|

بیژن کامکار از موسیقی کردی می‌گوید:

سازهایی که بست نشستند سازهایی که کوچ کردند

سارا نوری

حدود یک ماه از اجرای بیژن کامکار با گروه«بامداد» در تالار انتظار می‌گذشت كنسرتي كه با استقبال مردم كرمانشاه همراه بود.بيژن كامكار بعد از آن اجرا گفت: عكس‌العمل تماشاچيان در كرمانشاه باعث شد احساس موفقيت كنم‌.صبح یک روز زمستانی با بیژن کامکار به گفت‌وگو نشستیم. مصاحبه با چرخش تسبیح آبی رنگی پیش‌می‌رفت که مدام در دست چپ او پیچ و تاب می‌خورد. دستی که از سنگینی سال‌های دراز نواختن دف‌پینه بسته بود..

سالهاست كه دف می‌نوازید. دف ساز تخصصی شماست نحوه ساخت این ساز را در حال حاضر چگونه ارزیابی می‌کنید؟
در حال حاضر با حجم زیاد تقاضایی که وجود دارد کیفیت این ساز رشده پیدا کرده‌است .از نظر ساختمانی و کمی خیلی ساز دف فرق کرده‌است . ولی از نظر کوالیته امکاناتی که در قدیم بود الان نیست .مثلا «نقه»که همان دف با پوسته‌ ماهی آزاد است که به علل زیست محیطی و ممنوعیت صید قطع شده و دیگر تولید نمی‌شود.در قدیم اعتقاد داشتند پوستي كه برای ساخت دف استفاده مي‌شود، باید حتما از پوست گوسفند قربانی باشد. دلیل‌اش این بود که در قدیم معمولا گوسفند‌های پروار و به نهایت رشد رسیده را قربانی می‌کرده‌اند و پوست چنین گوسفندانی مسلما کوالیته بسیار بهتری داشته و دارد .اما از نظر «کمه»یا همان کمان چوبی دف و با توجه به افزایش نوازندگان و تقاضا برای این ساز که باعث انتقال ایده به سازندگان دف و تبادل فکری بین آنها می‌شود باعث گردیده در این زمینه نیز نسبت به گذشته ساز دف رشد داشته باشد.یکی از مشکلات عجیبی که دف داشت این بود که صفحه پوستی دف که خیلی وسیع بود در اثر کوچکترین تغییر درجه حرارت از گرما به سرما یا برعکس تغییر پیدا می‌کرد و کوک کاملا از بین می‌رفت و پوست‌ساز می‌افتاد و شل می‌شد.اما آمدن پوست‌های سانتتیکی که بنده همه آنها را نمی‌پسندم - پوست‌هایی از شرکت‌هایی مانند «رمو» یا پوست‌های سانتتیکی که از امریکا وارد کرده‌اند - باعث شده این مشکل ساز دف حل شود.البته این مسئله در ساز دف هنوز جای کار کردن دارد و آنچه در فکر خود بنده هست هنوز ابجاد نشده چرا که من پوست‌هایی را می‌خواهم که در امریکا تولید می‌شد.این شرکت توانایی این را دارد که طبق سفارش شما پوستی شبیه پوست گوسفند اما با قابلیت‌های بیشتر را تولید کند.در آن کشورها از این نوع پوست برای سازهای کوبه‌ای کوچک مانند‌:تام‌تام‌های افریقایی استفاده می‌کنند وقتی من ساز دف را با آن‌ها نشان دادم گفتند شما باید سفارش دهید که قیمت ان برای هر دف حدود 3 هزار دلار بودو من فکر می‌کنم که این کار یک حمایت دولتی می‌خواهد .چرا که که قیمت پوست برای هر دف حدود 10میلیون تومان برآورد می‌شد و تولید پوست‌های سانتتیکی نویدی است برای ساز دف و هر ساز کوبه‌ای دیگرخیلی ها تلاش‌های بسیاری برای ساخت دف کوکی کرده‌اند ولی سیستم کوک باعث سنگینی ساز دف می‌شود و سنگینی برای کسانی که دستشان آسیب دیده مثل من و بانوان بسیار آزار دهنده است .
پیشنهاد شما به سازنده‌های دف چیست ؟
از نظر من سازنده ها باید به سبکی ساز توجه داشته باشند البته نه انقدر سبک که ساز را باد ببردو نه آنقدر سنگین که به دست آسیب برساند. با سرعتی که در تکنولوژی وجود داردو شوق و شور سازنده‌های دف در آینده نزدیک ما می‌توانیم اینکار را انجام دهیم .
خاستگاه دف در کدام منطقه کردستان است ؟
هیچکدام از سازها منبع و مبدا مشخصی ندارند. اینکه بگوییم در چه روزی و در چه شهری این ساز به‌وجود آمده کاملا اشتباه است .ساز کوبه‌ای به شکل دف که دایره است در تمام دنیا وجود دارد‌. اما در تاریخ ایران دف در موسیقی ایرانی وجود داشته است و تمام نشانه‌های آن در سنگ نوشته‌ها و نقاشی‌ها و اشعار وجود دارد‌. اما بعد از اعراب به ایران سازها می‌روند و جایی بست می‌نشینند .کمانچه به مراسم آئینی لرها ،تنبور به مراسم آیینی ‌یارستانی‌ها و دف و نی نیز وارد خانقاه دراویش قادری می شوند . البته خیلی از سازها بست نمی‌نشینند و فرار می‌کنند مثلا چنگ که به روسیه می‌رود.عود چون صدای بمی داشت به عربستان رفت. این در حالی است که مخترع دف دراویش قادری نبودند بلکه دف وارد خانقاه آنها شد و در حدود 35سال پیش «من ...منه کله گنده»این ساز رو با یاری محمدرضا لطفی وارد موسیقی ایرانی کردم این در حالی است که اگر خودم می‌خواستم چنین کاری را انجام دهم سالها به طول می‌انجامید اما با حضور محمدرضا لطفی که شوهر خواهر بنده بودند ره صد ساله را یک شبه رفتم و توانستم صدای ساز دف را در کنار خسرو آواز ایران شجریان و دیگر بزرگان به گوش جهانیان برسانم .من جزو عاقبت به‌خیر‌ترین نوازندگان موسیقی هستم چرا که وقتی ساز دف را به دست گرفتم امید داشتم روزی هزاران نفر دف بنوازند. امروز آرزويم برآورده شده است و این برای من باعث افتخار و خوشحالی است .البته می‌دانید که از نظر کمی موسیقی رشد بسیاری داشته‌است و این رشد مختص به ساز دف نیست .یادم می‌آید زمانی که محمدرضا لطفی می‌خواستند گروه شیدا را تشکیل دهند تمام تهران را برای پیدا کردن یک عود نواز زیر و رو کرد و در پایان یک نوازنده که ساز اصلی آن ویولن بود را انتخاب و از وی خواست برای اجرای پیش در آمد با عود بنوازد.اما حالا در شهر تهران تعداد عود نوازان و سایر نوازندگان حرفه‌ای بسیار زیاد است .اما چیزی که بسیار مشهود است ساز دف است .من به تازگی در تهران به اجرای کنسرتی پرداختم که حدود 200 نوازنده دف داشت نوازندگان این گروه از 5ساله تا 65 ساله بودند.
از نظر شما در حال حاضر در کرمانشاه چه کسانی سرآمد دف نوازی هستند؟
ببینیند من نمی‌توانم بین اشخاص فرق بگذارم از نظر من هر کس رنگ و بو و احساس خاص خود را دارد‌.از نظر من فرق گذاشتن بین احساسات جرم است .هروقت از من برای داوری در فستیوال و مسابقات دعوت می‌کنند ؛نمی‌روم و اگر روزی مرا در چنین شرایط دیدید بدانید که ابتدا به من گفته‌اند «مسترکلاس» تشکیل می‌شود ،بعد از دو هفته گفته اند بزرگداشت خود شماست و در نهایت برای داوری مرا دعوت کرده و مرا گول زده‌اند من داوری کردن را دوست ندارم شما فکر کنید 10نوازنده با احساس و قدرت در مقابل شما قرار می‌گیرند .شما چطور می توانید بگویید که 9نفر خوب نیستند و یک نفر برنده‌است‌.از نظر من علاوه بر شناخت و دانش برای داوری مقداری چاشنی بی رحمی لازم است‌. اما اگر از من بپرسید 4نفر از دف نوازان حرفه‌ای را نام ببرید آنهایی که موزیسین هستند را نام می‌برم کسانی که تحصیلات موسیقی دارند به نوازندگان ایده و ذوق می‌دهند و باعث رشد و تکامل نوازندگان می‌شوند .متاسفانه نمی‌دانم چرا این باور را در ذهن نوازندگان سازهای کوبه‌ای جای‌داده‌اند که لازم نیست شما موسیقی دستگاهی ایران را بشناسید .برعکس از نظر من نوازنده باید با موسیقی دستگاهی آشنا باشد. در نگاه من یکی از ابر نوازندگان دف در ایران ناصر فرهنگ‌فر است‌. ایشان تمام دستگا‌ه‌های موسیقی را می‌شناخت و گاهی محمدرضا لطفی صحت پیش درآمد ها را از ایشان می‌پرسید.
در گذشته در سنندج و در منطقه «موچش» چند تن از دف‌نوازان خبره در آن‌جا ساکن بودند در حال حاضر بهترین سازنده‌های دف در ایران چه کسانی و در چه مناطقی هستند؟
از آنجایی که درست‌کردن ساز دف یک عمل فیزیکی است اما در ساخت آن حس و عاطفه و معرفت و سنت تاثیرگذار است.از آنجایی که دف ایران‌گیر شده و به زودی جهان‌گیر هم خواهد شد در تمام ایران ساخت دف انجام می‌شود.الان در تهران شاید بیست سازنده دف داشته باشیم اما هنوز قلق ساز دف دست مردم کردستان است. اگر بهترین سازنده‌ها در سراسر جهان هم بتوانند ساز دف را به خوبی بسازند بازهم منبع الهام آنها کردستان خواهد بود.
پدر شما (حسن کامکار) تلاش زیادی برای تربیت نسل تازه‌‌ای از هنرمندان موسیقی کردی انجام داد. خانواده شما چقدر توانسته در اشاعه موسیقی فولکلورکردی در ایران و جهان موثر باشد ؟
تاثیر موسیقی مقامی و فولکلورنه فقط کردی بر موسیقی دستگاهی ایران وجود دارداگر گوشه‌های موسیقی دستگاهی را ببینید می‌توانید به تاثیری که موسیقی فولکلور بر موسیقی دستگاهی داشته پی ببرید . من خودشیفته نیستم. این یک واقعیت است که سرویس فکری را خود مردم به ما انتقال می‌دهند. من دارم حرف مردم را برای شما بازگو می‌کنم در سال‌های پیش در سایر مناطق حتی کسی نمی‌دانست که کردستانی وجود دارد یا نه ؟ اما اکنون می‌بینید همان آدم‌ها دارند دف می‌نوازند و با موسیقی کردی کاملا آشنا هستند .ساز دف که در کنج خانقاه قادری بود اکنون به تمام ایران رسیده و بوسیله مردم نواخته می‌شود و شاید در آینده نه چندان دور در جهان نیز این اتفاق بیفتد .دف می‌تواند در انواع مختلف موسیقی مانند پاپ‌، ارکستر سمفونیک وگروه موسیقی ایرانی وارد شود.کاری که خود من انجام داده‌ام‌. من به‌خاطر7برادر دلاورم و تاثیری که آنها در شناساندن موسیقی کردی داشته‌اند صحبت می‌کنم‌. البته با احترام به کسانی که آنها نیز بسیار تلاش کرده اند مانند برادران یوسف زمانی عبد صمدی‌، استاد مجتبی میرزاده‌ عزیز،خالقی نازنین،حسن زیرک و کسانی که اکنون نامشان در خاطرم نیست.آن‌ها تلاش بسیاری برای معرفی موسیقی کردی داشتند اما در ابتدای انقلاب این شانس نصیب خانواده ما شد که بتوانیم موسیقی کردی را در سطح وسیعی به ایرانیان و مردم جهان ارائه دهیم و خوشبختانه در این امر بسیار موفق بوده‌ایم .
این سوالی بود که من دوست داشتم ازبرادرتان هوشنگ بپرسم‌. از آنجایی که ساز تنبور‌سازی کردی است چرا در گروه موسیقی شما در میان سازها تنبور وجود ندارد؟
خب خیلی از سازها هم در گروه ما وجود ندارد مانند نی
اما تنبور یک ساز اصیل کردی است
ببینید اگر به اقلیم نگاه کنیم تنبور مربوط به کرمانشاه می‌شود‌. همانطور که دف مربوط به کردستان است و اصالتا مربوط به خانقاه قادری است .
خب همه ما کرد هستیم کرمانشاه و سنندج ندارد.
نه‌،مثلا به ما می‌گویند چرا هورامی نمی‌خوانید ؟اما من اگر بخواهم «هوره هورامی» بخوانم باید 10سال آموزش ببینم تا بتوانم از پس این کار برآیم. این در‌حالی است که بعد گذشت 10سال من هیچوقت نمی‌توانم مانند کسانی که سالها در این زمینه تلاش کرده‌اند بخوانم .برای اینکه این کار علاوه بر دانش احتیاج به لهجه دارد .من باید در اورامان زندگی کنم تا بتوانم این کار را انجام دهم .برای تنبور هم همین اتفاق افتاده پدر ما در موزیک نظام با موسیقی آشنا شد و با ترومپت شروع کرد .می‌دانید در نظام دو نوع موسیقی وجود دارد یکی موسیقی که سر صبح اجرا می‌شد و دیگری موسیقی بود که در باشگاه افسران نواخته می‌شد‌. به‌خاطر همین پدرم علاوه بر ترومپت به نواختن ویولن پرداخت و همین امر باعث شد پدرم نواختن بیشتر سازها را بلد باشد .اگر پدر ما در آن زمان به ما تنبور یا می‌داد الان تنبور در گروه ما وجود داشت .مثل کیخسرو ناظری که در آن زمان کارشناس موسیقی در کرمانشاه بود و اکنون خانواده او در نواختن ساز تنبور بسیار حرفه‌ای هستند .در آن زمان پدر من کارشناس موسیقی کردستان بود. ویولن ،سنتور و تار را می‌نواخت و به این علت ما به سمت نواختن این سازها کشاند.

حدود یک ماه از اجرای بیژن کامکار با گروه«بامداد» در تالار انتظار می‌گذشت كنسرتي كه با استقبال مردم كرمانشاه همراه بود.بيژن كامكار بعد از آن اجرا گفت: عكس‌العمل تماشاچيان در كرمانشاه باعث شد احساس موفقيت كنم‌.صبح یک روز زمستانی با بیژن کامکار به گفت‌وگو نشستیم. مصاحبه با چرخش تسبیح آبی رنگی پیش‌می‌رفت که مدام در دست چپ او پیچ و تاب می‌خورد. دستی که از سنگینی سال‌های دراز نواختن دف‌پینه بسته بود..

سالهاست كه دف می‌نوازید. دف ساز تخصصی شماست نحوه ساخت این ساز را در حال حاضر چگونه ارزیابی می‌کنید؟
در حال حاضر با حجم زیاد تقاضایی که وجود دارد کیفیت این ساز رشده پیدا کرده‌است .از نظر ساختمانی و کمی خیلی ساز دف فرق کرده‌است . ولی از نظر کوالیته امکاناتی که در قدیم بود الان نیست .مثلا «نقه»که همان دف با پوسته‌ ماهی آزاد است که به علل زیست محیطی و ممنوعیت صید قطع شده و دیگر تولید نمی‌شود.در قدیم اعتقاد داشتند پوستي كه برای ساخت دف استفاده مي‌شود، باید حتما از پوست گوسفند قربانی باشد. دلیل‌اش این بود که در قدیم معمولا گوسفند‌های پروار و به نهایت رشد رسیده را قربانی می‌کرده‌اند و پوست چنین گوسفندانی مسلما کوالیته بسیار بهتری داشته و دارد .اما از نظر «کمه»یا همان کمان چوبی دف و با توجه به افزایش نوازندگان و تقاضا برای این ساز که باعث انتقال ایده به سازندگان دف و تبادل فکری بین آنها می‌شود باعث گردیده در این زمینه نیز نسبت به گذشته ساز دف رشد داشته باشد.یکی از مشکلات عجیبی که دف داشت این بود که صفحه پوستی دف که خیلی وسیع بود در اثر کوچکترین تغییر درجه حرارت از گرما به سرما یا برعکس تغییر پیدا می‌کرد و کوک کاملا از بین می‌رفت و پوست‌ساز می‌افتاد و شل می‌شد.اما آمدن پوست‌های سانتتیکی که بنده همه آنها را نمی‌پسندم - پوست‌هایی از شرکت‌هایی مانند «رمو» یا پوست‌های سانتتیکی که از امریکا وارد کرده‌اند - باعث شده این مشکل ساز دف حل شود.البته این مسئله در ساز دف هنوز جای کار کردن دارد و آنچه در فکر خود بنده هست هنوز ابجاد نشده چرا که من پوست‌هایی را می‌خواهم که در امریکا تولید می‌شد.این شرکت توانایی این را دارد که طبق سفارش شما پوستی شبیه پوست گوسفند اما با قابلیت‌های بیشتر را تولید کند.در آن کشورها از این نوع پوست برای سازهای کوبه‌ای کوچک مانند‌:تام‌تام‌های افریقایی استفاده می‌کنند وقتی من ساز دف را با آن‌ها نشان دادم گفتند شما باید سفارش دهید که قیمت ان برای هر دف حدود 3 هزار دلار بودو من فکر می‌کنم که این کار یک حمایت دولتی می‌خواهد .چرا که که قیمت پوست برای هر دف حدود 10میلیون تومان برآورد می‌شد و تولید پوست‌های سانتتیکی نویدی است برای ساز دف و هر ساز کوبه‌ای دیگرخیلی ها تلاش‌های بسیاری برای ساخت دف کوکی کرده‌اند ولی سیستم کوک باعث سنگینی ساز دف می‌شود و سنگینی برای کسانی که دستشان آسیب دیده مثل من و بانوان بسیار آزار دهنده است .
پیشنهاد شما به سازنده‌های دف چیست ؟
از نظر من سازنده ها باید به سبکی ساز توجه داشته باشند البته نه انقدر سبک که ساز را باد ببردو نه آنقدر سنگین که به دست آسیب برساند. با سرعتی که در تکنولوژی وجود داردو شوق و شور سازنده‌های دف در آینده نزدیک ما می‌توانیم اینکار را انجام دهیم .
خاستگاه دف در کدام منطقه کردستان است ؟
هیچکدام از سازها منبع و مبدا مشخصی ندارند. اینکه بگوییم در چه روزی و در چه شهری این ساز به‌وجود آمده کاملا اشتباه است .ساز کوبه‌ای به شکل دف که دایره است در تمام دنیا وجود دارد‌. اما در تاریخ ایران دف در موسیقی ایرانی وجود داشته است و تمام نشانه‌های آن در سنگ نوشته‌ها و نقاشی‌ها و اشعار وجود دارد‌. اما بعد از اعراب به ایران سازها می‌روند و جایی بست می‌نشینند .کمانچه به مراسم آئینی لرها ،تنبور به مراسم آیینی ‌یارستانی‌ها و دف و نی نیز وارد خانقاه دراویش قادری می شوند . البته خیلی از سازها بست نمی‌نشینند و فرار می‌کنند مثلا چنگ که به روسیه می‌رود.عود چون صدای بمی داشت به عربستان رفت. این در حالی است که مخترع دف دراویش قادری نبودند بلکه دف وارد خانقاه آنها شد و در حدود 35سال پیش «من ...منه کله گنده»این ساز رو با یاری محمدرضا لطفی وارد موسیقی ایرانی کردم این در حالی است که اگر خودم می‌خواستم چنین کاری را انجام دهم سالها به طول می‌انجامید اما با حضور محمدرضا لطفی که شوهر خواهر بنده بودند ره صد ساله را یک شبه رفتم و توانستم صدای ساز دف را در کنار خسرو آواز ایران شجریان و دیگر بزرگان به گوش جهانیان برسانم .من جزو عاقبت به‌خیر‌ترین نوازندگان موسیقی هستم چرا که وقتی ساز دف را به دست گرفتم امید داشتم روزی هزاران نفر دف بنوازند. امروز آرزويم برآورده شده است و این برای من باعث افتخار و خوشحالی است .البته می‌دانید که از نظر کمی موسیقی رشد بسیاری داشته‌است و این رشد مختص به ساز دف نیست .یادم می‌آید زمانی که محمدرضا لطفی می‌خواستند گروه شیدا را تشکیل دهند تمام تهران را برای پیدا کردن یک عود نواز زیر و رو کرد و در پایان یک نوازنده که ساز اصلی آن ویولن بود را انتخاب و از وی خواست برای اجرای پیش در آمد با عود بنوازد.اما حالا در شهر تهران تعداد عود نوازان و سایر نوازندگان حرفه‌ای بسیار زیاد است .اما چیزی که بسیار مشهود است ساز دف است .من به تازگی در تهران به اجرای کنسرتی پرداختم که حدود 200 نوازنده دف داشت نوازندگان این گروه از 5ساله تا 65 ساله بودند.
از نظر شما در حال حاضر در کرمانشاه چه کسانی سرآمد دف نوازی هستند؟
ببینیند من نمی‌توانم بین اشخاص فرق بگذارم از نظر من هر کس رنگ و بو و احساس خاص خود را دارد‌.از نظر من فرق گذاشتن بین احساسات جرم است .هروقت از من برای داوری در فستیوال و مسابقات دعوت می‌کنند ؛نمی‌روم و اگر روزی مرا در چنین شرایط دیدید بدانید که ابتدا به من گفته‌اند «مسترکلاس» تشکیل می‌شود ،بعد از دو هفته گفته اند بزرگداشت خود شماست و در نهایت برای داوری مرا دعوت کرده و مرا گول زده‌اند من داوری کردن را دوست ندارم شما فکر کنید 10نوازنده با احساس و قدرت در مقابل شما قرار می‌گیرند .شما چطور می توانید بگویید که 9نفر خوب نیستند و یک نفر برنده‌است‌.از نظر من علاوه بر شناخت و دانش برای داوری مقداری چاشنی بی رحمی لازم است‌. اما اگر از من بپرسید 4نفر از دف نوازان حرفه‌ای را نام ببرید آنهایی که موزیسین هستند را نام می‌برم کسانی که تحصیلات موسیقی دارند به نوازندگان ایده و ذوق می‌دهند و باعث رشد و تکامل نوازندگان می‌شوند .متاسفانه نمی‌دانم چرا این باور را در ذهن نوازندگان سازهای کوبه‌ای جای‌داده‌اند که لازم نیست شما موسیقی دستگاهی ایران را بشناسید .برعکس از نظر من نوازنده باید با موسیقی دستگاهی آشنا باشد. در نگاه من یکی از ابر نوازندگان دف در ایران ناصر فرهنگ‌فر است‌. ایشان تمام دستگا‌ه‌های موسیقی را می‌شناخت و گاهی محمدرضا لطفی صحت پیش درآمد ها را از ایشان می‌پرسید.
در گذشته در سنندج و در منطقه «موچش» چند تن از دف‌نوازان خبره در آن‌جا ساکن بودند در حال حاضر بهترین سازنده‌های دف در ایران چه کسانی و در چه مناطقی هستند؟
از آنجایی که درست‌کردن ساز دف یک عمل فیزیکی است اما در ساخت آن حس و عاطفه و معرفت و سنت تاثیرگذار است.از آنجایی که دف ایران‌گیر شده و به زودی جهان‌گیر هم خواهد شد در تمام ایران ساخت دف انجام می‌شود.الان در تهران شاید بیست سازنده دف داشته باشیم اما هنوز قلق ساز دف دست مردم کردستان است. اگر بهترین سازنده‌ها در سراسر جهان هم بتوانند ساز دف را به خوبی بسازند بازهم منبع الهام آنها کردستان خواهد بود.
پدر شما (حسن کامکار) تلاش زیادی برای تربیت نسل تازه‌‌ای از هنرمندان موسیقی کردی انجام داد. خانواده شما چقدر توانسته در اشاعه موسیقی فولکلورکردی در ایران و جهان موثر باشد ؟
تاثیر موسیقی مقامی و فولکلورنه فقط کردی بر موسیقی دستگاهی ایران وجود دارداگر گوشه‌های موسیقی دستگاهی را ببینید می‌توانید به تاثیری که موسیقی فولکلور بر موسیقی دستگاهی داشته پی ببرید . من خودشیفته نیستم. این یک واقعیت است که سرویس فکری را خود مردم به ما انتقال می‌دهند. من دارم حرف مردم را برای شما بازگو می‌کنم در سال‌های پیش در سایر مناطق حتی کسی نمی‌دانست که کردستانی وجود دارد یا نه ؟ اما اکنون می‌بینید همان آدم‌ها دارند دف می‌نوازند و با موسیقی کردی کاملا آشنا هستند .ساز دف که در کنج خانقاه قادری بود اکنون به تمام ایران رسیده و بوسیله مردم نواخته می‌شود و شاید در آینده نه چندان دور در جهان نیز این اتفاق بیفتد .دف می‌تواند در انواع مختلف موسیقی مانند پاپ‌، ارکستر سمفونیک وگروه موسیقی ایرانی وارد شود.کاری که خود من انجام داده‌ام‌. من به‌خاطر7برادر دلاورم و تاثیری که آنها در شناساندن موسیقی کردی داشته‌اند صحبت می‌کنم‌. البته با احترام به کسانی که آنها نیز بسیار تلاش کرده اند مانند برادران یوسف زمانی عبد صمدی‌، استاد مجتبی میرزاده‌ عزیز،خالقی نازنین،حسن زیرک و کسانی که اکنون نامشان در خاطرم نیست.آن‌ها تلاش بسیاری برای معرفی موسیقی کردی داشتند اما در ابتدای انقلاب این شانس نصیب خانواده ما شد که بتوانیم موسیقی کردی را در سطح وسیعی به ایرانیان و مردم جهان ارائه دهیم و خوشبختانه در این امر بسیار موفق بوده‌ایم .
این سوالی بود که من دوست داشتم ازبرادرتان هوشنگ بپرسم‌. از آنجایی که ساز تنبور‌سازی کردی است چرا در گروه موسیقی شما در میان سازها تنبور وجود ندارد؟
خب خیلی از سازها هم در گروه ما وجود ندارد مانند نی
اما تنبور یک ساز اصیل کردی است
ببینید اگر به اقلیم نگاه کنیم تنبور مربوط به کرمانشاه می‌شود‌. همانطور که دف مربوط به کردستان است و اصالتا مربوط به خانقاه قادری است .
خب همه ما کرد هستیم کرمانشاه و سنندج ندارد.
نه‌،مثلا به ما می‌گویند چرا هورامی نمی‌خوانید ؟اما من اگر بخواهم «هوره هورامی» بخوانم باید 10سال آموزش ببینم تا بتوانم از پس این کار برآیم. این در‌حالی است که بعد گذشت 10سال من هیچوقت نمی‌توانم مانند کسانی که سالها در این زمینه تلاش کرده‌اند بخوانم .برای اینکه این کار علاوه بر دانش احتیاج به لهجه دارد .من باید در اورامان زندگی کنم تا بتوانم این کار را انجام دهم .برای تنبور هم همین اتفاق افتاده پدر ما در موزیک نظام با موسیقی آشنا شد و با ترومپت شروع کرد .می‌دانید در نظام دو نوع موسیقی وجود دارد یکی موسیقی که سر صبح اجرا می‌شد و دیگری موسیقی بود که در باشگاه افسران نواخته می‌شد‌. به‌خاطر همین پدرم علاوه بر ترومپت به نواختن ویولن پرداخت و همین امر باعث شد پدرم نواختن بیشتر سازها را بلد باشد .اگر پدر ما در آن زمان به ما تنبور یا می‌داد الان تنبور در گروه ما وجود داشت .مثل کیخسرو ناظری که در آن زمان کارشناس موسیقی در کرمانشاه بود و اکنون خانواده او در نواختن ساز تنبور بسیار حرفه‌ای هستند .در آن زمان پدر من کارشناس موسیقی کردستان بود. ویولن ،سنتور و تار را می‌نواخت و به این علت ما به سمت نواختن این سازها کشاند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.