ميزان موفقيت در حوزه تحقيقات، همطراز فعاليتهاي درماني نیست
تحقيقات پزشكي در استان فارس در ابتداي راه است
ميكروبها يكي از كوچكترين و سادهترين موجودات جهان هستي بهشمار ميروند موجوداتي كه بهرغم ميكروسكپي بودن، مشكلاتي بزرگ براي جوامع بشري ايجاد كرده و ميكنند. همهجا هستند، حضوري ساكت و پرشمار، كافي است كه محيط برايشان فراهم شود، آنوقت آنگراديسماني از مشكلات را براي ساير موجودات زنده، خصوصا انسان ميآفرينند، مشكلاتي كه به بيماري ميشناسيم و گاه در برابرشان زمينگير ميشويم. به گزارش خبرنگار خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) منطقه فارس، ميكروبها اما هميشه مغلوب علم بشر بودهاند، بشري كه آنها را خوب شناخت و راههاي مقابله با آن موجودات كوچك را بهخوبي يافت و در مقابل ميكروبها هم دست از كار و تلاش برنداشتهاند و با جهشهاي وقت و بيوقت، همچنان دشمن درجه يك سلامت انسان هستند. اگرچه تلاشها، تحقيقات و پژوهشهاي انسان، منجر به توليد واكسن، دارو و روشهاي از بين بردن ميكروب منجر شده و در عصر حاضر بيماريهاي عفوني و مرگومير و معلوليتهاي ناشي از آنها را بهشدت كاهش داده است اما هر ازچندگاهي، ميكروبي جديد ظهور و بروز ميكند تا به دغدغه انسان تبديل شود. ميكروبها همان عوامل ايجاد كننده بيماريهاي عفوني هستند،
بيماريهايي كه در گذشته تاريخ، ردي عميق در زندگي انسان برجا گذاشته و بسياري را عليل كرده يا كشتهاند. كشتارهايي پرشمار! حتي در سالهاي اخير هم بارها خبرهايي از حمله ميكروبها در نقاط مختلف جهان منتشر شده و ميشود، ميكروبهايي كه با علائم وبا و گاه با علامتهاي سل و امروز به علائمي كه جديد است و بهكرونا شهرت دارد، مدام در ميان انسانها گردش بيماريهاي عفوني را ايجاد كردهاند. در هر دورهي زماني يك بيماري عفوني وجود داشته كه موجي از نگراني را در ميان جوامع ايجاد كند. اين در حالي است كه تحقيقات در زمينه اين بيماريها به سرعت رو به رشد است و همواره اطلاعات جديدي به دست ما ميرسد. ولي هميشه سدهايي در مسير تحقيق و توسعه وجود داشته و دارد.
رعایت اصول اولیه پژوهش ضروری است
دكتر «عبدالله كريمي» عضو هياتعلمي دانشگاه علومپزشكي شهيدبهشتي گفت: «براي انجام يك تحقيق و كار پژوهشي نياز است يك اصول اوليهاي رعايت شود. اولويتبندي، سئوال پژوهشي، استفاده از شواهد علمي، توليد دانش، انتقال دانش و نقد اثر از اين اصول هستند» وی با بيان اينكه يكي از مشكلات بزرگ ما در حوزه پژوهش مربوط به اولويتهاي پژوهشي است، گفت: «براي انجام تحقيقات سليقهها اعمال ميشود و اولويت خاصي در نظر نيست. در بسياري از تحقيقات ما تنها از مقالات خارجي كپيبرداري شده است. يعني ما منتظريم ببينيم در مقالات خارجي چه موضوعي مطرح و چه كار جديدي انجام ميشود، ما نيز همان كار را انجام دهيم. ما تنها از اولويتهاي آنها استفاده ميكنيم.» دکتر «كريمي» عنوان كرد: «بايد بررسي كنيم ببينيم هر مركز تحقيقات چه كارهايي انجام داده و به چه نتايجي رسيده است و تا چه حد توانسته براي خود اولويت تعيين كند و در انتقال دانش موفق عمل كند.»
لزوم حمایت از پژوهشهای بنیادی
دکتر «سيدبصير هاشمي» معاون پژوهشي دانشگاه علومپزشكي شيراز نيز گفت: «400 مركز تحقيقاتي در حوزه علوم پزشكي در كشور وجود دارد كه از اين تعداد 60 مركز مربوط به دانشگاه علومپزشكي شيراز است. برخي از اين مراكز بسيار فعال بودهاند و توانستهاند پيشرفتهاي خوبي در اين چند سال داشته باشند در حالي كه برخي ديگر آنچنان كه بايد ظاهر نشدهاند و نياز است براي آنها كاري انجام داد.» وی ادامه داد: «به اين مراكز اخطار هم دادهايم كه سريعتر مشكل خود را حل كنند و اگر نميتوانند به صورت كلي آن مركز را تعطيل كنيم يا با مركز ديگري ادغام كنيم.» دکتر «هاشمی» گفت: «مركز تحقيقات ميكروبشناسي از بهترين مراكز تحقيقاتي در شيراز و فارس است كه توانسته مقالات خوبي ارائه دهد و تعداد ارجاعات به اين مقالهها در حد قابل قبولي است» وی خاطرنشان كرد: «در دورههاي زماني خاصي همه گروههاي آموزشي مايل بودند كه مركز تحقيقات ايجاد كنند و فشار زيادي بر ما حاكم بود. به همين دليل نيز مجوزهاي زيادي صادر شد در حالي كه برخي مراكز امكانات مورد نظر را نداشتند و به همين دليل نيز كار آنها خوب پيش نرفت.» معاون پژوهش دانشگاه علوم پزشكي شيراز گفت: «در حال حاضر
ما از پژوهشهاي بنيادي حمايت ميكنيم و برج پژوهشي شيراز كه يك سيستم جالب و منحصر به فرد در كشور بهشمار ميرود نيز در اختيار كساني است كه ميخواهند پژوهشهاي واقعي و كاربردي داشته باشند.»
اهمیت تحقیقات اجتماعی در حوزه پزشکی
دكتر «کامران باقريلنكراني» رئيس مركز تحقيقات سياستگذاري سلامت علومپزشكي شيراز نيز گفت: «اواخر دهه 80 ميلادي بيماريهاي عفوني اهميت خود را از دست داد و بسياري از دانشمندان نگاهشان را به سمت بيماريهاي ديگر تغيير دادند. همين بيتوجهي موجب شد بيماريهاي عفوني و ميكروبي دوباره به وضعيت سابق بازگردند و شاهد شيوع بيماري سل مقاوم به درمان در جهان هستيم.» وی با بيان اينكه در دنيا براي مصرف آنتي بيوتيكها تا به حال تحقيق نشده است، گفت: «در اين زمينه بايد تحقيق كنيم تا دليل بدمصرفيها و مقاومت به آنتي بيوتيكها مشخص شود.» دکتر «لنكراني» با اشاره به همهگيري گاستروآنتريتي كه مدتي پيش در سپيدان رخ داد، گفت: «هنوز هم بيماريهاي عفوني در دنيا مشكلات بزرگي را ايجاد ميكند با اين حال سيستم مراقبت و نظارت ضعيفي در كل دنيا براي اين بيماريها وجود دارد.» وزير اسبق بهداشت گفت: «مقالهاي كه چند سال پيش با موضوع واكسنهاي آنفلوآنزا در ايران كار كرديم به عنوان يك منبع درآمده و بسياري از مقالات دنيا از آن استفاده ميكنند و سياست سازمان جهاني بهداشت براي استفاده از واكسن آنفلوآانزا را تغيير داد.» وي با بيان اينكه بايد تحقيقات
اجتماعي را افزايش دهيم، گفت: «بسياري از بيماريهاي عفوني به دليل مسيرهاي نامناسب گسترش مييابد و با تحقيقات اجتماعي ميتوان اين مسيرها را كشف كرد.»
ضرورت انجام مداخلات بهداشتي و مديريتي در تولید مواد غذایی
دكتر «عبدالوهاب البرزي» رئيس مركز تحقيقات ميكروبشناسي دانشگاه علومپزشكي شيراز هم در اين خصوص گفت: «يكي از كارهاي مهم اين مركز كاهش دوره درمان ليشمانيا از 28 به 12 روز بوده است. با اين كار بسياري از تختهاي بيمارستاني خالي شدند.» وی با بيان اينكه امروز آفلاتوكسين بهعنوان يكي از سموم خطرناك، بهعنوان دغدغهاي مهم مطرح است، گفت: «ميزان آفلاتوكسين در شيرهاي توليدي در شيراز، بسيار زياد است.» دکتر «البرزي» بر ضرورت انجام مداخلات بهداشتي و مديريتي در اين خصوص تاكيد و تصريح كرد: «وجود و وفور اين سم بسيار خطرناك در شير، تغذيه گاوها با استفاده از خواركيهاي كپكزده حاوي سم است.» وي با بيان اينكه يونجه و سبزيها و حتي نانهاي كپكزدهاي كه براي خوراك دام استفاده ميشود، ميتواند زمينه بالارفتن سم آفلاتوكسين در شير گاوها باشد، بر لزوم توجه به اين مهم تاكيد كرد. دکتر «البرزي» با بيان اينكه حجاج هم ممكن است بيماريهاي عفوني مختلفي را وارد كشور كنند، گفت: «يك بيماري عفوني توسط اين مركز شناسايي شد و نتيجه آن مسئولان را ترغيب كرد كه با دادن يك نوع آنتي بيوتيك به حجاج يك روز پيش از سفر به ايران، از بروز اين عفونت جلوگيري
كنند.» وي گفت: «هنوز هم كارهاي زيادي بايد انجام شود تا بتوان به درجه خوبي از لحاظ علمي برسيم.»
***
به گزارش خبرنگار ايسنا در تحقيقات پزشكي مشكلاتي وجود دارد كه بايد براي رفع آنها تلاشي مستمر را در دستور كار قرار داد. تحقيقات بايد روي جمعيت كشور باشد تا بتوان از نتايج آن براي حل مشكلات مردم استفاده كرد در حالي كه مقاله مبتني بر جمعيت اجازه چاپ دريافت نميكند! امروز يكي از نيازها براي ساماندهي تحقيقات مطلوبتر و جلب افراد علاقهمند براي اين تحقيقات، تغيير نگاه به موضوع تحقيقات و پژوهشهاي علمي در اركان مختلف جامعه است. موضوعي كه سالهاست در كشورهاي پيشرفته حل شده است. وجود و تعدد مراكزي كه تابلوي مركز تحقيقات و پژوهش را بر سردر ورودي نصب كردهاند، براي آنكه در زمينه انجام تحقيق و كسب دستاوردهاي مهم در حوزه پزشكي، جايگاهي متناسب با شان كشور پيدا كنيم كفايت نميكند. بيترديد شيراز و فارس قطب ارائه خدمات درماني و پزشكي محسوب ميشود، قطبي كه در جذب بيماران از ساير كشورها نيز بهرغم داشتن يك دوره فترت، موفق عمل كرده است. اما ميزان موفقيتهاي ما در حوزه تحقيقات پزشكي، همطراز موفقيتهاي كسبشده در فعاليتهاي درماني نبوده است.
ميكروبها يكي از كوچكترين و سادهترين موجودات جهان هستي بهشمار ميروند موجوداتي كه بهرغم ميكروسكپي بودن، مشكلاتي بزرگ براي جوامع بشري ايجاد كرده و ميكنند. همهجا هستند، حضوري ساكت و پرشمار، كافي است كه محيط برايشان فراهم شود، آنوقت آنگراديسماني از مشكلات را براي ساير موجودات زنده، خصوصا انسان ميآفرينند، مشكلاتي كه به بيماري ميشناسيم و گاه در برابرشان زمينگير ميشويم. به گزارش خبرنگار خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) منطقه فارس، ميكروبها اما هميشه مغلوب علم بشر بودهاند، بشري كه آنها را خوب شناخت و راههاي مقابله با آن موجودات كوچك را بهخوبي يافت و در مقابل ميكروبها هم دست از كار و تلاش برنداشتهاند و با جهشهاي وقت و بيوقت، همچنان دشمن درجه يك سلامت انسان هستند. اگرچه تلاشها، تحقيقات و پژوهشهاي انسان، منجر به توليد واكسن، دارو و روشهاي از بين بردن ميكروب منجر شده و در عصر حاضر بيماريهاي عفوني و مرگومير و معلوليتهاي ناشي از آنها را بهشدت كاهش داده است اما هر ازچندگاهي، ميكروبي جديد ظهور و بروز ميكند تا به دغدغه انسان تبديل شود. ميكروبها همان عوامل ايجاد كننده بيماريهاي عفوني هستند،
بيماريهايي كه در گذشته تاريخ، ردي عميق در زندگي انسان برجا گذاشته و بسياري را عليل كرده يا كشتهاند. كشتارهايي پرشمار! حتي در سالهاي اخير هم بارها خبرهايي از حمله ميكروبها در نقاط مختلف جهان منتشر شده و ميشود، ميكروبهايي كه با علائم وبا و گاه با علامتهاي سل و امروز به علائمي كه جديد است و بهكرونا شهرت دارد، مدام در ميان انسانها گردش بيماريهاي عفوني را ايجاد كردهاند. در هر دورهي زماني يك بيماري عفوني وجود داشته كه موجي از نگراني را در ميان جوامع ايجاد كند. اين در حالي است كه تحقيقات در زمينه اين بيماريها به سرعت رو به رشد است و همواره اطلاعات جديدي به دست ما ميرسد. ولي هميشه سدهايي در مسير تحقيق و توسعه وجود داشته و دارد.
رعایت اصول اولیه پژوهش ضروری است
دكتر «عبدالله كريمي» عضو هياتعلمي دانشگاه علومپزشكي شهيدبهشتي گفت: «براي انجام يك تحقيق و كار پژوهشي نياز است يك اصول اوليهاي رعايت شود. اولويتبندي، سئوال پژوهشي، استفاده از شواهد علمي، توليد دانش، انتقال دانش و نقد اثر از اين اصول هستند» وی با بيان اينكه يكي از مشكلات بزرگ ما در حوزه پژوهش مربوط به اولويتهاي پژوهشي است، گفت: «براي انجام تحقيقات سليقهها اعمال ميشود و اولويت خاصي در نظر نيست. در بسياري از تحقيقات ما تنها از مقالات خارجي كپيبرداري شده است. يعني ما منتظريم ببينيم در مقالات خارجي چه موضوعي مطرح و چه كار جديدي انجام ميشود، ما نيز همان كار را انجام دهيم. ما تنها از اولويتهاي آنها استفاده ميكنيم.» دکتر «كريمي» عنوان كرد: «بايد بررسي كنيم ببينيم هر مركز تحقيقات چه كارهايي انجام داده و به چه نتايجي رسيده است و تا چه حد توانسته براي خود اولويت تعيين كند و در انتقال دانش موفق عمل كند.»
لزوم حمایت از پژوهشهای بنیادی
دکتر «سيدبصير هاشمي» معاون پژوهشي دانشگاه علومپزشكي شيراز نيز گفت: «400 مركز تحقيقاتي در حوزه علوم پزشكي در كشور وجود دارد كه از اين تعداد 60 مركز مربوط به دانشگاه علومپزشكي شيراز است. برخي از اين مراكز بسيار فعال بودهاند و توانستهاند پيشرفتهاي خوبي در اين چند سال داشته باشند در حالي كه برخي ديگر آنچنان كه بايد ظاهر نشدهاند و نياز است براي آنها كاري انجام داد.» وی ادامه داد: «به اين مراكز اخطار هم دادهايم كه سريعتر مشكل خود را حل كنند و اگر نميتوانند به صورت كلي آن مركز را تعطيل كنيم يا با مركز ديگري ادغام كنيم.» دکتر «هاشمی» گفت: «مركز تحقيقات ميكروبشناسي از بهترين مراكز تحقيقاتي در شيراز و فارس است كه توانسته مقالات خوبي ارائه دهد و تعداد ارجاعات به اين مقالهها در حد قابل قبولي است» وی خاطرنشان كرد: «در دورههاي زماني خاصي همه گروههاي آموزشي مايل بودند كه مركز تحقيقات ايجاد كنند و فشار زيادي بر ما حاكم بود. به همين دليل نيز مجوزهاي زيادي صادر شد در حالي كه برخي مراكز امكانات مورد نظر را نداشتند و به همين دليل نيز كار آنها خوب پيش نرفت.» معاون پژوهش دانشگاه علوم پزشكي شيراز گفت: «در حال حاضر
ما از پژوهشهاي بنيادي حمايت ميكنيم و برج پژوهشي شيراز كه يك سيستم جالب و منحصر به فرد در كشور بهشمار ميرود نيز در اختيار كساني است كه ميخواهند پژوهشهاي واقعي و كاربردي داشته باشند.»
اهمیت تحقیقات اجتماعی در حوزه پزشکی
دكتر «کامران باقريلنكراني» رئيس مركز تحقيقات سياستگذاري سلامت علومپزشكي شيراز نيز گفت: «اواخر دهه 80 ميلادي بيماريهاي عفوني اهميت خود را از دست داد و بسياري از دانشمندان نگاهشان را به سمت بيماريهاي ديگر تغيير دادند. همين بيتوجهي موجب شد بيماريهاي عفوني و ميكروبي دوباره به وضعيت سابق بازگردند و شاهد شيوع بيماري سل مقاوم به درمان در جهان هستيم.» وی با بيان اينكه در دنيا براي مصرف آنتي بيوتيكها تا به حال تحقيق نشده است، گفت: «در اين زمينه بايد تحقيق كنيم تا دليل بدمصرفيها و مقاومت به آنتي بيوتيكها مشخص شود.» دکتر «لنكراني» با اشاره به همهگيري گاستروآنتريتي كه مدتي پيش در سپيدان رخ داد، گفت: «هنوز هم بيماريهاي عفوني در دنيا مشكلات بزرگي را ايجاد ميكند با اين حال سيستم مراقبت و نظارت ضعيفي در كل دنيا براي اين بيماريها وجود دارد.» وزير اسبق بهداشت گفت: «مقالهاي كه چند سال پيش با موضوع واكسنهاي آنفلوآنزا در ايران كار كرديم به عنوان يك منبع درآمده و بسياري از مقالات دنيا از آن استفاده ميكنند و سياست سازمان جهاني بهداشت براي استفاده از واكسن آنفلوآانزا را تغيير داد.» وي با بيان اينكه بايد تحقيقات
اجتماعي را افزايش دهيم، گفت: «بسياري از بيماريهاي عفوني به دليل مسيرهاي نامناسب گسترش مييابد و با تحقيقات اجتماعي ميتوان اين مسيرها را كشف كرد.»
ضرورت انجام مداخلات بهداشتي و مديريتي در تولید مواد غذایی
دكتر «عبدالوهاب البرزي» رئيس مركز تحقيقات ميكروبشناسي دانشگاه علومپزشكي شيراز هم در اين خصوص گفت: «يكي از كارهاي مهم اين مركز كاهش دوره درمان ليشمانيا از 28 به 12 روز بوده است. با اين كار بسياري از تختهاي بيمارستاني خالي شدند.» وی با بيان اينكه امروز آفلاتوكسين بهعنوان يكي از سموم خطرناك، بهعنوان دغدغهاي مهم مطرح است، گفت: «ميزان آفلاتوكسين در شيرهاي توليدي در شيراز، بسيار زياد است.» دکتر «البرزي» بر ضرورت انجام مداخلات بهداشتي و مديريتي در اين خصوص تاكيد و تصريح كرد: «وجود و وفور اين سم بسيار خطرناك در شير، تغذيه گاوها با استفاده از خواركيهاي كپكزده حاوي سم است.» وي با بيان اينكه يونجه و سبزيها و حتي نانهاي كپكزدهاي كه براي خوراك دام استفاده ميشود، ميتواند زمينه بالارفتن سم آفلاتوكسين در شير گاوها باشد، بر لزوم توجه به اين مهم تاكيد كرد. دکتر «البرزي» با بيان اينكه حجاج هم ممكن است بيماريهاي عفوني مختلفي را وارد كشور كنند، گفت: «يك بيماري عفوني توسط اين مركز شناسايي شد و نتيجه آن مسئولان را ترغيب كرد كه با دادن يك نوع آنتي بيوتيك به حجاج يك روز پيش از سفر به ايران، از بروز اين عفونت جلوگيري
كنند.» وي گفت: «هنوز هم كارهاي زيادي بايد انجام شود تا بتوان به درجه خوبي از لحاظ علمي برسيم.»
***
به گزارش خبرنگار ايسنا در تحقيقات پزشكي مشكلاتي وجود دارد كه بايد براي رفع آنها تلاشي مستمر را در دستور كار قرار داد. تحقيقات بايد روي جمعيت كشور باشد تا بتوان از نتايج آن براي حل مشكلات مردم استفاده كرد در حالي كه مقاله مبتني بر جمعيت اجازه چاپ دريافت نميكند! امروز يكي از نيازها براي ساماندهي تحقيقات مطلوبتر و جلب افراد علاقهمند براي اين تحقيقات، تغيير نگاه به موضوع تحقيقات و پژوهشهاي علمي در اركان مختلف جامعه است. موضوعي كه سالهاست در كشورهاي پيشرفته حل شده است. وجود و تعدد مراكزي كه تابلوي مركز تحقيقات و پژوهش را بر سردر ورودي نصب كردهاند، براي آنكه در زمينه انجام تحقيق و كسب دستاوردهاي مهم در حوزه پزشكي، جايگاهي متناسب با شان كشور پيدا كنيم كفايت نميكند. بيترديد شيراز و فارس قطب ارائه خدمات درماني و پزشكي محسوب ميشود، قطبي كه در جذب بيماران از ساير كشورها نيز بهرغم داشتن يك دوره فترت، موفق عمل كرده است. اما ميزان موفقيتهاي ما در حوزه تحقيقات پزشكي، همطراز موفقيتهاي كسبشده در فعاليتهاي درماني نبوده است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.