غفلت از مناطق آزاد
ایران اسلامی با داشتن تاریخ غنی فرهنگی - اسلامی و ویژگیهای طبیعی و آبوهوایی میتواند و باید جایگاه ویژه خود را میان قطبهای توریستی جهان بازیابد، موضوعی که متاسفانه در این سالها به دلایل مختلف از آن غفلت شده است و در این زمینه کشورهای بسیاری گوی سبقت را از ایران ربودهاند و هماکنون ایرانیان بهتنهایی موجب رونق و آبادکننده صنعت گردشگری بسیاری از کشورهای منطقه شدهاند. طی این سالها، توجه به گردشگری اگرچه شعار و هدف مسئولان و دستگاههای متولی بوده، ولی تا به امروز دستاوردهای به دست آمده در این رابطه، بسیار ناچیز و محدود بوده است، برای نمونه، مطالعه اسناد و مدارک سالهای گذشته در تاسیس مناطق آزاد نشان میدهد که یکی از اهداف مهمی که در طراحی این مناطق در نظر گرفته شده، توجه به توسعه گردشگری و جذب توریسم خارجی به این مناطق است. در سال 68 در برنامه اول توسعه به دولت اجازه تاسیس سه منطقه آزاد در سه نقطه قشم، کیش و چابهار داده شد. در این برنامه از جمله کارویژههای مهمی که برای این سه منطقه در نظر گرفته شده بود، ایجاد زیرساختهای لازم برای جذب گردشگر از کشورهای منطقه و حتی دیگر نقاط دنیا بود.هریک از این مناطق، ویژگی منحصربهفردی دارد که برای تحقق اهداف در توسعه صنعت گردشگری، کاملا مناسب هستند و بهراحتی میتوانند در سه حوزه اکوتوریسم، ژئوتوریسم و توریسم فرهنگی و اجتماعی، همچون توریسم ورزشی، بهداشتی و درمانی، پیشگام و در منطقه یکهتاز شوند.بر اساس آمارهای موجود، ایران هماکنون هفت تا 9 صدم درصد از بازار گردشگری جهان را به خود اختصاص داده است، در حالیکه دستیابی به سهم 2 درصدی در اهداف سند چشمانداز بیست ساله کشور پیشبینی و تکلیف شده است، بر همین مبنا، ایران باید در پایان سال 1404 سالانه پذیرای 20 میلیون گردشگر خارجی باشد، که این هدف تنها با توجه به ظرفیتهای موجود در مناطق آزاد کشور همچون کیش، قشم و چابهار تحققپذیر است.باید به این واقعیت توجه کرد که مناطق آزاد بهخوبی میتوانند به شرایط نابرابر رقابت و تضعیف موقعیت نسبی ایران در صنعت گردشگری پایان ببخشند. این نگاه اقتصادی در این مناطق، بر اساس رعایت معیارها و شاخصهای زیست محیطی نگاه بسیار مهمی است، نگاهی که در نهایت میتواند موجب ایجاد اشتغال و کسب درآمد برای مردم، دولت و سازمانهای مناطق آزاد شود.متاسفانه طی سالهای گذشته به مناطق آزاد بیشتر نگاه تجاری شده است و مناطق آزاد به مبادی وارداتی کشور تبدیل شدند، حال آنکه ظرفیتهای موجود این مناطق، بهخوبی توانایی تبدیل شدن آنها به دروازههای ورود گردشگر را دارد.هماکنون، اگرچه ظرفیتهایی در مناطق آزاد کشور ایجاد شده است، ولی این امکانات و حتی زیرساختها، به هیچ وجه پاسخگوی خواستها، نیازها و جلب رضایت گردشگران خارجی و حتی گردشگران داخلی نیست و این نقطه ضعف اصلی صنعت گردشگری ایرن است. اگر قرار است این ضعفها و کاستیها با جهش چشمگیری در این صنعت در دوران پس از تحریم جبران شود، چه جایی بهتر از مناطق آزاد با آن ویژگیها و قابلیتهای منحصربهفرد!متاسفانه طی این سالها همه تلاشها و برنامهها بر جذب گردشگر ایرانی متمرکز شده و در این مناطق به جذب گردشگر خارجی آنچنان که باید توجه نشده است. برای موفقیت در توسعه گردشگری و جذب گردشگران خارجی و کسب درآمدهای هنگفت در این بخش و به دنبال آن، رهایی از وابستگی به درآمدهای نفتی، یک راهکار تضمینشده، الگوبرداری از کشورهای موفق در این عرصه است.سالانه 50 میلیون گردشگر به صورت مستقیم به فرودگاه استانبول عزیمت میکنند یا فرودگاه دبی هر سال مقصد 55 میلیون مسافر است، در حالیکه این رقم در فرودگاه امام خمینی (ره) با وجود امکانات و ظرفیتهای خوبی که در پذیرایی از مسافران خارجی دارد، بهزحمت به پنج میلیون نفر در سال میرسد. باید درباره علتهای این مسئله مطالعه و تحقیق جامع و کارشناسانهای انجام شود، که نتیجه آن بهطور حتم میتواند راهگشای توسعه صنعت گردشگری و تحقق اهداف تعیینشده در اسناد بالادستی باشد.بررسی ظرفیتها و موقعیت مناطق گردشگری در کشورهای همسایه همچون ترکیه و امارات و قطبهایی همچون دبی و آنتالیا و روند توسعه آنها در بخشهای گردشگری، تجارت و خدمات لجستیکی بندر و فرودگاه و استفاده بهینه از پتانسیلهای این مناطق در مسیر توسعه فعالیتهای عمرانی، اقتصادی و گردشگری مناطق آزاد پر ظرفیت کشورمان- کیش و قشم- در شرایط پساتحریم، بسیار مفید خواهد بود.برگزاری همایشهایی برای ارائه و بررسی راهکارهای ارتباط گستردهتر با تجار و بازرگانان کشورهای همسایه با هدف معرفی پتانسیلها و فرصتهای سرمایهگذاری در مناطق آزد ایران نیز در این عرصه کارگشا خواهد بود.
ایران اسلامی با داشتن تاریخ غنی فرهنگی - اسلامی و ویژگیهای طبیعی و آبوهوایی میتواند و باید جایگاه ویژه خود را میان قطبهای توریستی جهان بازیابد، موضوعی که متاسفانه در این سالها به دلایل مختلف از آن غفلت شده است و در این زمینه کشورهای بسیاری گوی سبقت را از ایران ربودهاند و هماکنون ایرانیان بهتنهایی موجب رونق و آبادکننده صنعت گردشگری بسیاری از کشورهای منطقه شدهاند. طی این سالها، توجه به گردشگری اگرچه شعار و هدف مسئولان و دستگاههای متولی بوده، ولی تا به امروز دستاوردهای به دست آمده در این رابطه، بسیار ناچیز و محدود بوده است، برای نمونه، مطالعه اسناد و مدارک سالهای گذشته در تاسیس مناطق آزاد نشان میدهد که یکی از اهداف مهمی که در طراحی این مناطق در نظر گرفته شده، توجه به توسعه گردشگری و جذب توریسم خارجی به این مناطق است. در سال 68 در برنامه اول توسعه به دولت اجازه تاسیس سه منطقه آزاد در سه نقطه قشم، کیش و چابهار داده شد. در این برنامه از جمله کارویژههای مهمی که برای این سه منطقه در نظر گرفته شده بود، ایجاد زیرساختهای لازم برای جذب گردشگر از کشورهای منطقه و حتی دیگر نقاط دنیا بود.هریک از این مناطق، ویژگی منحصربهفردی دارد که برای تحقق اهداف در توسعه صنعت گردشگری، کاملا مناسب هستند و بهراحتی میتوانند در سه حوزه اکوتوریسم، ژئوتوریسم و توریسم فرهنگی و اجتماعی، همچون توریسم ورزشی، بهداشتی و درمانی، پیشگام و در منطقه یکهتاز شوند.بر اساس آمارهای موجود، ایران هماکنون هفت تا 9 صدم درصد از بازار گردشگری جهان را به خود اختصاص داده است، در حالیکه دستیابی به سهم 2 درصدی در اهداف سند چشمانداز بیست ساله کشور پیشبینی و تکلیف شده است، بر همین مبنا، ایران باید در پایان سال 1404 سالانه پذیرای 20 میلیون گردشگر خارجی باشد، که این هدف تنها با توجه به ظرفیتهای موجود در مناطق آزاد کشور همچون کیش، قشم و چابهار تحققپذیر است.باید به این واقعیت توجه کرد که مناطق آزاد بهخوبی میتوانند به شرایط نابرابر رقابت و تضعیف موقعیت نسبی ایران در صنعت گردشگری پایان ببخشند. این نگاه اقتصادی در این مناطق، بر اساس رعایت معیارها و شاخصهای زیست محیطی نگاه بسیار مهمی است، نگاهی که در نهایت میتواند موجب ایجاد اشتغال و کسب درآمد برای مردم، دولت و سازمانهای مناطق آزاد شود.متاسفانه طی سالهای گذشته به مناطق آزاد بیشتر نگاه تجاری شده است و مناطق آزاد به مبادی وارداتی کشور تبدیل شدند، حال آنکه ظرفیتهای موجود این مناطق، بهخوبی توانایی تبدیل شدن آنها به دروازههای ورود گردشگر را دارد.هماکنون، اگرچه ظرفیتهایی در مناطق آزاد کشور ایجاد شده است، ولی این امکانات و حتی زیرساختها، به هیچ وجه پاسخگوی خواستها، نیازها و جلب رضایت گردشگران خارجی و حتی گردشگران داخلی نیست و این نقطه ضعف اصلی صنعت گردشگری ایرن است. اگر قرار است این ضعفها و کاستیها با جهش چشمگیری در این صنعت در دوران پس از تحریم جبران شود، چه جایی بهتر از مناطق آزاد با آن ویژگیها و قابلیتهای منحصربهفرد!متاسفانه طی این سالها همه تلاشها و برنامهها بر جذب گردشگر ایرانی متمرکز شده و در این مناطق به جذب گردشگر خارجی آنچنان که باید توجه نشده است. برای موفقیت در توسعه گردشگری و جذب گردشگران خارجی و کسب درآمدهای هنگفت در این بخش و به دنبال آن، رهایی از وابستگی به درآمدهای نفتی، یک راهکار تضمینشده، الگوبرداری از کشورهای موفق در این عرصه است.سالانه 50 میلیون گردشگر به صورت مستقیم به فرودگاه استانبول عزیمت میکنند یا فرودگاه دبی هر سال مقصد 55 میلیون مسافر است، در حالیکه این رقم در فرودگاه امام خمینی (ره) با وجود امکانات و ظرفیتهای خوبی که در پذیرایی از مسافران خارجی دارد، بهزحمت به پنج میلیون نفر در سال میرسد. باید درباره علتهای این مسئله مطالعه و تحقیق جامع و کارشناسانهای انجام شود، که نتیجه آن بهطور حتم میتواند راهگشای توسعه صنعت گردشگری و تحقق اهداف تعیینشده در اسناد بالادستی باشد.بررسی ظرفیتها و موقعیت مناطق گردشگری در کشورهای همسایه همچون ترکیه و امارات و قطبهایی همچون دبی و آنتالیا و روند توسعه آنها در بخشهای گردشگری، تجارت و خدمات لجستیکی بندر و فرودگاه و استفاده بهینه از پتانسیلهای این مناطق در مسیر توسعه فعالیتهای عمرانی، اقتصادی و گردشگری مناطق آزاد پر ظرفیت کشورمان- کیش و قشم- در شرایط پساتحریم، بسیار مفید خواهد بود.برگزاری همایشهایی برای ارائه و بررسی راهکارهای ارتباط گستردهتر با تجار و بازرگانان کشورهای همسایه با هدف معرفی پتانسیلها و فرصتهای سرمایهگذاری در مناطق آزد ایران نیز در این عرصه کارگشا خواهد بود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.