گردشگری دریایی راهگشای بحران بیکاری چابهار
فاطمه کشمیری
امروزه صنعت گردشگري در دنيا از رشد قابل توجهي برخوردار است به گونهاي كه عليرغم بحران اقتصادي، تعداد گرشگران دنيا رشد چشمگيري داشته است. در سال 2012 تعداد گردشگران دنيا براي اولين بار از مرز یک ميليارد نفر گذشت و در حال حاضر اين صنعت زمينه اشتغال حدود 225 ميليون نفر در سراسر جهان را فراهم كرده و %9 در صد از كل توليد ناخالص اقتصاد جهاني به آن وابسته است.
در اين ميان كشورهاي منطقه آسيا و اقيانوسيه مقصد اصلي بخش قابل توجهي از گردشگران بوده كه تعداد زيادي از آنان را گردشگران دريايي تشكيل ميدهد. مطالعات انجام شده توسط آژانسهاي بين المللي وابسته به سازمان ملل نشان ميدهد تعداد گردشگران در سراسر جهان در سال 2020 ميلادي به يك ميليادر و 600 ميليون نفر خواهد رسيد. در اين راستا سازمان مذكور پيشبيني ميكند كه منطقه خاورميانه پس از منطقه شرق آسيا بالاترين ميزان رشد توريسيم را در جهان دارا باشد. اين در حالي است كه كشور ايران عليرغم برخورداري از تمدن ديرينه، تنوع آب و هوايي و جاذبههاي فراوان گردشگري تنها يك صدم در صد از سهم گردشگري جهان را به خود اختصاص داده است. در اين زمينه ميتوان به در آمد 27 ميليارد دلاري كشور همسايه ايران يعني تركيه در سال 2012 ميلادي در مقابل در آمد 4/2 ميليارد دلاري ايران از اين صنعت اشاره كرد. با اين توصيف گردشگري دريايي يكي از انواع گردشگري است كه در دنيا طرفداران بسياري را به خود جذب كرده است به گونهاي كه بسياري از كشورهاي كوچك حوزه خليج فارس تنها با داشتن چند صد متر نوار ساحلي تبديل به قطب توريسيم دريايي در منطقه شدهاند. خط ساحلی
موجود در استانهای جنوب کشور از خلیج فارس تا دریای عمان یک هزار و 880 کیلومتر مسافت دارد ، خط ساحلی شمال کشور نیز 657 کیلومتر است که روی هم رفته 2537 کیلومتر همه نوار ساحلی آبهای کشور است وصد البته که مساحت کمی هم نیست و بسیاری از کشورها ، آرزوی داشتن چنین مساحت و تنوع نوار ساحلی را دارند، بالاخص در جنوب کشور که از طریق استان سیستان و بلوچستان دسترسی به آبهای آزاد اقیانوس مهیاست. اما ايران عليرغم دارا بودن این پتانسیل متاسفاٌنه نه تنها سهم بسيار ناچيزي از در آمدهاي گردشگري دريايي جهان و خاورميانه را به خود اختصاص داده است بلكه حتي نتوانسته گردشگران داخلي را هم پاسخگو باشد به گونهاي كه بسياري از ایرانیان براي بهرهگيري از سواحل و امكانات گردشگري دريايي راهي كشورهاي همسايه مانند امارات و تركيه ميشوند. گردشگري دريايي همواره حلقهاي مفقوده در ميان ساير بخشهاي گردشگري است به گونهاي كه حتي زير ساختهاي آن نيز در كشورمان وجود ندارد. وقتی سخن از گردشگری دریایی و ساحلی به میان می آید ، برخی معتقدند که با توجه به شرایط و قوانین حاکم بر جامعه ما ، هرگز امکان رونق این صنعت پولساز در کشور وجود ندارد ، اما این سوال
مطرح است که با شرایط و رعایت قوانین موجود ، از چند درصد پتانسیلهای گردشگری دریایی ایران بهره برداری می شود؟ نوار ساحلی شمال کشور مربوط به بزرگترین دریاچه موجود در کره زمین است در حالی که نوار ساحلی جنوب کشور مختص یکی از مهمترین شاخابهای جهان ، یعنی خلیج فارس و نیز دریای عمان است که این موضوع در نوع خودمی تواند برای گردشگران جالب باشد ، چون می توانند در یک سرزمین تفاوت رنگ شنها و طول موجهای ساحل دریا ، بزرگترین دریاچه و یک خلیج را حس کنند . ایران با چنین وسعت و تنوع آبی و ساحلی در حالی از زیرساختهای گردشگری دریایی و ساحلی بی بهره است که در آن سوی مرزها ، کشورهای کوچک حوزه خلیج فارس و چون عمان با داشتن چند صد کیلومتر نوار ساحلی به خوبی از این ظرفیت استفاده کرده اند و منافع اقتصادی فراوانی برای کشورشان به ارمغان آوره اند .حتی کشور کوچکی چون بحرین نیز پیش از خیزشهای مردمی و جنایتهای اخیر حکومت آل خلیفه تنها از اکتبر 2009 تا می 2010 موفق به جلب 150 هزار توریست خارجی در سواحل این کشور کوچک شد . کشور ترکیه نیز سالها است که در زمینه توریسم دریایی زیرساختهای مناسبی را تهیه کرده و هم اکنون به عنوان مقام چهارم توریسم
دریایی مدیترانه، درصدد توسعه بیشتر گشت های توریستی دریایی استانبول است و تعداد کشتی های ویژه گشت های توریستی دریایی استانبول در پنج سال گذشته، از 15 به 20 درصد رشد سالانه رسیده است و موجب شده این کشور هم اکنون پس از اسپانیا، ایتالیا و یونان سومین کشور در توریسم دریایی مدیترانه محسوب شود. گفتنی است هر سال به طور متوسط بیش از 1000 کشتی گشت توریستی در استانبول و کوش اداسی توقف می کنند و جذب تقریبا دویست تا سیصد هزار توریست را برای این کشور همسایه ما را به همراه دارند و حال دوباره این سوال مطرح امی شود که جایگاه ایران ما در این میان چه جایگاهی است . البته پاسخ این سوال کاملا مشخص است ولی این نکته قابل توجه است که تنها نمی توان با زیر سوال بردن وضعیت موجود و ترسیم وضعیت فعلی انتظار تحول در توریسم دریایی کشور را داشت و یا نمی توان همانگونه که پیشتر نیز اشاره شد ، با یادآوری قوانین و محدودیتهای موجود ، با آینده توریسم دریایی کشور خداحافظی کرد بلکه باید نگریست که چگونه می توان با شرایط موجود از همه ظرفیتها استفاده کرد . نخست اینکه ضروری است نیازهای گردشگران داخلی و راه های جلب رضایت آنها از گردشگری دریایی کشور
فراهم کرد تا دیگر این گردشگران برای برآورده شدن حداقل خواسته هایشان به کشورهایی مانند امارات و ترکیه سفر نکنند ، برای مثال ضروری است مسئولین گردشگری کشور و نیز مناطق آزاد ساحلی، کشتی های گردشگری مناسب و قابل رقابت با کشورهای همسایه را از طریق شرکتهای خصوصی وارد کشور کنند. البته امکانات گردشگری دریایی تنها به کشتی تفریحی خلاصه نمی شود ، می توان با ایجاد امکاناتی که امروزه در جهان یافت می شود ، گونه های زیستی آبی را به گردشگران معرفی کرد که البته در جنوب کشور به صورت محدود از این امکانات مخصوص وجود دارد ، به عنوان مثال دو عدد قایق آکواریومی کوچک در جزیره کیش به گردشگران خدمات می دهند و ضروری است ضمن متنوع کردن همین امکانات در این جزیره زیبا ، در دیگر نقاط آبی کشور نیز از این نوع فناوری ها ( و چه بسا به روز تر و پیشرفته تر ) استفاده شود. ساماندهی توریستی سواحل کشور نیز از برنامه هایی است که علیرغم اینکه همواره مسئولین شعار آن را داده اند ولی متاسفانه واقعیتها با شعارها همخوانی ندارند و ضروری است بالاخره طرح بزرگ ساماندهی سواحل کشور ، روزی اجرایی شود . مهمترین فاکتور توسعه گردشگری دریایی و ساحلی داشتن اراده
دولتی است و در صورتی که عزم توسعه گردشگری دریایی در کشور وجود داشته باشد ، با همین شرایط و قوانین موجود نیز می توان از ظرفیتها بهره جست . با شرایط موجود می توان برای جذب گردشگران دریایی کشورهای هم فرهنگ و همجوار نیز می توان اقدام کرد و این مهم جز با فراهم کردن امکانات خاص و روز جهان از طریق شرکتهای خصوصی گردشگری امکان پذیر نیست . وجود بیش از 2 هزار و 600 کیلومتر مرز آبی و دهها تالاب و دریاچه داخلی، میتواند ظرفیتهای جمهوری اسلامی ایران را در حوزه بومگردی (اکوتوریسم آبی) نشان دهد. ظرفیتی که متأسفانه تاکنون از آن استفاده نشده و درآمد قابل توجهی بدست نیامده است.
امروزه صنعت گردشگري در دنيا از رشد قابل توجهي برخوردار است به گونهاي كه عليرغم بحران اقتصادي، تعداد گرشگران دنيا رشد چشمگيري داشته است. در سال 2012 تعداد گردشگران دنيا براي اولين بار از مرز یک ميليارد نفر گذشت و در حال حاضر اين صنعت زمينه اشتغال حدود 225 ميليون نفر در سراسر جهان را فراهم كرده و %9 در صد از كل توليد ناخالص اقتصاد جهاني به آن وابسته است.
در اين ميان كشورهاي منطقه آسيا و اقيانوسيه مقصد اصلي بخش قابل توجهي از گردشگران بوده كه تعداد زيادي از آنان را گردشگران دريايي تشكيل ميدهد. مطالعات انجام شده توسط آژانسهاي بين المللي وابسته به سازمان ملل نشان ميدهد تعداد گردشگران در سراسر جهان در سال 2020 ميلادي به يك ميليادر و 600 ميليون نفر خواهد رسيد. در اين راستا سازمان مذكور پيشبيني ميكند كه منطقه خاورميانه پس از منطقه شرق آسيا بالاترين ميزان رشد توريسيم را در جهان دارا باشد. اين در حالي است كه كشور ايران عليرغم برخورداري از تمدن ديرينه، تنوع آب و هوايي و جاذبههاي فراوان گردشگري تنها يك صدم در صد از سهم گردشگري جهان را به خود اختصاص داده است. در اين زمينه ميتوان به در آمد 27 ميليارد دلاري كشور همسايه ايران يعني تركيه در سال 2012 ميلادي در مقابل در آمد 4/2 ميليارد دلاري ايران از اين صنعت اشاره كرد. با اين توصيف گردشگري دريايي يكي از انواع گردشگري است كه در دنيا طرفداران بسياري را به خود جذب كرده است به گونهاي كه بسياري از كشورهاي كوچك حوزه خليج فارس تنها با داشتن چند صد متر نوار ساحلي تبديل به قطب توريسيم دريايي در منطقه شدهاند. خط ساحلی
موجود در استانهای جنوب کشور از خلیج فارس تا دریای عمان یک هزار و 880 کیلومتر مسافت دارد ، خط ساحلی شمال کشور نیز 657 کیلومتر است که روی هم رفته 2537 کیلومتر همه نوار ساحلی آبهای کشور است وصد البته که مساحت کمی هم نیست و بسیاری از کشورها ، آرزوی داشتن چنین مساحت و تنوع نوار ساحلی را دارند، بالاخص در جنوب کشور که از طریق استان سیستان و بلوچستان دسترسی به آبهای آزاد اقیانوس مهیاست. اما ايران عليرغم دارا بودن این پتانسیل متاسفاٌنه نه تنها سهم بسيار ناچيزي از در آمدهاي گردشگري دريايي جهان و خاورميانه را به خود اختصاص داده است بلكه حتي نتوانسته گردشگران داخلي را هم پاسخگو باشد به گونهاي كه بسياري از ایرانیان براي بهرهگيري از سواحل و امكانات گردشگري دريايي راهي كشورهاي همسايه مانند امارات و تركيه ميشوند. گردشگري دريايي همواره حلقهاي مفقوده در ميان ساير بخشهاي گردشگري است به گونهاي كه حتي زير ساختهاي آن نيز در كشورمان وجود ندارد. وقتی سخن از گردشگری دریایی و ساحلی به میان می آید ، برخی معتقدند که با توجه به شرایط و قوانین حاکم بر جامعه ما ، هرگز امکان رونق این صنعت پولساز در کشور وجود ندارد ، اما این سوال
مطرح است که با شرایط و رعایت قوانین موجود ، از چند درصد پتانسیلهای گردشگری دریایی ایران بهره برداری می شود؟ نوار ساحلی شمال کشور مربوط به بزرگترین دریاچه موجود در کره زمین است در حالی که نوار ساحلی جنوب کشور مختص یکی از مهمترین شاخابهای جهان ، یعنی خلیج فارس و نیز دریای عمان است که این موضوع در نوع خودمی تواند برای گردشگران جالب باشد ، چون می توانند در یک سرزمین تفاوت رنگ شنها و طول موجهای ساحل دریا ، بزرگترین دریاچه و یک خلیج را حس کنند . ایران با چنین وسعت و تنوع آبی و ساحلی در حالی از زیرساختهای گردشگری دریایی و ساحلی بی بهره است که در آن سوی مرزها ، کشورهای کوچک حوزه خلیج فارس و چون عمان با داشتن چند صد کیلومتر نوار ساحلی به خوبی از این ظرفیت استفاده کرده اند و منافع اقتصادی فراوانی برای کشورشان به ارمغان آوره اند .حتی کشور کوچکی چون بحرین نیز پیش از خیزشهای مردمی و جنایتهای اخیر حکومت آل خلیفه تنها از اکتبر 2009 تا می 2010 موفق به جلب 150 هزار توریست خارجی در سواحل این کشور کوچک شد . کشور ترکیه نیز سالها است که در زمینه توریسم دریایی زیرساختهای مناسبی را تهیه کرده و هم اکنون به عنوان مقام چهارم توریسم
دریایی مدیترانه، درصدد توسعه بیشتر گشت های توریستی دریایی استانبول است و تعداد کشتی های ویژه گشت های توریستی دریایی استانبول در پنج سال گذشته، از 15 به 20 درصد رشد سالانه رسیده است و موجب شده این کشور هم اکنون پس از اسپانیا، ایتالیا و یونان سومین کشور در توریسم دریایی مدیترانه محسوب شود. گفتنی است هر سال به طور متوسط بیش از 1000 کشتی گشت توریستی در استانبول و کوش اداسی توقف می کنند و جذب تقریبا دویست تا سیصد هزار توریست را برای این کشور همسایه ما را به همراه دارند و حال دوباره این سوال مطرح امی شود که جایگاه ایران ما در این میان چه جایگاهی است . البته پاسخ این سوال کاملا مشخص است ولی این نکته قابل توجه است که تنها نمی توان با زیر سوال بردن وضعیت موجود و ترسیم وضعیت فعلی انتظار تحول در توریسم دریایی کشور را داشت و یا نمی توان همانگونه که پیشتر نیز اشاره شد ، با یادآوری قوانین و محدودیتهای موجود ، با آینده توریسم دریایی کشور خداحافظی کرد بلکه باید نگریست که چگونه می توان با شرایط موجود از همه ظرفیتها استفاده کرد . نخست اینکه ضروری است نیازهای گردشگران داخلی و راه های جلب رضایت آنها از گردشگری دریایی کشور
فراهم کرد تا دیگر این گردشگران برای برآورده شدن حداقل خواسته هایشان به کشورهایی مانند امارات و ترکیه سفر نکنند ، برای مثال ضروری است مسئولین گردشگری کشور و نیز مناطق آزاد ساحلی، کشتی های گردشگری مناسب و قابل رقابت با کشورهای همسایه را از طریق شرکتهای خصوصی وارد کشور کنند. البته امکانات گردشگری دریایی تنها به کشتی تفریحی خلاصه نمی شود ، می توان با ایجاد امکاناتی که امروزه در جهان یافت می شود ، گونه های زیستی آبی را به گردشگران معرفی کرد که البته در جنوب کشور به صورت محدود از این امکانات مخصوص وجود دارد ، به عنوان مثال دو عدد قایق آکواریومی کوچک در جزیره کیش به گردشگران خدمات می دهند و ضروری است ضمن متنوع کردن همین امکانات در این جزیره زیبا ، در دیگر نقاط آبی کشور نیز از این نوع فناوری ها ( و چه بسا به روز تر و پیشرفته تر ) استفاده شود. ساماندهی توریستی سواحل کشور نیز از برنامه هایی است که علیرغم اینکه همواره مسئولین شعار آن را داده اند ولی متاسفانه واقعیتها با شعارها همخوانی ندارند و ضروری است بالاخره طرح بزرگ ساماندهی سواحل کشور ، روزی اجرایی شود . مهمترین فاکتور توسعه گردشگری دریایی و ساحلی داشتن اراده
دولتی است و در صورتی که عزم توسعه گردشگری دریایی در کشور وجود داشته باشد ، با همین شرایط و قوانین موجود نیز می توان از ظرفیتها بهره جست . با شرایط موجود می توان برای جذب گردشگران دریایی کشورهای هم فرهنگ و همجوار نیز می توان اقدام کرد و این مهم جز با فراهم کردن امکانات خاص و روز جهان از طریق شرکتهای خصوصی گردشگری امکان پذیر نیست . وجود بیش از 2 هزار و 600 کیلومتر مرز آبی و دهها تالاب و دریاچه داخلی، میتواند ظرفیتهای جمهوری اسلامی ایران را در حوزه بومگردی (اکوتوریسم آبی) نشان دهد. ظرفیتی که متأسفانه تاکنون از آن استفاده نشده و درآمد قابل توجهی بدست نیامده است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.