|

چالش‌های سلامت در اصفهان

مهدی محمدی

شایعه بود که مثل برق و باد می‌پیچید! این را نخورید آن رانخورید، این را پخته کنید، آن یکی را بگذارید بجوشد بعداً بخورید. این کلمات روی اذهان‌ مردمان مدام رژه می‌روند تا روزشان را شب کنند، بخورند هم صیف و هم شتا. رژیم غذایی و سبک زندگی ساکنانش به دلیل زیست میان کوهستان و کویر نه این است و نه آن. علاقه زیاد به خوردنی‌های شیرین و چرب مردمان را مستعد بسیاری بیماری‌ها کرده، تغییر سبک زندگی و فضای شهری به سمت استفاده هرچه بیشتر ماشین و موتورسیکلت هم مزید بر علت شده است. در شهری که مناظر و گذرها بیشتر به جهت پیاده‌روی و دوچرخه‌سواری مناسب بود و پیوندهای مکانی مسجد و بازار به نوعی مشوق پیاده راه رفتن بوده، امروز با گسترش شهر و گسست‌های بین محلات، فعالیت‌های بدنی کمتر و کمتر می‌شود. شهری که سوت کارخانه‌هایش در ماه رمضان رساتر از زنگ ساعت‌ها برای بیداری روزه‌داران بود، امروز بیشتر به یک مغازه و بنگاه انواع معاملات با تکیه بر صندلی و تلفن تبدیل شده! می‌توان با یک نگاه درون ماشین‌ها تک سرنشین‌هایش را شمرد که چگونه خیابان‌ها را اشغال کرده‌اند. نه اینکه ذایقه مردم کاملا دگرگون شده باشد، که هنوز می‌توان خیل کسانی را هم دید که در فضاهای عمومی شهر با محوریت رودخانه یا میدان نقش جهان راه می‌روند یا دوچرخه سواری می‌کنند، اما فضا شهری این شرایط را تحمیل می‌کند. اتوبان‌ها جایی برای پیاده‌روی نمی‌گذارند و پارک‌های محلی که در مناطق جدیدتر شهر هستند ظرفیت این همه را ندارند. به‌طور کلی توسعه فضای شهری صرفاً با دیدگاه‌های عمرانی قدیمی صورت گرفته یا مبنای تجاری داشته، این را می‌شود حتی از عرض پیاده‌روها و تداوم نیافتن الگوی خیابان چهارباغ دریافت. شهری که در چنبره دود و آلاینده‌گی صنعتی گرفتار آمده، حداقل راه‌های کاهش سرعتش هم مسدود شده. با یک رژیم غذایی اشباع از نمک و قند و چربی تبدیل شده است به دلپذیرترین محیط برای رشد انواع بیماری‌های قلبی عروقی و سندروم چاقی. مطلبی که با انبوه پزشکان متخصص درمان این بیماری‌ها، تراکم مراجعین آن قابل اثبات است.
یکی دیگر از معضلات سلامت در این شهر تهدید آب سالم است. کمبود آب و سودجویی عده‌ای، هرازگاهی دل مردمان شهر را می‌لرزاند. شایعه آبیاری سبزیجات و مزارع با پساب و تانکرهای حمل فاضلاب چاه‌ها گاه واقعیتی را در پس‌زمینه آشکار می‌کند که نشانه‌هایش در افزایش بیماری‌های انگلی و عفونی پدیدار است. تلاش‌ دستگاه‌های ذی‌ربط هم با توجه به گستردگی حجم مزارع در حاشیه شهرها گاه به دلیل عدم احساس مسوولیت شهروندان ناکافی به نظر می‌رسد. اینجاست که نقش اطلاع‌رسانی و ترویج احساس مسوولیت شهروندی می‌تواند این حرکات را به حداقل برساند و عطای این مطاع آلوده را به لقای مرگ‌آورش ببخشند.
نگاه خریدارانه یک شهروند غذادوست در هر خیابان و گذری که پایش را بگذارد، با انتخاب‌هایی هیجان برانگیز از انواع فست‌فود، غذاهای مملو از چربی و نمک محاصره می‌شود که آرایشی غلیظ از دکورها و تابلوها مشتاقانه او را به درون می‌خوانند تا با هرمقدار پولی که در جیب دارد هم به ارضای شکمش بپردازد و هم در زمان صرفه‌جویی کند. عدم تنوع غذاهای محلی شهر، عاملی برای همه‌گیری این خوردنی‌هاست. در کنار همان بالا رفتن سرعت که ترغیب شهروندان برای لقمه‌های سرپایی را افزایش می‌دهد.
اضافه‌ کنید آنچه گفته شد به خودمحاصرگی تشعشعات انواع دستگاه‌های ارتباطی. امواج موبایل‌ها، وای‌فای و شایعه جدی پارازیت‌ها.هر چه می‌گذرد بیشتر آسیب‌های این تیغ دولبه نامرئی در زندگی شهروندان مرئی می‌شود و محققان در هر ژورنال علمی یا رسانه عمومی یک هشدار جدید بر پایه یک کشف در آن سر دنیا یا بیماری ناشناخته در این سر دنیا منتشر می‌کنند که حتی اگر واقعیت نداشته باشد به عامل آلودگی روانی و تشویش مردمان مبدل می‌شود. اطلاع‌رسانی صحیح و استفاده فن‌آوری‌های پیشرفته‌تر شاید بتواند از بار این ناامنی بکاهد و هم استفاده صحیح از این میوه عصر جدید را افزایش دهد.
در نقطه‌ای دیگر از این شهر می‌توان نگاهی به یک تهدید کمتر نمایان هم انداخت. آنجا که هم زبان برای گفتنش لکنتی شبه اخلاقی دارد و هم شهروندان از دانستنش کمی هراس دارند و آن افزایش ابتلا به بعضی بیماری‌هاست که بیشترین راه انتقال آن نه دیگر سرنگ‌های آلوده که رفتارهای پرخطر جنسی است. عصر جدید در سایه گسترش ارتباطات و اختلاط‌های فرهنگی در هر نقطه‌ای سبب فاصله گرفتن از هنجارهای پیشین شده و رفتارهای پرخطر به‌ویژه میان نسل جوانتر با چاشنی کم‌اطلاعی از راه‌های پیشگیری شده. گاه در این موارد بیان سربسته است به هزاردلیل، اما به یک دلیل که آن هم حفظ جان آدمی است باید این خطر جدی گرفته شود.

شایعه بود که مثل برق و باد می‌پیچید! این را نخورید آن رانخورید، این را پخته کنید، آن یکی را بگذارید بجوشد بعداً بخورید. این کلمات روی اذهان‌ مردمان مدام رژه می‌روند تا روزشان را شب کنند، بخورند هم صیف و هم شتا. رژیم غذایی و سبک زندگی ساکنانش به دلیل زیست میان کوهستان و کویر نه این است و نه آن. علاقه زیاد به خوردنی‌های شیرین و چرب مردمان را مستعد بسیاری بیماری‌ها کرده، تغییر سبک زندگی و فضای شهری به سمت استفاده هرچه بیشتر ماشین و موتورسیکلت هم مزید بر علت شده است. در شهری که مناظر و گذرها بیشتر به جهت پیاده‌روی و دوچرخه‌سواری مناسب بود و پیوندهای مکانی مسجد و بازار به نوعی مشوق پیاده راه رفتن بوده، امروز با گسترش شهر و گسست‌های بین محلات، فعالیت‌های بدنی کمتر و کمتر می‌شود. شهری که سوت کارخانه‌هایش در ماه رمضان رساتر از زنگ ساعت‌ها برای بیداری روزه‌داران بود، امروز بیشتر به یک مغازه و بنگاه انواع معاملات با تکیه بر صندلی و تلفن تبدیل شده! می‌توان با یک نگاه درون ماشین‌ها تک سرنشین‌هایش را شمرد که چگونه خیابان‌ها را اشغال کرده‌اند. نه اینکه ذایقه مردم کاملا دگرگون شده باشد، که هنوز می‌توان خیل کسانی را هم دید که در فضاهای عمومی شهر با محوریت رودخانه یا میدان نقش جهان راه می‌روند یا دوچرخه سواری می‌کنند، اما فضا شهری این شرایط را تحمیل می‌کند. اتوبان‌ها جایی برای پیاده‌روی نمی‌گذارند و پارک‌های محلی که در مناطق جدیدتر شهر هستند ظرفیت این همه را ندارند. به‌طور کلی توسعه فضای شهری صرفاً با دیدگاه‌های عمرانی قدیمی صورت گرفته یا مبنای تجاری داشته، این را می‌شود حتی از عرض پیاده‌روها و تداوم نیافتن الگوی خیابان چهارباغ دریافت. شهری که در چنبره دود و آلاینده‌گی صنعتی گرفتار آمده، حداقل راه‌های کاهش سرعتش هم مسدود شده. با یک رژیم غذایی اشباع از نمک و قند و چربی تبدیل شده است به دلپذیرترین محیط برای رشد انواع بیماری‌های قلبی عروقی و سندروم چاقی. مطلبی که با انبوه پزشکان متخصص درمان این بیماری‌ها، تراکم مراجعین آن قابل اثبات است.
یکی دیگر از معضلات سلامت در این شهر تهدید آب سالم است. کمبود آب و سودجویی عده‌ای، هرازگاهی دل مردمان شهر را می‌لرزاند. شایعه آبیاری سبزیجات و مزارع با پساب و تانکرهای حمل فاضلاب چاه‌ها گاه واقعیتی را در پس‌زمینه آشکار می‌کند که نشانه‌هایش در افزایش بیماری‌های انگلی و عفونی پدیدار است. تلاش‌ دستگاه‌های ذی‌ربط هم با توجه به گستردگی حجم مزارع در حاشیه شهرها گاه به دلیل عدم احساس مسوولیت شهروندان ناکافی به نظر می‌رسد. اینجاست که نقش اطلاع‌رسانی و ترویج احساس مسوولیت شهروندی می‌تواند این حرکات را به حداقل برساند و عطای این مطاع آلوده را به لقای مرگ‌آورش ببخشند.
نگاه خریدارانه یک شهروند غذادوست در هر خیابان و گذری که پایش را بگذارد، با انتخاب‌هایی هیجان برانگیز از انواع فست‌فود، غذاهای مملو از چربی و نمک محاصره می‌شود که آرایشی غلیظ از دکورها و تابلوها مشتاقانه او را به درون می‌خوانند تا با هرمقدار پولی که در جیب دارد هم به ارضای شکمش بپردازد و هم در زمان صرفه‌جویی کند. عدم تنوع غذاهای محلی شهر، عاملی برای همه‌گیری این خوردنی‌هاست. در کنار همان بالا رفتن سرعت که ترغیب شهروندان برای لقمه‌های سرپایی را افزایش می‌دهد.
اضافه‌ کنید آنچه گفته شد به خودمحاصرگی تشعشعات انواع دستگاه‌های ارتباطی. امواج موبایل‌ها، وای‌فای و شایعه جدی پارازیت‌ها.هر چه می‌گذرد بیشتر آسیب‌های این تیغ دولبه نامرئی در زندگی شهروندان مرئی می‌شود و محققان در هر ژورنال علمی یا رسانه عمومی یک هشدار جدید بر پایه یک کشف در آن سر دنیا یا بیماری ناشناخته در این سر دنیا منتشر می‌کنند که حتی اگر واقعیت نداشته باشد به عامل آلودگی روانی و تشویش مردمان مبدل می‌شود. اطلاع‌رسانی صحیح و استفاده فن‌آوری‌های پیشرفته‌تر شاید بتواند از بار این ناامنی بکاهد و هم استفاده صحیح از این میوه عصر جدید را افزایش دهد.
در نقطه‌ای دیگر از این شهر می‌توان نگاهی به یک تهدید کمتر نمایان هم انداخت. آنجا که هم زبان برای گفتنش لکنتی شبه اخلاقی دارد و هم شهروندان از دانستنش کمی هراس دارند و آن افزایش ابتلا به بعضی بیماری‌هاست که بیشترین راه انتقال آن نه دیگر سرنگ‌های آلوده که رفتارهای پرخطر جنسی است. عصر جدید در سایه گسترش ارتباطات و اختلاط‌های فرهنگی در هر نقطه‌ای سبب فاصله گرفتن از هنجارهای پیشین شده و رفتارهای پرخطر به‌ویژه میان نسل جوانتر با چاشنی کم‌اطلاعی از راه‌های پیشگیری شده. گاه در این موارد بیان سربسته است به هزاردلیل، اما به یک دلیل که آن هم حفظ جان آدمی است باید این خطر جدی گرفته شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.