شبکههای مجازی، ابزار گردش اطلاعات جای اخلاق کجاست؟
شرق: انقلاب اطلاعات، ظهور پدیده اینترنت و به دنبال آن گسترش تلفن های هوشمند و ایجاد شبکه های مجازی متعدد, راه تبادل اطلاعات درون جامعه انسانی را بیشتر از هر وقت دیگری ممکن ساخته است. این موضوع پیامدهای بسیاری در حوزه های مختلف علمی، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی خواهد داشت که برخی از آنها امروز هم آشکار شده است. سخن در این باب البته نیاز به دانش کافی دارد که نگارنده این سطور فاقد آن است. اما چند روز پیش در تعاملات روزانه با موضوعی مواجه شدم که مرا به نگارش این مختصر ترغیب کرد.
چند روز پیش در حال گفتگوی دوستانه با چند تن از همکاران پزشک بودم که صحبت به سمت یکی از پیام هایی که در چند روز اخیر در شبکه های مختلف مجازی نظیر گروه های موجود در واتس آپ و وایبر و ... در حال تبادل بود کشیده شد. به طور خلاصه پیام در خصوص یک بیمار مبتلا به چاقی مفرط بود که پس از عمل جراحی به منظور درمان چاقی، دچار برخی عوارض بعد از عمل شده وپس از چند مرتبه رفت و برگشت به بیمارستان در اثر یکی از علل غیر مستقیم متأسفانه فوت کرده بود. در پیام به نام جراح معالج به طور مستقیم اشاره شده و او را به صفت طماع، موصوف کرده بود. از دیدن آن مطلب اظهار ناخرسندی کردم اما یکی از همکاران گفت فلانی (جراح مورد اشاره) مستحق این مطلب است او باید یاد می گرفت که این همه در جلسات مختلف از بیماران و حقوق بیماران دم نزند و به جای آن از پزشکان دفاع کند. از شنیدن سخن آن همکار شگفت زده شدم. خوشبختانه یکی از دوستان دیدگاه مطرح شده را نقد کرد و گفتگوی دوستانه ما با سردی پایان یافت. اما این فکر که چرا جامعه در برخورد به مسایل گوناگون کمتر به اخلاق توجه می کند رهایم نکرد و لذا بر آن شدم تا با دستمایه قرار دادن اتفاق فوق انتقاد خودم را از
گفتگوهای دوستانه خارج کرده و در سطح جامعه مطرح کنم تا شاید تلنگری برای خوانندگان و استفاده کنندگان شبکه های مجازی باشد و آنان را قبل از ارسال پیام، به لحظه ی دقت در ملاحظات اخلاقی ترغیب کند. توضیح آن که پزشک مورد اشاره در پیام، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز با رتبه استاد تمام و از جراحان پیشرو در جراحی دستگاه گوارش و جراحی های کم تهاجمی است. دیدگاه ایشان در مورد عدم وجود و یا حداقلی بودن رابطه مالی میان پزشک و بیمار تا جایی است که موجب اعتراض برخی از اساتید و پزشکان دیگر شده است. این جراح و استاد دانشگاه در طول سال های خدمت تنها در بخش دولتی و
بیمارستانهای دانشگاهی فعال بوده و در عمل هم عقیده خود را اجرا کرده است. شرایط علمی و تجربی این پزشک و تعداد کثیر بیماران درمان شده و بهبود یافته توسط وی، دفاع از عملکرد ایشان را غیر ضروری ساخته است. اما مسأله مهمتر عدم رعایت نکات و اصول اخلاقی در استفاده از شبکه های مجازی و از آن نگران کننده تر عدم واکنش و بی تفاوتی جامعه نسبت به این گونه وقایع است. مطالب پیام مورد بحث مانند بسیاری دیگر از این دست پیام ها فاقد نکات علمی و پر از اشتباه است اما این که افراد به طور مشخص فردی را نام برده و بدون علم و اطلاع تلاش کنند تا جایگاه اجتماعی و علمی او را خدشه دار سازند و عده ای هم دانسته یا ندانسته در انتشار این مطالب همراهی کنند، بسیار نگران کننده است. روشن است که استفاده از ابزار مختلف در راستای گردش آزاد اطلاعات امر پسندیده و ممدوحی است واضح است که جامعه پزشکی به طور عام و هر پزشک به طور خاص باید نظیر اصناف و اقشار جامعه پاسخگوی اقدامات و عملکرد خود باشد. متأسفانه درست است که گروه اندکی از پزشکان در رابطه با بیماران به سمت دیدگاه کاسبکارانه گرایش پیدا کرده اند اما چگونه است فعالان شبکه های مجازی نسبت به وقایعی
نظیر سگ کشی به شدت برانگیخته می شوند اما در برابر انتشار مطالبی که به فرض صحت منجر به آسیب اجتماعی به افراد می شود بی تفاوتند. موضوع از این هم فراتر است. گاهی یک نفر به خاطر اینکه دختر همسایه جوابش کرده، به خود اجازه می دهد با نگارش چند سطر و یک کلیک ساده آبرو و حیثیت او را به بازی بگیرد درست مانند اسید پاشی که خود را مجاز می داند که با آسیب به یک نفر دیگر او را تنبیه کند و خود را تشفی دهد. بر این باورم که مدیریت و جلوگیری از چنین وقایعی در شبکه های مجازی، تنها وظیفه استفاده کنندگان از این شبکه ها است. اگر هر کدام از ما لحظه ای به این بیاندیشیم که ممکن است روزی موضوعات شخصی و خانوادگی ما و یا حتی اشتباهات احتمالی ما، در شبکههای مجازی با کلیک های ساده کاربران دست به دست شود، آنگاه در برابر هر پیام نامناسب ، با تکیه به موازین اخلاقی و اصول پذیرفته شده انسانی واکنش نشان خواهیم داد و انتشار دهنده را در سطح همان شبکه های مجازی مؤاخذه و سرزنش خواهیم کرد. قطعاً اینگونه اقدامات برامده از جامعه می تواند در درازمدت باعث نهادینه شدن اخلاق و انصاف در تعاملات شبکه های مجازی گردد. تا آن روز البته که بسیاری از افراد
جامعه، درد و عذاب این بی اخلاقی ها را متحمل خواهند شد و عده ای هم با این خوش خیالی که این وقایع تنها برای دیگران اتفاق می افتد با بی تفاوتی از کنار آن خواهند گذشت.
شرق: انقلاب اطلاعات، ظهور پدیده اینترنت و به دنبال آن گسترش تلفن های هوشمند و ایجاد شبکه های مجازی متعدد, راه تبادل اطلاعات درون جامعه انسانی را بیشتر از هر وقت دیگری ممکن ساخته است. این موضوع پیامدهای بسیاری در حوزه های مختلف علمی، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی خواهد داشت که برخی از آنها امروز هم آشکار شده است. سخن در این باب البته نیاز به دانش کافی دارد که نگارنده این سطور فاقد آن است. اما چند روز پیش در تعاملات روزانه با موضوعی مواجه شدم که مرا به نگارش این مختصر ترغیب کرد.
چند روز پیش در حال گفتگوی دوستانه با چند تن از همکاران پزشک بودم که صحبت به سمت یکی از پیام هایی که در چند روز اخیر در شبکه های مختلف مجازی نظیر گروه های موجود در واتس آپ و وایبر و ... در حال تبادل بود کشیده شد. به طور خلاصه پیام در خصوص یک بیمار مبتلا به چاقی مفرط بود که پس از عمل جراحی به منظور درمان چاقی، دچار برخی عوارض بعد از عمل شده وپس از چند مرتبه رفت و برگشت به بیمارستان در اثر یکی از علل غیر مستقیم متأسفانه فوت کرده بود. در پیام به نام جراح معالج به طور مستقیم اشاره شده و او را به صفت طماع، موصوف کرده بود. از دیدن آن مطلب اظهار ناخرسندی کردم اما یکی از همکاران گفت فلانی (جراح مورد اشاره) مستحق این مطلب است او باید یاد می گرفت که این همه در جلسات مختلف از بیماران و حقوق بیماران دم نزند و به جای آن از پزشکان دفاع کند. از شنیدن سخن آن همکار شگفت زده شدم. خوشبختانه یکی از دوستان دیدگاه مطرح شده را نقد کرد و گفتگوی دوستانه ما با سردی پایان یافت. اما این فکر که چرا جامعه در برخورد به مسایل گوناگون کمتر به اخلاق توجه می کند رهایم نکرد و لذا بر آن شدم تا با دستمایه قرار دادن اتفاق فوق انتقاد خودم را از
گفتگوهای دوستانه خارج کرده و در سطح جامعه مطرح کنم تا شاید تلنگری برای خوانندگان و استفاده کنندگان شبکه های مجازی باشد و آنان را قبل از ارسال پیام، به لحظه ی دقت در ملاحظات اخلاقی ترغیب کند. توضیح آن که پزشک مورد اشاره در پیام، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز با رتبه استاد تمام و از جراحان پیشرو در جراحی دستگاه گوارش و جراحی های کم تهاجمی است. دیدگاه ایشان در مورد عدم وجود و یا حداقلی بودن رابطه مالی میان پزشک و بیمار تا جایی است که موجب اعتراض برخی از اساتید و پزشکان دیگر شده است. این جراح و استاد دانشگاه در طول سال های خدمت تنها در بخش دولتی و
بیمارستانهای دانشگاهی فعال بوده و در عمل هم عقیده خود را اجرا کرده است. شرایط علمی و تجربی این پزشک و تعداد کثیر بیماران درمان شده و بهبود یافته توسط وی، دفاع از عملکرد ایشان را غیر ضروری ساخته است. اما مسأله مهمتر عدم رعایت نکات و اصول اخلاقی در استفاده از شبکه های مجازی و از آن نگران کننده تر عدم واکنش و بی تفاوتی جامعه نسبت به این گونه وقایع است. مطالب پیام مورد بحث مانند بسیاری دیگر از این دست پیام ها فاقد نکات علمی و پر از اشتباه است اما این که افراد به طور مشخص فردی را نام برده و بدون علم و اطلاع تلاش کنند تا جایگاه اجتماعی و علمی او را خدشه دار سازند و عده ای هم دانسته یا ندانسته در انتشار این مطالب همراهی کنند، بسیار نگران کننده است. روشن است که استفاده از ابزار مختلف در راستای گردش آزاد اطلاعات امر پسندیده و ممدوحی است واضح است که جامعه پزشکی به طور عام و هر پزشک به طور خاص باید نظیر اصناف و اقشار جامعه پاسخگوی اقدامات و عملکرد خود باشد. متأسفانه درست است که گروه اندکی از پزشکان در رابطه با بیماران به سمت دیدگاه کاسبکارانه گرایش پیدا کرده اند اما چگونه است فعالان شبکه های مجازی نسبت به وقایعی
نظیر سگ کشی به شدت برانگیخته می شوند اما در برابر انتشار مطالبی که به فرض صحت منجر به آسیب اجتماعی به افراد می شود بی تفاوتند. موضوع از این هم فراتر است. گاهی یک نفر به خاطر اینکه دختر همسایه جوابش کرده، به خود اجازه می دهد با نگارش چند سطر و یک کلیک ساده آبرو و حیثیت او را به بازی بگیرد درست مانند اسید پاشی که خود را مجاز می داند که با آسیب به یک نفر دیگر او را تنبیه کند و خود را تشفی دهد. بر این باورم که مدیریت و جلوگیری از چنین وقایعی در شبکه های مجازی، تنها وظیفه استفاده کنندگان از این شبکه ها است. اگر هر کدام از ما لحظه ای به این بیاندیشیم که ممکن است روزی موضوعات شخصی و خانوادگی ما و یا حتی اشتباهات احتمالی ما، در شبکههای مجازی با کلیک های ساده کاربران دست به دست شود، آنگاه در برابر هر پیام نامناسب ، با تکیه به موازین اخلاقی و اصول پذیرفته شده انسانی واکنش نشان خواهیم داد و انتشار دهنده را در سطح همان شبکه های مجازی مؤاخذه و سرزنش خواهیم کرد. قطعاً اینگونه اقدامات برامده از جامعه می تواند در درازمدت باعث نهادینه شدن اخلاق و انصاف در تعاملات شبکه های مجازی گردد. تا آن روز البته که بسیاری از افراد
جامعه، درد و عذاب این بی اخلاقی ها را متحمل خواهند شد و عده ای هم با این خوش خیالی که این وقایع تنها برای دیگران اتفاق می افتد با بی تفاوتی از کنار آن خواهند گذشت.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.