نظام مهندسی شهرسازان ، امیدها و چالش ها
سیامک اسلامی . کارشناس ارشد شهرسازی
رشد شهرها و شهرگرایی خصوصا در پنجاه سال اخیر روزبه روز به مسایل شهری ابعاد جدیدتری بخشیده است. به همین دلیل در شاکله نظام مهندسی ساختمان کشور علاوه بر رشته های رشته هایی چون مهندسی عمران، معماری و تاسیسات، برای مهندسی شهرسازی نیز جایگاه متناسبی در نظر گرفته شده است.
روند رو به رشد و گسترش شهرها و پیچیدگی مسایل شهری خصوصاً در سالیان اخیر به گونه ای بوده است که دیگر صرف اتکا به روش های پیشین نمی توانست پاسخگوی مناسبی برای هدایت شهرها باشد. از اواخر دهه هفتاد، تربیت کارشناسانی صرفا با تخصص شهرسازی در کشور و در مقطع کارشناسی تلاشی بوده است که توسط نظام آموزشی کشور برای هدایت مسیر توسعه های شهری به مسیر درست و ارتقای کیفیت و کارایی محیط های شهری صورت گرفته است. فارغ از این موضوع که کمیت و کیفیت نظام آموزشی رشته شهرسازی در دانشگاه های کشور تا چه اندازه با اهداف اولیه راه اندازی این رشته خصوصا در مقطع کارشناسی در دانشگاه های کشور انطباق دارد، حاصل این امر انبوه فارغ التحصیلانی است که در سالیان اخیر در رشته شهرسازی فارغ التحصیل شده و می بایست تاثیر خود را در نظام اجرایی شهرسازی شهرهای کشور بروز دهند. اما بررسی فعالیت حرفه ای مهندسان دارای صلاحیت حرفه ای شهرسازی نشان می دهد که این تاثیر تاکنون حداقل در سطح استان اصفهان و در قالب فعالیت های حرفه ای زیرمجموعه سازمان نظام مهندسی چندان پررنگ نبوده است. در استان اصفهان فعالیت های حرفه ای مهندسین شهرساز دارای پروانه اشتغال به کار به
صورت محدودی در حد تهیه نقشه تفکیک اراضی شهری و روستایی جریان دارد این درحالیست که به منظور استفاده بهینه از خدمات تخصصی مهندسان شهرساز و براساس مبحث دوم مقررات ملی ساختمان و نامه ها و بخشنامه های متعدد صادره از شورای مرکزی نظام مهندسی ساختمان کشور، وزارت راه و شهرسازی و وزارت کشور در خصوص ابلاغ حدود صلاحیت، شرح خدمات مهندسان شهرساز و نحوه اجرایی کردن آن، فعالیت های حرفه ای مهندسان شهرساز علاوه بر تهیه تفکیک اراضی شهری و روستایی، فعالیت های حرفه ای دیگری از جمله تهیه طرح انطباق کاربری اراضی شهری برای کمیسیون های ماده 5 و سایر مراجع ذیربط و همچنین تهیه طرح انطباق شهری ساختمان ها را نیز دربر می گیرد که تقریباً هیچ یک در استان اصفهان جنبه اجرایی به خود نگرفته است.به عنوان مثال درحال حاضر روند بررسی و تصمیم گیری درخواست های مربوط به تغییر یا تعیین کاربری در کمیته های فنی کمیسیون ماده پنج شورای عالی شهرسازی و معماری یا کارگروه امور زیربنایی و شهرسازی استان صرفاً پس از بررسی موضوع توسط شهرداری ها و نمایندگان سایر دستگاه های دولتی ذیربط صورت می گیرد، این درحالیست که بررسی تخصصی مساله توسط مهندسین شهرساز دارای
پروانه اشتغال به کار به عنوان یکی از مدرک مورد نیاز بررسی موضوع در کمیسیون های مربوطه می تواند منجر به تصمیم گیری های اصولی تر و تخصصی تر در خصوص درخواست های مطروحه شود. درعین حال درخواست گزارش تخصصی شهرساز دارای پروانه اشتغال به کار به عنوان یکی از مدارک مورد نیاز تایید درخواست های مطروحه در خصوص تغییر یا تعیین کاربری در محدوده و حریم شهرها با توجه به پرداخت هزینه توسط متقاضی و انتظارات ایجاد شده در خصوص تایید درخواست متقاضی، موضوع چالش برانگیزی است که می بایست با درنظر گرفتن تجربیات سایر استان های کشور که اقدام به اجرایی کردن مباحثی چون طرح انطباق اراضی توسط سازمان های نظام مهندسی کرده اند و با فراهم کردن تمهیدات اولیه و بسترسازی مورد نیاز به مرحله اجرا درآید.در جهت اجرایی کردن فعالیت های حرفه ای مهندسین شهرساز دارای پروانه اشتغال به کار شایسته است نماینده مهندسین شهرساز در هیات مدیره نظام مهندسی استان ضمن استفاده از بستر آماده قانونی پیش بینی شده و با همکاری شهرداری و اداره کل راه و شهرسازی استان و با اتکا به نامه های شماره 7949/ش م مورخ 21/02/92 و 20759ش م مورخ 24/05/94 ریاست محترم سازمان نظام مهندسی
کشور مبنی بر استفاده مطلوب و موثر از خدمات مهندسی شهرساز در انجام امور تخصصی شهرسازی و واگذاری امور تخصصی شهرسازی به مهندس شهرساز واجد صلاحیت به صورت موثرتری زمینه اجرای قانون را در استان فراهم کند. راه اندازی سیستم ارجاع و سیستم کنترل ظرفیت و الزام به ثبت عملکرد مهندسین شهرساز استان درجهت کنترل حدود صلاحیت و ظرفیت نیز اقدام موثر دیگری است که در صورت پی گیری در هیات مدیره و جنبه اجرایی پیدا کردن، می تواند توزیع عادلانه فعالیت های شهرسازی در استان را در سال های آتی به همراه داشته باشد.
رشد شهرها و شهرگرایی خصوصا در پنجاه سال اخیر روزبه روز به مسایل شهری ابعاد جدیدتری بخشیده است. به همین دلیل در شاکله نظام مهندسی ساختمان کشور علاوه بر رشته های رشته هایی چون مهندسی عمران، معماری و تاسیسات، برای مهندسی شهرسازی نیز جایگاه متناسبی در نظر گرفته شده است.
روند رو به رشد و گسترش شهرها و پیچیدگی مسایل شهری خصوصاً در سالیان اخیر به گونه ای بوده است که دیگر صرف اتکا به روش های پیشین نمی توانست پاسخگوی مناسبی برای هدایت شهرها باشد. از اواخر دهه هفتاد، تربیت کارشناسانی صرفا با تخصص شهرسازی در کشور و در مقطع کارشناسی تلاشی بوده است که توسط نظام آموزشی کشور برای هدایت مسیر توسعه های شهری به مسیر درست و ارتقای کیفیت و کارایی محیط های شهری صورت گرفته است. فارغ از این موضوع که کمیت و کیفیت نظام آموزشی رشته شهرسازی در دانشگاه های کشور تا چه اندازه با اهداف اولیه راه اندازی این رشته خصوصا در مقطع کارشناسی در دانشگاه های کشور انطباق دارد، حاصل این امر انبوه فارغ التحصیلانی است که در سالیان اخیر در رشته شهرسازی فارغ التحصیل شده و می بایست تاثیر خود را در نظام اجرایی شهرسازی شهرهای کشور بروز دهند. اما بررسی فعالیت حرفه ای مهندسان دارای صلاحیت حرفه ای شهرسازی نشان می دهد که این تاثیر تاکنون حداقل در سطح استان اصفهان و در قالب فعالیت های حرفه ای زیرمجموعه سازمان نظام مهندسی چندان پررنگ نبوده است. در استان اصفهان فعالیت های حرفه ای مهندسین شهرساز دارای پروانه اشتغال به کار به
صورت محدودی در حد تهیه نقشه تفکیک اراضی شهری و روستایی جریان دارد این درحالیست که به منظور استفاده بهینه از خدمات تخصصی مهندسان شهرساز و براساس مبحث دوم مقررات ملی ساختمان و نامه ها و بخشنامه های متعدد صادره از شورای مرکزی نظام مهندسی ساختمان کشور، وزارت راه و شهرسازی و وزارت کشور در خصوص ابلاغ حدود صلاحیت، شرح خدمات مهندسان شهرساز و نحوه اجرایی کردن آن، فعالیت های حرفه ای مهندسان شهرساز علاوه بر تهیه تفکیک اراضی شهری و روستایی، فعالیت های حرفه ای دیگری از جمله تهیه طرح انطباق کاربری اراضی شهری برای کمیسیون های ماده 5 و سایر مراجع ذیربط و همچنین تهیه طرح انطباق شهری ساختمان ها را نیز دربر می گیرد که تقریباً هیچ یک در استان اصفهان جنبه اجرایی به خود نگرفته است.به عنوان مثال درحال حاضر روند بررسی و تصمیم گیری درخواست های مربوط به تغییر یا تعیین کاربری در کمیته های فنی کمیسیون ماده پنج شورای عالی شهرسازی و معماری یا کارگروه امور زیربنایی و شهرسازی استان صرفاً پس از بررسی موضوع توسط شهرداری ها و نمایندگان سایر دستگاه های دولتی ذیربط صورت می گیرد، این درحالیست که بررسی تخصصی مساله توسط مهندسین شهرساز دارای
پروانه اشتغال به کار به عنوان یکی از مدرک مورد نیاز بررسی موضوع در کمیسیون های مربوطه می تواند منجر به تصمیم گیری های اصولی تر و تخصصی تر در خصوص درخواست های مطروحه شود. درعین حال درخواست گزارش تخصصی شهرساز دارای پروانه اشتغال به کار به عنوان یکی از مدارک مورد نیاز تایید درخواست های مطروحه در خصوص تغییر یا تعیین کاربری در محدوده و حریم شهرها با توجه به پرداخت هزینه توسط متقاضی و انتظارات ایجاد شده در خصوص تایید درخواست متقاضی، موضوع چالش برانگیزی است که می بایست با درنظر گرفتن تجربیات سایر استان های کشور که اقدام به اجرایی کردن مباحثی چون طرح انطباق اراضی توسط سازمان های نظام مهندسی کرده اند و با فراهم کردن تمهیدات اولیه و بسترسازی مورد نیاز به مرحله اجرا درآید.در جهت اجرایی کردن فعالیت های حرفه ای مهندسین شهرساز دارای پروانه اشتغال به کار شایسته است نماینده مهندسین شهرساز در هیات مدیره نظام مهندسی استان ضمن استفاده از بستر آماده قانونی پیش بینی شده و با همکاری شهرداری و اداره کل راه و شهرسازی استان و با اتکا به نامه های شماره 7949/ش م مورخ 21/02/92 و 20759ش م مورخ 24/05/94 ریاست محترم سازمان نظام مهندسی
کشور مبنی بر استفاده مطلوب و موثر از خدمات مهندسی شهرساز در انجام امور تخصصی شهرسازی و واگذاری امور تخصصی شهرسازی به مهندس شهرساز واجد صلاحیت به صورت موثرتری زمینه اجرای قانون را در استان فراهم کند. راه اندازی سیستم ارجاع و سیستم کنترل ظرفیت و الزام به ثبت عملکرد مهندسین شهرساز استان درجهت کنترل حدود صلاحیت و ظرفیت نیز اقدام موثر دیگری است که در صورت پی گیری در هیات مدیره و جنبه اجرایی پیدا کردن، می تواند توزیع عادلانه فعالیت های شهرسازی در استان را در سال های آتی به همراه داشته باشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.