|

آن همه تدبیر کجاست؟!

علی کاروان

بارها از ویژگی‌های اصفهان در خصوص شهری با قدمت تاریخی، فرهنگی، مذهبی و هنری و شهری با پتانسیل در صنعت توریست صحبت شده است. حال نگاهی به بخشی تاثیرگذار در این زمینه بیاندازیم، بخشی به‌عنوان سازمان زیباسازی شهری که تخصص و تدبیر حرف نخست را در آن می‌زند. زیباسازی شهر اصفهان در سال‌های اخیر چه نوع نگرش و تدبیری را در خصوص پویایی فضاهای شهری انجام داده؟ منکر آن نیستم برخی فعالیت‌ها قابل تحسین و به‌جا بوده است اما ایجاد دافعه‌ای این‌چنین میان مدیریت هنر شهری و متخصصین و هنرمندان چگونه به‌وجود آمده است؟«ظروف یکبار مصرف هر چند کاغذی محکم و یا گیاهی داشته باشد باز یکبار مصرف‌اند.» نگاه کوته‌نظرانه باعث ایجاد تفکری شده است که هنرمند را مجبور به گرفتن تربیتی می‌کند که همیشه دلواپس اجرای طرح‌هایش باشد و آزادی فکر را در ارائه طرح به سمت تفکری یکبار مصرف و استفاده از متریال‌های پست و فرو مایه سوق دهد و آثار هنری در ایجاد فضاهای مکث شهری نتواند تاثیرگذار باشد. ایجاد بی‌اعتمادی میان هنرمند وگروه زیباسازی در تصاحب ایده و تقلیدی ناصحیح از طرح‌ها و ایده‌ها بدون در نظرگرفتن امتیاز طراح زمینه‌ساز دوری یک نگاه متخصصانه از این مجموعه می‌شود. اصفهان شهری با محله‌های گوناگون که هر کدام خاطرات نسل‌ها را در خود ورق می‌زند. حال پس از توسعه شهر این وظیفه بر عهده زیباسازی است که این‌چنین فضاهای خاطره‌ساز را دوباره و هر چند کوچک ولی با کیفیت احیا کند.مبلمان شهری، نور، رنگ، عناصر بالقوه‌ایست که در شهر هر چند اندک، شهروند را به لمس چنین عناصری ناخواسته می‌کشاند. انتخاب رنگ در شهری با این همه تنوع کاشی‌های هفت‌رنگ، روشنایی با توجه به قدمت شهر و استفاده از رنگ نور مناسب می‌تواند در ایجاد حال و هوای بهتر در هویت‌سازبودن و پویایی هر یک از این عناصر نقش داشته باشد. خاطره هر شهروند در یک شهر برداشت و هویت فرهنگی و تربیتی را برای یک گردشگر به همراه دارد. اما تاکید بر ایده‌های کهنه و رفع تکلیف باعث انتخاب لعابی مرده از رنگ‌های نامناسب و تکراری و یکنواخت در همه جای شهر، ‌اهمیت‌ ندادن به مبلمان شهری و ساخت سفارشی و سطحی‌نگری حجم‌ها و مجسمه‌های غیر تخصصی شهری همه ضعفی است که باعث تلف‌شدن سرمایه‌ها و صرف وقت‌هایی باطل می‌شود.زیباسازی تنها زینت شهر نیست بلکه نقاط عطفی در سفرهای هرچند کوتاه چه پیاده و یا سواره را به همراه دارد، هر قدمی که در شهر می‌گذاریم خواه‌ناخواه با عنصری از هنر معماری و زمینه تمام هنرهای تجسمی را می‌تواند به همراه داشته باشد. قدم‌نهادن بر روی کف فرش پیاده‌رو تا نشستن بر روی یک سکو برای اندکی استراحت ذهن را مشغول خود می‌کند. لذت‌بردن از یک روشنایی مناسب در شب می‌تواند آرامش یک روز خسته را به همراه داشته باشد. اما تکیه بر خودخواهی و حذف صورت‌مسئله‌هایی تخصصی باعث ایجاد نگرشی کوتاه‌مدت و تاریخ مصرف‌دار می‌شود. شهری هم‌چون اصفهان را باید با همان ظرافت در هنر و صنایع هنری‌اش احیا کرد. این‌جا حریم معماران و اندیشمندانی است که هم‌اکنون هنر ما وامدار آنان است. شاید مایی که در این شهر زندگی می‌کنیم چشمانمان به تمام این عناصر عادت کرده باشد. زیرا فضای شهر اصفهان خود آن‌قدر لطیف است که تمام خرابی‌های به‌بارآمده آن آن‌چنان به چشم نمی‌آید.ولی اگر میهمانی را بارها و بارها به اصفهان دعوت کنیم چقدر برای او جذابیت ایجاد کرده‌ایم و او چگونه به این تضادها و ناهنجاری‌های بصری نگاه می‌کند. آیا از خود نمی‌پرسد آن همه شکوه در ابنیه نصف‌جهان، چرا به هنرهایی در این حد ابتدایی و ناپخته رسیده است. یا این‌همه قدمت چگونه به‌جا مانده در صورتی که یک سقف نیمه‌باز چوبی در یک ایستگاه پس از چند سال رو به تخریب رفته است. آن کیفیت و ظرافت در اجرای عمارت هشت‌بهشت را ببیند، یا چراغ‌های فرسوده چهارباغ را. کبوترهای چوبی خانه‌های سنتی را ببیند یا مجسمه‌های یونولیتی اخیر را. پس آن همه دوراندیشی کجا و این نگاه غیرمتخصصانه کجا !

بارها از ویژگی‌های اصفهان در خصوص شهری با قدمت تاریخی، فرهنگی، مذهبی و هنری و شهری با پتانسیل در صنعت توریست صحبت شده است. حال نگاهی به بخشی تاثیرگذار در این زمینه بیاندازیم، بخشی به‌عنوان سازمان زیباسازی شهری که تخصص و تدبیر حرف نخست را در آن می‌زند. زیباسازی شهر اصفهان در سال‌های اخیر چه نوع نگرش و تدبیری را در خصوص پویایی فضاهای شهری انجام داده؟ منکر آن نیستم برخی فعالیت‌ها قابل تحسین و به‌جا بوده است اما ایجاد دافعه‌ای این‌چنین میان مدیریت هنر شهری و متخصصین و هنرمندان چگونه به‌وجود آمده است؟«ظروف یکبار مصرف هر چند کاغذی محکم و یا گیاهی داشته باشد باز یکبار مصرف‌اند.» نگاه کوته‌نظرانه باعث ایجاد تفکری شده است که هنرمند را مجبور به گرفتن تربیتی می‌کند که همیشه دلواپس اجرای طرح‌هایش باشد و آزادی فکر را در ارائه طرح به سمت تفکری یکبار مصرف و استفاده از متریال‌های پست و فرو مایه سوق دهد و آثار هنری در ایجاد فضاهای مکث شهری نتواند تاثیرگذار باشد. ایجاد بی‌اعتمادی میان هنرمند وگروه زیباسازی در تصاحب ایده و تقلیدی ناصحیح از طرح‌ها و ایده‌ها بدون در نظرگرفتن امتیاز طراح زمینه‌ساز دوری یک نگاه متخصصانه از این مجموعه می‌شود. اصفهان شهری با محله‌های گوناگون که هر کدام خاطرات نسل‌ها را در خود ورق می‌زند. حال پس از توسعه شهر این وظیفه بر عهده زیباسازی است که این‌چنین فضاهای خاطره‌ساز را دوباره و هر چند کوچک ولی با کیفیت احیا کند.مبلمان شهری، نور، رنگ، عناصر بالقوه‌ایست که در شهر هر چند اندک، شهروند را به لمس چنین عناصری ناخواسته می‌کشاند. انتخاب رنگ در شهری با این همه تنوع کاشی‌های هفت‌رنگ، روشنایی با توجه به قدمت شهر و استفاده از رنگ نور مناسب می‌تواند در ایجاد حال و هوای بهتر در هویت‌سازبودن و پویایی هر یک از این عناصر نقش داشته باشد. خاطره هر شهروند در یک شهر برداشت و هویت فرهنگی و تربیتی را برای یک گردشگر به همراه دارد. اما تاکید بر ایده‌های کهنه و رفع تکلیف باعث انتخاب لعابی مرده از رنگ‌های نامناسب و تکراری و یکنواخت در همه جای شهر، ‌اهمیت‌ ندادن به مبلمان شهری و ساخت سفارشی و سطحی‌نگری حجم‌ها و مجسمه‌های غیر تخصصی شهری همه ضعفی است که باعث تلف‌شدن سرمایه‌ها و صرف وقت‌هایی باطل می‌شود.زیباسازی تنها زینت شهر نیست بلکه نقاط عطفی در سفرهای هرچند کوتاه چه پیاده و یا سواره را به همراه دارد، هر قدمی که در شهر می‌گذاریم خواه‌ناخواه با عنصری از هنر معماری و زمینه تمام هنرهای تجسمی را می‌تواند به همراه داشته باشد. قدم‌نهادن بر روی کف فرش پیاده‌رو تا نشستن بر روی یک سکو برای اندکی استراحت ذهن را مشغول خود می‌کند. لذت‌بردن از یک روشنایی مناسب در شب می‌تواند آرامش یک روز خسته را به همراه داشته باشد. اما تکیه بر خودخواهی و حذف صورت‌مسئله‌هایی تخصصی باعث ایجاد نگرشی کوتاه‌مدت و تاریخ مصرف‌دار می‌شود. شهری هم‌چون اصفهان را باید با همان ظرافت در هنر و صنایع هنری‌اش احیا کرد. این‌جا حریم معماران و اندیشمندانی است که هم‌اکنون هنر ما وامدار آنان است. شاید مایی که در این شهر زندگی می‌کنیم چشمانمان به تمام این عناصر عادت کرده باشد. زیرا فضای شهر اصفهان خود آن‌قدر لطیف است که تمام خرابی‌های به‌بارآمده آن آن‌چنان به چشم نمی‌آید.ولی اگر میهمانی را بارها و بارها به اصفهان دعوت کنیم چقدر برای او جذابیت ایجاد کرده‌ایم و او چگونه به این تضادها و ناهنجاری‌های بصری نگاه می‌کند. آیا از خود نمی‌پرسد آن همه شکوه در ابنیه نصف‌جهان، چرا به هنرهایی در این حد ابتدایی و ناپخته رسیده است. یا این‌همه قدمت چگونه به‌جا مانده در صورتی که یک سقف نیمه‌باز چوبی در یک ایستگاه پس از چند سال رو به تخریب رفته است. آن کیفیت و ظرافت در اجرای عمارت هشت‌بهشت را ببیند، یا چراغ‌های فرسوده چهارباغ را. کبوترهای چوبی خانه‌های سنتی را ببیند یا مجسمه‌های یونولیتی اخیر را. پس آن همه دوراندیشی کجا و این نگاه غیرمتخصصانه کجا !

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.