امیرزاده ،نایب رئیس کمیسیون گردشگری اتاق تهران، از پساتحریم میگوید
نیاز به تغییرات ساختاری در مناطق آزاد
علی اکبرزاده : با آغاز دور جدید روابط سیاسی میان کشورمان با دیگر کشورها، انتظار میرود تاثیرات اقتصادی این رایزنیها بهزودی نمایان شود. در همین رابطه اما مناطق آزاد ایران که در سالهای پیش از آسیبهای مدیریتی رنج میبرد، اکنون بار دیگر به زیر ذرهبین کارشناسان رفته و برنامهریزیهایی برای آن در دوران پساتحریم طرحریزی شده است. به سراغ محمد امیرزاده نایب رئیس کمیسیون گردشگری اتاق تهران رفتهایم و با او در خصوص جزایر ایرانی در دوران پساتحریم سخن گفتهایم. او که سوابق فعالیتهای عمرانی را نیز در کارنامه خود ثبت کرده است، اعتقاد دارد مناطق آزاد ایران نیازمند نوع نگاه مدیریتی است که در آن بومیان این مناطق نیز در فعالیتها مشارکت داده شوند در ادامه گفتوگوی ما و محمد امیرزاده را دنبال کنید:
آقای امیرزاده به نظر شما مناطق آزاد ایران در دوران پس از لغو تحریمها نیازمند چه الزاماتی هستند؟ آیا شما روند کنونی این مناطق را مناسب ارزیابی میکنید؟
در اقتصاد نگرشهای متفاوتی وجود دارد و هر شخص و گروهی با توجه به نظریات خود برنامههای کاری را جلو میبرد. در خصوص مناطق آزاد اما نیاز است تا توجه ویژهای به اساسنامه مکتوب آن شود. اگر رعایت تمامی اصول ذکرشده در اساسنامه انجام گیرد و تنها به توصیههای دولتی توجه نشود، بیشک موفقیتهای خوبی در این مسیر حاصل خواهد شد. باید توجه کنیم که پیگیر اقتصاد زایشی باشیم زیرا این امر تاکنون موفق نبوده است. در اساسنامه موضوعاتی نظیر جذب سرمایهگذاری خارجی مورد توجه قرار گرفته است، که اکنون همانطور که میدانید پتانسیلهای خوبی نیز در این زمینه وجود دارد.
چه وظایفی در حوزه مناطق آزاد در دوران پس از تحریم بر عهده بخش خصوصی است؟
بخش خصوصی باید میان اجرای اساسنامه و دستورات صادرشده از سوی دولتیها نوعی همزمانی ایجاد کند؛ بهطور مثال وارداتمحور بودن مناطق آزاد از جمله مشکلاتی بود که در سالهای پیش تمامی مناطق آزاد دچار آن شده بودند. تفکر به ورود تکنولوژی و دانش فنی از کشورهای دیگر باید جایگزین تفکر پیشین شود تا دیگر مناطق آزاد ایران درخدمت خارجیها نباشد.
به نظر شما ساختار مدیریتی در این مناطق هم نیاز به تغییر دارد؟
ساختار مدیریتی مناطق آزاد نیاز به تغییر دارد و باید اهداف آن با حضور و مشارکتهای مردمی باز تعریف شود. این اتفاق در دولت یازدهم هم ادامه یافته است، شکل انتخاب مالکیتی ادامه دارد. در حالی که باید سبک مدیریتی خدمتی باشد و مدیران به تشریک مساعی کار را هدایت کنند نه با نظر شخصی. اینطور که به نظر میرسد نظرات مردم و کارشناسان خیلی مورد نظر مدیران مناطق آزاد قرار نگرفته، که این آسیب در بلندمدت این مجموعهها را با مشکل مواجه میکند.
ضروریترین نیاز کنونی مناطق آزاد، بهخصوص جزایری نظیر کیش و قشم در شرایط فعلی چیست؟
به نظر من این مناطق باید جذب سرمایهگذاری را جایگزین فعالیتهایی نظیر ساختوساز کنند. تولید باید اهمیت بیشتری در این مناطق پیدا کند و سرمایهگذاریهای مولد باید سرلوحه کار سرمایهگذاران قرار گیرد. بهطور مثال منطقه آزاد قشم میتواند بهجای ساختمانسازی و تزئینات بیحاصل، به جذب سرمایهگذار بپردازد و رویکرد توسعهای در پیش گیرد. برای این منظور نیاز است تا در هر منطقهای عملیات آمایش سرزمین صورت گیرد. واگذاریهای موازی نیز باید متوقف شود تا طرفین سرمایهگذاری در قالب اتفاقی برد-برد بتوانند کار خود را پیش ببرند. این نکات بیشک میتواند نقطه قوت مهمی برای مناطق آزاد باشد.
کشورهای همجوار و مناطق مرزی ایران در این دوران چه نقشی دارند؟ آیا میتوانند همچنان به عنوان شرکای اصلی تجاری ایران باقی بمانند؟
کشورهای همجوار نظیر افغانستان و عراق به دلیل آشوبهای درونی و ناامنی محیطی که دارند نیاز به محلی امن برای سرمایهگذاری دارند، که میتوان با جذب آنان به مناطق آزاد، سرمایههای خوبی را وارد کشور کرد. این اتفاق برای طرفین بسیار سودمند است و موجب میشود تا فعالیتهای تولیدی با سرعت بیشتری جلو برود.
صنعت گردشگری ایران با وجود پتانسیلهای فراوان هنوز در رتبه های پایینتر جذب گردشگر قرار دارد. آیا این نکته در مسیر سرمایهگذاران و حضورشان در کشورمان نیز تاثیر گذار است؟
هر تجارتی ساز و کار مشخص خود را دارد. البته شفافیت و قوانین مصوب نیز برای سرمایهگذاران بسیار مهم است. اما باید توجه داشت که در مسیر جذب توریسم وسرمایهگذار در بخش گردشگری کشورهایی موفقتر هستند که توانستند از پتانسیلهای خود استفاده لازم را ببرند. به طور مثال کشوری نظیر امارات با داشتن شرایط اقلیمی بیابانی، از این ظرفیت بهره گرفتهاست. امارات اکنون تورهای صحراگردی را برقرار کرده و با آمادهسازی آن محیط از گردشگرانی که به صحراگردی میروند، درآمد کلانی کسب میکند.
در کشور ما چه پتانسیلی بیش از دیگر ابعاد مغفول مانده است؟
ما باید محیط را در تمامی زمینهها آماده کنیم؛ به طور مثال توریسم حلال نیازمند قویسازی در تمام دنیا است. همانطور که دیده میشود برخی از گردشگران و خانوادههای اروپایی نیز علاقه دارند به کشورهایی که الکل در دسترس نیست بروند تا از این موقعیت استفاده کنند. اکنون خارجیها هم به دنبال توریسم حلال هستند که ما باید به سمت فراهمسازی آن برویم.
خروج برخی از سرمایه گذاران از مناطق گردشگری ایران این شائبه را تقویت میکند که محیط سرمایهگذاری در بخشهای گردشگری ایران همچنان فضای مناسب و با بازدهی بالا نیست. این امر را تایید میکنید؟
سرمایهداران باید خودشان تصمیمگیری کنند که در چه محیطی به سرمایهگذاری و حضور بپردازد، فاکتورهای سرمایه گذاری مشخص است و افراد باید توسعه و امنیت را در نظر بگیرند تا از گزند زیان در امان بمانند.
اگر خود شما بر سر یک دوراهی سرمایه گذاری قرار داشتید، آیا ایران را برای این امر انتخاب میکردید؟
من به طور قطع نمیتوانم به این پرسش پاسخ دهم. زیرا سرمایهدار باید تحقیق کند و به نتیجهای در این خصوص برسد. تصور میکنم روندی که از آغاز این دولت کلید خورده است میتواند تغییرات خوبی را حاصل کند که این امر از درخواستهای رسیده از شرکتهای خارجی نیز قابل لمس است. فضای فعلی کشور با تلاش دولت و سایر بخشها مطلوبتر از گذشته است و نیاز داریم تا با یک زبان واحد راه را مناسبتر از گذشته پیش روی سرمایهگذاران قرار دهیم.
علی اکبرزاده : با آغاز دور جدید روابط سیاسی میان کشورمان با دیگر کشورها، انتظار میرود تاثیرات اقتصادی این رایزنیها بهزودی نمایان شود. در همین رابطه اما مناطق آزاد ایران که در سالهای پیش از آسیبهای مدیریتی رنج میبرد، اکنون بار دیگر به زیر ذرهبین کارشناسان رفته و برنامهریزیهایی برای آن در دوران پساتحریم طرحریزی شده است. به سراغ محمد امیرزاده نایب رئیس کمیسیون گردشگری اتاق تهران رفتهایم و با او در خصوص جزایر ایرانی در دوران پساتحریم سخن گفتهایم. او که سوابق فعالیتهای عمرانی را نیز در کارنامه خود ثبت کرده است، اعتقاد دارد مناطق آزاد ایران نیازمند نوع نگاه مدیریتی است که در آن بومیان این مناطق نیز در فعالیتها مشارکت داده شوند در ادامه گفتوگوی ما و محمد امیرزاده را دنبال کنید:
آقای امیرزاده به نظر شما مناطق آزاد ایران در دوران پس از لغو تحریمها نیازمند چه الزاماتی هستند؟ آیا شما روند کنونی این مناطق را مناسب ارزیابی میکنید؟
در اقتصاد نگرشهای متفاوتی وجود دارد و هر شخص و گروهی با توجه به نظریات خود برنامههای کاری را جلو میبرد. در خصوص مناطق آزاد اما نیاز است تا توجه ویژهای به اساسنامه مکتوب آن شود. اگر رعایت تمامی اصول ذکرشده در اساسنامه انجام گیرد و تنها به توصیههای دولتی توجه نشود، بیشک موفقیتهای خوبی در این مسیر حاصل خواهد شد. باید توجه کنیم که پیگیر اقتصاد زایشی باشیم زیرا این امر تاکنون موفق نبوده است. در اساسنامه موضوعاتی نظیر جذب سرمایهگذاری خارجی مورد توجه قرار گرفته است، که اکنون همانطور که میدانید پتانسیلهای خوبی نیز در این زمینه وجود دارد.
چه وظایفی در حوزه مناطق آزاد در دوران پس از تحریم بر عهده بخش خصوصی است؟
بخش خصوصی باید میان اجرای اساسنامه و دستورات صادرشده از سوی دولتیها نوعی همزمانی ایجاد کند؛ بهطور مثال وارداتمحور بودن مناطق آزاد از جمله مشکلاتی بود که در سالهای پیش تمامی مناطق آزاد دچار آن شده بودند. تفکر به ورود تکنولوژی و دانش فنی از کشورهای دیگر باید جایگزین تفکر پیشین شود تا دیگر مناطق آزاد ایران درخدمت خارجیها نباشد.
به نظر شما ساختار مدیریتی در این مناطق هم نیاز به تغییر دارد؟
ساختار مدیریتی مناطق آزاد نیاز به تغییر دارد و باید اهداف آن با حضور و مشارکتهای مردمی باز تعریف شود. این اتفاق در دولت یازدهم هم ادامه یافته است، شکل انتخاب مالکیتی ادامه دارد. در حالی که باید سبک مدیریتی خدمتی باشد و مدیران به تشریک مساعی کار را هدایت کنند نه با نظر شخصی. اینطور که به نظر میرسد نظرات مردم و کارشناسان خیلی مورد نظر مدیران مناطق آزاد قرار نگرفته، که این آسیب در بلندمدت این مجموعهها را با مشکل مواجه میکند.
ضروریترین نیاز کنونی مناطق آزاد، بهخصوص جزایری نظیر کیش و قشم در شرایط فعلی چیست؟
به نظر من این مناطق باید جذب سرمایهگذاری را جایگزین فعالیتهایی نظیر ساختوساز کنند. تولید باید اهمیت بیشتری در این مناطق پیدا کند و سرمایهگذاریهای مولد باید سرلوحه کار سرمایهگذاران قرار گیرد. بهطور مثال منطقه آزاد قشم میتواند بهجای ساختمانسازی و تزئینات بیحاصل، به جذب سرمایهگذار بپردازد و رویکرد توسعهای در پیش گیرد. برای این منظور نیاز است تا در هر منطقهای عملیات آمایش سرزمین صورت گیرد. واگذاریهای موازی نیز باید متوقف شود تا طرفین سرمایهگذاری در قالب اتفاقی برد-برد بتوانند کار خود را پیش ببرند. این نکات بیشک میتواند نقطه قوت مهمی برای مناطق آزاد باشد.
کشورهای همجوار و مناطق مرزی ایران در این دوران چه نقشی دارند؟ آیا میتوانند همچنان به عنوان شرکای اصلی تجاری ایران باقی بمانند؟
کشورهای همجوار نظیر افغانستان و عراق به دلیل آشوبهای درونی و ناامنی محیطی که دارند نیاز به محلی امن برای سرمایهگذاری دارند، که میتوان با جذب آنان به مناطق آزاد، سرمایههای خوبی را وارد کشور کرد. این اتفاق برای طرفین بسیار سودمند است و موجب میشود تا فعالیتهای تولیدی با سرعت بیشتری جلو برود.
صنعت گردشگری ایران با وجود پتانسیلهای فراوان هنوز در رتبه های پایینتر جذب گردشگر قرار دارد. آیا این نکته در مسیر سرمایهگذاران و حضورشان در کشورمان نیز تاثیر گذار است؟
هر تجارتی ساز و کار مشخص خود را دارد. البته شفافیت و قوانین مصوب نیز برای سرمایهگذاران بسیار مهم است. اما باید توجه داشت که در مسیر جذب توریسم وسرمایهگذار در بخش گردشگری کشورهایی موفقتر هستند که توانستند از پتانسیلهای خود استفاده لازم را ببرند. به طور مثال کشوری نظیر امارات با داشتن شرایط اقلیمی بیابانی، از این ظرفیت بهره گرفتهاست. امارات اکنون تورهای صحراگردی را برقرار کرده و با آمادهسازی آن محیط از گردشگرانی که به صحراگردی میروند، درآمد کلانی کسب میکند.
در کشور ما چه پتانسیلی بیش از دیگر ابعاد مغفول مانده است؟
ما باید محیط را در تمامی زمینهها آماده کنیم؛ به طور مثال توریسم حلال نیازمند قویسازی در تمام دنیا است. همانطور که دیده میشود برخی از گردشگران و خانوادههای اروپایی نیز علاقه دارند به کشورهایی که الکل در دسترس نیست بروند تا از این موقعیت استفاده کنند. اکنون خارجیها هم به دنبال توریسم حلال هستند که ما باید به سمت فراهمسازی آن برویم.
خروج برخی از سرمایه گذاران از مناطق گردشگری ایران این شائبه را تقویت میکند که محیط سرمایهگذاری در بخشهای گردشگری ایران همچنان فضای مناسب و با بازدهی بالا نیست. این امر را تایید میکنید؟
سرمایهداران باید خودشان تصمیمگیری کنند که در چه محیطی به سرمایهگذاری و حضور بپردازد، فاکتورهای سرمایه گذاری مشخص است و افراد باید توسعه و امنیت را در نظر بگیرند تا از گزند زیان در امان بمانند.
اگر خود شما بر سر یک دوراهی سرمایه گذاری قرار داشتید، آیا ایران را برای این امر انتخاب میکردید؟
من به طور قطع نمیتوانم به این پرسش پاسخ دهم. زیرا سرمایهدار باید تحقیق کند و به نتیجهای در این خصوص برسد. تصور میکنم روندی که از آغاز این دولت کلید خورده است میتواند تغییرات خوبی را حاصل کند که این امر از درخواستهای رسیده از شرکتهای خارجی نیز قابل لمس است. فضای فعلی کشور با تلاش دولت و سایر بخشها مطلوبتر از گذشته است و نیاز داریم تا با یک زبان واحد راه را مناسبتر از گذشته پیش روی سرمایهگذاران قرار دهیم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.