|

نقد و نظر

تنفس در هوای نظریه

در نمایشگاه کتاب امسال، چند اثر قابل‌توجه در حوزه تئوری هنر و ادبیات منتشر شد که دراین‌بین هم آثار تألیفی دیده می‌شود و هم ترجمه. چاپ تازه‌ای از «گفت‌وگو در باغ» شاهرخ مسکوب بعد از سال‌ها در نشر فرهنگ جاوید به چاپ رسیده است؛ نشر باغ‌آینه سال‌ها پیش این اثر مسکوب را منتشر کرده بود. مسکوب در این کتاب و در قالب گفت‌وگویی با هنرمندی نقاش، مفهوم «باغ» در فرهنگ ایرانی را دستمایه سیاحت ذهنی خود قرار می‌دهد و البته ویژگی‌های نوشتاری مسکوب در این اثر باعث شده تا «گفت‌وگو در باغ» را بتوان به شکل اثری داستانی هم خواند. «روش‌شناسی هنر» لوری آدامز با ترجمه علی معصومی را نشر نظر هم‌زمان با نمایشگاه کتاب به چاپ رسانده است. این کتاب درآمدی بر شکل‌گرایی، شمایل‌نگاری، مارکس‌باوری، زن‌باوری، روان‌کاوی، ساختارگرایی و پساساختارگرایی عرضه می‌کند. لوری آدامز روش‌شناسی‌ها یا رویکردهای گوناگون مورخان هنر، منتقدان هنری و فیلسوفان را در بررسی آثار هنری به شکلی ساده و کوتاه در این کتاب مطرح کرده است. همچنین کتابی از پرویز تناولی نیز با عنوان «مقدمه‌ای بر تاریخ گرافیک در ایران» توسط نشر نظر منتشر شده است. این کتاب حاصل جمع آثار تعدادی از اولین تصویرگران کتاب‌های چاپی یا به عبارتی اولین گرافیست‌های ایران است. «عشق به هنر» ارنست بایلر با ترجمه شروین شهامی‌پور دیگر کتاب تازه نشر نظر است. این کتاب در اصل، گفت‌وگوهای کریستف موری با بایلر است؛ بایلر از مشهورترین گالری‌داران و مجموعه‌داران آثار هنری معاصر است و با بسیاری از نقاشان و هنرمندان مطرح جهان دیدار داشته است. نشر اختران که سال‌ها درگیر مشکلات و محدودیت‌هایی در انتشار کتاب بود، سرانجام با رفع برخی از موانع، این روزها مجددا به عرصه نشر کتاب برگشته و به‌تازگی کتاب‌هایی را منتشر کرده که یکی از آنها «زمانه و آدم‌هایش» نام دارد که نقدی است بر داستان‌های ابراهیم گلستان. عسگر عسگری حسنکلو در این کتاب، شش اثر داستانی ابراهیم گلستان که به صورت کتاب منتشر شده‌اند را نقد و بررسی کرده است. «نگاه واقعی» با عنوان فرعی نظریه فیلم پس از لاکان، عنوان کتابی است از تاد مک‌گوان که با ترجمه بهمن خالدی و در نشر مرکز به چاپ رسیده است. نویسنده اثر برای ترجمه فارسی پیش‌گفتاری نوشته و در بخشی از آن آورده: «این کتاب تلاشی است برای اندیشیدن به سینما به‌مثابه مکانی برای زیروروکردن ذهنیت تماشاگر، و از این حیث، اثری هنری-سیاسی است که در آن زیبایی‌شناسی اصلی‌ترین قلمرو سیاسی در زمانه ما می‌شود. روش رابطه یافتن فرد با فیلم شیوه ذهنیت او را تعیین می‌کند و برخی فیلم‌ها به نحوی دگرگونی ذهنیت او را می‌طلبند که خارج از سینما ممکن نیست. بدین اعتبار، این کتاب اعلام امتیاز سیاسی سینماست». «تاریخ هنر نو» جاناتان هریس با ترجمه منیژه نجم‌عراقی را نشر کلاغ مدتی است که منتشر کرده و نویسنده کتاب برای چاپ فارسی آن پیش‌گفتاری هم نوشته است و در آن درباره هدفش از نوشتن این کتاب آورده: «این کتاب را به صورت روایتی تصویر کرده بودم از سابقه رادیکالیسم در رشته‌ای دانشگاهی و زمانه هم‌پیوندی سیاست‌های رادیکال(مارکسیستی، فمینیستی، ضداستعماری، در فاصله دهه‌های 60 تا 90)، که آشکارا به پایان رسیده بود». در روزهای برگزاری نمایشگاه، کتاب تازه‌ای از قاسم هاشمی‌نژاد نیز توسط نشر هرمس منتشر شد. «عشق گوش و عشق گوشوار» عنوان این کتاب است که مجموعه‌ای از مقالات هاشمی‌نژاد است. سال گذشته نیز کتاب «بوته بر بوته» هاشمی‌نژاد توسط نشر هرمس به چاپ رسیده بود. چاپ مجددی از کتاب «بکت و تئاتر معناباختگی» جیمز رابرتس با ترجمه حسین پاینده نیز در نشر فرهنگ جاوید به چاپ رسیده است. این کتاب به معرفی و نقد آثار ساموئل بکت پرداخته و اگرچه محوریت آن با نمایش‌نامه مشهور بکت، «در انتظار گودو» است، اما به دیگر آثار بکت و ازجمله به «دست‌آخر»، «همه افتادگان»، «بازی بدون حرف» و «آخرین نوار کراپ» نیز پرداخته است. همچنین نشر ققنوس نیز به‌تازگی کتابی با عنوان «پارتیزان و کبوتر» که مجموعه مقالاتی انتقادی در باب زندگی و آثار ساموئل بکت است را با ترجمه بهروز حاجی‌محمدی منتشر کرده است. در روزهای برگزاری نمایشگاه کتاب، کتابی درباره «تاریخ بیهقی» نیز توسط نشر نی منتشر شد. «تحلیل تاریخ بیهقی» نوشته محمد دهقانی است و در آن از دیدگاه ادبی، اجتماعی و روان‌شناختی به تحلیل «تاریخ بیهقی» پرداخته شده و ضمنا شرح و توضیحی هم بر مهم‌ترین بخش‌های «تاریخ بیهقی» انجام شده است. «تاریخ بیهقی» از آثار شاخص کلاسیک است که از وجوه مختلف و از جمله به لحاظ زبان و نثر حائز اهمیت است. این‌روزها کتابی نیز در حوزه جامعه‌شناسی ادبیات داستانی معاصر فارسی منتشر شده که «جامعه‌شناسی رمان فارسی» نام دارد و نویسنده‌اش عسگر عسگری‌حسنکلو است و نشر نگاه آن را به چاپ رسانده است. این کتاب در 6 فصل تدوین شده و با تأملی در ادبیات داستانی ایران شروع می‌شود و در ادامه، به جامعه‌شناسی ادبیات و رمان می‌پردازد و نهایتا به سراغ رمان‌های ایرانی می‌آید و به نقد آنها می‌پردازد. «نگاه و صدا» پاسکال بونیتزر با ترجمه قاسم روبین نیز کمی پیش توسط نشر ناهید منتشر شده بود. بونیتزر در این اثر به جایگاه تصویر و صدا در سینما پرداخته و عنوان فرعی کتاب نیز جستارهایی در باب سینما است. مجموعه مقالاتی با عنوان «تئاتر مستند» و همچنین کتاب دیگری با عنوان «تنفس در هوای تئاتر» (با ترجمه علی‌اکبر علیزاد و رضا سرور) از آثار دیگری است که در روزهای نمایشگاه توسط نشر بیدگل منتشر می‌شوند. همچنین این نشر کتابی از سوزان سانتاگ با عنوان «علیه تفسیر» با ترجمه مجید اخگر، و مجموعه مقالاتی از موریس بلانشو با عنوان «لذت خیانت» با ترجمه نصراله مرادیانی نیز منتشر می‌کند. در مدت اخیر کتابی هم با عنوان «هنر و دقت» با عنوان فرعی کلام و تصویر در مردم‌نگاری که گفت‌وگویی میان مایکل اوپیتس و احمد الستی است، در نشر پارسه و با ترجمه محمد همتی منتشر شده است؛ محوریت گفت‌وگوی این کتاب پیرامون «فیلم مردم‌نگار» است. در روزهای برگزاری نمایشگاه، کتابی با عنوان «همینگوی خبرنگار» که شامل 75 مقاله و گزارش خبری منتخب از چهار دهه روزنامه‌نگاری همینگوی است، با ترجمه کیهان بهمنی در نشر ثالث به چاپ رسید. کتاب دیگری که در این روزها به چاپ رسیده، «پنج مصاحبه پاریس ریویو» است که شامل مصاحبه‌هایی با فوئنتس، دیوید ممت، چینوآ آچبه، امبرتو اکو و کازوئو ایشیگورو است. این کتاب را نیلوفر معتمد به فارسی ترجمه کرده و نشر ناهید آن را به چاپ رسانده است.

در نمایشگاه کتاب امسال، چند اثر قابل‌توجه در حوزه تئوری هنر و ادبیات منتشر شد که دراین‌بین هم آثار تألیفی دیده می‌شود و هم ترجمه. چاپ تازه‌ای از «گفت‌وگو در باغ» شاهرخ مسکوب بعد از سال‌ها در نشر فرهنگ جاوید به چاپ رسیده است؛ نشر باغ‌آینه سال‌ها پیش این اثر مسکوب را منتشر کرده بود. مسکوب در این کتاب و در قالب گفت‌وگویی با هنرمندی نقاش، مفهوم «باغ» در فرهنگ ایرانی را دستمایه سیاحت ذهنی خود قرار می‌دهد و البته ویژگی‌های نوشتاری مسکوب در این اثر باعث شده تا «گفت‌وگو در باغ» را بتوان به شکل اثری داستانی هم خواند. «روش‌شناسی هنر» لوری آدامز با ترجمه علی معصومی را نشر نظر هم‌زمان با نمایشگاه کتاب به چاپ رسانده است. این کتاب درآمدی بر شکل‌گرایی، شمایل‌نگاری، مارکس‌باوری، زن‌باوری، روان‌کاوی، ساختارگرایی و پساساختارگرایی عرضه می‌کند. لوری آدامز روش‌شناسی‌ها یا رویکردهای گوناگون مورخان هنر، منتقدان هنری و فیلسوفان را در بررسی آثار هنری به شکلی ساده و کوتاه در این کتاب مطرح کرده است. همچنین کتابی از پرویز تناولی نیز با عنوان «مقدمه‌ای بر تاریخ گرافیک در ایران» توسط نشر نظر منتشر شده است. این کتاب حاصل جمع آثار تعدادی از اولین تصویرگران کتاب‌های چاپی یا به عبارتی اولین گرافیست‌های ایران است. «عشق به هنر» ارنست بایلر با ترجمه شروین شهامی‌پور دیگر کتاب تازه نشر نظر است. این کتاب در اصل، گفت‌وگوهای کریستف موری با بایلر است؛ بایلر از مشهورترین گالری‌داران و مجموعه‌داران آثار هنری معاصر است و با بسیاری از نقاشان و هنرمندان مطرح جهان دیدار داشته است. نشر اختران که سال‌ها درگیر مشکلات و محدودیت‌هایی در انتشار کتاب بود، سرانجام با رفع برخی از موانع، این روزها مجددا به عرصه نشر کتاب برگشته و به‌تازگی کتاب‌هایی را منتشر کرده که یکی از آنها «زمانه و آدم‌هایش» نام دارد که نقدی است بر داستان‌های ابراهیم گلستان. عسگر عسگری حسنکلو در این کتاب، شش اثر داستانی ابراهیم گلستان که به صورت کتاب منتشر شده‌اند را نقد و بررسی کرده است. «نگاه واقعی» با عنوان فرعی نظریه فیلم پس از لاکان، عنوان کتابی است از تاد مک‌گوان که با ترجمه بهمن خالدی و در نشر مرکز به چاپ رسیده است. نویسنده اثر برای ترجمه فارسی پیش‌گفتاری نوشته و در بخشی از آن آورده: «این کتاب تلاشی است برای اندیشیدن به سینما به‌مثابه مکانی برای زیروروکردن ذهنیت تماشاگر، و از این حیث، اثری هنری-سیاسی است که در آن زیبایی‌شناسی اصلی‌ترین قلمرو سیاسی در زمانه ما می‌شود. روش رابطه یافتن فرد با فیلم شیوه ذهنیت او را تعیین می‌کند و برخی فیلم‌ها به نحوی دگرگونی ذهنیت او را می‌طلبند که خارج از سینما ممکن نیست. بدین اعتبار، این کتاب اعلام امتیاز سیاسی سینماست». «تاریخ هنر نو» جاناتان هریس با ترجمه منیژه نجم‌عراقی را نشر کلاغ مدتی است که منتشر کرده و نویسنده کتاب برای چاپ فارسی آن پیش‌گفتاری هم نوشته است و در آن درباره هدفش از نوشتن این کتاب آورده: «این کتاب را به صورت روایتی تصویر کرده بودم از سابقه رادیکالیسم در رشته‌ای دانشگاهی و زمانه هم‌پیوندی سیاست‌های رادیکال(مارکسیستی، فمینیستی، ضداستعماری، در فاصله دهه‌های 60 تا 90)، که آشکارا به پایان رسیده بود». در روزهای برگزاری نمایشگاه، کتاب تازه‌ای از قاسم هاشمی‌نژاد نیز توسط نشر هرمس منتشر شد. «عشق گوش و عشق گوشوار» عنوان این کتاب است که مجموعه‌ای از مقالات هاشمی‌نژاد است. سال گذشته نیز کتاب «بوته بر بوته» هاشمی‌نژاد توسط نشر هرمس به چاپ رسیده بود. چاپ مجددی از کتاب «بکت و تئاتر معناباختگی» جیمز رابرتس با ترجمه حسین پاینده نیز در نشر فرهنگ جاوید به چاپ رسیده است. این کتاب به معرفی و نقد آثار ساموئل بکت پرداخته و اگرچه محوریت آن با نمایش‌نامه مشهور بکت، «در انتظار گودو» است، اما به دیگر آثار بکت و ازجمله به «دست‌آخر»، «همه افتادگان»، «بازی بدون حرف» و «آخرین نوار کراپ» نیز پرداخته است. همچنین نشر ققنوس نیز به‌تازگی کتابی با عنوان «پارتیزان و کبوتر» که مجموعه مقالاتی انتقادی در باب زندگی و آثار ساموئل بکت است را با ترجمه بهروز حاجی‌محمدی منتشر کرده است. در روزهای برگزاری نمایشگاه کتاب، کتابی درباره «تاریخ بیهقی» نیز توسط نشر نی منتشر شد. «تحلیل تاریخ بیهقی» نوشته محمد دهقانی است و در آن از دیدگاه ادبی، اجتماعی و روان‌شناختی به تحلیل «تاریخ بیهقی» پرداخته شده و ضمنا شرح و توضیحی هم بر مهم‌ترین بخش‌های «تاریخ بیهقی» انجام شده است. «تاریخ بیهقی» از آثار شاخص کلاسیک است که از وجوه مختلف و از جمله به لحاظ زبان و نثر حائز اهمیت است. این‌روزها کتابی نیز در حوزه جامعه‌شناسی ادبیات داستانی معاصر فارسی منتشر شده که «جامعه‌شناسی رمان فارسی» نام دارد و نویسنده‌اش عسگر عسگری‌حسنکلو است و نشر نگاه آن را به چاپ رسانده است. این کتاب در 6 فصل تدوین شده و با تأملی در ادبیات داستانی ایران شروع می‌شود و در ادامه، به جامعه‌شناسی ادبیات و رمان می‌پردازد و نهایتا به سراغ رمان‌های ایرانی می‌آید و به نقد آنها می‌پردازد. «نگاه و صدا» پاسکال بونیتزر با ترجمه قاسم روبین نیز کمی پیش توسط نشر ناهید منتشر شده بود. بونیتزر در این اثر به جایگاه تصویر و صدا در سینما پرداخته و عنوان فرعی کتاب نیز جستارهایی در باب سینما است. مجموعه مقالاتی با عنوان «تئاتر مستند» و همچنین کتاب دیگری با عنوان «تنفس در هوای تئاتر» (با ترجمه علی‌اکبر علیزاد و رضا سرور) از آثار دیگری است که در روزهای نمایشگاه توسط نشر بیدگل منتشر می‌شوند. همچنین این نشر کتابی از سوزان سانتاگ با عنوان «علیه تفسیر» با ترجمه مجید اخگر، و مجموعه مقالاتی از موریس بلانشو با عنوان «لذت خیانت» با ترجمه نصراله مرادیانی نیز منتشر می‌کند. در مدت اخیر کتابی هم با عنوان «هنر و دقت» با عنوان فرعی کلام و تصویر در مردم‌نگاری که گفت‌وگویی میان مایکل اوپیتس و احمد الستی است، در نشر پارسه و با ترجمه محمد همتی منتشر شده است؛ محوریت گفت‌وگوی این کتاب پیرامون «فیلم مردم‌نگار» است. در روزهای برگزاری نمایشگاه، کتابی با عنوان «همینگوی خبرنگار» که شامل 75 مقاله و گزارش خبری منتخب از چهار دهه روزنامه‌نگاری همینگوی است، با ترجمه کیهان بهمنی در نشر ثالث به چاپ رسید. کتاب دیگری که در این روزها به چاپ رسیده، «پنج مصاحبه پاریس ریویو» است که شامل مصاحبه‌هایی با فوئنتس، دیوید ممت، چینوآ آچبه، امبرتو اکو و کازوئو ایشیگورو است. این کتاب را نیلوفر معتمد به فارسی ترجمه کرده و نشر ناهید آن را به چاپ رسانده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.