|

در زمینه پرورش میگو طرح‌های جالبی در ذهن دارم

خلیل‌الله، درخشان از پیشکسوتان بخش تولید و فعالان معروف اقتصادی بلوچستان می‌باشد. در دو دهه گذشته ایشان به حوزه‌هایی ورود پیدا کرد که قبل از آن دیگر فعالان اقتصادی کمتر حاضر به ریسک در این زمینه‌ها شده‌اند و اغلب فعالیت‌های اقتصادی منطقه، در بخش تجارت، کشاورزی و صید سنتی خلاصه می‌شده است. درخشان هم در بخش شیلات و هم در بخش کشاورزی اولین فعال اقتصادی بوده است که سرمایه‌گذاری کرده و به عنوان پیشکسوت و آغازگر فعالیت‌ها در این دو بخش شناخته شد. بیش از یک دهه می‌باشد که وی در منطقه دشت باهو در شهرستان چابهار مشغول به کار کشاورزی است. موز و هندوانه میوه‌هایی هستند که در سبد غذایی هر ایرانی قرار دارد. این دو میوه و به ویژه موز به صورت انحصاری در منطقه دشت باهو تولید و به بازار مصرف کشور عرضه می‌شوند. درخشان با توجه به تحصیلات و تجربیات ارزنده در بخش شیلات و کشاورزی در هر دو حوزه دارای ابتکارات و ابداعاتی همراه با استفاده از شیوه‌های علمی است همین امر باعث موفقیت طرح‌هایش شده و دیگر فعالان و سرمایه‌گذاران بومی را تشویق به سرمایه‌گذاری این بخش کرده است. گزارش ذیل حاصل گفت‌وگوی خبرنگار «شرق» در مزرعه منحصر‌به‌فرد و فرخ‌بخش وی می‌باشد که انواع میوه‌های گرمسیری در مزرعه‌اش مشاهده می‌شود.

جناب آقای درخشان لطفا خودتان را برای آشنایی بیشتر خوانندگان «شرق» معرفی کنید
خلیل‌الله درخشان از فعالان اقتصادی منطقه هستم. تحصیلاتم در رشته اقتصاد بوده از سال 66 فعالیت‌های اقتصادی را از بخش شیلات آغاز و اولین کارخانه بخش خصوصی را در زمینه کنسروسازی به نام لیند راه‌اندازی کردم. در آن سال ها در چابهار شهرک صنعتی و ناحیه صنعتی نداشتیم در روستای امین کارخانه را احداث کردم. این کارخانه باعث تشویق و ترغیب دیگر سرمایه‌گذاران شد و در چابهار و کنارک در زمینه ماهیگیری و شیلات تحول بزرگی ایجاد کرد. از همه مهم‌تر چابهار به عنوان مرکز تولید صنعت تن ماهیان کشور تبدیل شد. با اقداماتی که انجام دادیم خوشحالم که امروزه ده‌ها کارخانه دیگر با اسم چابهار با پسوند و پیشوندهای مختلف در سوپر مارکت‌های دورترین نقاط کشور وجود دارد و هزاران نفر در این بخش مشغول فعالیت هستند. پس از آن کارخانه دیگری با نام سالم احداث و راه‌اندازی کردم. در اواخر دهه 70 وارد فعالیت‌های کشاورزی شدم که به اعتقاد بنده از بخش شیلات جدا نیست. هنوز هم در بخش شیلات فعالیت دارم در بخش صیادی هم شناور دارم کشاورزی همانند شیلات یکی از ظرفیت های اساسی منطقه چابهار و کنارک می‌باشد. هنوز دوست دارم. و پیگیری می‌کنم پرورش میگو را به عنوان یک ظرفیت اقتصادی فعال کنم و در این زمینه طرح‌های جالبی را در ذهن دارم که اگر به فعلیت برسد وضعیت منطقه را همچون بخش کشاورزی دگرگون می‌کند.
پروژه باهوکلات و به تعبیر شما دشت باهو چگونه کلید خورد و فعال شد.
سد پیشین در دولت جناب آقای هاشمی آبگیری شده بود و آبش رها بود و به دریا می‌ریخت. زیرساخت‌ها تقریبا آماده بود ولی کسی جرات نمی‌کرد در این دشت و بیابان کشت و کار کند. بنده که آمدم یکی از سرمایه‌داران بومی اینجا به من گفت که فلانی در این بیابان گنج پیدا کرده‌ای؟ گفتم بلی. ولی بهره‌برداری از این گنج نیاز به کار و تلاش جدی دارد و به آسانی به دست نمی‌آید. یادم می‌آید در اراضی این منطقه با موتورسیکلت رفتم روز بعد که آمدم رد لاستیک‌های موتورسیکلت را نتوانستم پیدا کنم. به آن دوست پولدار بعدها گفتم که دیدی گنج پیدا شده. آدمی می‌شود یک پروژه را با همت توام دولت و مردم به نتیجه رساند. در دوران دولت اصلاحات با ارتباطات نزدیکی که با مدیرانش داشتم به‌ویژه جناب مهندس حسینی استاندار سیستان و بلوچستان و جناب رحمانیان فرماندار چابهار که مدیرانی پرکار بودند و خیلی در راه‌‌اندازی پروژه‌ به ما کمک کردند. از 1298 سهامدار که مالک زمین شدند 95درصد از مردم بومی منطقه هستند و 90 درصد از ساکنین بومی شهرستان چابهار می‌باشند. 70 درصد مالکان نیز از کسانی هستند که متعلق به دهستان باهوکلات و بخش‌های دشتیاری و پلان می‌باشند تقریبا می‌گفت توزیع واقعا عادلانه انجام شد. شکوفایی این منطقه را امروزه می‌بینید و شاهد هستید که روزانه 300 تا 400 کامیون هندوانه خارج از فصل به جز محصول موز و دیگر محصولات بارگیری می‌شود. خیلی از بومی‌ها امروز حسرت می‌خورند که چرا نیامدند و در این پروژه سرمایه‌گذاری نکردند. البته در خشکسالی‌های چند سال گذشته خیلی متضرر شدیم خشکسالی سال 76 در تاریخ منطقه بی‌سابقه بود که حتی مقاوم‌ترین دام منطقه که شترها بودند هم تلف شدند. معهذا در منطقه دشتیاری و باهوکلات خوشبختانه هیچگونه مهاجرت به خارج کشور و حتی خارج از شهرستان برای اولین بار صورت نگرفت در حالی که در گذشته در اثر این خشکسالی‌ها مردم مجبور به مهاجرت به کشورهای همجوار و حتی کشورهای آفریقایی می‌شدند.
آیا ادارات متولی زیرساخت‌های لازم را برای اجرای بهتر پروژه‌ها فراهم کرده‌اند؟
انتقال آب از سد به مزارع و اجرای شبکه اصلی از سد برعهده و از وظایف وزارت نیرو بوده است. اجرای شبکه‌های فرعی را باید وزارت کشاورزی اجرا کند که این شبکه‌ها با اعتبار 85 درصدی کمک‌های دولتی و 15 تا 20درصد مشارکت‌های خود صاحبان اراضی کشاورزی باید اجرا شود. اشتراک دو بخش در اجرای پروژه هنوز از عیب‌های اساسی این پروژه است. این پروژه از نظر موقعیت هم در حساس‌ترین نقطه مرزی قرار دارد و فاصله آن تا مرز کشور همسایه پاکستان حدود 20کیلومتر است. حدود 10هزارنفر به‌صورت مستقیم در این پروژه مشغول به کار هستند. در سفر اخیر به جناب حجتی وزیر کشاورزی که از مدیران آشنا به این منطقه است در بازدید از پروژه گفتم که این پروژه از یادگارهای خود ایشان است که در دوران استانداری ایشان اجرا شد و از ایشان انتظار داریم در تکمیل زیرساخت‌ها کمک ویژه به کشاورزان منطقه کنند. یکی از مشکلات دیگر در بخش‌ زیرساخت‌ها این است که تمامی بدهی‌های ایجاد زیرساخت‌ها بر دوش و عهده کشاورزان است در صورتی که در دیگر مناطق کشور هزینه‌های ایجاد زیرساخت‌ها را دولت برعهده می‌گیرد.
؟؟؟ در این خصوص پیگیری‌هایی را از طریق کمیسیون کشاورزی مجلس و خانه کشاورز انجام داده‌ام و امیدوارم در این خصوص به ما کمک کنند. هنوز پروژه با اشکلات فراوانی مواجه است آبیاری قطره‌ای راه نیفتاده و به صورت مرکزی نصب نشده است. یکی دیگر از معضلات پروژه عدم راه مناسب است راه خروجی پروژه در مسیر رودخانه قرار دارد که این رودخانه در اثر بارندگی‌ و طغیان‌ها کلا مسیر تردد کامیون‌ها را مسدود می‌کند سال‌های گذشته حتی خود کشاورزان برای تهیه آذوقه در اثر طغیان رودخانه با مشکل مواجه بودند و هم چنین امسال و سال‌های گذشته بخشی از محصولات بار شده بر روی کامیون‌ها فاسد شدند و به بازار مصرف نرسیدند قرار بود در سال گذشته از اعتبارات استانی پلی بر روی رودخانه احداث شود که متاسفانه تاکنون هیچ اقدامی نشده است. انتقال آب از طریق لوله به مزارع یکی دیگر از زیرساخت ها است که باید اجرایی شود و به نفع پروژه و صرفه‌جویی در مصرف آب است اگر انتقال آب با لوله انجام شود و سیستم‌های تحت‌فشار اجرا شود ما می‌توانیم چندین برابر سطح زیر کشت فعلی را زیر کشت ببریم اگر پروژه دشت باهو به درستی مورد بهره‌برداری قرار بگیرد درآمد و سود آن از بنزین و گازوئیل برای مردم بیشتر و چند برابر آن است.
چه طرح‌های جدیدی را کشاورزان و متولیان کشاورزی و خود جنابعالی برای آینده این پروژه دارید؟
اگر سیستم‌هایی که گفتم به‌صورت دقیق اجرا شود می‌توان گلخانه‌های داربستی توری و مشبک‌ احداث کرد که محصول را به چندین برابر هکتار در سطح می‌رساند اقلیم مناسب این منطقه به دلیل حداقل سرما و حداقل گرما مناسب انواع محصولات زراعی میوه‌های گرمسیری است اگر حجم آب سد که هم‌اکنون 175 میلیون مترمکعب است با افزایش ارتفاع پنج‌متر افزایش پیدا کند حجم آب پشت صد تقریبا دو برابر می‌شود که از این آب هم می‌توان در ایجاد مجتمع‌های کشاورزی منطقه سرباز هم استفاده کرد. ما می‌توانیم محصولات ارگانیک در این منطقه تولید کنیم. محصولات ارگانیک با خاک اصلاح شده و کود تقویتی مبارزه آفات به صورت مرکزی انجام می‌شود که کمترین مصرف آب را دارد. برای افزایش اشتغال باید افزایش تولید را داشته باشیم طرح های نو را زمانی می‌توان اجرا کرد که زیرساخت‌ها به صورت کامل اجرا شود. در این پروژه، هم سیستم‌ آبرسانی اعم از سنتی و قطره‌ای به صورت ناقص اجرا شده بادشکن پروژه اجرا نشده است. شکل دیگری که در طرح‌ها و پروژه‌ها وقفه‌ای ایجاد می‌کند ؟؟؟ هستند که معمولا به پروژه‌های توجه می‌شود که خود دولت مستمر تعریف می‌کند و به پروژه‌هایی می‌رسند که معمولا خودشان آغاز کرده‌اند. خوشبختانه دولت تدبیر و امید که ما از طرفدارانش هستیم این شیوه را کنار گذاشته و اعلام کرده که هیچ کلنگ جدید را نخواهند زد مگر اینکه پروژه‌های گذشته و نیمه‌تمام را تکمیل کنند.
از خشکسالی‌های گذشته که دوبار در چند سال گذشته کشاورزی پروژه را زمین‌گیر کرد و خسارت‌های بسیاری به کشاورزان وارد کرد نگران نیستید؟
بله یکی از راه‌های مقابله، خشکسالی و استفاده بهینه از آب اجرای طرح‌هایی است که اشاره کردم کشور ایران و خصوصا استان سیستان‌وبلوچستان از خشک‌ترین مناطق ایران می‌باشد، متوسط بارندگی ما در نیم‌قرن گذشته را اگر مقایسه کنیم زیر پنج میلیمتر است و بارندگی مناسب برای این منطقه 120میلیمتر است اگر ما این میزان بارندگی را داشته باشیم سال مناسبی خواهیم داشت. اگر در جنوب استان در حوزه منطقه مکران که مرغوب‌ترین زمین را در سه اقلیم گرمسیری، نیمه‌گرمسیر و سردسیری دارد و شامل چندین بستان در جنوب خاش، سروان، فتوح ایرانشهر، سرباز، چابهار، نیکشهر و کنارک دو میلیاردمتر مکعب آب سیلاب‌ها و روان‌آب‌ها را بتوانیم پشت سدها ذخیره کنیم که به ادعای آب منطقه‌ای فقط 400میلیون مترمکعبش مدیریت می‌شود می‌توانیم آب کشاورزی دشت‌های جنوب استان را فراهم کنیم. فرمانداران این شهرستان‌ها اگر بتوانند پیگیر این موضوع باشند کمک بزرگی به اشتغال منطقه است اشتغال فقط پتروشیمی و پالایشگاه و کارخانه نیست کشاورزی اتفاقا سالم‌ترین نوع ایجاد اشتغال است که به محیط‌زیست صدمه وارد نمی‌کند. البته بنده مخالف صنعت نیستیم صنایع بزرگ در کنار خود صنایع کوچک را فعال خواهد کرد و به نفع منطقه است ولی باید استانداردهای زیست‌محیطی رعایت بشود گاه کشاورزی سرمایه کمتری هم لازم دارد چابهار می‌تواند نقش کراجی و بمبئی را برای ایران ایفا کند، اگر بتواند از ظرفیت های این منطقه استفاده کند شهرستان چابهار دروازه ورودی به جهان کشور است، ابتدای ایران است ایران عزیز از اینجا آغاز می‌شود اینجا دروازه طلایی ایران است که مسیر توسعه و ترانزیت از آن می‌گذرد.
با توجه به موفقیت پروژه و به بار و بر رسیدن آن آیا سرمایه‌گذاران گرایش و اقبالی به بخش کشاورزی داشته‌اند؟
به نظر بنده کشاورزی و شیلات دو بخش عمده ایجاد اشتغال در بلوچستان هستند. برای این امر برابر استفاده نیروهای تخصصی از نقاط دیگر کشور ؟؟؟؟ برای جمع کردن سرمایه‌های مردم و سرمایه‌گذاری در بخش کشاورزی باید تلاش کنیم. شما محاسبه کنید امروزه هزاران خودرو وانت لندکروز در انتقال سوخت و همچنین همین تعداد قایق در این بخش فعال هستند. که ارزشی معادل 150میلیون تومان دارند اگر یک سرمایه به بخش کشاورزی منتقل شود می‌دانید چه تحول عجیب و متحول کننده‌ای اتفاق خواهد افتاد. سرمایه‌گذاری بلندمدت در همین بخش از نفت و پتروشیمی هم مهم‌تر است. چندی پیش به عنوان یکی از اعضای شورای مرکزی خانه کشاورز در محضر رییس مجمع تشخیص مصلحت نظام آیت‌الله رفسنجانی بودیم که جناب کلانتری وزیر اسبق کشاورزی و رییس خانه کشاورز گزارشی از کمبود منابع آبی ارایه کردو روند معکوس مهاجرت از شهرهای بزرگ را مطرح کرد و در مورد صنایع بزرگ که چند برابر آب آشامیدنی در تهران بزرگ آب مصرف می‌کنند گزارش داد و در اثر ایجاد این صنایع حتی حق حقابه کشاورزان ضایع شده و کشاورزان زیادی در اثر کمبود آب در مزارع بیکار شده‌اند. به نظر بنده باید صنایع بزرگ به شهرهای ساحلی منتقل شود تا هم آبشان از طریق دریا تامین شود و هم حمل‌و‌نقل محصولات ارزان تمام شود به‌ هرحال می‌توان با سرمایه‌گذاری مشترک دولت و مردم کشاورزی و شیلات منطقه‌ را متحول کرد.
برای عرضه محصولات کشاورزی به بازار مصرف با چه مشکلاتی مواجه هستید؟
ببینید یک زمانی برای تامین غذای روزانه و یا ماهانه و سالانه، کشاورز کار کشاورزی می‌کرد اما الان ما باید برای تامین آینده خودمان کار کشاورزی بکنیم. محصولات موز ما کیفیت خاص خود را دارد.
نقیصه‌ها در عرضه محصولات تکمیل نبودن زنجیره تولید توزیع و فروش است که باعث ایجاد مشکلاتی می‌شود تمام محصولات تولیدی ما به‌خاطر بحث تامین سرمایه و تولید به نوعی به سیستم دلالی و میادین بار وابسته هستند. فعالان این بخش با میل خودشان پول می‌دهند و باب میل خودشان هم سود می‌خواهند و آنطور که می‌خواهند محصول را توزیع می‌کنند. در جلسه‌ای که با جناب استاندار داشتیم به ما قول دادند که در میادین تهران یا حداقل در بازار بزرگ کشور یک بخشی و قسمتی را در این میادین و بازار در اختیار تولیدکنندگان محصولات گرمسیری منطقه قرار دهند تا محصولات ما برند خاص و بسته بندی مخصوص خود را داشته باشند در این فصل ما برای فروش هندوانه هم مشکل داریم ما بیش از 150هزار تن تولید هندوانه داشته‌ایم محصول هندوانه چین اول و دومش که به بازار می‌رود چین‌های بعدی را کشاورزان به صورت مجانی به مالکان وانت‌ها می‌دهند و محصول رها می‌شود بدون اینکه پولی از آنها بگیرند. این به دلیل مشکل در چرخه توزیع و همچنین عدم صنایع تبدیلی است که به کشاورزان ضرر می‌رساند. اگر این را ما در منطقه داشتیم می‌توانستیم از ضایعات خوراک دام و از هندوانه بهترین آب هندوانه را تهیه کنیم. در مورد موز هم اگر صنایع تبدیلی بود ما بهترین محصولات آب میوه را می‌توانستیم تولید کنیم.
علی‌رغم خشک‌شدن مزارع به‌ویژه باغات در اثر خشکسالی کشاورزان دوباره به کار کشاورزی برگشتند چه انگیزه‌ای باعث بازگشت به کار کشاورزی شد؟
بله، ما در طول 10سال سه بار با خشک‌شدن کامل باغات مواجه شدیم. منتهی مجددا کشاورزان برگشتند همت کردند و باغات را احیا کردند. این را نمی‌دانم چه بنامیم عشق و علاقه و یا سرگشتگی و دیوانگی؟ به نظر بنده کشاورزی در حوزه مکران از مزیت‌های خاصی برخوردار است می‌شود گفت در کل کشور بی‌نظیر است. حتی در کشورهای همسایه کم‌نظیر می‌باشد. خداوند یک اقلیمی به این منطقه اعطا کرده است منظور از اقلیم آب‌وهواست که کمتر در شبانه‌روز در نوسان است فاصله دمای بین شبانه روز بسیار پایین و رطوبت مناسب وجود دارد امتیاز دیگر منطقه سرمایه انسانی مناسب و نیروی کار جوان هم داریم که جوان‌ترین استان کشور از لحاظ جمعیت جوان هستیم. متاسفانه با کمبود نیروی کار ماهر مواجه هستیم که این نقیصه را با کمک دولت محترم و مجلس می‌توان برطرف کرد. مراکز آموزش کشاورزی و شیلاتی از سطوح دبیرستان به صورت فنی و شبانه‌روزی دایر ‌شود تا فرزندان کشاورزان این مهارت‌ها را فرا گیرند در بحث سرمایه هم کشور ما الحمدالله کشور ثروتمندی است با نگاهی که دولت در ارتباط با سرمایه‌گذاری وجود دارد می‌توان به صورت جهشی و ویژه منطقه‌ را آباد کرد. اگر این شرایط و عوامل فراهم شود در همین منطقه دشت باهو می‌توان در کوتاه‌مدت صدهزار شغل ایجاد کرد که برای جمعیت شهرستان چابهار کافی است. البته اگر همین سرمایه‌گذاری را در بخش شیلاتم انجام بدهیم می‌توان صدهزار شغل ایجاد کرد با احیای مجدد مزارع کاشت میگو در پروژه گواتر می‌توان خون جدیدی به رگ‌های اقتصاد منطقه تزریق کرد.
جناب درخشان گویا جنگل‌های مملو از درختان و گونه‌های جنگلی نظیر کهور و چش و کلیر در اثر اجرای پروژه‌ای تخریب و قطع شده‌اند. آیا اجرای پروژه هیچ‌گونه عوارض زیست‌محیطی برای منطقه نداشته است؟
نه ما مشکلات خاصی نداشته‌ایم و بسیار جزئی و غیرقابل ذکر است. البته جا دارد بنده از خانم دکتر ابتکار و معاون محترم ایشان جناب دکتر کیخا معاونت محترم محیط زیست کشور تشکر کنم که به صورت فعال در این بخش وارد عمل شده‌‌اند. ما برای حفظ محیط زیست و توجه به این بخش از این دو بزرگوار راضی هستیم. تنها مشکلی که در این بخش داریم مربوط می‌شود به مناطق حفاظت‌شده، زیستگاه تمساح پوزه کوتاه که 400 هکتار از اراضی حاشیه‌های رودخانه سرباز و باهوکلات را دربرمی‌گیرد که جزو مرغوب‌ترین اراضی کشاورزی هستند. این اراضی از روستای فیروزآباد در شهرستان سرباز شروع می‌شوند تا دلتای دریای عمان در گواتر ادامه دارد. در این خصوص بسیار سختگیری می‌شود. باید این منطقه با شیوه‌های علمی جدید مطالعه مجددی شود. حفاظت از این حیوان را مردم منطقه از گذشته دور به بهترین نحو ممکن انجام داده‌اند. همزیستی این جانور با مردم و دیگر حیوانات اهلی و وحشی منطقه در طول قرون وجود داشته است. بعضی از کارشناسان ناآگاه در گذشته از سیلاب‌ها و طغیان رودخانه بچه تمساحی را از روستاهای بالادست به برکه‌های محلی موسوم به «هوتک» منطقه انتقال می‌داد فورا گزارش می‌کردند و فورا ماموران می‌آمدند محدوده روستا را منطقه حفاظت‌شده اعلام می‌کردند. اگر مردم روستا گزارش نمی‌کردند خودشان انتقال تمساح را به روستاهای بالادست انجام می‌دادند و حیات این حیوان را حفظ می‌کردند. از متولیان و مسوولان محیط‌زیست استدعا داریم که این مطالعه را مجدد انجام دهند تا کشاورزان از این سختگیری‌های بی‌مورد رهایی پیدا کنند.
با توجه به خسارت‌های پی‌درپی که به کشاورزی منطقه در سال‌های اخیر وارد شده است؟ بحث بیمه محصولات در پروژه چگونه است؟
بیمه ما هم مثل بقیه کارها و امور ما نواقص بی‌شماری دارد آیین‌نامه‌هایش نقص دارد، از نظر اعتباری بسیار ضعیف هستند. در تمام دنیا شرکت‌های بیمه مکمل سرمایه‌گذاری هستند و تضمین‌های خوبی به سرمایه‌گذاران می‌دهند تا تشویق به سرمایه‌گذاری بشوند. اگر بیمه به خوبی از کشاورز حمایت کند، در مقابل وقایع و سوانح طبیعی و غیرطبیعی، کشاورز احساس دلگرمی می‌کند و در صورت بروز سوانح از صندوق بیمه خسارت دریافت می‌کند و این باعث می‌شود که به کلی زمین نخورد. ما همین امسال در اثر تگرگ بیش از 43میلیاردتومان در فصل هندوانه خسارت دیدیم. اگر تمام خسارت‌های وارده را در سال‌های اخیر جمع کنیم رقم وحشتناکی می‌شود. 60میلیارد تومان بابت شبکه آبیاری خسارت دیدیم. 300هکتار باغات موز در آثار آبیاری قطره‌ای از بین رفت که خسارتش بالغ بر 30 تا 40 میلیاردتومان برآورد شد. کشاورزان ما در چند سال اخیر بیش از 300میلیارد تومان خسارت دیده‌اند. اگر بحث بیمه و شرکت‌ها و صندوق‌های قوی و حمایت‌کننده وجود داشتند کشاورز ما این همه زیان نمی‌دید. مشکل دیگر بیمه، عدم آشنایی و عدم شمول بیمه در ارتباط با محصولات گرمسیری می‌باشد. قرارداد بیمه اغلب در ارتباط با خسارت‌های گرمازدگی و سرمازدگی است که این موارد را ما در این منطقه نداریم. به همین دلیل قراردادهای بیمه در ارتباط با محصولات گرمسیری جوابگوی خسارات کشاورزی نیست.
حرف آخر؟
مشکل دیگری که در سال‌های اخیر با آن مواجه بودم عدم وجود کارشناس خبره، کشاورزی در منطقه ما است به عنوان مثال کارشناسی که مطالعاتش در ارتباط با مناطق سردسیری می‌باشد و اصلا به منطقه ما آگاه نیست چه کمکی می‌تواند به کشاورزی منطقه کند وقتی حتی با مختصات جغرافیایی منطقه آشنا نیستند. برخی از این مدیران آنقدر ناآگاه هستند که نمی‌دانند تقویم بیمه‌ای ما با بقیه نقاط کشور فرق می‌کند چون زمان آغاز کشت ما با دیگر مناطق فرق می‌کند. در تقویم بیمه‌ای این شرکت‌ها مثلا خسارت‌هایی نظیر خشکسالی، زمان شکوفه‌دهی، سیل، تگرگ وجود ندارد متاسفانه برخی از این کارشناسان گزارش می‌کنند که ما مراجعه کردیم کسی حاضر نشد محصول هندوانه‌اش را بیمه کند. به عنوان مثال برای هر هکتار هندوانه کشاورز شش‌میلیون تومان هزینه تولید می‌دهد و اگر بیاید آن را بیمه کند، بیمه خسارتی معادل یک میلیون تومان می‌دهد. به همین دلیل از خیر بیمه می‌گذرد. برای بحث بیمه باید بانک کشاورزی راسا بیمه کند و یک پوشش کامل بیمه‌ای ایجاد شود تا عوامل طبیعی و غیرطبیعی منطقه را به طور کامل پوشش دهد. یک کار اساسی و بنیادین دیگر این است که مسوولان جهاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی گرمسیری را باید در جنوب استان راه‌انداز کنند. همه فارغ‌التحصیلان کشاورزی ما در شمال استان فقط درس زراعت و باغبانی مختص مناطق سردسر را خوانده‌اند اگر این رشته در ایرانشهر بنیان گذاشته شود و شعبه‌های آن در منطقه باهوکلات دایر شود کمک بزرگی به کشاورزی منطقه خواهد کرد. همچنین تبادل استاد و دانشجو با کشورهای همسایه هم می‌تواند به این امر کمک کند.

خلیل‌الله، درخشان از پیشکسوتان بخش تولید و فعالان معروف اقتصادی بلوچستان می‌باشد. در دو دهه گذشته ایشان به حوزه‌هایی ورود پیدا کرد که قبل از آن دیگر فعالان اقتصادی کمتر حاضر به ریسک در این زمینه‌ها شده‌اند و اغلب فعالیت‌های اقتصادی منطقه، در بخش تجارت، کشاورزی و صید سنتی خلاصه می‌شده است. درخشان هم در بخش شیلات و هم در بخش کشاورزی اولین فعال اقتصادی بوده است که سرمایه‌گذاری کرده و به عنوان پیشکسوت و آغازگر فعالیت‌ها در این دو بخش شناخته شد. بیش از یک دهه می‌باشد که وی در منطقه دشت باهو در شهرستان چابهار مشغول به کار کشاورزی است. موز و هندوانه میوه‌هایی هستند که در سبد غذایی هر ایرانی قرار دارد. این دو میوه و به ویژه موز به صورت انحصاری در منطقه دشت باهو تولید و به بازار مصرف کشور عرضه می‌شوند. درخشان با توجه به تحصیلات و تجربیات ارزنده در بخش شیلات و کشاورزی در هر دو حوزه دارای ابتکارات و ابداعاتی همراه با استفاده از شیوه‌های علمی است همین امر باعث موفقیت طرح‌هایش شده و دیگر فعالان و سرمایه‌گذاران بومی را تشویق به سرمایه‌گذاری این بخش کرده است. گزارش ذیل حاصل گفت‌وگوی خبرنگار «شرق» در مزرعه منحصر‌به‌فرد و فرخ‌بخش وی می‌باشد که انواع میوه‌های گرمسیری در مزرعه‌اش مشاهده می‌شود.

جناب آقای درخشان لطفا خودتان را برای آشنایی بیشتر خوانندگان «شرق» معرفی کنید
خلیل‌الله درخشان از فعالان اقتصادی منطقه هستم. تحصیلاتم در رشته اقتصاد بوده از سال 66 فعالیت‌های اقتصادی را از بخش شیلات آغاز و اولین کارخانه بخش خصوصی را در زمینه کنسروسازی به نام لیند راه‌اندازی کردم. در آن سال ها در چابهار شهرک صنعتی و ناحیه صنعتی نداشتیم در روستای امین کارخانه را احداث کردم. این کارخانه باعث تشویق و ترغیب دیگر سرمایه‌گذاران شد و در چابهار و کنارک در زمینه ماهیگیری و شیلات تحول بزرگی ایجاد کرد. از همه مهم‌تر چابهار به عنوان مرکز تولید صنعت تن ماهیان کشور تبدیل شد. با اقداماتی که انجام دادیم خوشحالم که امروزه ده‌ها کارخانه دیگر با اسم چابهار با پسوند و پیشوندهای مختلف در سوپر مارکت‌های دورترین نقاط کشور وجود دارد و هزاران نفر در این بخش مشغول فعالیت هستند. پس از آن کارخانه دیگری با نام سالم احداث و راه‌اندازی کردم. در اواخر دهه 70 وارد فعالیت‌های کشاورزی شدم که به اعتقاد بنده از بخش شیلات جدا نیست. هنوز هم در بخش شیلات فعالیت دارم در بخش صیادی هم شناور دارم کشاورزی همانند شیلات یکی از ظرفیت های اساسی منطقه چابهار و کنارک می‌باشد. هنوز دوست دارم. و پیگیری می‌کنم پرورش میگو را به عنوان یک ظرفیت اقتصادی فعال کنم و در این زمینه طرح‌های جالبی را در ذهن دارم که اگر به فعلیت برسد وضعیت منطقه را همچون بخش کشاورزی دگرگون می‌کند.
پروژه باهوکلات و به تعبیر شما دشت باهو چگونه کلید خورد و فعال شد.
سد پیشین در دولت جناب آقای هاشمی آبگیری شده بود و آبش رها بود و به دریا می‌ریخت. زیرساخت‌ها تقریبا آماده بود ولی کسی جرات نمی‌کرد در این دشت و بیابان کشت و کار کند. بنده که آمدم یکی از سرمایه‌داران بومی اینجا به من گفت که فلانی در این بیابان گنج پیدا کرده‌ای؟ گفتم بلی. ولی بهره‌برداری از این گنج نیاز به کار و تلاش جدی دارد و به آسانی به دست نمی‌آید. یادم می‌آید در اراضی این منطقه با موتورسیکلت رفتم روز بعد که آمدم رد لاستیک‌های موتورسیکلت را نتوانستم پیدا کنم. به آن دوست پولدار بعدها گفتم که دیدی گنج پیدا شده. آدمی می‌شود یک پروژه را با همت توام دولت و مردم به نتیجه رساند. در دوران دولت اصلاحات با ارتباطات نزدیکی که با مدیرانش داشتم به‌ویژه جناب مهندس حسینی استاندار سیستان و بلوچستان و جناب رحمانیان فرماندار چابهار که مدیرانی پرکار بودند و خیلی در راه‌‌اندازی پروژه‌ به ما کمک کردند. از 1298 سهامدار که مالک زمین شدند 95درصد از مردم بومی منطقه هستند و 90 درصد از ساکنین بومی شهرستان چابهار می‌باشند. 70 درصد مالکان نیز از کسانی هستند که متعلق به دهستان باهوکلات و بخش‌های دشتیاری و پلان می‌باشند تقریبا می‌گفت توزیع واقعا عادلانه انجام شد. شکوفایی این منطقه را امروزه می‌بینید و شاهد هستید که روزانه 300 تا 400 کامیون هندوانه خارج از فصل به جز محصول موز و دیگر محصولات بارگیری می‌شود. خیلی از بومی‌ها امروز حسرت می‌خورند که چرا نیامدند و در این پروژه سرمایه‌گذاری نکردند. البته در خشکسالی‌های چند سال گذشته خیلی متضرر شدیم خشکسالی سال 76 در تاریخ منطقه بی‌سابقه بود که حتی مقاوم‌ترین دام منطقه که شترها بودند هم تلف شدند. معهذا در منطقه دشتیاری و باهوکلات خوشبختانه هیچگونه مهاجرت به خارج کشور و حتی خارج از شهرستان برای اولین بار صورت نگرفت در حالی که در گذشته در اثر این خشکسالی‌ها مردم مجبور به مهاجرت به کشورهای همجوار و حتی کشورهای آفریقایی می‌شدند.
آیا ادارات متولی زیرساخت‌های لازم را برای اجرای بهتر پروژه‌ها فراهم کرده‌اند؟
انتقال آب از سد به مزارع و اجرای شبکه اصلی از سد برعهده و از وظایف وزارت نیرو بوده است. اجرای شبکه‌های فرعی را باید وزارت کشاورزی اجرا کند که این شبکه‌ها با اعتبار 85 درصدی کمک‌های دولتی و 15 تا 20درصد مشارکت‌های خود صاحبان اراضی کشاورزی باید اجرا شود. اشتراک دو بخش در اجرای پروژه هنوز از عیب‌های اساسی این پروژه است. این پروژه از نظر موقعیت هم در حساس‌ترین نقطه مرزی قرار دارد و فاصله آن تا مرز کشور همسایه پاکستان حدود 20کیلومتر است. حدود 10هزارنفر به‌صورت مستقیم در این پروژه مشغول به کار هستند. در سفر اخیر به جناب حجتی وزیر کشاورزی که از مدیران آشنا به این منطقه است در بازدید از پروژه گفتم که این پروژه از یادگارهای خود ایشان است که در دوران استانداری ایشان اجرا شد و از ایشان انتظار داریم در تکمیل زیرساخت‌ها کمک ویژه به کشاورزان منطقه کنند. یکی از مشکلات دیگر در بخش‌ زیرساخت‌ها این است که تمامی بدهی‌های ایجاد زیرساخت‌ها بر دوش و عهده کشاورزان است در صورتی که در دیگر مناطق کشور هزینه‌های ایجاد زیرساخت‌ها را دولت برعهده می‌گیرد.
؟؟؟ در این خصوص پیگیری‌هایی را از طریق کمیسیون کشاورزی مجلس و خانه کشاورز انجام داده‌ام و امیدوارم در این خصوص به ما کمک کنند. هنوز پروژه با اشکلات فراوانی مواجه است آبیاری قطره‌ای راه نیفتاده و به صورت مرکزی نصب نشده است. یکی دیگر از معضلات پروژه عدم راه مناسب است راه خروجی پروژه در مسیر رودخانه قرار دارد که این رودخانه در اثر بارندگی‌ و طغیان‌ها کلا مسیر تردد کامیون‌ها را مسدود می‌کند سال‌های گذشته حتی خود کشاورزان برای تهیه آذوقه در اثر طغیان رودخانه با مشکل مواجه بودند و هم چنین امسال و سال‌های گذشته بخشی از محصولات بار شده بر روی کامیون‌ها فاسد شدند و به بازار مصرف نرسیدند قرار بود در سال گذشته از اعتبارات استانی پلی بر روی رودخانه احداث شود که متاسفانه تاکنون هیچ اقدامی نشده است. انتقال آب از طریق لوله به مزارع یکی دیگر از زیرساخت ها است که باید اجرایی شود و به نفع پروژه و صرفه‌جویی در مصرف آب است اگر انتقال آب با لوله انجام شود و سیستم‌های تحت‌فشار اجرا شود ما می‌توانیم چندین برابر سطح زیر کشت فعلی را زیر کشت ببریم اگر پروژه دشت باهو به درستی مورد بهره‌برداری قرار بگیرد درآمد و سود آن از بنزین و گازوئیل برای مردم بیشتر و چند برابر آن است.
چه طرح‌های جدیدی را کشاورزان و متولیان کشاورزی و خود جنابعالی برای آینده این پروژه دارید؟
اگر سیستم‌هایی که گفتم به‌صورت دقیق اجرا شود می‌توان گلخانه‌های داربستی توری و مشبک‌ احداث کرد که محصول را به چندین برابر هکتار در سطح می‌رساند اقلیم مناسب این منطقه به دلیل حداقل سرما و حداقل گرما مناسب انواع محصولات زراعی میوه‌های گرمسیری است اگر حجم آب سد که هم‌اکنون 175 میلیون مترمکعب است با افزایش ارتفاع پنج‌متر افزایش پیدا کند حجم آب پشت صد تقریبا دو برابر می‌شود که از این آب هم می‌توان در ایجاد مجتمع‌های کشاورزی منطقه سرباز هم استفاده کرد. ما می‌توانیم محصولات ارگانیک در این منطقه تولید کنیم. محصولات ارگانیک با خاک اصلاح شده و کود تقویتی مبارزه آفات به صورت مرکزی انجام می‌شود که کمترین مصرف آب را دارد. برای افزایش اشتغال باید افزایش تولید را داشته باشیم طرح های نو را زمانی می‌توان اجرا کرد که زیرساخت‌ها به صورت کامل اجرا شود. در این پروژه، هم سیستم‌ آبرسانی اعم از سنتی و قطره‌ای به صورت ناقص اجرا شده بادشکن پروژه اجرا نشده است. شکل دیگری که در طرح‌ها و پروژه‌ها وقفه‌ای ایجاد می‌کند ؟؟؟ هستند که معمولا به پروژه‌های توجه می‌شود که خود دولت مستمر تعریف می‌کند و به پروژه‌هایی می‌رسند که معمولا خودشان آغاز کرده‌اند. خوشبختانه دولت تدبیر و امید که ما از طرفدارانش هستیم این شیوه را کنار گذاشته و اعلام کرده که هیچ کلنگ جدید را نخواهند زد مگر اینکه پروژه‌های گذشته و نیمه‌تمام را تکمیل کنند.
از خشکسالی‌های گذشته که دوبار در چند سال گذشته کشاورزی پروژه را زمین‌گیر کرد و خسارت‌های بسیاری به کشاورزان وارد کرد نگران نیستید؟
بله یکی از راه‌های مقابله، خشکسالی و استفاده بهینه از آب اجرای طرح‌هایی است که اشاره کردم کشور ایران و خصوصا استان سیستان‌وبلوچستان از خشک‌ترین مناطق ایران می‌باشد، متوسط بارندگی ما در نیم‌قرن گذشته را اگر مقایسه کنیم زیر پنج میلیمتر است و بارندگی مناسب برای این منطقه 120میلیمتر است اگر ما این میزان بارندگی را داشته باشیم سال مناسبی خواهیم داشت. اگر در جنوب استان در حوزه منطقه مکران که مرغوب‌ترین زمین را در سه اقلیم گرمسیری، نیمه‌گرمسیر و سردسیری دارد و شامل چندین بستان در جنوب خاش، سروان، فتوح ایرانشهر، سرباز، چابهار، نیکشهر و کنارک دو میلیاردمتر مکعب آب سیلاب‌ها و روان‌آب‌ها را بتوانیم پشت سدها ذخیره کنیم که به ادعای آب منطقه‌ای فقط 400میلیون مترمکعبش مدیریت می‌شود می‌توانیم آب کشاورزی دشت‌های جنوب استان را فراهم کنیم. فرمانداران این شهرستان‌ها اگر بتوانند پیگیر این موضوع باشند کمک بزرگی به اشتغال منطقه است اشتغال فقط پتروشیمی و پالایشگاه و کارخانه نیست کشاورزی اتفاقا سالم‌ترین نوع ایجاد اشتغال است که به محیط‌زیست صدمه وارد نمی‌کند. البته بنده مخالف صنعت نیستیم صنایع بزرگ در کنار خود صنایع کوچک را فعال خواهد کرد و به نفع منطقه است ولی باید استانداردهای زیست‌محیطی رعایت بشود گاه کشاورزی سرمایه کمتری هم لازم دارد چابهار می‌تواند نقش کراجی و بمبئی را برای ایران ایفا کند، اگر بتواند از ظرفیت های این منطقه استفاده کند شهرستان چابهار دروازه ورودی به جهان کشور است، ابتدای ایران است ایران عزیز از اینجا آغاز می‌شود اینجا دروازه طلایی ایران است که مسیر توسعه و ترانزیت از آن می‌گذرد.
با توجه به موفقیت پروژه و به بار و بر رسیدن آن آیا سرمایه‌گذاران گرایش و اقبالی به بخش کشاورزی داشته‌اند؟
به نظر بنده کشاورزی و شیلات دو بخش عمده ایجاد اشتغال در بلوچستان هستند. برای این امر برابر استفاده نیروهای تخصصی از نقاط دیگر کشور ؟؟؟؟ برای جمع کردن سرمایه‌های مردم و سرمایه‌گذاری در بخش کشاورزی باید تلاش کنیم. شما محاسبه کنید امروزه هزاران خودرو وانت لندکروز در انتقال سوخت و همچنین همین تعداد قایق در این بخش فعال هستند. که ارزشی معادل 150میلیون تومان دارند اگر یک سرمایه به بخش کشاورزی منتقل شود می‌دانید چه تحول عجیب و متحول کننده‌ای اتفاق خواهد افتاد. سرمایه‌گذاری بلندمدت در همین بخش از نفت و پتروشیمی هم مهم‌تر است. چندی پیش به عنوان یکی از اعضای شورای مرکزی خانه کشاورز در محضر رییس مجمع تشخیص مصلحت نظام آیت‌الله رفسنجانی بودیم که جناب کلانتری وزیر اسبق کشاورزی و رییس خانه کشاورز گزارشی از کمبود منابع آبی ارایه کردو روند معکوس مهاجرت از شهرهای بزرگ را مطرح کرد و در مورد صنایع بزرگ که چند برابر آب آشامیدنی در تهران بزرگ آب مصرف می‌کنند گزارش داد و در اثر ایجاد این صنایع حتی حق حقابه کشاورزان ضایع شده و کشاورزان زیادی در اثر کمبود آب در مزارع بیکار شده‌اند. به نظر بنده باید صنایع بزرگ به شهرهای ساحلی منتقل شود تا هم آبشان از طریق دریا تامین شود و هم حمل‌و‌نقل محصولات ارزان تمام شود به‌ هرحال می‌توان با سرمایه‌گذاری مشترک دولت و مردم کشاورزی و شیلات منطقه‌ را متحول کرد.
برای عرضه محصولات کشاورزی به بازار مصرف با چه مشکلاتی مواجه هستید؟
ببینید یک زمانی برای تامین غذای روزانه و یا ماهانه و سالانه، کشاورز کار کشاورزی می‌کرد اما الان ما باید برای تامین آینده خودمان کار کشاورزی بکنیم. محصولات موز ما کیفیت خاص خود را دارد.
نقیصه‌ها در عرضه محصولات تکمیل نبودن زنجیره تولید توزیع و فروش است که باعث ایجاد مشکلاتی می‌شود تمام محصولات تولیدی ما به‌خاطر بحث تامین سرمایه و تولید به نوعی به سیستم دلالی و میادین بار وابسته هستند. فعالان این بخش با میل خودشان پول می‌دهند و باب میل خودشان هم سود می‌خواهند و آنطور که می‌خواهند محصول را توزیع می‌کنند. در جلسه‌ای که با جناب استاندار داشتیم به ما قول دادند که در میادین تهران یا حداقل در بازار بزرگ کشور یک بخشی و قسمتی را در این میادین و بازار در اختیار تولیدکنندگان محصولات گرمسیری منطقه قرار دهند تا محصولات ما برند خاص و بسته بندی مخصوص خود را داشته باشند در این فصل ما برای فروش هندوانه هم مشکل داریم ما بیش از 150هزار تن تولید هندوانه داشته‌ایم محصول هندوانه چین اول و دومش که به بازار می‌رود چین‌های بعدی را کشاورزان به صورت مجانی به مالکان وانت‌ها می‌دهند و محصول رها می‌شود بدون اینکه پولی از آنها بگیرند. این به دلیل مشکل در چرخه توزیع و همچنین عدم صنایع تبدیلی است که به کشاورزان ضرر می‌رساند. اگر این را ما در منطقه داشتیم می‌توانستیم از ضایعات خوراک دام و از هندوانه بهترین آب هندوانه را تهیه کنیم. در مورد موز هم اگر صنایع تبدیلی بود ما بهترین محصولات آب میوه را می‌توانستیم تولید کنیم.
علی‌رغم خشک‌شدن مزارع به‌ویژه باغات در اثر خشکسالی کشاورزان دوباره به کار کشاورزی برگشتند چه انگیزه‌ای باعث بازگشت به کار کشاورزی شد؟
بله، ما در طول 10سال سه بار با خشک‌شدن کامل باغات مواجه شدیم. منتهی مجددا کشاورزان برگشتند همت کردند و باغات را احیا کردند. این را نمی‌دانم چه بنامیم عشق و علاقه و یا سرگشتگی و دیوانگی؟ به نظر بنده کشاورزی در حوزه مکران از مزیت‌های خاصی برخوردار است می‌شود گفت در کل کشور بی‌نظیر است. حتی در کشورهای همسایه کم‌نظیر می‌باشد. خداوند یک اقلیمی به این منطقه اعطا کرده است منظور از اقلیم آب‌وهواست که کمتر در شبانه‌روز در نوسان است فاصله دمای بین شبانه روز بسیار پایین و رطوبت مناسب وجود دارد امتیاز دیگر منطقه سرمایه انسانی مناسب و نیروی کار جوان هم داریم که جوان‌ترین استان کشور از لحاظ جمعیت جوان هستیم. متاسفانه با کمبود نیروی کار ماهر مواجه هستیم که این نقیصه را با کمک دولت محترم و مجلس می‌توان برطرف کرد. مراکز آموزش کشاورزی و شیلاتی از سطوح دبیرستان به صورت فنی و شبانه‌روزی دایر ‌شود تا فرزندان کشاورزان این مهارت‌ها را فرا گیرند در بحث سرمایه هم کشور ما الحمدالله کشور ثروتمندی است با نگاهی که دولت در ارتباط با سرمایه‌گذاری وجود دارد می‌توان به صورت جهشی و ویژه منطقه‌ را آباد کرد. اگر این شرایط و عوامل فراهم شود در همین منطقه دشت باهو می‌توان در کوتاه‌مدت صدهزار شغل ایجاد کرد که برای جمعیت شهرستان چابهار کافی است. البته اگر همین سرمایه‌گذاری را در بخش شیلاتم انجام بدهیم می‌توان صدهزار شغل ایجاد کرد با احیای مجدد مزارع کاشت میگو در پروژه گواتر می‌توان خون جدیدی به رگ‌های اقتصاد منطقه تزریق کرد.
جناب درخشان گویا جنگل‌های مملو از درختان و گونه‌های جنگلی نظیر کهور و چش و کلیر در اثر اجرای پروژه‌ای تخریب و قطع شده‌اند. آیا اجرای پروژه هیچ‌گونه عوارض زیست‌محیطی برای منطقه نداشته است؟
نه ما مشکلات خاصی نداشته‌ایم و بسیار جزئی و غیرقابل ذکر است. البته جا دارد بنده از خانم دکتر ابتکار و معاون محترم ایشان جناب دکتر کیخا معاونت محترم محیط زیست کشور تشکر کنم که به صورت فعال در این بخش وارد عمل شده‌‌اند. ما برای حفظ محیط زیست و توجه به این بخش از این دو بزرگوار راضی هستیم. تنها مشکلی که در این بخش داریم مربوط می‌شود به مناطق حفاظت‌شده، زیستگاه تمساح پوزه کوتاه که 400 هکتار از اراضی حاشیه‌های رودخانه سرباز و باهوکلات را دربرمی‌گیرد که جزو مرغوب‌ترین اراضی کشاورزی هستند. این اراضی از روستای فیروزآباد در شهرستان سرباز شروع می‌شوند تا دلتای دریای عمان در گواتر ادامه دارد. در این خصوص بسیار سختگیری می‌شود. باید این منطقه با شیوه‌های علمی جدید مطالعه مجددی شود. حفاظت از این حیوان را مردم منطقه از گذشته دور به بهترین نحو ممکن انجام داده‌اند. همزیستی این جانور با مردم و دیگر حیوانات اهلی و وحشی منطقه در طول قرون وجود داشته است. بعضی از کارشناسان ناآگاه در گذشته از سیلاب‌ها و طغیان رودخانه بچه تمساحی را از روستاهای بالادست به برکه‌های محلی موسوم به «هوتک» منطقه انتقال می‌داد فورا گزارش می‌کردند و فورا ماموران می‌آمدند محدوده روستا را منطقه حفاظت‌شده اعلام می‌کردند. اگر مردم روستا گزارش نمی‌کردند خودشان انتقال تمساح را به روستاهای بالادست انجام می‌دادند و حیات این حیوان را حفظ می‌کردند. از متولیان و مسوولان محیط‌زیست استدعا داریم که این مطالعه را مجدد انجام دهند تا کشاورزان از این سختگیری‌های بی‌مورد رهایی پیدا کنند.
با توجه به خسارت‌های پی‌درپی که به کشاورزی منطقه در سال‌های اخیر وارد شده است؟ بحث بیمه محصولات در پروژه چگونه است؟
بیمه ما هم مثل بقیه کارها و امور ما نواقص بی‌شماری دارد آیین‌نامه‌هایش نقص دارد، از نظر اعتباری بسیار ضعیف هستند. در تمام دنیا شرکت‌های بیمه مکمل سرمایه‌گذاری هستند و تضمین‌های خوبی به سرمایه‌گذاران می‌دهند تا تشویق به سرمایه‌گذاری بشوند. اگر بیمه به خوبی از کشاورز حمایت کند، در مقابل وقایع و سوانح طبیعی و غیرطبیعی، کشاورز احساس دلگرمی می‌کند و در صورت بروز سوانح از صندوق بیمه خسارت دریافت می‌کند و این باعث می‌شود که به کلی زمین نخورد. ما همین امسال در اثر تگرگ بیش از 43میلیاردتومان در فصل هندوانه خسارت دیدیم. اگر تمام خسارت‌های وارده را در سال‌های اخیر جمع کنیم رقم وحشتناکی می‌شود. 60میلیارد تومان بابت شبکه آبیاری خسارت دیدیم. 300هکتار باغات موز در آثار آبیاری قطره‌ای از بین رفت که خسارتش بالغ بر 30 تا 40 میلیاردتومان برآورد شد. کشاورزان ما در چند سال اخیر بیش از 300میلیارد تومان خسارت دیده‌اند. اگر بحث بیمه و شرکت‌ها و صندوق‌های قوی و حمایت‌کننده وجود داشتند کشاورز ما این همه زیان نمی‌دید. مشکل دیگر بیمه، عدم آشنایی و عدم شمول بیمه در ارتباط با محصولات گرمسیری می‌باشد. قرارداد بیمه اغلب در ارتباط با خسارت‌های گرمازدگی و سرمازدگی است که این موارد را ما در این منطقه نداریم. به همین دلیل قراردادهای بیمه در ارتباط با محصولات گرمسیری جوابگوی خسارات کشاورزی نیست.
حرف آخر؟
مشکل دیگری که در سال‌های اخیر با آن مواجه بودم عدم وجود کارشناس خبره، کشاورزی در منطقه ما است به عنوان مثال کارشناسی که مطالعاتش در ارتباط با مناطق سردسیری می‌باشد و اصلا به منطقه ما آگاه نیست چه کمکی می‌تواند به کشاورزی منطقه کند وقتی حتی با مختصات جغرافیایی منطقه آشنا نیستند. برخی از این مدیران آنقدر ناآگاه هستند که نمی‌دانند تقویم بیمه‌ای ما با بقیه نقاط کشور فرق می‌کند چون زمان آغاز کشت ما با دیگر مناطق فرق می‌کند. در تقویم بیمه‌ای این شرکت‌ها مثلا خسارت‌هایی نظیر خشکسالی، زمان شکوفه‌دهی، سیل، تگرگ وجود ندارد متاسفانه برخی از این کارشناسان گزارش می‌کنند که ما مراجعه کردیم کسی حاضر نشد محصول هندوانه‌اش را بیمه کند. به عنوان مثال برای هر هکتار هندوانه کشاورز شش‌میلیون تومان هزینه تولید می‌دهد و اگر بیاید آن را بیمه کند، بیمه خسارتی معادل یک میلیون تومان می‌دهد. به همین دلیل از خیر بیمه می‌گذرد. برای بحث بیمه باید بانک کشاورزی راسا بیمه کند و یک پوشش کامل بیمه‌ای ایجاد شود تا عوامل طبیعی و غیرطبیعی منطقه را به طور کامل پوشش دهد. یک کار اساسی و بنیادین دیگر این است که مسوولان جهاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی گرمسیری را باید در جنوب استان راه‌انداز کنند. همه فارغ‌التحصیلان کشاورزی ما در شمال استان فقط درس زراعت و باغبانی مختص مناطق سردسر را خوانده‌اند اگر این رشته در ایرانشهر بنیان گذاشته شود و شعبه‌های آن در منطقه باهوکلات دایر شود کمک بزرگی به کشاورزی منطقه خواهد کرد. همچنین تبادل استاد و دانشجو با کشورهای همسایه هم می‌تواند به این امر کمک کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.