|

نوروز را با مزه‌های متفاوت تجربه کنید

سفره کرمانشاهی

طیبه حیدری

خورش خلال
منطقه طبخ غذا:تمامی مناطق شهری و روستایی استان کرمانشاه
مواد تشکیل دهنده
گوشت گوساله:800گرم
خلال بادام: 4 قاشق غذاخوری
روغن مایع:4 قاشق غذاخوری
لیمو عمانی:4عدد
پیاز:2عدد
فلفل، زردچوبه، دارچین و زعفران:به میزان مورد نیاز
روش پخت: گوشت را در اندازه‌های کمی بزرگتر از یک حبه قند خرد کرده و بعد از تفت دادن گوشت با پیاز، به آن آب را اضافه می‌کنیم تا با حرارت کم بجوشد.خلال بادام را می‌توانیم به دلخواه تفت داده و یا نداده و به گوشت اضافه می‌کنیم. یک ساعت قبل از سرو غذا رب‌گوجه را کمی تفت داده وبه خورش می‌افزاییم. سپس دارچین و زعفران آب کرده را اضافه می‌کنیم.کمی قبل از هنگام سرو کردن غذا ،زرشک سیاه را که تفت داده‌ایم (تفت دادن سبب جلوگیری از چسبیدن دانه‌ها به هم و نیز درخشندگی زرشکها در خورشت می‌شود) را به خورش اضافه می‌کنیم و همراه با برنج سفید سرو می‌کنیم.
چند نکته:زرشک سیاه یکی از گیاهان دارویی است که در طب سنتی ایران جایگاه ویژه‌ای از گذشته داشته و دارد بهبود طعم و کیفیت این خورش توصیه می‌شود که از خلال بادام درختی استفاده شود. قبل از طبخ ، چربی‌های قابل رویت گوشت جدا شود.
نظر متخصصان تغذیه:این غذا منبع خوبی از پروتئین، آهن، منگنز و ویتامین Eمی‌باشد. به علت بالا بودن میزان انرژی این غذا،به رعایت در میزان و تعداد دفعات مصرف آن در افراد چاق تاکید می‌شود. با مصرف این غذا حدود 80درصد انرژی مورد نیاز یک فرد بزرگسال تامین می‌شود. زرشک از جمله گیاهانی است که دارای خواص آنتی اکسیدانی خوبی است.

آش عباسعلی
منطقه طبخ غذا: تمامی مناطق شهری و روستایی استان کرمانشاه
مواد تشکیل‌دهنده
لوبیا سفید،جو و برنج نیم‌کوب و بلغور گندم:‌از هرکدام نیم پیمانه
عدس‌: دوسوم پیمانه
نخود: یک‌سوم پیمانه
پیازداغ:نیم‌پیمانه
گوشت ران گوسفند:سیصدگرم
روغن حیوانی:نیم‌پیمانه
نمک و فلفل و زرد چوبه و دارچین به میزان لازم
آب قلمه‌:به میزان مورد نیاز
روش پخت:گوشت گوسفند و پیاز را به همراه مقدار مناسبی از آب قلمه (حدود چهارلیوان آب) خوب بپزید. حبوبات را هم جداگانه بپزید. بعد از پخت ‌گوشت آن را خوب بکوبید تا له شود. سپس همه را با هم مخلوط کرده و به همراه نمک ، فلفل و زرد چوبه روی حرارت متوسط بگذارید و طی این مدت، مدام آش را بهم بزنید و وقتی دیدید آش کاملا جا افتاده و غلیظ شده، نیمی از روغن را داخل آش ریخته و زیر شعله را خاموش کنید. آش را با همان گرمی داخل ظرف‌های مورد نظرتان بریزید و با پیاز داغ و روغن باقی‌مانده و دارچین تزیین کنید.چند‌نکته:به جهت پیش‌گیری از ایجاد نفخ حبوبات مورد استفاده در طبخ آش را حداقل از شش الی هشت ساعت قبل خیسانده و آب آن را دور بریزید. توصیه می‌شود تا حد امکان چربی قابل رویت گوشت استفاده شده را جدا نمایید. در صورت استفاده از عصاره استخوان قلم، این غذا می‌تواند منبع خوبی از کلسیم نیز باشد.
نظر متخصصان تغذیه:این غذا به علت دارا بودن گوشت و حبوبات، از نظر پروتئین، روی، آهن، پتاسیم و ویتامینE غنی می‌باشد. بنابراین، مصرف آن در کودکان و نوجوانان در حال رشد مفید است. به علت استفاده از بلغور، این غذا منبع مناسبی از ویتامین‌های گروهB است. به جهت وجود حبوبات مختلف در این غذا که حاوی فیبر غذایی هستند، استفاده آن در افراد مبتلا به دیابت مفید است.

ملیسه یا زردآلو روغن
منطقه طبخ غذا: کرمانشاه، روانسر، جوانرود، ثلاث
مواد تشکیل‌دهنده
زردآلو: یک کیلو
روغن: یک قاشق غذاخوری
روش پخت:هسته‌ زردآلوهای کاملا رسیده و نرم شده را بعد از شستن جدا کرده، می‌گذارند تا که در آب به میزان‌کم بپزند. سپس آن ‌را کوبیده و در آخر به آن روغن حیوانی اضافه می‌کنند.
چند نکته:در فصل زمستان که دسترسی به زردآلوی تازه وجود ندارد،این غذا را با برگه‌ زردآلو (قیسی) تهیه می‌کنند. مصرف روغن در این غذا برخلاف نام آن، زیاد نیست.
نظر متخصصان تغذیه: این غذا چنانچه روغن مصرف‌شده در آن به مقدار پیشنهادی باشد، دارای محتوای انرژی پایینی است و حدود 30درصد از کل انرژی روزانه‌ یک فرد بزرگ‌سال را تامین می‌کند. زردآلو منبع غذایی مناسبی از پتاسیم می‌باشد. بنابراین در افراد مبتلا به پرفشاری خون مفید است. البته توصیه به مصرف این غذا زمانی‌است که‌میزان روغن استفاده شده در حد تعیین شده باشد.

دم‌پختک رب‌انار
منطقه طبخ غذا: پاوه، جوانرود
مواد تشکیل‌دهنده:
برنج: چهار پیمانه
رب‌انار: یک‌چهارم لیوان
گردو: هشت عدد
پیاز: سه عدد
نمک، روغن و زردچوبه: به مقدار مورد نیاز
روش پخت:پیاز را خلالی کرده و در روغن تفت می‌دهیم. زردچوبه، رب‌انار، گردو و آب را اضافه می‌کنیم تا جوش بیاید. سپس برنج و نمک را اضافه می‌کنیم. وقتی‌که آب آن تبخیر شد، می‌گذاریم تا دم بکشد. نظر متخصصان: انار به‌علت دارا بودن مقادیر فراوانی فلاونوئید (نوعی آنتی‌اکسیدان) تأثیر بسزایی در پیشگیری از سرطان دارد. خواص آنتی‌اکسیدان انار از ایجاد کلسترول بد پیشگیری می‌کند و احتمال حملات قلبی و سکته‌ مغزی را کاهش می‌دهد. گردو حاوی اسید غیراشباع امگا3 است و مصرف آن به پیشگیری از بیماری‌های قلبی عروقی کمک می‌کند.

یتیمچه:
منطقه طبخ غذا: کرمانشاه
مواد تشکیل‌دهنده:
بادمجان قلمی: 3عدد
گوجه‌فرنگی: 4عدد
پیاز: 1عدد
سیر: 2حبه
سیب‌زمینی: 2عدد
روغن 2تا3 قاشق غذاخوری
نمک، زردچوبه و فلفل: به میزان مورد نیاز
روش پخت: در قابلمه‌ای پیازها را در روغن تفت می‌دهیم و بادمجان‌ها را بعد از آبکش کردن و خرد کردن در قطعات متوسط به آن می‌افزاییم. بعد ازینکه بادمجان‌ها کمی نرم شد، گوجه‌فرنگی‌ها را پوست کنده و به‌صورت مکعبی خرد می‌کنیم. نمک، فلفل و زردچوبه را به مخلوط پیاز اضافه می‌کنیم. در قابلمه را گذاشته تا که مواد چند جوش بزند. سیب‌زمینی‌ها را هم بعد از تفت دادن با سیر به بادمجان اضافه می‌کنیم و اجازه می‌دهیم به مدت ده دقیقه دیگر بپزد.
چند نکته: توصیه می‌شود که بادمجان را به‌صورت تفت داده شده و یا آب‌پز استفاده کرده و از سرخ کردن آن بپرهیزید.
نظر متخصصان تغذیه: بادمجان حاوی اگزالات است. بنابراین افراد مبتلا به بیماری‌های کلیوی مانند سنگ‌های ادراری و نیز سنگ کیسه‌ صفرا باید در مصرف آن احتیاط کنند. میزان پتاسیم بالا و سدیم پایین موجود در بادمجان، سبب شد این ماده‌ غذایی در افراد مبتلا به پرفشاری خون منعی نداشته باشد. این غذا حدود 30 تا 15درصد انرژی مورد نیاز روزانه یک فرد بزرگ‌سال را تأمین می‌کند.

خورش کنگر
منطقه طبخ غذا: تمامی مناطق شهری و روستاهای استان کرمانشاه
مواد تشکیل‌دهنده:
گوشت گوساله: نیم‌کیلو
کنگر تفت د‌اده شده: سه‌پیمانه
نعناع و جعفری تفت داده شده: یک‌پیمانه
غوره: چهار قاشق غذاخوری
آبغوره: نصف لیوان
پیاز: یک عدد متوسط
روغن مایع: دو قاشق غذاخوری
نمک و زردچوبه: به میزان دلخواه
روش پخت: در ابتدا پس از شست‌وشوی گوشت، آن‌را در اندازه‌های خورشی مناسب قطعه‌قطعه کنید. پیاز را در مقدار کمی روغن تفت داده و سپس زردچوبه را به آن اضافه می‌کنیم. گوشت را اضافه کرده و به تفت می‌دهیم. با اضافه کردن آب، اجازه می‌دهیم تا گوشت پخته شود. در اواسط پخت گوشت، کنگر، نعناع و جعفری را اضافه می‌کنیم. در انتهای پخت خورش، غوره، رب‌گوجه‌فرنگی و آبغوره را به خورش اضافه خواهیم کرد. بگذارید خورش جا افتاده و پس از تعیین میزان نرمی بافت گیاهی کنگر، آنرا با پلو سرو کرده و میل‌کنید. چند نکته:برای جهت پخت کنگر، از کمترین میزان آب استفاده شود. زمان اضافه‌کردن کنگر برای پخت به جوان و یا پیر بودن ساقه‌های کنگر بستگی دارد. لزومی به سرخ‌کردن کنگر نیست و تفت‌دادن آن کافی است. چربی‌های قابل مشاهده در گوشت استفاده شده را تا حد امکان جدا کرده و دور بریزید. در صورت نگهداری این گیاه و نیز دیگر سبزیجات به‌صورت فریزری، تاکید می‌شود که در قبل از فریزکردن، کنگر را در مقدار کمی آب در حال جوش و برای سه تا چهار ثانیه قرار داده و خارج کنید. در برخی ازمناطق استان، مقداری لپه و به‌صورت سلیقه‌ای در ابتدای پخت اضافه می‌‌شود. نظر متخصصان تغذیه:کنگر منبع غذایی مناسبی از پتاسیم است که برای بیماران مبتلا به فشارخون بالا مناسب است. میزان فیبر بالای موجود در این غذا، آن‌را برای مبتلایان به یبوست، بیماران قلبی‌عروقی، پرفشاری خون و بالا بودن چربی‌های خون مناسب می‌سازد.

خورش خلال
منطقه طبخ غذا:تمامی مناطق شهری و روستایی استان کرمانشاه
مواد تشکیل دهنده
گوشت گوساله:800گرم
خلال بادام: 4 قاشق غذاخوری
روغن مایع:4 قاشق غذاخوری
لیمو عمانی:4عدد
پیاز:2عدد
فلفل، زردچوبه، دارچین و زعفران:به میزان مورد نیاز
روش پخت: گوشت را در اندازه‌های کمی بزرگتر از یک حبه قند خرد کرده و بعد از تفت دادن گوشت با پیاز، به آن آب را اضافه می‌کنیم تا با حرارت کم بجوشد.خلال بادام را می‌توانیم به دلخواه تفت داده و یا نداده و به گوشت اضافه می‌کنیم. یک ساعت قبل از سرو غذا رب‌گوجه را کمی تفت داده وبه خورش می‌افزاییم. سپس دارچین و زعفران آب کرده را اضافه می‌کنیم.کمی قبل از هنگام سرو کردن غذا ،زرشک سیاه را که تفت داده‌ایم (تفت دادن سبب جلوگیری از چسبیدن دانه‌ها به هم و نیز درخشندگی زرشکها در خورشت می‌شود) را به خورش اضافه می‌کنیم و همراه با برنج سفید سرو می‌کنیم.
چند نکته:زرشک سیاه یکی از گیاهان دارویی است که در طب سنتی ایران جایگاه ویژه‌ای از گذشته داشته و دارد بهبود طعم و کیفیت این خورش توصیه می‌شود که از خلال بادام درختی استفاده شود. قبل از طبخ ، چربی‌های قابل رویت گوشت جدا شود.
نظر متخصصان تغذیه:این غذا منبع خوبی از پروتئین، آهن، منگنز و ویتامین Eمی‌باشد. به علت بالا بودن میزان انرژی این غذا،به رعایت در میزان و تعداد دفعات مصرف آن در افراد چاق تاکید می‌شود. با مصرف این غذا حدود 80درصد انرژی مورد نیاز یک فرد بزرگسال تامین می‌شود. زرشک از جمله گیاهانی است که دارای خواص آنتی اکسیدانی خوبی است.

آش عباسعلی
منطقه طبخ غذا: تمامی مناطق شهری و روستایی استان کرمانشاه
مواد تشکیل‌دهنده
لوبیا سفید،جو و برنج نیم‌کوب و بلغور گندم:‌از هرکدام نیم پیمانه
عدس‌: دوسوم پیمانه
نخود: یک‌سوم پیمانه
پیازداغ:نیم‌پیمانه
گوشت ران گوسفند:سیصدگرم
روغن حیوانی:نیم‌پیمانه
نمک و فلفل و زرد چوبه و دارچین به میزان لازم
آب قلمه‌:به میزان مورد نیاز
روش پخت:گوشت گوسفند و پیاز را به همراه مقدار مناسبی از آب قلمه (حدود چهارلیوان آب) خوب بپزید. حبوبات را هم جداگانه بپزید. بعد از پخت ‌گوشت آن را خوب بکوبید تا له شود. سپس همه را با هم مخلوط کرده و به همراه نمک ، فلفل و زرد چوبه روی حرارت متوسط بگذارید و طی این مدت، مدام آش را بهم بزنید و وقتی دیدید آش کاملا جا افتاده و غلیظ شده، نیمی از روغن را داخل آش ریخته و زیر شعله را خاموش کنید. آش را با همان گرمی داخل ظرف‌های مورد نظرتان بریزید و با پیاز داغ و روغن باقی‌مانده و دارچین تزیین کنید.چند‌نکته:به جهت پیش‌گیری از ایجاد نفخ حبوبات مورد استفاده در طبخ آش را حداقل از شش الی هشت ساعت قبل خیسانده و آب آن را دور بریزید. توصیه می‌شود تا حد امکان چربی قابل رویت گوشت استفاده شده را جدا نمایید. در صورت استفاده از عصاره استخوان قلم، این غذا می‌تواند منبع خوبی از کلسیم نیز باشد.
نظر متخصصان تغذیه:این غذا به علت دارا بودن گوشت و حبوبات، از نظر پروتئین، روی، آهن، پتاسیم و ویتامینE غنی می‌باشد. بنابراین، مصرف آن در کودکان و نوجوانان در حال رشد مفید است. به علت استفاده از بلغور، این غذا منبع مناسبی از ویتامین‌های گروهB است. به جهت وجود حبوبات مختلف در این غذا که حاوی فیبر غذایی هستند، استفاده آن در افراد مبتلا به دیابت مفید است.

ملیسه یا زردآلو روغن
منطقه طبخ غذا: کرمانشاه، روانسر، جوانرود، ثلاث
مواد تشکیل‌دهنده
زردآلو: یک کیلو
روغن: یک قاشق غذاخوری
روش پخت:هسته‌ زردآلوهای کاملا رسیده و نرم شده را بعد از شستن جدا کرده، می‌گذارند تا که در آب به میزان‌کم بپزند. سپس آن ‌را کوبیده و در آخر به آن روغن حیوانی اضافه می‌کنند.
چند نکته:در فصل زمستان که دسترسی به زردآلوی تازه وجود ندارد،این غذا را با برگه‌ زردآلو (قیسی) تهیه می‌کنند. مصرف روغن در این غذا برخلاف نام آن، زیاد نیست.
نظر متخصصان تغذیه: این غذا چنانچه روغن مصرف‌شده در آن به مقدار پیشنهادی باشد، دارای محتوای انرژی پایینی است و حدود 30درصد از کل انرژی روزانه‌ یک فرد بزرگ‌سال را تامین می‌کند. زردآلو منبع غذایی مناسبی از پتاسیم می‌باشد. بنابراین در افراد مبتلا به پرفشاری خون مفید است. البته توصیه به مصرف این غذا زمانی‌است که‌میزان روغن استفاده شده در حد تعیین شده باشد.

دم‌پختک رب‌انار
منطقه طبخ غذا: پاوه، جوانرود
مواد تشکیل‌دهنده:
برنج: چهار پیمانه
رب‌انار: یک‌چهارم لیوان
گردو: هشت عدد
پیاز: سه عدد
نمک، روغن و زردچوبه: به مقدار مورد نیاز
روش پخت:پیاز را خلالی کرده و در روغن تفت می‌دهیم. زردچوبه، رب‌انار، گردو و آب را اضافه می‌کنیم تا جوش بیاید. سپس برنج و نمک را اضافه می‌کنیم. وقتی‌که آب آن تبخیر شد، می‌گذاریم تا دم بکشد. نظر متخصصان: انار به‌علت دارا بودن مقادیر فراوانی فلاونوئید (نوعی آنتی‌اکسیدان) تأثیر بسزایی در پیشگیری از سرطان دارد. خواص آنتی‌اکسیدان انار از ایجاد کلسترول بد پیشگیری می‌کند و احتمال حملات قلبی و سکته‌ مغزی را کاهش می‌دهد. گردو حاوی اسید غیراشباع امگا3 است و مصرف آن به پیشگیری از بیماری‌های قلبی عروقی کمک می‌کند.

یتیمچه:
منطقه طبخ غذا: کرمانشاه
مواد تشکیل‌دهنده:
بادمجان قلمی: 3عدد
گوجه‌فرنگی: 4عدد
پیاز: 1عدد
سیر: 2حبه
سیب‌زمینی: 2عدد
روغن 2تا3 قاشق غذاخوری
نمک، زردچوبه و فلفل: به میزان مورد نیاز
روش پخت: در قابلمه‌ای پیازها را در روغن تفت می‌دهیم و بادمجان‌ها را بعد از آبکش کردن و خرد کردن در قطعات متوسط به آن می‌افزاییم. بعد ازینکه بادمجان‌ها کمی نرم شد، گوجه‌فرنگی‌ها را پوست کنده و به‌صورت مکعبی خرد می‌کنیم. نمک، فلفل و زردچوبه را به مخلوط پیاز اضافه می‌کنیم. در قابلمه را گذاشته تا که مواد چند جوش بزند. سیب‌زمینی‌ها را هم بعد از تفت دادن با سیر به بادمجان اضافه می‌کنیم و اجازه می‌دهیم به مدت ده دقیقه دیگر بپزد.
چند نکته: توصیه می‌شود که بادمجان را به‌صورت تفت داده شده و یا آب‌پز استفاده کرده و از سرخ کردن آن بپرهیزید.
نظر متخصصان تغذیه: بادمجان حاوی اگزالات است. بنابراین افراد مبتلا به بیماری‌های کلیوی مانند سنگ‌های ادراری و نیز سنگ کیسه‌ صفرا باید در مصرف آن احتیاط کنند. میزان پتاسیم بالا و سدیم پایین موجود در بادمجان، سبب شد این ماده‌ غذایی در افراد مبتلا به پرفشاری خون منعی نداشته باشد. این غذا حدود 30 تا 15درصد انرژی مورد نیاز روزانه یک فرد بزرگ‌سال را تأمین می‌کند.

خورش کنگر
منطقه طبخ غذا: تمامی مناطق شهری و روستاهای استان کرمانشاه
مواد تشکیل‌دهنده:
گوشت گوساله: نیم‌کیلو
کنگر تفت د‌اده شده: سه‌پیمانه
نعناع و جعفری تفت داده شده: یک‌پیمانه
غوره: چهار قاشق غذاخوری
آبغوره: نصف لیوان
پیاز: یک عدد متوسط
روغن مایع: دو قاشق غذاخوری
نمک و زردچوبه: به میزان دلخواه
روش پخت: در ابتدا پس از شست‌وشوی گوشت، آن‌را در اندازه‌های خورشی مناسب قطعه‌قطعه کنید. پیاز را در مقدار کمی روغن تفت داده و سپس زردچوبه را به آن اضافه می‌کنیم. گوشت را اضافه کرده و به تفت می‌دهیم. با اضافه کردن آب، اجازه می‌دهیم تا گوشت پخته شود. در اواسط پخت گوشت، کنگر، نعناع و جعفری را اضافه می‌کنیم. در انتهای پخت خورش، غوره، رب‌گوجه‌فرنگی و آبغوره را به خورش اضافه خواهیم کرد. بگذارید خورش جا افتاده و پس از تعیین میزان نرمی بافت گیاهی کنگر، آنرا با پلو سرو کرده و میل‌کنید. چند نکته:برای جهت پخت کنگر، از کمترین میزان آب استفاده شود. زمان اضافه‌کردن کنگر برای پخت به جوان و یا پیر بودن ساقه‌های کنگر بستگی دارد. لزومی به سرخ‌کردن کنگر نیست و تفت‌دادن آن کافی است. چربی‌های قابل مشاهده در گوشت استفاده شده را تا حد امکان جدا کرده و دور بریزید. در صورت نگهداری این گیاه و نیز دیگر سبزیجات به‌صورت فریزری، تاکید می‌شود که در قبل از فریزکردن، کنگر را در مقدار کمی آب در حال جوش و برای سه تا چهار ثانیه قرار داده و خارج کنید. در برخی ازمناطق استان، مقداری لپه و به‌صورت سلیقه‌ای در ابتدای پخت اضافه می‌‌شود. نظر متخصصان تغذیه:کنگر منبع غذایی مناسبی از پتاسیم است که برای بیماران مبتلا به فشارخون بالا مناسب است. میزان فیبر بالای موجود در این غذا، آن‌را برای مبتلایان به یبوست، بیماران قلبی‌عروقی، پرفشاری خون و بالا بودن چربی‌های خون مناسب می‌سازد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.