|

میهمان‌های ناخوانده

کشور ما ایران در کمربند خشک کره خاکی قرار دارد. به همین خاطر بیشتر اقلیم آن با آب و هوای خشک و بیابانی تشکیل شده و حدود چهارده استان از
استان‌های پهناور ما را بیابان‌های بزرگ در برگرفته است. پوشش گیاهی بیابان از نظر تراکم خیلی فقیر است و به همین دلیل در سنوات گذشته در شرق و مرکز کشور طوفان‌های شن مسبوق به سابقه بوده به‌طوریکه راه‌های عبور و مرور کاملا مختل و بسته می‌شدند و تا وزش بادهای محلی آن مناطق ادامه داشتند. ریزگرد یا گرد و غبار همچنان در آن نواحی جولان می‌دهد و ساکنان آن مناطق از ضرر و زیان‌های آن در امان نیستند و دچار انواع بیماری‌ها و زیان‌های اقتصادی و...می‌شوند. علاوه بر سوابق مکتوب در گفتار‌گذشتگان سینه‌به‌سینه به ما رسیده که باران‌های‌خونی‌ نظاره گردیده که منشا رنگ قرمز باران همان غبار خاکی موجود در بخش بالایی بوده که با ریزش نزولات، قطرات، رنگ طبیعی خود را از دست داده و در تفکر عوام به باران خونی لقب گرفته است.
این موضوع منشا داخلی داشته و هنوز هم در استان های سیستان و بلوچستان،یزد،کرمان،قسمتی از اصفهان،خراسان جنوبی،هرمزگان، قسمت جنوبی شیراز، بوشهر و قسمتی از خوزستان هنوز فعال است. اما علاوه بر مسئله داخلی از سال 1383 در نواحی غرب، شمال غرب، جنوب غرب و جنوب، گسترش ریزگرد و یا غبار حضور خود را کم کم نشان داده و هر سال قبل از ایام نوروز به تناوب تا پایان مرداد ادامه می‌یابد و امروزه به یک معضل بزرگ برای مردم تبدیل شده است. در یکی دو سال اول موضوع کم و بیش در رسانه‌ها و در بین مسئولان مطرح شد و پیگیری جهت کنترل آن شنیده می شد اما متاسفانه تا به امروز که 10 سال از آن می‌گذرد هنوز موضوع به همان روال طی می‌شود یعنی تمام مسئولانی که مرتبط به موضوع می‌باشند یک سناریو را مرتبا تکرار می‌کنند. منشا ریزگردها در کشورهای عراق، عربستان، کویت و سوریه بوده و در حال مذاکره با طرف های خارجی و رایزنی جهت کنترل آن هستند. ولی ظاهرا در طول دوره دولت‌های قبلی و فعلی هیچ اقدام اجرایی صورت نگرفته و نشانه آن بیشتر شدن این گرد وغبار است. ما مردم و سازمان‌های غیر دولتی نیز به فکر این معضل و عوامل تجدید کننده و نحوه کنترل آن با حضور کارشناسان فن عضو این سازمان‌ها هستیم؛ اگرچه ما به کانون اصلی ریز‌گرد‌ها دسترسی نداریم و برای ما امکان دسترسی مستقیم کار هم در کانون اصلی وجود ندارد اما به درستی مطلع هستیم که در مرحله دیگر ‌یعنی ترانزیت یا حمل که بعد از برداشت از کانون اصلی شروع می شود ، بیشتر آن در فضای کشور ما می‌باشد و مرحله سوم که دپو‌یا رسوب است، باز هم در محل زندگی ما رخ می دهد که بیشترین ضررها در این دو مرحله وجود دارد و ما به این دو مرحله یعنی حمل و رسوب دسترسی کامل داریم و در طول این 10سال اگر اقدام به ایجاد پوشش‌های مناسب در هر اقلیم با گونه های بومی می‌کردیم، در مقابل این گرفتاری بزرگ حتما مؤثر واقه می‌شد. اکنون هم مجبور به همین عمل یعنی ایجاد پوشش هستیم زیرا خود ما و مدیریت ناپایدار به مرور موجب تخریب پوشش‌های طبیعی با عوامل مدیریتی یعنی تغییر‌کاربری‌ها، مجوز‌های برداشت آب و خشکاندن تالاب‌ها و رود‌ها، هجوم مردم بیکار به اراضی جنگلی و مراتع و تاراج محیط زیست به گونه‌ای غیر منطقی این موضوع را چندین برابر تجدید می‌کنیم که باید اکنون اقدام به پوشش‌های مناسب برای جبران سهل انگاری‌های افراد اعم از مسئول و مردم به عمل آید. دلیل ایجاد پوشش گیاهی به این دلیل است که اگر پوشش باشد، هیچ وقت این فرسایش بادی که باد از سرعت آستانه بگذرد،شروع به برداشت خاک نمی‌کند. هر جا پوشش مناسب مانند جنگل وجود داشته باشد به ازای هر هکتار بین 2.5 تا 3 تن گرد و غبار را می‌تواند جذب کند. پس اگر پوشش وجود داشته باشد برداشت خاک معنا پیدا نمی‌کند و گرد‌و‌غبار به اندازه طبیعی به‌وجود خواهد آمد. اکنون ما بر این عقیده هستیم که مدیران اجرایی هیچ وقت به تنهایی و بدون همکاری عمومی مردم نخواهند توانست مشکل به این بزرگی را برطرف کنند، زیرا این مردم هستند که تنها با رعایت موارد اصولی از مصرف در تمام عناصر اصلی و اقدام به کنترل طرح های عمرانی با تدابیر صحیح که نه لطمه‌‌ای به اجرای آنها زده می شود و نه خسارت هنگفت به محیط‌زیست وارد میشود، می‌توانند مثمر ثمر واقع شوند.
پیامد ریزگرد‌ها:
پدیده ریزگرد‌ها عامل مهمی در هدر رفتن خاک، خسارات اقتصادی و از همه مهم‌تر، عامل تهدید سلامت زندگی انسان و موجودات زنده دیگر به شمار می‌آید. همچنین آثار نامطلوبی همچون‌ مشکلات بینایی، تنفسی، ریوی، آلودگی محیط زیست انسان، اختلال در سیستم های زمینی و هوایی را به‌همراه دارد که از جمله مهم‌ترین آنها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: اثرات منفی بر سلامت انسان، کاهش کمی و کیفی محصولات دامی و کشاورزی و زنبورداری، تشدید خسارات ناشی از بروز آفات و بیماری‌های گیاهی، لغو پرواز‌ها و خسارات مالی ناشی از آن، افزایش هزینه درمان خانوار‌ها، آلودگی منابع آبی، کاهش ساعات کار مفید و بهره‌وری، مصرف آب و برق بالا، گسترش نواحی بیابانی، افزایش تصادفات، تخریب اراضی کشاورزی و جنگل‌ها و مراتع و تشدید انگیزه مهاجرت این‌ها تنها تعدادی از پیامد‌های پدیده نامطلوب طبیعت به‌نام ریزگرد ها هستند.
به امید روزی که یک بسیج همگانی در ایجاد پوشش گیاهی با همکاری مسئولان و مردم در این رابطه آغاز شود.

جامعه حمایت از عناصر طبیعی و محیط زیست استان کرمانشاه

کشور ما ایران در کمربند خشک کره خاکی قرار دارد. به همین خاطر بیشتر اقلیم آن با آب و هوای خشک و بیابانی تشکیل شده و حدود چهارده استان از
استان‌های پهناور ما را بیابان‌های بزرگ در برگرفته است. پوشش گیاهی بیابان از نظر تراکم خیلی فقیر است و به همین دلیل در سنوات گذشته در شرق و مرکز کشور طوفان‌های شن مسبوق به سابقه بوده به‌طوریکه راه‌های عبور و مرور کاملا مختل و بسته می‌شدند و تا وزش بادهای محلی آن مناطق ادامه داشتند. ریزگرد یا گرد و غبار همچنان در آن نواحی جولان می‌دهد و ساکنان آن مناطق از ضرر و زیان‌های آن در امان نیستند و دچار انواع بیماری‌ها و زیان‌های اقتصادی و...می‌شوند. علاوه بر سوابق مکتوب در گفتار‌گذشتگان سینه‌به‌سینه به ما رسیده که باران‌های‌خونی‌ نظاره گردیده که منشا رنگ قرمز باران همان غبار خاکی موجود در بخش بالایی بوده که با ریزش نزولات، قطرات، رنگ طبیعی خود را از دست داده و در تفکر عوام به باران خونی لقب گرفته است.
این موضوع منشا داخلی داشته و هنوز هم در استان های سیستان و بلوچستان،یزد،کرمان،قسمتی از اصفهان،خراسان جنوبی،هرمزگان، قسمت جنوبی شیراز، بوشهر و قسمتی از خوزستان هنوز فعال است. اما علاوه بر مسئله داخلی از سال 1383 در نواحی غرب، شمال غرب، جنوب غرب و جنوب، گسترش ریزگرد و یا غبار حضور خود را کم کم نشان داده و هر سال قبل از ایام نوروز به تناوب تا پایان مرداد ادامه می‌یابد و امروزه به یک معضل بزرگ برای مردم تبدیل شده است. در یکی دو سال اول موضوع کم و بیش در رسانه‌ها و در بین مسئولان مطرح شد و پیگیری جهت کنترل آن شنیده می شد اما متاسفانه تا به امروز که 10 سال از آن می‌گذرد هنوز موضوع به همان روال طی می‌شود یعنی تمام مسئولانی که مرتبط به موضوع می‌باشند یک سناریو را مرتبا تکرار می‌کنند. منشا ریزگردها در کشورهای عراق، عربستان، کویت و سوریه بوده و در حال مذاکره با طرف های خارجی و رایزنی جهت کنترل آن هستند. ولی ظاهرا در طول دوره دولت‌های قبلی و فعلی هیچ اقدام اجرایی صورت نگرفته و نشانه آن بیشتر شدن این گرد وغبار است. ما مردم و سازمان‌های غیر دولتی نیز به فکر این معضل و عوامل تجدید کننده و نحوه کنترل آن با حضور کارشناسان فن عضو این سازمان‌ها هستیم؛ اگرچه ما به کانون اصلی ریز‌گرد‌ها دسترسی نداریم و برای ما امکان دسترسی مستقیم کار هم در کانون اصلی وجود ندارد اما به درستی مطلع هستیم که در مرحله دیگر ‌یعنی ترانزیت یا حمل که بعد از برداشت از کانون اصلی شروع می شود ، بیشتر آن در فضای کشور ما می‌باشد و مرحله سوم که دپو‌یا رسوب است، باز هم در محل زندگی ما رخ می دهد که بیشترین ضررها در این دو مرحله وجود دارد و ما به این دو مرحله یعنی حمل و رسوب دسترسی کامل داریم و در طول این 10سال اگر اقدام به ایجاد پوشش‌های مناسب در هر اقلیم با گونه های بومی می‌کردیم، در مقابل این گرفتاری بزرگ حتما مؤثر واقه می‌شد. اکنون هم مجبور به همین عمل یعنی ایجاد پوشش هستیم زیرا خود ما و مدیریت ناپایدار به مرور موجب تخریب پوشش‌های طبیعی با عوامل مدیریتی یعنی تغییر‌کاربری‌ها، مجوز‌های برداشت آب و خشکاندن تالاب‌ها و رود‌ها، هجوم مردم بیکار به اراضی جنگلی و مراتع و تاراج محیط زیست به گونه‌ای غیر منطقی این موضوع را چندین برابر تجدید می‌کنیم که باید اکنون اقدام به پوشش‌های مناسب برای جبران سهل انگاری‌های افراد اعم از مسئول و مردم به عمل آید. دلیل ایجاد پوشش گیاهی به این دلیل است که اگر پوشش باشد، هیچ وقت این فرسایش بادی که باد از سرعت آستانه بگذرد،شروع به برداشت خاک نمی‌کند. هر جا پوشش مناسب مانند جنگل وجود داشته باشد به ازای هر هکتار بین 2.5 تا 3 تن گرد و غبار را می‌تواند جذب کند. پس اگر پوشش وجود داشته باشد برداشت خاک معنا پیدا نمی‌کند و گرد‌و‌غبار به اندازه طبیعی به‌وجود خواهد آمد. اکنون ما بر این عقیده هستیم که مدیران اجرایی هیچ وقت به تنهایی و بدون همکاری عمومی مردم نخواهند توانست مشکل به این بزرگی را برطرف کنند، زیرا این مردم هستند که تنها با رعایت موارد اصولی از مصرف در تمام عناصر اصلی و اقدام به کنترل طرح های عمرانی با تدابیر صحیح که نه لطمه‌‌ای به اجرای آنها زده می شود و نه خسارت هنگفت به محیط‌زیست وارد میشود، می‌توانند مثمر ثمر واقع شوند.
پیامد ریزگرد‌ها:
پدیده ریزگرد‌ها عامل مهمی در هدر رفتن خاک، خسارات اقتصادی و از همه مهم‌تر، عامل تهدید سلامت زندگی انسان و موجودات زنده دیگر به شمار می‌آید. همچنین آثار نامطلوبی همچون‌ مشکلات بینایی، تنفسی، ریوی، آلودگی محیط زیست انسان، اختلال در سیستم های زمینی و هوایی را به‌همراه دارد که از جمله مهم‌ترین آنها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: اثرات منفی بر سلامت انسان، کاهش کمی و کیفی محصولات دامی و کشاورزی و زنبورداری، تشدید خسارات ناشی از بروز آفات و بیماری‌های گیاهی، لغو پرواز‌ها و خسارات مالی ناشی از آن، افزایش هزینه درمان خانوار‌ها، آلودگی منابع آبی، کاهش ساعات کار مفید و بهره‌وری، مصرف آب و برق بالا، گسترش نواحی بیابانی، افزایش تصادفات، تخریب اراضی کشاورزی و جنگل‌ها و مراتع و تشدید انگیزه مهاجرت این‌ها تنها تعدادی از پیامد‌های پدیده نامطلوب طبیعت به‌نام ریزگرد ها هستند.
به امید روزی که یک بسیج همگانی در ایجاد پوشش گیاهی با همکاری مسئولان و مردم در این رابطه آغاز شود.

جامعه حمایت از عناصر طبیعی و محیط زیست استان کرمانشاه

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.