|

توافق هسته ای، مقدمه ای برای آشتی ملی

اميرشهلا. عضو شورای مرکزی حزب ندای ایرانیان

سرانجام پرونده پُرکش و قوس هسته ای ایران، پس از دوازده سال ماراتن نفس گیر میان جمهوری اسلامی و قدرت های بزرگ جهانی به ایستگاه آخرش رسید. پرونده ای که سال ها قبل، آن زمان که حسن روحانی، دبیر کمیسیون امنیت ملی ایران بود گشوده، و دوازده سال بعد، آن هنگام که حسن روحانی رییس جمهوری اسلامی ایران بود، با توافق جامع میان طرفین درگیر بسته شد.آب زیادی از سر این مذاکرات گذشت و در کتاب قطور پرونده هسته ای ایران، نام های بسیاری ثبت و ضبط شد. از حسن روحانی و علی لاریجانی گرفته تا سعید جلیلی و محمدجواد ظریف و از کاترین اشتون تا فدریکا موگرینی .
هرچند در دولت های هشتم، نهم و دهم، برنامه های هسته ای کشور در شورای عالی امنیت ملی و تحت زعامت دبیر آن شورا راهبری و هدایت می شد، اما با روی کار آمدن دولت یازدهم، یکی از اقدامات فوری رییس دستگاه اجرایی کشور، انتقال پرونده هسته ای از دبیرخانه شورای امنیت به ساختمان مرکزی وزارت امور خارجه بود تا جیک و پوک مذاکرات، زیر نظر دولت و در هماهنگی کامل با رییس آن و توسط متولی روابط خارجی کشور پیش رود.
انتخاب دکتر ظریف به عنوان وزیر دیپلماسی خارجی دولت تدبیر و امید، پیام امیدآفرین و انگیزه بخشی بود تا پس از یک درس خوانده دانشگاه امام صادق(سعید جلیلی) حالا ریش و قیچی مذاکره با غرب به دست فردی بیافتد که سال ها در امریکا زندگی کرده، با فرهنگ و منش و روش دولتمردان دنیا آشنا است، زبان انگلیسی را مثل بلبل حرف می زند و از همه مهم تر، فوت و فن مذاکرات طولانی و فرسایشی با رقیب چَقَر و کارکشته را خوب بلد است . او با 232رای موافق، در برابر 36رای مخالف و 13رای ممتنع، از مجلس اصولگرای نهم رای اعتماد گرفت و از همان دقایق اول حضور در دستگاه دیپلماسی کشور، مسوول تحقق بزرگ ترین وعده حسن روحانی به مردم، در جریان انتخابات ریاست جمهوری خرداد1392 شد.
کلید واژه اصلی این دور از مذاکرات هسته ای جمهوری اسلامی ایران توسط رهبری نظام وارد ادبیات سیاسی کشور شد، آن گاه که ایشان، «مهارت دیپلماتیک» را در استفاده به‌موقع و به‌جا از انعطاف و اقتدار معنا کردند و با اشاره به نرمش قهرمانانه امام حسن(ع) فرمودند: «نرمش قهرمانانه، برخلاف برخی تفاسیر، معنای واضحی دارد که نمونه‌ آن، در مسابقه‌ کشتی نمایان است. در این مسابقه که هدف، شکست دادن حریف است، اگر کسی قدرت داشته باشد، اما انعطاف لازم را در جای خود به کار نگیرد، قطعاً شکست می‌خورد».
بدینسان «نرمش قهرمانانه» در موضوع هسته ای کشور، بر پایه حکمت، مصلحت و منزلت ملی روا دانسته شد و مسوول پرونده هسته ای کوشید تا با محور قرار دادن منافع ملی، نشان دهد جمهوری اسلامی ایران علی رغم بی اعتمادی نسبت به قدرت های جهانی از هر فرصتی برای طراحی بازی برد-برد آماده است و می کوشد تا با بی اثر کردن تبلیغات بی اساسی که جمهوری اسلامی را تهدیدی برای صلح جهانی معرفی می کند، از اصالت و حقانیت برنامه هسته ای ایران دفاع کند.
اگرچه در طول دو و نیم سال عمر دولت یازدهم، جریانی در داخل و خارج کشور کوشید تا با ابراز دلواپسی از روند پیشبرد مذاکرات
هسته ای، تیم مذاکره کننده را با اتهامات ریز و درشتی نظیر عقب نشینی از پیشرفت های هسته ای، پایمال نمودن خون شهدای هسته ای بنوازد، اما عزم جزم دولت اعتدالی حسن روحانی از یک سو، حمایت های صریح مقام معظم رهبری از تیم مذاکرات و نتایج به بار نشسته از افکارسنجی های مرتبی که توسط دستگاه های مسوول صورت می گرفت و نشان از اعتماد کامل افکارعمومی نسبت به عملکرد تیم مذاکره کننده می داد از سوی دیگر، عرصه داخلی را برای رسیدن به توافقی جامع، براساس منافع ملی کشور مهیا کرده بود.
در فضای جهانی نیز بودند دولت هایی که رسیدن ایران و گروه1+5 به توافق را در تضاد با منافع اقتصادی و سیاسی خود قلمداد می کردند و برهمین اساس از هیچ کوششی برای برهم خوردن صحنه بازی و به بن بست رسیدن مذاکرات دریغ نورزیدند. اما منش و صبوری طرف ایرانی و بازی درست با برگ ها و فرصت های موجود، سبب شد تا گفتگوها زیر فشار بی سابقه مخالفین، به فرجام خود نزدیک شود و توافق فراگیر در وقت های اضافه نیمه دوم، بالاخره به دست آید.
درک این واقعیت که پیروزی به دست آمده پیروزی نظام سیاسی جمهوری اسلامی است و منحصرا به هیچ جناح و دسته و گروهی تعلق ندارد، در این مقطع زمانی، بسیار مهم و ضروری است. کشور ما امروز بیش از هر چیز، به نمادهایی برای ارتقاء ضریب همبستگی و انسجام ملی نیازمند است. اگرچه در عُرف سیاسی کشورها، این انتخابات است که واجد چنین ویژگی بزرگ و یگانه ای است، اما کسب یک پیروزی شیرین در آوردگاهی جهانی که به احتمال بسیارزیاد موجب ایجاد گشایش های اقتصادی، صنعتی، دیپلماتیک و سیاسی در داخل و خارج کشور خواهدشد نیز پتانسیل ایجاد و تقویت همبستگی ملی را دارا است.
مدیریت انرژی آزادشده از رهگذر این توافق دیپلماتیک، موضوع دیگری است که هرگز کم اهمیت تر از خود توافق نخواهدبود. بدون شک بهره گیری از نشاط و امیدواری افکار عمومی نکته مهمی است که نباید از آن غافل بود. این پیروزی بزرگ منجر به رفع تحریم های اقتصادی کشور خواهد شد. دلارهای نفتی بلوکه شده آزاد می شود. حجم بالایی از متقاضیان سرمایه گذاری در بخش های مختلف اقتصاد کشور، به ایران هجوم خواهند آورد تا پس از سال ها دوری از بازار بکر و قابل اعتنای ایران، مبادرت به سرمایه گذاری های کلان کنند و از مواهب آن سود جویند.
این ها البته می تـوانند فرصـت های منـاسبـی را بــرای اقتصــاد آسیب خورده از تحریم ما به وجود آورد. فرصت هایی که اگر درست و دقیق احصاء و مدیریت نشود، به تهدید تبدیل شده و صنایع کم رونق و نحیف داخلی را از حرکت بازمی دارد.
با این همه برای کشوری که در هشت سال دولت قبل، بیشترین خسارت و تخریب در حوزه وحدت و یکپارچگی ملی اش به وقوع پیوسته، توافق هسته ای می تواند شروع دوباره ای برای انسجام و اتحاد ملی فرض شود. با این شرط که کنشگران سیاسی، با اصل دانستن «منافع ملی»، همصدا در جبهه ای قرار بگیرند که به ارتقاء همبستگی جامعه ایرانی بیانجامد.
توافق هسته ای ایران با گروه 1+5 نشان داد، دستاوردهایی که در حوزه گفتگو و تعامل به دست می آید، قابل مقایسه با گفتمان تهدید و خـشونت و ارعاب نیست. ما باید همین الگوی امتحان شده و موفق آمیز در عرصه خارجی را به داخل مرزهای مان بکشانیم و از همین دکترین برای راه اندازی نهضت آشتی ملی در داخل استفاده کنیم.
کدورت های قبل را که در میان آحاد جامعه ایران به بار نشست کنار بگذاریم و با اصل قراردادن منافع ملی، دوشادوش و سایه به سایه همدگر، مسیر تحکیم پایه های امنیت، رفاه و عزت ملی را پیش بگیریم. این، بهترین تصمیم و شیرین ترین محصول توافق جامع هسته ای کشور می تواند باشد.

سرانجام پرونده پُرکش و قوس هسته ای ایران، پس از دوازده سال ماراتن نفس گیر میان جمهوری اسلامی و قدرت های بزرگ جهانی به ایستگاه آخرش رسید. پرونده ای که سال ها قبل، آن زمان که حسن روحانی، دبیر کمیسیون امنیت ملی ایران بود گشوده، و دوازده سال بعد، آن هنگام که حسن روحانی رییس جمهوری اسلامی ایران بود، با توافق جامع میان طرفین درگیر بسته شد.آب زیادی از سر این مذاکرات گذشت و در کتاب قطور پرونده هسته ای ایران، نام های بسیاری ثبت و ضبط شد. از حسن روحانی و علی لاریجانی گرفته تا سعید جلیلی و محمدجواد ظریف و از کاترین اشتون تا فدریکا موگرینی .
هرچند در دولت های هشتم، نهم و دهم، برنامه های هسته ای کشور در شورای عالی امنیت ملی و تحت زعامت دبیر آن شورا راهبری و هدایت می شد، اما با روی کار آمدن دولت یازدهم، یکی از اقدامات فوری رییس دستگاه اجرایی کشور، انتقال پرونده هسته ای از دبیرخانه شورای امنیت به ساختمان مرکزی وزارت امور خارجه بود تا جیک و پوک مذاکرات، زیر نظر دولت و در هماهنگی کامل با رییس آن و توسط متولی روابط خارجی کشور پیش رود.
انتخاب دکتر ظریف به عنوان وزیر دیپلماسی خارجی دولت تدبیر و امید، پیام امیدآفرین و انگیزه بخشی بود تا پس از یک درس خوانده دانشگاه امام صادق(سعید جلیلی) حالا ریش و قیچی مذاکره با غرب به دست فردی بیافتد که سال ها در امریکا زندگی کرده، با فرهنگ و منش و روش دولتمردان دنیا آشنا است، زبان انگلیسی را مثل بلبل حرف می زند و از همه مهم تر، فوت و فن مذاکرات طولانی و فرسایشی با رقیب چَقَر و کارکشته را خوب بلد است . او با 232رای موافق، در برابر 36رای مخالف و 13رای ممتنع، از مجلس اصولگرای نهم رای اعتماد گرفت و از همان دقایق اول حضور در دستگاه دیپلماسی کشور، مسوول تحقق بزرگ ترین وعده حسن روحانی به مردم، در جریان انتخابات ریاست جمهوری خرداد1392 شد.
کلید واژه اصلی این دور از مذاکرات هسته ای جمهوری اسلامی ایران توسط رهبری نظام وارد ادبیات سیاسی کشور شد، آن گاه که ایشان، «مهارت دیپلماتیک» را در استفاده به‌موقع و به‌جا از انعطاف و اقتدار معنا کردند و با اشاره به نرمش قهرمانانه امام حسن(ع) فرمودند: «نرمش قهرمانانه، برخلاف برخی تفاسیر، معنای واضحی دارد که نمونه‌ آن، در مسابقه‌ کشتی نمایان است. در این مسابقه که هدف، شکست دادن حریف است، اگر کسی قدرت داشته باشد، اما انعطاف لازم را در جای خود به کار نگیرد، قطعاً شکست می‌خورد».
بدینسان «نرمش قهرمانانه» در موضوع هسته ای کشور، بر پایه حکمت، مصلحت و منزلت ملی روا دانسته شد و مسوول پرونده هسته ای کوشید تا با محور قرار دادن منافع ملی، نشان دهد جمهوری اسلامی ایران علی رغم بی اعتمادی نسبت به قدرت های جهانی از هر فرصتی برای طراحی بازی برد-برد آماده است و می کوشد تا با بی اثر کردن تبلیغات بی اساسی که جمهوری اسلامی را تهدیدی برای صلح جهانی معرفی می کند، از اصالت و حقانیت برنامه هسته ای ایران دفاع کند.
اگرچه در طول دو و نیم سال عمر دولت یازدهم، جریانی در داخل و خارج کشور کوشید تا با ابراز دلواپسی از روند پیشبرد مذاکرات
هسته ای، تیم مذاکره کننده را با اتهامات ریز و درشتی نظیر عقب نشینی از پیشرفت های هسته ای، پایمال نمودن خون شهدای هسته ای بنوازد، اما عزم جزم دولت اعتدالی حسن روحانی از یک سو، حمایت های صریح مقام معظم رهبری از تیم مذاکرات و نتایج به بار نشسته از افکارسنجی های مرتبی که توسط دستگاه های مسوول صورت می گرفت و نشان از اعتماد کامل افکارعمومی نسبت به عملکرد تیم مذاکره کننده می داد از سوی دیگر، عرصه داخلی را برای رسیدن به توافقی جامع، براساس منافع ملی کشور مهیا کرده بود.
در فضای جهانی نیز بودند دولت هایی که رسیدن ایران و گروه1+5 به توافق را در تضاد با منافع اقتصادی و سیاسی خود قلمداد می کردند و برهمین اساس از هیچ کوششی برای برهم خوردن صحنه بازی و به بن بست رسیدن مذاکرات دریغ نورزیدند. اما منش و صبوری طرف ایرانی و بازی درست با برگ ها و فرصت های موجود، سبب شد تا گفتگوها زیر فشار بی سابقه مخالفین، به فرجام خود نزدیک شود و توافق فراگیر در وقت های اضافه نیمه دوم، بالاخره به دست آید.
درک این واقعیت که پیروزی به دست آمده پیروزی نظام سیاسی جمهوری اسلامی است و منحصرا به هیچ جناح و دسته و گروهی تعلق ندارد، در این مقطع زمانی، بسیار مهم و ضروری است. کشور ما امروز بیش از هر چیز، به نمادهایی برای ارتقاء ضریب همبستگی و انسجام ملی نیازمند است. اگرچه در عُرف سیاسی کشورها، این انتخابات است که واجد چنین ویژگی بزرگ و یگانه ای است، اما کسب یک پیروزی شیرین در آوردگاهی جهانی که به احتمال بسیارزیاد موجب ایجاد گشایش های اقتصادی، صنعتی، دیپلماتیک و سیاسی در داخل و خارج کشور خواهدشد نیز پتانسیل ایجاد و تقویت همبستگی ملی را دارا است.
مدیریت انرژی آزادشده از رهگذر این توافق دیپلماتیک، موضوع دیگری است که هرگز کم اهمیت تر از خود توافق نخواهدبود. بدون شک بهره گیری از نشاط و امیدواری افکار عمومی نکته مهمی است که نباید از آن غافل بود. این پیروزی بزرگ منجر به رفع تحریم های اقتصادی کشور خواهد شد. دلارهای نفتی بلوکه شده آزاد می شود. حجم بالایی از متقاضیان سرمایه گذاری در بخش های مختلف اقتصاد کشور، به ایران هجوم خواهند آورد تا پس از سال ها دوری از بازار بکر و قابل اعتنای ایران، مبادرت به سرمایه گذاری های کلان کنند و از مواهب آن سود جویند.
این ها البته می تـوانند فرصـت های منـاسبـی را بــرای اقتصــاد آسیب خورده از تحریم ما به وجود آورد. فرصت هایی که اگر درست و دقیق احصاء و مدیریت نشود، به تهدید تبدیل شده و صنایع کم رونق و نحیف داخلی را از حرکت بازمی دارد.
با این همه برای کشوری که در هشت سال دولت قبل، بیشترین خسارت و تخریب در حوزه وحدت و یکپارچگی ملی اش به وقوع پیوسته، توافق هسته ای می تواند شروع دوباره ای برای انسجام و اتحاد ملی فرض شود. با این شرط که کنشگران سیاسی، با اصل دانستن «منافع ملی»، همصدا در جبهه ای قرار بگیرند که به ارتقاء همبستگی جامعه ایرانی بیانجامد.
توافق هسته ای ایران با گروه 1+5 نشان داد، دستاوردهایی که در حوزه گفتگو و تعامل به دست می آید، قابل مقایسه با گفتمان تهدید و خـشونت و ارعاب نیست. ما باید همین الگوی امتحان شده و موفق آمیز در عرصه خارجی را به داخل مرزهای مان بکشانیم و از همین دکترین برای راه اندازی نهضت آشتی ملی در داخل استفاده کنیم.
کدورت های قبل را که در میان آحاد جامعه ایران به بار نشست کنار بگذاریم و با اصل قراردادن منافع ملی، دوشادوش و سایه به سایه همدگر، مسیر تحکیم پایه های امنیت، رفاه و عزت ملی را پیش بگیریم. این، بهترین تصمیم و شیرین ترین محصول توافق جامع هسته ای کشور می تواند باشد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.