها اقدام می‌کند.» او در ادامه پیرامون برداشت‌هایی که از مفهوم حق وتو در سازمان ملل می‌شود گفت‌: «حق وتو، حق تصمیم‌گیری یک جانبه نیست، حق بازدارندگی از تصمیم است. حتی ممکن است، همان تصمیمات موجب جنگ شود. همچنین حق وتو یک حق تاسیس است. چنانکه اعضای موسس یک نهاد برای خود حقوق ویژه‌ای در نظر می‌گیرند. هرچند این اصل می‌تواند مورد پرسش واقع شود. همه ساله سازمان ملل اجلاس‌هایی برای بازنگری منشور دارد. البته هنوز موفقیتی پیدا نشده، اما این حق برایش در نظر گرفته شده. دیگر آنکه برداشتن حق وتو ممکن است به این منجر شود که قدرت‌های بزرگ جهانی دیگر متعهد به منشور نباشند و خود آفریننده بحران‌های بزرگ جهانی شوند. اما می‌توان به این کشور ها، کشورهای دیگری هم اضافه کرد. کشورهایی که اقتصاد پیشرفته دارند، کشورهایی که سابقه جنگ افروزی ندارند، کشورهایی که می‌توانند در کنار جهان سومی‌ها باشند، مثل برزیل، مثل هند، آلمان، ژاپن.» در ادامه این نشست دکتر ستار عزیزی، دکترای حقوق بین الملل از دانشگاه بوعلی سینا بر این امر تاکید کرد که سازمان ملل امروزه توجه بیشتری را متوجه جنگ‌های داخلی کرده است. او گفت: «همواره میزان خشونتها و جنگ‌های داخلی به مراتب بیشتر از اختلافات و جنگ‌های بین دولی بوده است و سازمان ملل پس از جنگ سرد تحرک بیشتری در مواجهه با جنگ‌های داخلی از طریق اعزام نیروهای حافظ صلح، هیات‌های سیاسی -شامل نیروی نظامی، پرسنل اداری و سیاسی- تشکیل دولت انتقالی یا اداره بین المللی و تشکیل محاکم کیفری جنایت علیه بشریت و جنایات جنگی، داشته است.» در انتها، اساتید حاضر در این نشست به سوالات حاضرین پاسخ گفتند.

گروه سیاست: نشست تخصصی «سازمان ملل متحد و جنگهای داخلی، کامیابی‌ها و ناکامی‌ها» دوشنبه هجدهم آبان ماه سال جاری توسط گروه علوم سیاسی و انجمن علمی علوم سیاسی دانشگاه رازی، گروه پژوهشی مطالعات عراق این دانشگاه و با همکاری انجمن مطالعات سازمان ملل متحد شعبه منطقه غرب در دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه رازی برگزار شد. در ابتدای این نشست، دکتر قدرت احمدیان، دکترای روابط بین الملل از دانشگاه رازی به بیان سازو کار های مدیریت بحران بین المللی در اندیشه رئالیسم و لیبرالیسم پرداخت. او گفت: «بخشی از رویکردهای مدیریت بحران، مثل خلع سلاح، کنترل تسلیحات در اندیشه و رویکرد لیبرالیسم پایه‌هایی دارند و بخشی دیگر مثل موازنه قدرت و بازدارندگی پایه رئالیستی دارند. هردوی این نگاه ها، راه حل را واگذاری مدیریت به یک سازمان بین المللی می دانند» وی در ادامه د‌ر‌‌باره تغییر کارکرد سازمان ملل بعد از سقوط شوروی گفت: «عملیات‌های صلح سازمان ملل بعد از جنگ جهانی دوم، تابع تحولات بین المللی بود. در این مقطع سازمان ملل بین دو دولت مداخله و زمینه را برای کاهش درگیری و نزاع فراهم می‌کند تا نهایتاً به امضای پیمان صلح برسد. نقش سامان ملل اینجا ایجاد منطقه حایل بین دو کشور است. اما بعد از سقوط شوروی در 1990 منازعات داخلی است که گسترش می‌یابد و سازمان ملل به اقتضای شرایط کارکرد خود را تغییر می‌دهد. در این نوع عملیات‌های حفظ صلح کارکرد دیگر فقط کارکرد نظامی نیست و طیف گسترده‌ای از موضوعات را مثل انتخابات، مسئله حقوق بشر، قانون و نظم، محیط زیست و... را در بر می‌گیرد اما ما منابع زیادی نیز از ناکامی سازمان ملل در ایفای این نقش داریم.» در ادامه این نشست، دکتر طهماسب علیپوریانی، دکترای علوم سیاسی هم از دانشگاه رازی به بررسی علل و عوامل خشونت پرداخت و جزمیت را متغییر مستقلی برای خشونت‌طلبی به عنوان متغیر وابسته دانست. او ضمن طبیعی دانستن جنگ در غیاب نهادهای مدنی و آموزشی درباره جنگ‌های منطقه، درباره ریشه خشونت در جریان سلفی گفت: «تمام پیشوایان مذهب سلفی خود را به ‌احمد بن حنبل منتسب می‌کنند و مولفه‌ای که اینجا نادیده گرفته می‌شود، عقل است که در منابع حنبلی‌ها وجود ندارد. در این صورت یک منبع غیر قابل اعتماد در تاریخ موثق تر از عقل است.» در ادامه دکتر اسعد اردلان دکترای حقوق بین الملل از دانشکده وزارت خارجه، ضمن توضیحاتی درباره تاسیس انجمن مطالعات سازمان ملل گفت: «سازمان ملل به وجود آمد که جنگ اجتناب پذیر باشد. نه جنگ‌های محلی را بلکه جنگ‌های بزرگی که دنیا را در کام خود فرو می‌برد. تجربه جامعه ملل در 1918 به دلیل عدم حضور قدرت‌های بزرگ پس از جنگ اول، باعث شد کمک کند که، اگر قرار است بنیاد دیگری برای پیشگیری از جنگ ایجاد شود، حتماً الزام آور و دارای ضمانت اجرایی باشد. لذا ساختاری پدید آمد که دارای چون و چراهای زیادی است. سوال‌های زیادی مطرح است. از جمله آنکه چرا سازمان ملل نتوانسته است از بسیاری از فجایع پیشگیری کند؟ ما بر این باوریم اگر سازمان ملل نبود، خیلی بدتر از این می‌شد. اگر دست کم سازمان ملل نمی‌تواند پیشگیری بکند، پس از بحران ها می‌تواند وارد عمل شود و آنها را به گونه‌ای سامان بدهد و بعد می آید وظایف دیگری، غیر از بازدارندگی نیروهای متخاصم به عهده می‌گیرد و به بازسازی، کنترل جامعه و سیر دموکراتیزه کردن جامعه برای کاهش تنش‌ها اقدام می‌کند.» او در ادامه پیرامون برداشت‌هایی که از مفهوم حق وتو در سازمان ملل می‌شود گفت‌: «حق وتو، حق تصمیم‌گیری یک جانبه نیست، حق بازدارندگی از تصمیم است. حتی ممکن است، همان تصمیمات موجب جنگ شود. همچنین حق وتو یک حق تاسیس است. چنانکه اعضای موسس یک نهاد برای خود حقوق ویژه‌ای در نظر می‌گیرند. هرچند این اصل می‌تواند مورد پرسش واقع شود. همه ساله سازمان ملل اجلاس‌هایی برای بازنگری منشور دارد. البته هنوز موفقیتی پیدا نشده، اما این حق برایش در نظر گرفته شده. دیگر آنکه برداشتن حق وتو ممکن است به این منجر شود که قدرت‌های بزرگ جهانی دیگر متعهد به منشور نباشند و خود آفریننده بحران‌های بزرگ جهانی شوند. اما می‌توان به این کشور ها، کشورهای دیگری هم اضافه کرد. کشورهایی که اقتصاد پیشرفته دارند، کشورهایی که سابقه جنگ افروزی ندارند، کشورهایی که می‌توانند در کنار جهان سومی‌ها باشند، مثل برزیل، مثل هند، آلمان، ژاپن.» در ادامه این نشست دکتر ستار عزیزی، دکترای حقوق بین الملل از دانشگاه بوعلی سینا بر این امر تاکید کرد که سازمان ملل امروزه توجه بیشتری را متوجه جنگ‌های داخلی کرده است. او گفت: «همواره میزان خشونتها و جنگ‌های داخلی به مراتب بیشتر از اختلافات و جنگ‌های بین دولی بوده است و سازمان ملل پس از جنگ سرد تحرک بیشتری در مواجهه با جنگ‌های داخلی از طریق اعزام نیروهای حافظ صلح، هیات‌های سیاسی -شامل نیروی نظامی، پرسنل اداری و سیاسی- تشکیل دولت انتقالی یا اداره بین المللی و تشکیل محاکم کیفری جنایت علیه بشریت و جنایات جنگی، داشته است.» در انتها، اساتید حاضر در این نشست به سوالات حاضرین پاسخ گفتند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.