دبیر اسبق انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه اصفهان
دانشجو بیـراهه نمیرود
گروه سیاسی- مدیرمسوول امروز روزنامه شرق؛ زمانی دبیر انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاههای اصفهان و علوم پزشکی هم بود. مهدی رحمانیان جزو نسل اولی انجمنها بود که تازه از جنگ برگشته بودند و روایت خود را از انجمنها پیاده کردند. آنان به نسلهای امروز که هیچ، حتی به نسل پس از خود هم شباهتی نداشتند. با این همه؛ نگاه آنان به دانشگاهیان امروز و فعالان فعلی انجمنها و تشکلهای سیاسی واقع نگرانهتر از آنانی است که همین دیروز دانشگاه را و فعالیتهای سیاسیاش را ترک گفتهاند!
جناب رحمانیان! اکنون که دفتر تحکیم وحدت وجود ندارد و فعالیتهای دانشجویی به شدت و حدت سالهای اصلاحات نیست، فعالیت انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاههای اصفهان و علوم پزشکی چه فایدهای خواهد داشت؟ آیا آنان باید به سمت و سوی خاصی گام بردارند یا مانند دورههای قبلی فعالیت کنند؟
باید دراین زمینه اشاره کنم نیروهای کیفی و افراد توانمندی که عمدتا در جنگ بودند وبعضا نقش اساسی داشتند؛ وقتی از مسایل جنگ تحمیلی فارغ و وارد دانشگاه شدند، افرادی پرانرژی بودند که انگیزههای انقلابی بالایی داشتند و ورود آنان به مجموعه انجمنهای اسلامی دانشجویان باعث ایجاد تشکیلاتی خوب و منسجم و با علاقه و انگیزه شد و حرکتهای فکری خوبی در آن دوره پایهگذاری شد. نقش نیروی انسانی در این مجموعه مهم بود و دفتر تحکیم به این عنوان نقش جدی نداشت، تشکیلات تحکیم مرکزی که در هر دانشگاه با توجه به وسعت و تعداد نیرویی که داشت دو تا سه نفرعضو شورای عمومی تحکیم میشدند که از دل آنها شورای مرکزی تشکیل میشد. درمورد موضوع کلی اظهار نظر میشد ولی در مورد مسایل مربوط به دانشگاه خودشان تصمیم میگرفتند.
انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاههای اصفهان و علومپزشکی با توجه به بافت سنتی اصفهان در پاسخگویی به مطالبات فرهنگی هنری و اجتماعی جدید، چه کاری میتوانند انجام دهند ؟
البته حرکتهای دانشجویی، حرکتهای مقطعی وموضوعی است؛ زیرا عمر فعالیتهای دانشجویی کوتاه است. جریان دانشجویی نمیتواند مثل احزاب و سازمانهای مردمنهاد حرکتهای درازمدت را برنامهریزی کند. چون هر چهار سال یکباردانشجویان تغییر میکنند، یعنی سال به سال ما با دانشجوی جدید و ایدههای جدید و فضای جدید روبهروهستیم. برای همین آنها باید ببینند فضای روز چه چیزی را میطلبد و براساس آن برنامهریزی کنند. برنامههای دانشگاهی بیشتر برنامههای کوتاه مدت و میان مدت است که با توجه به فضای دانشگاه و شهر طراحی و اجرا میشوند. البته اصفهان از لحاظ سیاسی و حرکتهای دانشجویی سابقه طولانی دارد. در مقطعی پایتخت ایران بوده و شهری است که در آن نحلههای فکری جدی حضور دارند. دانشجویان براساس علاقه و رویکردهای سیاسی و اعتقادی در این زمینهها میتوانند برنامه داشته باشند که میتواند هم دانشگاه و هم مردم شهر اصفهان را تغذیه فکری کند. من به دلیل فاصله گرفتن از اصفهان نمیدانم مسایل اصلی امروز آن چیست. میدانم مساله عمومی اصفهان آب و زایندهرود است که البته جدیست. از آنجا که برنامههای دانشجویی کمهزینه و پرفایده است؛ دانشجویان
میتوانند کارهای جدی در این زمینه انجام دهند و برای حل آن از صاحبنظران دعوت کنند و مناظرهها و گفت وگوها را اجرا کنند.
به نظر شما دانشجویان میتوانند همچنان یک گروه مرجع در اصفهان باشند؟
حتما همین طوراست. از زمانی که دانشگاه در ایران تأسیس شد؛ درعرصههای ملی تاثیرگذار بوده است. در چند سال گذشته مجموعه دانشگاه با محدودیتهای فراوانی روبه رو بود، اما این نقش محو نشده؛ هرچند کمرنگ شده اما از بین نرفته و همچنان دانشگاه ودانشجویان میتوانند بهعنوان گروه مرجع باشند. استادان دانشگاه نیز میتوانند به عنوان یک مرجع عمل کنند. فرصتهای جریان دانشجویی محدود است، اما آنان نظرات خوب ارایه میکنند. این ویژگی بارز دانشگاه است که میتواند با فرصتهای محدود آثار بلندمدت رقم بزند.
این وضعیت در انتخابات مجلس هم برقرار خواهد بود؟
در آستانه انتخابات مجلس جریانهای دانشجویی میتوانند بحثهای مربوط به انتحابات را به شکل غیرتبلیغی و به صورت مبنایی بررسی کنند. موضوع میزگردها میتواند بررسی ویژگیهای یک نماینده مطلوب باشد، افراد صاحبنظر رابیاورند، آسیبشناسی کنند، نقاط ضعف و قوت مجالس گذشته را به بحث بگذارند. نظراتشان را به جامعه منتقل کنند تا جامعه متوجه شود کارکردها و شاخصهای کیفی یک نماینده خوب چیست!
فعالیتهای دانشجویی از زمان شما تا دولت کنونی چه تفاوتهایی داشته است؟
به نظرم همه چیز در کشور عوض شده. فضایی که ما در آن بودیم فضای جنگ بود، من دانشجوی ورودی سال56 هستم بعد از76 که جنگ تمام شد در همان مقطع بچهها از جنگ برگشتند. سه سال بعد فضای متفاوت و شرایط خاص خود را داشت. ما از جنگ سالهاست فاصله گرفتهایم. درآن زمان بیشتر دانشجویان رزمنده جنگ بودند. الآن بیشتر بحثهای صنفی در دانشگاهها باب شده و دانشجویان میتوانند به تحقق این مطالبات کمک کنند. دانشجویی که علاقه به مسایل صنفی ندارد نمیتواند ذوقی داشته باشد. امروز فرصت خوبی است که بحثهای مطالعاتی در دانشگاهها شکل بگیرد. دانشجو کتاب محور باشد نه فقط کتابهای درسی، بلکه کتابهای غیردرسی، تا وقتی که وارد اجتماع میشود بتواند پیوند خود را با اجتماع برقرار کند.
دانشجو از حالت آرمانگرایی سالهای دوره شما یا دوره اصلاحات فاصله گرفته است! شما معتقدید این وضعیت جبری بوده یا به صورت طبیعی این اتفاق افتاده است؟
آرمانها در طول زمان دچار تغییراتی میشوند؛ یعنی مسالهای که در دورهای آرمانی بوده ممکن است پس از مدتی از حدت و شدت آن کاسته شود. این نه قبح است و نه حسن، بلکه توصیف وضعیت جامعه است. اکنون که فضا متفاوت است رویکردها و نگاه دانشگاه هم متفاوت شده و نمیتوان به آنها نگاه ارزشی داشت. در این زمینه باید ببینیم مساله مبتلابه جامعه چیست و آیا نسبت به آن علاقه و آگاهی وجود دارد تا در آن راه قدم بردارد یا نه؟ به نظر من اتفاق خاصی نیفتاده است. دانشگاه جزیرهای جدا از جامعه نیست، بلکه در دل جامعه است، همان طور که جامعه دچار تغییر و تحولاتی شده، دانشگاه هم تغییر و تحولات خاص خود را داشته. لذا باید به صراحت بگویم دانشجو بیراهه نمیرود.
دانشجویان اصفهان برخلاف گذشته تمایل زیادی به حضور در احزاب و تشکلهای سیاسی ندارند. به نظر شما این اصرار بر استقلال و جدایی موجب تقویت جریان دانشجویی اصفهان میشود؟
برقراری ارتباط عیبی ندارد. البته دانشجو باید مستقل باشد نه به این معنا که هیچ ارتباطی با جریانات سیاسی و اجتماعی خارج از دانشگاه نداشته باشد. نباید از آنها خط بگیرد، بلکه در مواقعی میتواند خط بدهد و اثرگذار باشد. اشکالی ندارد دانشگاه فضای خود را مدیریت کند. گفت وگو با جریانهای بیرون از دانشگاه زمانی قبح پیدا میکند که بخواهد تمام خط و ربط خودرا از جریانهای بیرونی وام بگیرد.
به عنوان دبیر اسبق انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاههای اصفهان و علوم پزشکی چه توصیهای برای دانشجویان یا فعالان انجمن دارید؟
اگر بخواهم تجربه خود را انتقال دهم باید بگویم انجمنها باید پیوند ارگانیک با دانشجویان داشته باشند. یعنی یک تشکل دانشجویی باید خود را نماد و نماینده دانشجویان بداند و برای اینکه این اتفاق بیفتد باید پیوند بسیار مستحکم با دانشجویان برقرارشود. فعالان دانشجویی مسایل صنفی دانشجویان و دانشگاه را نباید فراموش کنند و وقتی به این مساله بنیادی و اصلی پرداخته شد، بعد وارد فاز بالاتر شوند تا دانشجویان حس کنند وقتشان تلف نمیشود و فعالیت دانشجویی برای آنها آوردهای دارد.
گروه سیاسی- مدیرمسوول امروز روزنامه شرق؛ زمانی دبیر انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاههای اصفهان و علوم پزشکی هم بود. مهدی رحمانیان جزو نسل اولی انجمنها بود که تازه از جنگ برگشته بودند و روایت خود را از انجمنها پیاده کردند. آنان به نسلهای امروز که هیچ، حتی به نسل پس از خود هم شباهتی نداشتند. با این همه؛ نگاه آنان به دانشگاهیان امروز و فعالان فعلی انجمنها و تشکلهای سیاسی واقع نگرانهتر از آنانی است که همین دیروز دانشگاه را و فعالیتهای سیاسیاش را ترک گفتهاند!
جناب رحمانیان! اکنون که دفتر تحکیم وحدت وجود ندارد و فعالیتهای دانشجویی به شدت و حدت سالهای اصلاحات نیست، فعالیت انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاههای اصفهان و علوم پزشکی چه فایدهای خواهد داشت؟ آیا آنان باید به سمت و سوی خاصی گام بردارند یا مانند دورههای قبلی فعالیت کنند؟
باید دراین زمینه اشاره کنم نیروهای کیفی و افراد توانمندی که عمدتا در جنگ بودند وبعضا نقش اساسی داشتند؛ وقتی از مسایل جنگ تحمیلی فارغ و وارد دانشگاه شدند، افرادی پرانرژی بودند که انگیزههای انقلابی بالایی داشتند و ورود آنان به مجموعه انجمنهای اسلامی دانشجویان باعث ایجاد تشکیلاتی خوب و منسجم و با علاقه و انگیزه شد و حرکتهای فکری خوبی در آن دوره پایهگذاری شد. نقش نیروی انسانی در این مجموعه مهم بود و دفتر تحکیم به این عنوان نقش جدی نداشت، تشکیلات تحکیم مرکزی که در هر دانشگاه با توجه به وسعت و تعداد نیرویی که داشت دو تا سه نفرعضو شورای عمومی تحکیم میشدند که از دل آنها شورای مرکزی تشکیل میشد. درمورد موضوع کلی اظهار نظر میشد ولی در مورد مسایل مربوط به دانشگاه خودشان تصمیم میگرفتند.
انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاههای اصفهان و علومپزشکی با توجه به بافت سنتی اصفهان در پاسخگویی به مطالبات فرهنگی هنری و اجتماعی جدید، چه کاری میتوانند انجام دهند ؟
البته حرکتهای دانشجویی، حرکتهای مقطعی وموضوعی است؛ زیرا عمر فعالیتهای دانشجویی کوتاه است. جریان دانشجویی نمیتواند مثل احزاب و سازمانهای مردمنهاد حرکتهای درازمدت را برنامهریزی کند. چون هر چهار سال یکباردانشجویان تغییر میکنند، یعنی سال به سال ما با دانشجوی جدید و ایدههای جدید و فضای جدید روبهروهستیم. برای همین آنها باید ببینند فضای روز چه چیزی را میطلبد و براساس آن برنامهریزی کنند. برنامههای دانشگاهی بیشتر برنامههای کوتاه مدت و میان مدت است که با توجه به فضای دانشگاه و شهر طراحی و اجرا میشوند. البته اصفهان از لحاظ سیاسی و حرکتهای دانشجویی سابقه طولانی دارد. در مقطعی پایتخت ایران بوده و شهری است که در آن نحلههای فکری جدی حضور دارند. دانشجویان براساس علاقه و رویکردهای سیاسی و اعتقادی در این زمینهها میتوانند برنامه داشته باشند که میتواند هم دانشگاه و هم مردم شهر اصفهان را تغذیه فکری کند. من به دلیل فاصله گرفتن از اصفهان نمیدانم مسایل اصلی امروز آن چیست. میدانم مساله عمومی اصفهان آب و زایندهرود است که البته جدیست. از آنجا که برنامههای دانشجویی کمهزینه و پرفایده است؛ دانشجویان
میتوانند کارهای جدی در این زمینه انجام دهند و برای حل آن از صاحبنظران دعوت کنند و مناظرهها و گفت وگوها را اجرا کنند.
به نظر شما دانشجویان میتوانند همچنان یک گروه مرجع در اصفهان باشند؟
حتما همین طوراست. از زمانی که دانشگاه در ایران تأسیس شد؛ درعرصههای ملی تاثیرگذار بوده است. در چند سال گذشته مجموعه دانشگاه با محدودیتهای فراوانی روبه رو بود، اما این نقش محو نشده؛ هرچند کمرنگ شده اما از بین نرفته و همچنان دانشگاه ودانشجویان میتوانند بهعنوان گروه مرجع باشند. استادان دانشگاه نیز میتوانند به عنوان یک مرجع عمل کنند. فرصتهای جریان دانشجویی محدود است، اما آنان نظرات خوب ارایه میکنند. این ویژگی بارز دانشگاه است که میتواند با فرصتهای محدود آثار بلندمدت رقم بزند.
این وضعیت در انتخابات مجلس هم برقرار خواهد بود؟
در آستانه انتخابات مجلس جریانهای دانشجویی میتوانند بحثهای مربوط به انتحابات را به شکل غیرتبلیغی و به صورت مبنایی بررسی کنند. موضوع میزگردها میتواند بررسی ویژگیهای یک نماینده مطلوب باشد، افراد صاحبنظر رابیاورند، آسیبشناسی کنند، نقاط ضعف و قوت مجالس گذشته را به بحث بگذارند. نظراتشان را به جامعه منتقل کنند تا جامعه متوجه شود کارکردها و شاخصهای کیفی یک نماینده خوب چیست!
فعالیتهای دانشجویی از زمان شما تا دولت کنونی چه تفاوتهایی داشته است؟
به نظرم همه چیز در کشور عوض شده. فضایی که ما در آن بودیم فضای جنگ بود، من دانشجوی ورودی سال56 هستم بعد از76 که جنگ تمام شد در همان مقطع بچهها از جنگ برگشتند. سه سال بعد فضای متفاوت و شرایط خاص خود را داشت. ما از جنگ سالهاست فاصله گرفتهایم. درآن زمان بیشتر دانشجویان رزمنده جنگ بودند. الآن بیشتر بحثهای صنفی در دانشگاهها باب شده و دانشجویان میتوانند به تحقق این مطالبات کمک کنند. دانشجویی که علاقه به مسایل صنفی ندارد نمیتواند ذوقی داشته باشد. امروز فرصت خوبی است که بحثهای مطالعاتی در دانشگاهها شکل بگیرد. دانشجو کتاب محور باشد نه فقط کتابهای درسی، بلکه کتابهای غیردرسی، تا وقتی که وارد اجتماع میشود بتواند پیوند خود را با اجتماع برقرار کند.
دانشجو از حالت آرمانگرایی سالهای دوره شما یا دوره اصلاحات فاصله گرفته است! شما معتقدید این وضعیت جبری بوده یا به صورت طبیعی این اتفاق افتاده است؟
آرمانها در طول زمان دچار تغییراتی میشوند؛ یعنی مسالهای که در دورهای آرمانی بوده ممکن است پس از مدتی از حدت و شدت آن کاسته شود. این نه قبح است و نه حسن، بلکه توصیف وضعیت جامعه است. اکنون که فضا متفاوت است رویکردها و نگاه دانشگاه هم متفاوت شده و نمیتوان به آنها نگاه ارزشی داشت. در این زمینه باید ببینیم مساله مبتلابه جامعه چیست و آیا نسبت به آن علاقه و آگاهی وجود دارد تا در آن راه قدم بردارد یا نه؟ به نظر من اتفاق خاصی نیفتاده است. دانشگاه جزیرهای جدا از جامعه نیست، بلکه در دل جامعه است، همان طور که جامعه دچار تغییر و تحولاتی شده، دانشگاه هم تغییر و تحولات خاص خود را داشته. لذا باید به صراحت بگویم دانشجو بیراهه نمیرود.
دانشجویان اصفهان برخلاف گذشته تمایل زیادی به حضور در احزاب و تشکلهای سیاسی ندارند. به نظر شما این اصرار بر استقلال و جدایی موجب تقویت جریان دانشجویی اصفهان میشود؟
برقراری ارتباط عیبی ندارد. البته دانشجو باید مستقل باشد نه به این معنا که هیچ ارتباطی با جریانات سیاسی و اجتماعی خارج از دانشگاه نداشته باشد. نباید از آنها خط بگیرد، بلکه در مواقعی میتواند خط بدهد و اثرگذار باشد. اشکالی ندارد دانشگاه فضای خود را مدیریت کند. گفت وگو با جریانهای بیرون از دانشگاه زمانی قبح پیدا میکند که بخواهد تمام خط و ربط خودرا از جریانهای بیرونی وام بگیرد.
به عنوان دبیر اسبق انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاههای اصفهان و علوم پزشکی چه توصیهای برای دانشجویان یا فعالان انجمن دارید؟
اگر بخواهم تجربه خود را انتقال دهم باید بگویم انجمنها باید پیوند ارگانیک با دانشجویان داشته باشند. یعنی یک تشکل دانشجویی باید خود را نماد و نماینده دانشجویان بداند و برای اینکه این اتفاق بیفتد باید پیوند بسیار مستحکم با دانشجویان برقرارشود. فعالان دانشجویی مسایل صنفی دانشجویان و دانشگاه را نباید فراموش کنند و وقتی به این مساله بنیادی و اصلی پرداخته شد، بعد وارد فاز بالاتر شوند تا دانشجویان حس کنند وقتشان تلف نمیشود و فعالیت دانشجویی برای آنها آوردهای دارد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.