|

جای خالی برای اصفهان

محمد سلامت

اصفهان شهری است با بناهای «......» و خیابان‌های «......» و شهری با پیشینه تاریخی «......» و سرمایه فرهنگی و هنری بسیار «......».
حال جاهای خالی را با کلمات مناسب پر کنید. پر واضح است که کلمات مناسب این جملات و اصفهان کدامند و همه می‌دانیم چرا!!
چون این شهر را نه ساکنان آن و نه ایرانیان بلکه بیشتر انسان‌های فرهنگ‌دوست جهان می‌شناسند و می‌ستایند و می‌دانند که در شرق و به‌ویژه در ایران چه جایگاه رفیع و فاخری دارد.
تاریخش، هنرش، فرهنگش و تمامی جوانب اجتماعی آن در خورِ ستایش و توجه است. شهری بر آمده از دل کویر، از خشت و گل و تشنگی تا کاشی‌کاری و رنگ و تذهیب و سرسبزی و سیرابی. از ابهت و استواری آن مانند پهلوانان و شهیدانش تا لطافت و ظرافت و عارفانگی آن مانند دانشمندان و هنرمندانش.
و حالا، حالِ این شهر و میراثِ کهنِ همه اجداد پُر افتخارمان نیز نزد ماست و در دست ماست و بالنده‌تر‌کردن و درخشان‌تر‌کردن این شهر این مروارید نورانی در دلِ ایران وظیفه ماست و اکنونِ اصفهان در کنشِ اکنون ما جان می‌گیرد و اکنون صورت زیبای این شهر را زیباسازی اصفهان زیبا به میراث دارد.
زیباسازی سازمانیست که مسوولیت آن تمام‌وکمال در نام خودش تفهیم می‌شود، که از بسیار وظایف آن مدیریت، اجرا و نصب سازه‌های زیباسازی شهری‌ست در جهت هرچه منسجم‌تر و خوش‌آینه‌ترکردن چهره شهر اصفهان و در این میان عنصر مجسمه و هنر مجسمه‌سازی اهمیت فراوان دارد.زیباسازی شهرداری اصفهان زیبا در دهه فجر و هفته فرهنگی محله‌ها در سال گذشته مجسمه‌ای را در محله بیدآبادی و ورودی حمام موزه علی‌قلی‌آقا نصب کرده است.
مجسمه‌ای متشکل از چهار پیکره با موضوعیت حمام. بسیار جای خرسندی‌ست که در اصفهان به اجرا و نصب آثار هنری ارزش و اهمیت داده می‌شود و بسیار جای تأسف دارد که گاه این چنین ... !؟ در شهری که آثار هنری بسیار ارزشمند و عالی‌مرتبه‌ای به جای مانده است چگونه می‌توان موجودیت این‌طور رفتار غیر هنرمندانه و غیرمسوولانه‌ای را پذیرفت؟ چگونه است همجواری هنرهای اندیشمندانه و خیره‌کننده‌ای چون ابنیه‌های دوره صفوی مانند عمارت عالی‌قاپو یا سردَرِ بازار قیصریه یا نقاشی‌های چهلستون یا ظروف صنایع دستی میدان نقش‌جهان و هزاران نمونه از هنرهای مستظرفه کلاسیک و یا حتی مدرن و معاصر از یک‌سو و از سوی دیگر چنین حرکت‌های بی‌هنر ...؟
این مجسمه‌ها پیکره‌هایی هستند با صورت‌های زشت و هیولاوار و ساخت و ساختاری بسیار زننده و کم‌مایه که چند پیکر پیش‌ساخته را در حالی مانند ربات‌ها به‌زور آهن سرپا نگه داشته و بر اندام خشک آن‌ها پارچه‌های مندرس را ثابت کرده‌اند. دست‌ها و پاها به غایت بی‌ملاحظه و بی‌حساسیت هنری وقتی به یکدیگر گره (جوش الکتریکی) خورده است.
رنگ تمامی آن‌ها سفید است، بدون اندکی ته‌مایه رنگی که سیمای آن‌ها را مانند ارواح ساخته است گویی تنها چیزی که از این پیکره‌ها برمی‌آید مُردگی‌ست.
از ابتذال هنری و علمیِ کار که بگذریم شیوه نصب و قرارگیری این مجسمه‌ها طوری‌ست که بی‌گمان در خورِ هیچ فضای شهری نیست چه رسد به اصفهان! اسکلت فلزی آن نمایان و از زیر به صفحه‌ای فلزی جوش شده است و تمام این اتصالات و سرهم‌بندی‌ها بسیار مشهود و در دید بیننده است و این اسکلت آهنی نه به زمین بلکه به یک - درخت- جوش خورده است و همه این‌ها این مطلب را می‌رسانند که پروژه، به نام هنر و زیباسازی در نهایتِ بی‌مسوولیتی و تعجیل و با هزینه بسیار کم به انجام رسیده و هم‌چون لکّه زشتی بر دامن بی‌آلایش این محله قدیمی و این شهر نشسته است.
گذشته از رهگذران و مسافران خارجی، خودِ شهروندان فهیم و منتقد اصفهان چگونه می‌توانند سهل‌انگاری چهره پایتخت فرهنگی جهان اسلام را بربتابند؟ که از کودکی هنر دیده‌اند و هنر. ظرافت دیده‌اند و زیبایی و اکنون در نقطه‌ای از شهر که به اندازه تاریخ اصفهان قدمت و شهرت دارد مجسمه‌ای جا خوش کرده است که عین بی‌هنریست. آیا شایسته نبود از هنرمندان و مجسمه‌سازان مجرب و حرفه‌ایِ خود اصفهان دعوت می‌شد تا اثر ماندگار و مناسب و زیبایی برای این مکان طراحی و خلق کنند؟ آیا شایسته نبود برای اجرای این مهم هزینه مالی و زمانی مناسبی هم‌چون دیگر شهرها تخصیص پیدا می‌کرد؟
و یا اگر هیچ کدام نبوده، پس چه اجباری است آخر؟؟ تا چنین شود که در روزهای بازدید مسافران از محله بیدآبادی و حمام علی‌قلی‌آقا شاهد ابراز ناراحتی و شکوه‌های هم‌وطنان از این به اصطلاح مجسمه نامیمون بودیم. اگر ما در زمان خودمان برای بازدیدکنندگان تصویری در خور و شایسته از اصفهان نتوانیم بسازیم دیگر از فرزندانمان که اکنون از همین اتفاق‌ها دیدن می‌کنند و آن را به‌عنوان اثر هنری مورد تأیید تماشا می‌کنند، برای آینده چه انتظاری می‌توانیم داشته باشیم؟ چرا که معیارها و ارزش‌ها و هنجارهای آیندگان را ما و در زمان حال می‌سازیم پس باید درباره هر تصمیم‌گیری خرد و یا کلان شهر سیاستی سازنده و رویکردی پیشبردی اتخاذ کنیم، چه در تمامی زمینه‌های فرهنگی در اصفهان فرهنگ‌ساز هنرمندان، ادبا و صاحب‌نظران حوزه فرهنگ و هنر بسیارند که می‌توانند مدیران اجرایی نهادهای شهر را در گزینش و مدیریت برنامه‌های شهر و بالاخص زیباسازی همیاری و همفکری کنند تا این که ما و هم‌وطنان ما فقط و فقط در این شهر شهیر هر چه می‌بینیم و احساس می‌کنیم ردپایی دقیق و عمیق از دانش و فرهنگ غنیِ ایران زمین را در حافظه تاریخی و تصویری ما بر جای نشاند.
امید است در روزهای آینده و در سال‌های پیش رو در اصفهانِ زرین فام آثار هنری فاخر و هنرمندانه‌ای را مشاهده کنیم تا در عین نگهداری و گرامی‌داشت گذشتگان الگوی تمام عیار برای آیندگان باشیم. باشد که چنین باشد.

اصفهان شهری است با بناهای «......» و خیابان‌های «......» و شهری با پیشینه تاریخی «......» و سرمایه فرهنگی و هنری بسیار «......».
حال جاهای خالی را با کلمات مناسب پر کنید. پر واضح است که کلمات مناسب این جملات و اصفهان کدامند و همه می‌دانیم چرا!!
چون این شهر را نه ساکنان آن و نه ایرانیان بلکه بیشتر انسان‌های فرهنگ‌دوست جهان می‌شناسند و می‌ستایند و می‌دانند که در شرق و به‌ویژه در ایران چه جایگاه رفیع و فاخری دارد.
تاریخش، هنرش، فرهنگش و تمامی جوانب اجتماعی آن در خورِ ستایش و توجه است. شهری بر آمده از دل کویر، از خشت و گل و تشنگی تا کاشی‌کاری و رنگ و تذهیب و سرسبزی و سیرابی. از ابهت و استواری آن مانند پهلوانان و شهیدانش تا لطافت و ظرافت و عارفانگی آن مانند دانشمندان و هنرمندانش.
و حالا، حالِ این شهر و میراثِ کهنِ همه اجداد پُر افتخارمان نیز نزد ماست و در دست ماست و بالنده‌تر‌کردن و درخشان‌تر‌کردن این شهر این مروارید نورانی در دلِ ایران وظیفه ماست و اکنونِ اصفهان در کنشِ اکنون ما جان می‌گیرد و اکنون صورت زیبای این شهر را زیباسازی اصفهان زیبا به میراث دارد.
زیباسازی سازمانیست که مسوولیت آن تمام‌وکمال در نام خودش تفهیم می‌شود، که از بسیار وظایف آن مدیریت، اجرا و نصب سازه‌های زیباسازی شهری‌ست در جهت هرچه منسجم‌تر و خوش‌آینه‌ترکردن چهره شهر اصفهان و در این میان عنصر مجسمه و هنر مجسمه‌سازی اهمیت فراوان دارد.زیباسازی شهرداری اصفهان زیبا در دهه فجر و هفته فرهنگی محله‌ها در سال گذشته مجسمه‌ای را در محله بیدآبادی و ورودی حمام موزه علی‌قلی‌آقا نصب کرده است.
مجسمه‌ای متشکل از چهار پیکره با موضوعیت حمام. بسیار جای خرسندی‌ست که در اصفهان به اجرا و نصب آثار هنری ارزش و اهمیت داده می‌شود و بسیار جای تأسف دارد که گاه این چنین ... !؟ در شهری که آثار هنری بسیار ارزشمند و عالی‌مرتبه‌ای به جای مانده است چگونه می‌توان موجودیت این‌طور رفتار غیر هنرمندانه و غیرمسوولانه‌ای را پذیرفت؟ چگونه است همجواری هنرهای اندیشمندانه و خیره‌کننده‌ای چون ابنیه‌های دوره صفوی مانند عمارت عالی‌قاپو یا سردَرِ بازار قیصریه یا نقاشی‌های چهلستون یا ظروف صنایع دستی میدان نقش‌جهان و هزاران نمونه از هنرهای مستظرفه کلاسیک و یا حتی مدرن و معاصر از یک‌سو و از سوی دیگر چنین حرکت‌های بی‌هنر ...؟
این مجسمه‌ها پیکره‌هایی هستند با صورت‌های زشت و هیولاوار و ساخت و ساختاری بسیار زننده و کم‌مایه که چند پیکر پیش‌ساخته را در حالی مانند ربات‌ها به‌زور آهن سرپا نگه داشته و بر اندام خشک آن‌ها پارچه‌های مندرس را ثابت کرده‌اند. دست‌ها و پاها به غایت بی‌ملاحظه و بی‌حساسیت هنری وقتی به یکدیگر گره (جوش الکتریکی) خورده است.
رنگ تمامی آن‌ها سفید است، بدون اندکی ته‌مایه رنگی که سیمای آن‌ها را مانند ارواح ساخته است گویی تنها چیزی که از این پیکره‌ها برمی‌آید مُردگی‌ست.
از ابتذال هنری و علمیِ کار که بگذریم شیوه نصب و قرارگیری این مجسمه‌ها طوری‌ست که بی‌گمان در خورِ هیچ فضای شهری نیست چه رسد به اصفهان! اسکلت فلزی آن نمایان و از زیر به صفحه‌ای فلزی جوش شده است و تمام این اتصالات و سرهم‌بندی‌ها بسیار مشهود و در دید بیننده است و این اسکلت آهنی نه به زمین بلکه به یک - درخت- جوش خورده است و همه این‌ها این مطلب را می‌رسانند که پروژه، به نام هنر و زیباسازی در نهایتِ بی‌مسوولیتی و تعجیل و با هزینه بسیار کم به انجام رسیده و هم‌چون لکّه زشتی بر دامن بی‌آلایش این محله قدیمی و این شهر نشسته است.
گذشته از رهگذران و مسافران خارجی، خودِ شهروندان فهیم و منتقد اصفهان چگونه می‌توانند سهل‌انگاری چهره پایتخت فرهنگی جهان اسلام را بربتابند؟ که از کودکی هنر دیده‌اند و هنر. ظرافت دیده‌اند و زیبایی و اکنون در نقطه‌ای از شهر که به اندازه تاریخ اصفهان قدمت و شهرت دارد مجسمه‌ای جا خوش کرده است که عین بی‌هنریست. آیا شایسته نبود از هنرمندان و مجسمه‌سازان مجرب و حرفه‌ایِ خود اصفهان دعوت می‌شد تا اثر ماندگار و مناسب و زیبایی برای این مکان طراحی و خلق کنند؟ آیا شایسته نبود برای اجرای این مهم هزینه مالی و زمانی مناسبی هم‌چون دیگر شهرها تخصیص پیدا می‌کرد؟
و یا اگر هیچ کدام نبوده، پس چه اجباری است آخر؟؟ تا چنین شود که در روزهای بازدید مسافران از محله بیدآبادی و حمام علی‌قلی‌آقا شاهد ابراز ناراحتی و شکوه‌های هم‌وطنان از این به اصطلاح مجسمه نامیمون بودیم. اگر ما در زمان خودمان برای بازدیدکنندگان تصویری در خور و شایسته از اصفهان نتوانیم بسازیم دیگر از فرزندانمان که اکنون از همین اتفاق‌ها دیدن می‌کنند و آن را به‌عنوان اثر هنری مورد تأیید تماشا می‌کنند، برای آینده چه انتظاری می‌توانیم داشته باشیم؟ چرا که معیارها و ارزش‌ها و هنجارهای آیندگان را ما و در زمان حال می‌سازیم پس باید درباره هر تصمیم‌گیری خرد و یا کلان شهر سیاستی سازنده و رویکردی پیشبردی اتخاذ کنیم، چه در تمامی زمینه‌های فرهنگی در اصفهان فرهنگ‌ساز هنرمندان، ادبا و صاحب‌نظران حوزه فرهنگ و هنر بسیارند که می‌توانند مدیران اجرایی نهادهای شهر را در گزینش و مدیریت برنامه‌های شهر و بالاخص زیباسازی همیاری و همفکری کنند تا این که ما و هم‌وطنان ما فقط و فقط در این شهر شهیر هر چه می‌بینیم و احساس می‌کنیم ردپایی دقیق و عمیق از دانش و فرهنگ غنیِ ایران زمین را در حافظه تاریخی و تصویری ما بر جای نشاند.
امید است در روزهای آینده و در سال‌های پیش رو در اصفهانِ زرین فام آثار هنری فاخر و هنرمندانه‌ای را مشاهده کنیم تا در عین نگهداری و گرامی‌داشت گذشتگان الگوی تمام عیار برای آیندگان باشیم. باشد که چنین باشد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.