|

اصفهان چشم به راه مدیریت و برنامه ریزی

داود صــافی دستجردی- برنامه‌ریزی به شکل امروزی آن در ایران بیش از هشتاد سال قدمت دارد و در واقع ایران جزو اولین کشورهای دنیاست که برای رسیدن به رشد و توسعه اقتصادی، مسیر برنامه‌ریزی را انتخاب کرده است. به طور مشخص در سال1316 با تشکیل شورای اقتصاد فکر تهیه نقشه و طرح اقتصادی برای کشور عملی شد و در سال 1327 سازمان برنامه و بودجه شکل گرفت. پس از آن در تیرماه 1379 این سازمان با سازمان امور اداری و استخدامی کشور ادغام و سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی را تشکیل داد. اما بعد از نزدیک به شصت سال این سازمان در تیرماه 1386توسط دولت منحل شد و وظایف آن به دو معاونت ریاست جمهوری منتقل شد. این بدان معناست که نزدیک به هشت سال هیچ نهاد مستقلی بر عملکرد و دخل و خرج و هزینه‌های دولت نظارت نداشت و از اتفاق این دوران با افزایش قابل توجه درآمدهای نفتی کشور همزمان شد. بسیاری از کارشناسان انحلال سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی را بزرگترین خطای دولت دهم ارزیابی می‌کنند. اما باید دید در هر مقطع از تاریخ کشور اولویت‌ها چگونه تعریف شده‌اند. اگر هدف توسعه اقتصادی پایدار و همگن استان‌ها باشد؛ بدون شک حذف سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی از ساختار حاکمیت خطایی نابخشودنی است، اما اگر هدف توسعه سیاست‌های عوام‌گرایانه یا جلب رضایت کوتاه مدت مردم به‌ویژه در مناطق دور از مرکز و با دسترسی اندک به اطلاعات شفاف باشد، این سازمان مانع اصلی و انحلال آن یک اقدام استراتژیک و بسیار مناسب در راه دستیابی به هدف ترسیم شده است.
البته طبیعی است که این نگاه صرفا ابزاری بسیار دور از انصاف است چرا که در یک نگاه مستقل این مجموعه عصاره و چکیده بیش از نیم قرن تجربه برنامه‌نویسی در کشور بود و کارشناسان و مشاوران خبره‌ای را گرد هم آورده‌بود که شناخت جامع، دقیق، شفاف و به‌روزی از نقطه به نقطه کشور داشتند و در کنار آن مالک و حافظ مجموعه گرانبهایی از تجربیات، سوابق تاریخی و فرصت‌ها و مزیت‌های مناطق مختلف کشور بودند. این سازمان به‌عنوان یک نظام واحد برنامه‌ریزی و سازمانی مستقل از نهادهای اجرایی می‌تواند ضمن بررسی و ارزیابی طرح‌ها و پروژه‌های در اولویت و نیز نظارت بر اقدامات در دست اجرا و انطباق میزان تحقق برنامه‌ها با اهداف کوتاه مدت، میان مدت و بلند مدت، مانع بروز انحراف و تخطی از برنامه شده و به فرآیند توسعه موزون مناطق کمک می‌کند. درحالی که در شرایط کنونی در واقع مجری و ناظر شخصیت مستقلی ندارند و به‌عنوان مثال در استان‌ها بالاترین مقام اجرایی نحوه اجرای برنامه‌ها و کیفیت آنان را ارزیابی می‌کند. اما نزدیک به شش ماه از امضای ریاست محترم جمهوری پای احیای این سازمان می‌گذرد و اصفهان با انتصاب دکتر مسعود صفاری‌پور همچنان چشم به‌راه نحوه احیای سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی است. تردیدی نیست که هم برنامه‌ریزی اقتصادی استان مدیریت می‌خواهد و هم مدیریت اقتصادی استان نیاز به برنامه‌ریزی دارد. شاید دوره احداث بیست ساله مصلی، هجده ساله ورزشگاه نقش جهان و سیزده ساله مترو را بتوان از نشانه‌های روشن این ضعف در استان دانست که البته همه مشکل در این چند پروژه نه چندان بزرگ خلاصه نمی‌شود و نرخ بالای بیکاری در استان، محرومیت شدید روستاها، عدم توزیع همگن امکانات و سرمایه‌گذاری‌ها، عدم توانمندی استان در جذب منابع ملی و نیز معرفی اصفهان به‌عنوان یک استان برخوردار در کشور بخشی دیگر از این مسایل است و باز هم همه موضوع این نیست... هر چند با نگاه به عملکرد دولت تدبیر و امید در استان اصفهان روند احیای سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی البته در ابتدای امر با دشواری‌هایی روبه‌روست تا نظارت‌ها و بودجه‌بندی و بودجه‌ریزی، نظام و قوامی دوباره بگیرد، اما در نهایت امید می‌رود احیای این سازمان به صورت نهادی مستقل و تخصصی برای برنامه‌ریزی، بودجه‌ریزی، پایش عملکردها، آینده‌پژوهی و ... در استان آینده‌ای بهتر از گذشته برای استان رقم زند.

داود صــافی دستجردی- برنامه‌ریزی به شکل امروزی آن در ایران بیش از هشتاد سال قدمت دارد و در واقع ایران جزو اولین کشورهای دنیاست که برای رسیدن به رشد و توسعه اقتصادی، مسیر برنامه‌ریزی را انتخاب کرده است. به طور مشخص در سال1316 با تشکیل شورای اقتصاد فکر تهیه نقشه و طرح اقتصادی برای کشور عملی شد و در سال 1327 سازمان برنامه و بودجه شکل گرفت. پس از آن در تیرماه 1379 این سازمان با سازمان امور اداری و استخدامی کشور ادغام و سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی را تشکیل داد. اما بعد از نزدیک به شصت سال این سازمان در تیرماه 1386توسط دولت منحل شد و وظایف آن به دو معاونت ریاست جمهوری منتقل شد. این بدان معناست که نزدیک به هشت سال هیچ نهاد مستقلی بر عملکرد و دخل و خرج و هزینه‌های دولت نظارت نداشت و از اتفاق این دوران با افزایش قابل توجه درآمدهای نفتی کشور همزمان شد. بسیاری از کارشناسان انحلال سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی را بزرگترین خطای دولت دهم ارزیابی می‌کنند. اما باید دید در هر مقطع از تاریخ کشور اولویت‌ها چگونه تعریف شده‌اند. اگر هدف توسعه اقتصادی پایدار و همگن استان‌ها باشد؛ بدون شک حذف سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی از ساختار حاکمیت خطایی نابخشودنی است، اما اگر هدف توسعه سیاست‌های عوام‌گرایانه یا جلب رضایت کوتاه مدت مردم به‌ویژه در مناطق دور از مرکز و با دسترسی اندک به اطلاعات شفاف باشد، این سازمان مانع اصلی و انحلال آن یک اقدام استراتژیک و بسیار مناسب در راه دستیابی به هدف ترسیم شده است.
البته طبیعی است که این نگاه صرفا ابزاری بسیار دور از انصاف است چرا که در یک نگاه مستقل این مجموعه عصاره و چکیده بیش از نیم قرن تجربه برنامه‌نویسی در کشور بود و کارشناسان و مشاوران خبره‌ای را گرد هم آورده‌بود که شناخت جامع، دقیق، شفاف و به‌روزی از نقطه به نقطه کشور داشتند و در کنار آن مالک و حافظ مجموعه گرانبهایی از تجربیات، سوابق تاریخی و فرصت‌ها و مزیت‌های مناطق مختلف کشور بودند. این سازمان به‌عنوان یک نظام واحد برنامه‌ریزی و سازمانی مستقل از نهادهای اجرایی می‌تواند ضمن بررسی و ارزیابی طرح‌ها و پروژه‌های در اولویت و نیز نظارت بر اقدامات در دست اجرا و انطباق میزان تحقق برنامه‌ها با اهداف کوتاه مدت، میان مدت و بلند مدت، مانع بروز انحراف و تخطی از برنامه شده و به فرآیند توسعه موزون مناطق کمک می‌کند. درحالی که در شرایط کنونی در واقع مجری و ناظر شخصیت مستقلی ندارند و به‌عنوان مثال در استان‌ها بالاترین مقام اجرایی نحوه اجرای برنامه‌ها و کیفیت آنان را ارزیابی می‌کند. اما نزدیک به شش ماه از امضای ریاست محترم جمهوری پای احیای این سازمان می‌گذرد و اصفهان با انتصاب دکتر مسعود صفاری‌پور همچنان چشم به‌راه نحوه احیای سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی است. تردیدی نیست که هم برنامه‌ریزی اقتصادی استان مدیریت می‌خواهد و هم مدیریت اقتصادی استان نیاز به برنامه‌ریزی دارد. شاید دوره احداث بیست ساله مصلی، هجده ساله ورزشگاه نقش جهان و سیزده ساله مترو را بتوان از نشانه‌های روشن این ضعف در استان دانست که البته همه مشکل در این چند پروژه نه چندان بزرگ خلاصه نمی‌شود و نرخ بالای بیکاری در استان، محرومیت شدید روستاها، عدم توزیع همگن امکانات و سرمایه‌گذاری‌ها، عدم توانمندی استان در جذب منابع ملی و نیز معرفی اصفهان به‌عنوان یک استان برخوردار در کشور بخشی دیگر از این مسایل است و باز هم همه موضوع این نیست... هر چند با نگاه به عملکرد دولت تدبیر و امید در استان اصفهان روند احیای سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی البته در ابتدای امر با دشواری‌هایی روبه‌روست تا نظارت‌ها و بودجه‌بندی و بودجه‌ریزی، نظام و قوامی دوباره بگیرد، اما در نهایت امید می‌رود احیای این سازمان به صورت نهادی مستقل و تخصصی برای برنامه‌ریزی، بودجه‌ریزی، پایش عملکردها، آینده‌پژوهی و ... در استان آینده‌ای بهتر از گذشته برای استان رقم زند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.