آغاز عصر پساخشکیدگی
وحید سلیمانی
افزایش خشکی تالاب هورالعظیم به دلیل اجرای برنامههای غیر اصولی نفت در دولت محمود احمدینژاد و خبر کاهش ۵۰ درصدی حجم روان آبهای سطحی ایران، دو خبری است که از یک واقعیت ناخوشایند حکایت میکنند.
خطر خشکیدگی منابع آبی در ایران
ساخت برخی سازههای نفتی در تالاب هورالعظیم در دولت قبل آنچنانکه معصومه ابتکار رییس حفاظت محیط زیست ایران میگوید مانع از ورود آب به این تالاب بوده است.
به گزارش بوی باران تالاب هورالعظیم یا تالاب بزرگ هویزه بزرگترین تالاب استان خوزستان است که در مرز ایران و عراق واقع شده است. این تالاب مدتی است با خطر خشکیدگی کامل و نابودی روبهرو است.رییس سازمان حفاظت محیط زیست در اینباره گفت: برنامه اکتشاف نفت در محدوده تالاب هورالعظیم در دولت محمد خاتمی مشروط به این بود که تالاب هورالعظیم آسیب نبیند و با قید این شرط با برخی از طرحهای نفتی موافقت شد.
اما به گفته خانم ابتکار با پایان دولت محمد خاتمی و آغاز ریاست جمهوری محمود احمدینژاد، برخی سازههای نفتی مانع ورود آب به این تالاب شدند.مشکلی که خانم ابتکار می گوید دولت فعلی میخواهد آن را اصلاح کند.
اسماعیل کهرم، کارشناس محیط زیست و استاد دانشگاه در تهران در اینباره میگوید:
این تالاب بسیار مهم که حدود چهارهزار نفر در آن زندگی میکردند و تمدن بسیار قدیمی داشتند را ما مانند شمع از دو طرف سوزاندیم. در زمان جنگ، صدام حسین دستور داد که این تالاب خشک شود و آبش را خالی کنند . از این طرف هم ما در قسمت شرق تالاب شروع کردیم تاسیسات نفتی درست کردن. در نتیجه بازهم نفت در مملکت ما مسایل زیستمحیطی را کنار زد. الان ما یک تالابی داریم که نصف آن خشک شده که تولید ریزگرد میکند و آن قسمت شرق که هم مرز با ماست دچار انواع آلودگیهای نفتی است که عبور و مرور پرندههای ذیقیمت مهاجر را غیرممکن کرده است.
معصومه ابتکار همچنین به ایسنا گفته که روزهای ابتدایی شروع دولت فعلی سازمان حفاظت محیط زیست خواستار ورود آب به تالاب شد که از نیمههای سال گذشته این اتفاق عملیاتی شد و آب وارد هورالعظیم شده و هم اکنون بخشهایی از تالاب نیز آبگیری شده است.
این در شرایطی است که میزان روانآبهای موجود ایران هم در شش حوزه اصلی آبریز نسبت به میانگین بلندمدت یعنی حدود دو دهه پیش، ۵۳ درصد کهش پیدا کرده است.
ناصر کرمی، اقلیمشناس و کارشناس محیط زیست مقیم نروژ در یک مقایسه آماری درباره کاهش حجم روانآبهای ایران میگوید:
بیش از دو دهه پیش را که نگاه کنیم حدود ۴۵۰ میلیارد مترمکعب دریافتی داشتیم که دو سوم این حدوداً تبخیر میشد و از دسترس خارج میشد و یک چیزی حدود ۱۳۰ تا ۱۴۰ میلیارد مترمکعب سالانه بارشی بود که بر ایران میبارید. این آب تجدیدپذیر بود. الان یک مشکل این است که ما بهرهبرداری بیرویه کردیم. سدسازیها و رشد بیرویه کشاورزی به جای خود، مشکل بزرگتر این است که در ایران به صورت واقعی تغییر اقلیم رخ داده. یعنی دیگر آن آمار قبلی ۲۵۰ میلیمتر بارش سالانه یا ۱۳۰ تا ۱۴۰ میلیارد مترمکعب آب دریافتی، اصلاً وجود ندارد. هر کسی که بر این مبنا تحلیل میکند تحلیلش قطعاً غلط خواهد بود . الان بارش در ایران از ۲۵۰ میلیمتر به حدود ۲۰۰ میلیمتر رسیده. یعنی حداقل ۲۰ درصد کاهش پیدا کرده. اما روانآبها از این هم کمتر شده. چون علاوه بر کاهش بارش ما با افزایش دما هم روبهرو شدیم. که این میزان تبخیر را افزایش میدهد. این آماری که وزارت نیرو اعلام کرد به این معنی است که ما از ۱۳۰ میلیارد مترمکعب رسیدیم به ۸۰ و یا ۹۰ حداکثر. این آبی است که به صورت واقعی در ایران میبارد و قابل دسترس خواهد بود.با این اوصاف هر سال بیش از سال قبل منابع
آبی ایران تهدید میشوند. اما برای مقابله با این وضعیت چه باید کرد؟ ناصر کرمی در این باره نیز میگوید:
ما باید سبک زندگیمان را تغییر دهیم. باید کشاورزی را در ایران خیلی محدود کنیم. شیوههای مصرف آب شرب، آب شهری و خانگی را باید تغییر دهیم. در صنعت، کل مقوله توسعه صنعتی در ایران باید بازنگری جدی شود. شاید خیلی از صنایع آببر دیگر اصلاً توجیه نداشته باشند و باید برچیده شوند. ما وارد یک دوران تازه شدیم. یک دوران پستنرمال اقلیمی. نرمال اقلیمی ما حدود ۱۳۰ میلیارد مترمکعب آب در دسترس که این دوران تمام شده و به یک دوران تازهای پاگذاشتهایم. باید خودمان را منطبق کنیم با این دوران پستنرمال اقلیمی. عصر پساخشکیدگی. یک خشکیدگی در ایران رخ داده. خشکسالی نیست. چون اگر خشکسالی بود باید برمیگشت. منتها این خشکیدگی هرگز برنخواهد گشت.
افزایش خشکی تالاب هورالعظیم به دلیل اجرای برنامههای غیر اصولی نفت در دولت محمود احمدینژاد و خبر کاهش ۵۰ درصدی حجم روان آبهای سطحی ایران، دو خبری است که از یک واقعیت ناخوشایند حکایت میکنند.
خطر خشکیدگی منابع آبی در ایران
ساخت برخی سازههای نفتی در تالاب هورالعظیم در دولت قبل آنچنانکه معصومه ابتکار رییس حفاظت محیط زیست ایران میگوید مانع از ورود آب به این تالاب بوده است.
به گزارش بوی باران تالاب هورالعظیم یا تالاب بزرگ هویزه بزرگترین تالاب استان خوزستان است که در مرز ایران و عراق واقع شده است. این تالاب مدتی است با خطر خشکیدگی کامل و نابودی روبهرو است.رییس سازمان حفاظت محیط زیست در اینباره گفت: برنامه اکتشاف نفت در محدوده تالاب هورالعظیم در دولت محمد خاتمی مشروط به این بود که تالاب هورالعظیم آسیب نبیند و با قید این شرط با برخی از طرحهای نفتی موافقت شد.
اما به گفته خانم ابتکار با پایان دولت محمد خاتمی و آغاز ریاست جمهوری محمود احمدینژاد، برخی سازههای نفتی مانع ورود آب به این تالاب شدند.مشکلی که خانم ابتکار می گوید دولت فعلی میخواهد آن را اصلاح کند.
اسماعیل کهرم، کارشناس محیط زیست و استاد دانشگاه در تهران در اینباره میگوید:
این تالاب بسیار مهم که حدود چهارهزار نفر در آن زندگی میکردند و تمدن بسیار قدیمی داشتند را ما مانند شمع از دو طرف سوزاندیم. در زمان جنگ، صدام حسین دستور داد که این تالاب خشک شود و آبش را خالی کنند . از این طرف هم ما در قسمت شرق تالاب شروع کردیم تاسیسات نفتی درست کردن. در نتیجه بازهم نفت در مملکت ما مسایل زیستمحیطی را کنار زد. الان ما یک تالابی داریم که نصف آن خشک شده که تولید ریزگرد میکند و آن قسمت شرق که هم مرز با ماست دچار انواع آلودگیهای نفتی است که عبور و مرور پرندههای ذیقیمت مهاجر را غیرممکن کرده است.
معصومه ابتکار همچنین به ایسنا گفته که روزهای ابتدایی شروع دولت فعلی سازمان حفاظت محیط زیست خواستار ورود آب به تالاب شد که از نیمههای سال گذشته این اتفاق عملیاتی شد و آب وارد هورالعظیم شده و هم اکنون بخشهایی از تالاب نیز آبگیری شده است.
این در شرایطی است که میزان روانآبهای موجود ایران هم در شش حوزه اصلی آبریز نسبت به میانگین بلندمدت یعنی حدود دو دهه پیش، ۵۳ درصد کهش پیدا کرده است.
ناصر کرمی، اقلیمشناس و کارشناس محیط زیست مقیم نروژ در یک مقایسه آماری درباره کاهش حجم روانآبهای ایران میگوید:
بیش از دو دهه پیش را که نگاه کنیم حدود ۴۵۰ میلیارد مترمکعب دریافتی داشتیم که دو سوم این حدوداً تبخیر میشد و از دسترس خارج میشد و یک چیزی حدود ۱۳۰ تا ۱۴۰ میلیارد مترمکعب سالانه بارشی بود که بر ایران میبارید. این آب تجدیدپذیر بود. الان یک مشکل این است که ما بهرهبرداری بیرویه کردیم. سدسازیها و رشد بیرویه کشاورزی به جای خود، مشکل بزرگتر این است که در ایران به صورت واقعی تغییر اقلیم رخ داده. یعنی دیگر آن آمار قبلی ۲۵۰ میلیمتر بارش سالانه یا ۱۳۰ تا ۱۴۰ میلیارد مترمکعب آب دریافتی، اصلاً وجود ندارد. هر کسی که بر این مبنا تحلیل میکند تحلیلش قطعاً غلط خواهد بود . الان بارش در ایران از ۲۵۰ میلیمتر به حدود ۲۰۰ میلیمتر رسیده. یعنی حداقل ۲۰ درصد کاهش پیدا کرده. اما روانآبها از این هم کمتر شده. چون علاوه بر کاهش بارش ما با افزایش دما هم روبهرو شدیم. که این میزان تبخیر را افزایش میدهد. این آماری که وزارت نیرو اعلام کرد به این معنی است که ما از ۱۳۰ میلیارد مترمکعب رسیدیم به ۸۰ و یا ۹۰ حداکثر. این آبی است که به صورت واقعی در ایران میبارد و قابل دسترس خواهد بود.با این اوصاف هر سال بیش از سال قبل منابع
آبی ایران تهدید میشوند. اما برای مقابله با این وضعیت چه باید کرد؟ ناصر کرمی در این باره نیز میگوید:
ما باید سبک زندگیمان را تغییر دهیم. باید کشاورزی را در ایران خیلی محدود کنیم. شیوههای مصرف آب شرب، آب شهری و خانگی را باید تغییر دهیم. در صنعت، کل مقوله توسعه صنعتی در ایران باید بازنگری جدی شود. شاید خیلی از صنایع آببر دیگر اصلاً توجیه نداشته باشند و باید برچیده شوند. ما وارد یک دوران تازه شدیم. یک دوران پستنرمال اقلیمی. نرمال اقلیمی ما حدود ۱۳۰ میلیارد مترمکعب آب در دسترس که این دوران تمام شده و به یک دوران تازهای پاگذاشتهایم. باید خودمان را منطبق کنیم با این دوران پستنرمال اقلیمی. عصر پساخشکیدگی. یک خشکیدگی در ایران رخ داده. خشکسالی نیست. چون اگر خشکسالی بود باید برمیگشت. منتها این خشکیدگی هرگز برنخواهد گشت.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.