|

مدیریت اصفهان نیازمند پوست اندازی

شهریار دبیرزاده

تولستوی این بزرگ مرد پهنه انسانیت سخنی دارد با این مضمون: "باید از گفتنی‌ها گفت که احتمالا بسیاری آن را می‌دانند ولی جرات ابراز آن را حتی برای خودشان ندارند."
یکی از ضعف‌های کلان کشورهای در حال توسعه مساله مدیریت‌های کلان و کلا مبحث مدیریت است که متاسفانه در کشور ما باوجود بحث‌ها و گفتگوهای بسیاری پیرامون مدیریت کارآمد، متاسفانه آفت بزرگ کشور ما ضعف کشنده در این فاکتور اساسی است، عدم حضور مدیران قابل و کارآمد و توانمند به‌خصوص در دهه‌های اخیر و اشتباهات مدیریتی ضررهای جبران‌ناپذیری بر بدنه کشور در ابعاد گوناگون وارد کرده است.

استان اصفهان به‌عنوان یکی از صنعتی‌ترین و به نوبه‌ای فرهنگی‌ترین استان کشور به شدت نیازمند یک مدیریت کارآمد در سطوح کلان و خرد است. سنتی بودن مدیریت در استان پاسخگوی نیازهای امروزین اصفهان نیست و این‌گونه آسیب‌ها در جوامع کمتر توسعه یافته باعث می‌شود در بلند مدت و حتی در کوتاه مدت تمامی امکانات به سمت مرکز سوق پیدا کنند.
اگر بخواهیم به صورت ریشه‌ای‌تر به این مساله توجه کنیم می‌بینیم که ریشه این نوع مسایل برمی‌گردد به نوع فرهنگ اجتماعی و سیاسی ما که خود ناشی از فقدان تجربیات جمعی میان افراد است که منجر به نوعی تفکر سلیقه‌ای در جامعه می‌شود.
سلیقه‌ای بودن تفکر خود یکی از آفات روش‌شناسی تفکر در جامعه ایرانی است. منظور از سلیقه‌ای بودن تفکر این است که هرکس معیارهای خاص خود را در استنباط و استنتاج داشته باشد.
از ویژگی‌های جوامعی که مثلا در حوزه فرهنگ و اندیشه کار سلیقه‌ای می‌کنند می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: هنر گوش کردن و هنر شنیدن ضعیف باشد؛ سلسله مراتب اجتماعی بر مبنای کارکردگرایی و تخصص پایه‌گذاری نشده باشد؛ اصل بسیار تعیین کننده اعتماد میان افراد پایه‌های ضعیفی داشته باشد؛ رشد فردی و ملاک فراگیری از دیگران بنیان ویژه ای نباشد؛ و نهایتا ثبات اجتماعی، اقتصادی، امید به آینده، و متانت رفتاری درآن نهادینه نشده باشد. به‌نظر می‌رسد ورود تعداد زیادی از مهندسان و پزشکان به حوزه مملکت‌داری، قانون‌گذاری دیپلماسی مدیریت اقتصادی و برنامه‌ریزی و گاها افراد کاملا غیرمتخصص در حوزه مدیریتی باعث شده است که شیرازه تصمیم‌گیری عقلایی در زمینه‌های فوق تابع تجربیات خاص وسلیقه‌ای افراد است، نه براساس منطق و تخصص و سابقه کار در آن رده از تصمیم‌گیری، هنگامی که فرد سابقه تجربی و فکری برای اخذ یک تصمیم را نداشت، سلیقه و ذهنیت خود را با توجیهاتی که از موقعیت شغلی برخاسته است، اعمال می‌کند و نظام تصمیم‌گیری را مختل می‌سازد. هنگامی که این وضع به یک جریان اجتماعی تبدیل شود، سلیقه‌گرایی جایگزین تخصص‌گرایی می‌شود و نکته جالب این‌که کیفیت و رشد یک جامعه عمدتا تابع عمومیت یافتن یک نظام فکری میان افراد آن جامعه است.
نوع مدیریت ما با آمدن یک مدیر جدید کاملا تغییر می‌کند و سلیقه مدیر جدید جای قبلی را می‌گیرد. در چنین شرایطی انباشت تجربه و تفکر اصولا صورت نمی‌گیرد و به‌دنبال آن قاعدتا نظم و قاعده‌مندی هم از بین می‌رود در هر دوره قواعدی حاکم می‌شود و سپس از میان می‌رود.
زمانی که فرد از قوه استدلالی وعقلی خود استفاده نکند، جای تفکر را سلیقه‌ها، احساسات، تعصبات، جوپذیری ، تجربیات فردی نامربوط و همچنین "خصلت پر شدن توسط دیگران" می‌گیرد. 1)بسیاری از کشورهای صنعتی، قوانین اقتصادی، فلسفه اقتصادی و به‌عنوان مثال قوانین صادرات و واردات خود را پس از جنگ جهانی دوم تنظیم کرده‌اند و همچنان از آن تبعیت می‌کنند.
در حالی که در کشور ما پیوسته تبصره‌ها وماده‌های جدیدی به بسیاری از قوانین اضافه می‌شود و متاسفانه این وضعیت در شهرستان‌ها و استان‌های دیگر بسیار بدتر است. شاید یک دلیل اصلی، بهره‌مند نبودن از اصول و قواعد عقلی و یک منبع قوی و مخزن قابل اتکا از عقلانیت باشد.
تبعیت از فرد و نه تبعیت از اصول و قواعد، فضای سلیقه‌گرایی را تقویت می‌کند. این که ما کلا ایرانی‌ها در پذیرفتن یکدیگر مشکل روانی و خلقی داریم، خود سلیقه‌گرایی را تشویق و بادوام می‌کند. به همین دلیل، فردیت به معنای منفی آن، انشعاب حزبی و گروهی، ضعف جدی در کار جمعی، مدیریت ناکارآمد و بالاخره سلیقه‌گرایی گسترش پیدا می‌کند و فرا گیر می‌شود. پذیرفتن سخن، روش، اندیشه و راهبرد و منطق از دیگران به‌قدری برای ما سخت است که نهایتا به سلیقه‌ها و تجربیات وعلایق خود متوسل می‌شویم. علمی نبودن و تخصصی نبودن امور نیز باعث می‌شود که افراد با اطمینان کاذب، تلقیات سلیقه‌ای خود را به‌جای تفکر مطرح کنند! زیاد حرف زدن ایرانیان و کم دقتی در سخن نیز به سلیقه‌ای بودن اندیشه‌ها و تفکرات می‌انجامد. علمی بودن البته به معنای داشتن مدارک دانشگاهی صرف نیست.
بلکه به معنای شناخت علمی و داشتن شخصیت علمی و تخصص‌گرایی در معنای اصیل کلمه است، وگرنه امروز که دانشگاه‌های ما تبدیل به کارخانجات مدرک سازی شده‌اند و تب مدرک در بین مدیران و کارمندان هم بیداد می‌کند. به‌نظر می‌رسد این‌ها همه ناشی از نبود یک مدیریت کلان استراتژیک است. چیزی که بیش از همه امروز در اصفهان ما مورد نیاز است مدیران کارآمد پویا و متخصص است. مدیریت در اصفهان نیازمند یک پوست‌اندازی تاریخی است...

تولستوی این بزرگ مرد پهنه انسانیت سخنی دارد با این مضمون: "باید از گفتنی‌ها گفت که احتمالا بسیاری آن را می‌دانند ولی جرات ابراز آن را حتی برای خودشان ندارند."
یکی از ضعف‌های کلان کشورهای در حال توسعه مساله مدیریت‌های کلان و کلا مبحث مدیریت است که متاسفانه در کشور ما باوجود بحث‌ها و گفتگوهای بسیاری پیرامون مدیریت کارآمد، متاسفانه آفت بزرگ کشور ما ضعف کشنده در این فاکتور اساسی است، عدم حضور مدیران قابل و کارآمد و توانمند به‌خصوص در دهه‌های اخیر و اشتباهات مدیریتی ضررهای جبران‌ناپذیری بر بدنه کشور در ابعاد گوناگون وارد کرده است.

استان اصفهان به‌عنوان یکی از صنعتی‌ترین و به نوبه‌ای فرهنگی‌ترین استان کشور به شدت نیازمند یک مدیریت کارآمد در سطوح کلان و خرد است. سنتی بودن مدیریت در استان پاسخگوی نیازهای امروزین اصفهان نیست و این‌گونه آسیب‌ها در جوامع کمتر توسعه یافته باعث می‌شود در بلند مدت و حتی در کوتاه مدت تمامی امکانات به سمت مرکز سوق پیدا کنند.
اگر بخواهیم به صورت ریشه‌ای‌تر به این مساله توجه کنیم می‌بینیم که ریشه این نوع مسایل برمی‌گردد به نوع فرهنگ اجتماعی و سیاسی ما که خود ناشی از فقدان تجربیات جمعی میان افراد است که منجر به نوعی تفکر سلیقه‌ای در جامعه می‌شود.
سلیقه‌ای بودن تفکر خود یکی از آفات روش‌شناسی تفکر در جامعه ایرانی است. منظور از سلیقه‌ای بودن تفکر این است که هرکس معیارهای خاص خود را در استنباط و استنتاج داشته باشد.
از ویژگی‌های جوامعی که مثلا در حوزه فرهنگ و اندیشه کار سلیقه‌ای می‌کنند می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: هنر گوش کردن و هنر شنیدن ضعیف باشد؛ سلسله مراتب اجتماعی بر مبنای کارکردگرایی و تخصص پایه‌گذاری نشده باشد؛ اصل بسیار تعیین کننده اعتماد میان افراد پایه‌های ضعیفی داشته باشد؛ رشد فردی و ملاک فراگیری از دیگران بنیان ویژه ای نباشد؛ و نهایتا ثبات اجتماعی، اقتصادی، امید به آینده، و متانت رفتاری درآن نهادینه نشده باشد. به‌نظر می‌رسد ورود تعداد زیادی از مهندسان و پزشکان به حوزه مملکت‌داری، قانون‌گذاری دیپلماسی مدیریت اقتصادی و برنامه‌ریزی و گاها افراد کاملا غیرمتخصص در حوزه مدیریتی باعث شده است که شیرازه تصمیم‌گیری عقلایی در زمینه‌های فوق تابع تجربیات خاص وسلیقه‌ای افراد است، نه براساس منطق و تخصص و سابقه کار در آن رده از تصمیم‌گیری، هنگامی که فرد سابقه تجربی و فکری برای اخذ یک تصمیم را نداشت، سلیقه و ذهنیت خود را با توجیهاتی که از موقعیت شغلی برخاسته است، اعمال می‌کند و نظام تصمیم‌گیری را مختل می‌سازد. هنگامی که این وضع به یک جریان اجتماعی تبدیل شود، سلیقه‌گرایی جایگزین تخصص‌گرایی می‌شود و نکته جالب این‌که کیفیت و رشد یک جامعه عمدتا تابع عمومیت یافتن یک نظام فکری میان افراد آن جامعه است.
نوع مدیریت ما با آمدن یک مدیر جدید کاملا تغییر می‌کند و سلیقه مدیر جدید جای قبلی را می‌گیرد. در چنین شرایطی انباشت تجربه و تفکر اصولا صورت نمی‌گیرد و به‌دنبال آن قاعدتا نظم و قاعده‌مندی هم از بین می‌رود در هر دوره قواعدی حاکم می‌شود و سپس از میان می‌رود.
زمانی که فرد از قوه استدلالی وعقلی خود استفاده نکند، جای تفکر را سلیقه‌ها، احساسات، تعصبات، جوپذیری ، تجربیات فردی نامربوط و همچنین "خصلت پر شدن توسط دیگران" می‌گیرد. 1)بسیاری از کشورهای صنعتی، قوانین اقتصادی، فلسفه اقتصادی و به‌عنوان مثال قوانین صادرات و واردات خود را پس از جنگ جهانی دوم تنظیم کرده‌اند و همچنان از آن تبعیت می‌کنند.
در حالی که در کشور ما پیوسته تبصره‌ها وماده‌های جدیدی به بسیاری از قوانین اضافه می‌شود و متاسفانه این وضعیت در شهرستان‌ها و استان‌های دیگر بسیار بدتر است. شاید یک دلیل اصلی، بهره‌مند نبودن از اصول و قواعد عقلی و یک منبع قوی و مخزن قابل اتکا از عقلانیت باشد.
تبعیت از فرد و نه تبعیت از اصول و قواعد، فضای سلیقه‌گرایی را تقویت می‌کند. این که ما کلا ایرانی‌ها در پذیرفتن یکدیگر مشکل روانی و خلقی داریم، خود سلیقه‌گرایی را تشویق و بادوام می‌کند. به همین دلیل، فردیت به معنای منفی آن، انشعاب حزبی و گروهی، ضعف جدی در کار جمعی، مدیریت ناکارآمد و بالاخره سلیقه‌گرایی گسترش پیدا می‌کند و فرا گیر می‌شود. پذیرفتن سخن، روش، اندیشه و راهبرد و منطق از دیگران به‌قدری برای ما سخت است که نهایتا به سلیقه‌ها و تجربیات وعلایق خود متوسل می‌شویم. علمی نبودن و تخصصی نبودن امور نیز باعث می‌شود که افراد با اطمینان کاذب، تلقیات سلیقه‌ای خود را به‌جای تفکر مطرح کنند! زیاد حرف زدن ایرانیان و کم دقتی در سخن نیز به سلیقه‌ای بودن اندیشه‌ها و تفکرات می‌انجامد. علمی بودن البته به معنای داشتن مدارک دانشگاهی صرف نیست.
بلکه به معنای شناخت علمی و داشتن شخصیت علمی و تخصص‌گرایی در معنای اصیل کلمه است، وگرنه امروز که دانشگاه‌های ما تبدیل به کارخانجات مدرک سازی شده‌اند و تب مدرک در بین مدیران و کارمندان هم بیداد می‌کند. به‌نظر می‌رسد این‌ها همه ناشی از نبود یک مدیریت کلان استراتژیک است. چیزی که بیش از همه امروز در اصفهان ما مورد نیاز است مدیران کارآمد پویا و متخصص است. مدیریت در اصفهان نیازمند یک پوست‌اندازی تاریخی است...

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.