|

خیز فوتبال افغانستان

رسول مجیدی . روزنامه‌نگار و مجری شبکه تلویزیونی ورزش

«تنها تفریح مجاز بازی فوتبال بود اما آن‌هم با بوی خون همراه بود.» این جمله را هرگز فراموش نمی‌کنم. بعد از شکست طالبان در سال۲۰۱۱ در جایی خوانده بودم، در وصف دوران سیاه حکومت طالبان بر افغانستان. فردی که این جمله را نقل می‌کرد در توضیحش گفته بود: «زمانی که ما برای فوتبال به استادیوم می‌رفتیم، قبل از این که فوتبال شروع شود، در آنجا یا دست قطع می‌شد یا پا یا کسی به وسیله کلاشینکف اعدام می‌شد و دوباره میدان را می‌شستند و فوتبال با بوی خون همراه می‌شد.» درواقع فوتبال از معدود رشته‌های ورزشی بود که حتی در زمان حکومت طالبان نیز ممنوع اعلام نشد. تنها محدودیتی که برای این رشته ایجاد شده بود، این بود که نباید بازیکنان با شورت به زمین بروند و بدن آنها باید به‌صورت کامل پوشیده باشد. البته «کیت کلارک»، خبرنگار بی‌بی‌سی در کابل در فاصله سال‌های 1999 تا 2002 میلادی اشاره می‌کند که طالبان برای مدت کوتاهی برگزاری مسابقات فوتبال را هم ممنوع کرده بودند اما بالاخره در سال۲۰۰۰ انجام این بازی دوست‌داشتنی را آزاد کردند. او می‌گوید: «در آگوست سال2000 میلادی پس از چندماه پرتنش، برگزاری مسابقات فوتبال بار دیگر آغاز شد. باشگاه‌های آن‌زمان آماتور بودند. فوتبال یکی از معدود سرگرمی‌های افغان‌ها بود. بااین‌حال طالبان قوانین محدودکننده‌ای برای برگزاری مسابقات فوتبال وضع کرده بودند از جمله آن که در زمان اقامه نماز و پخش اذان بازی متوقف می‌شد.» حالا اما شرایط فرق کرده است. تبلیغات رسانه‌ها می‌گوید زندگی در افغانستان راحت‌تر شده است. حداقل از دور و در تهران که اینگونه به‌نظر می‌رسد. به‌ویژه برای ما طرفداران فوتبال که در تمام دنیا با زبان مشترکی صحبت می‌کنیم. فوتبال افغانستان در سال‌های گذشته به‌طرز قابل‌توجهی پیشرفت کرده است. البته آنها هنوز بر قله فوتبال آسیا ننشسته‌اند و حتی بعید است در چندسال آینده هم به این منطقه برسند اما حرکت را آغاز کرده‌اند.
تیم ملی افغانستان گرچه به‌دلیل مشکلات بنیادینی چون نداشتن زیرساخت لازم نمی‌تواند آن‌طور که باید و شاید خود را آماده مسابقات کند اما بالاخره بعد از حدود ۱۰سال تلاش، توانست تابستان سال گذشته از شکست پلی به سمت پیروزی بزند. آنها در هشتمین دوره رقابت‌های فوتبال جنوب‌آسیا که اواخر تابستان۲۰۱۳ در نپال برگزار می‌شد، موفق شدند بالاخره طلسم را بشکنند و حتی به مدافع عنوان قهرمانی یعنی هند هم نبازند. افغانستان که در دور گروهی تیم‌هایی همچون بوتان و سریلانکا را شکست داده بود، در مرحله نیمه‌نهایی از سد نپال میزبان نیز گذشت. آنها در فینال با دوگل از سد هندوستان گذشتند و برای اولین‌بار در تاریخ ۹۰ساله فوتبالشان قهرمان شدند، آن‌هم در چه روزی؟ ۱۱سپتامبر! جالب اینجاست که حرکت شتابان فوتبال افغانستان تنها به حضور درخشان آقایان در مسابقات «چلنج‌کاپ» محدود نمانده است. این‌روزها سایت‌های اینترنتی فارسی پر است از اطلاعات و عکس‌هایی در رابطه با تیم‌ملی فوتبال بانوان افغانستان. توجه رسانه‌ها به این تیم شاید به‌خاطر گذشته حزن‌انگیز زنان افغانستان در دوران حکومت طالبان باشد. حکومتی که فردای تصرف کابل، دستور داد زنان کارمند در خانه بنشینند و دیگر سرکار نروند. همان حکومتی که چندروز بعد فرمان تعطیلی مکتب‌خانه‌های دخترانه را صادر کرد و همان چیزهایی که شما بهتر از من می‌دانید. حالا اما شرایط فرق کرده است. زنان افغان نه‌تنها به مکتب‌خانه و دانشگاه می‌روند، بلکه به صورت حرفه‌ای ورزش هم می‌کنند. تابویی که تا چندسال پیش شکستنی‌ به‌نظر نمی‌‌رسید حالا واقعیتی شیرین است. به نظر می‌رسد فیفا هم از این پیشرفت فوتبال افغانستان خوشحال است. آنها حتی مبلغ قابل‌توجهی هم در اختیار مسوولان فوتبال افغانستان قرار داده‌اند تا زیرساخت‌هایشان را بهبود بخشند. فوتبال افغانستان البته پیوند جالبی هم با فوتبال ایران دارد. با اینکه در تهران و بین برخی خبرنگاران ورزشی بر سر اولین بازی رسمی تاریخ تیم‌ملی فوتبال ایران بحث وجود دارد اما از دیدگاه سایت‌های رسمی جهانی، اولین بازی رسمی تاریخ فوتبال ایران مقابل تیم‌ملی افغانستان انجام شده است. بازی‌ای که البته بدون ‌هیچ ‌حرف‌وحدیثی اولین بازی رسمی تاریخ فوتبال افغانستان هم هست. این بازی که در سال۱۹۴۱ برگزار شده با تساوی صفر-صفر به پایان رسیده. گرچه در چنددهه گذشته فوتبال افغانستان به‌دلیل مشکلات داخلی درجازده و دیگر هرگز توانایی تکرار این نتیجه را مقابل تیم‌ملی ایران ندارد اما روندی که فوتبال این کشور آغاز کرده، می‌تواند روزی دوباره فوتبال دوکشور همسایه را به هم نزدیک کند. به شرطی که مدیران فوتبال افغانستان قدر علاقه مردم این کشور به فوتبال را بدانند و فوتبال را تنها در شهرهای اصلی همچون هرات و کابل نبینند. حداقل تجربه ایران می‌گوید بیشتر بازیکنان بااستعداد در نقاط دورافتاده و در روستاها و شهرهای کوچک زندگی‌ می‌کنند. همین هم هست که کار تشکیلات فوتبال افغانستان را سخت‌تر می‌کند. فوتبال باید در این کشور توسعه یابد و تنها در چندشهر باقی نماند.

«تنها تفریح مجاز بازی فوتبال بود اما آن‌هم با بوی خون همراه بود.» این جمله را هرگز فراموش نمی‌کنم. بعد از شکست طالبان در سال۲۰۱۱ در جایی خوانده بودم، در وصف دوران سیاه حکومت طالبان بر افغانستان. فردی که این جمله را نقل می‌کرد در توضیحش گفته بود: «زمانی که ما برای فوتبال به استادیوم می‌رفتیم، قبل از این که فوتبال شروع شود، در آنجا یا دست قطع می‌شد یا پا یا کسی به وسیله کلاشینکف اعدام می‌شد و دوباره میدان را می‌شستند و فوتبال با بوی خون همراه می‌شد.» درواقع فوتبال از معدود رشته‌های ورزشی بود که حتی در زمان حکومت طالبان نیز ممنوع اعلام نشد. تنها محدودیتی که برای این رشته ایجاد شده بود، این بود که نباید بازیکنان با شورت به زمین بروند و بدن آنها باید به‌صورت کامل پوشیده باشد. البته «کیت کلارک»، خبرنگار بی‌بی‌سی در کابل در فاصله سال‌های 1999 تا 2002 میلادی اشاره می‌کند که طالبان برای مدت کوتاهی برگزاری مسابقات فوتبال را هم ممنوع کرده بودند اما بالاخره در سال۲۰۰۰ انجام این بازی دوست‌داشتنی را آزاد کردند. او می‌گوید: «در آگوست سال2000 میلادی پس از چندماه پرتنش، برگزاری مسابقات فوتبال بار دیگر آغاز شد. باشگاه‌های آن‌زمان آماتور بودند. فوتبال یکی از معدود سرگرمی‌های افغان‌ها بود. بااین‌حال طالبان قوانین محدودکننده‌ای برای برگزاری مسابقات فوتبال وضع کرده بودند از جمله آن که در زمان اقامه نماز و پخش اذان بازی متوقف می‌شد.» حالا اما شرایط فرق کرده است. تبلیغات رسانه‌ها می‌گوید زندگی در افغانستان راحت‌تر شده است. حداقل از دور و در تهران که اینگونه به‌نظر می‌رسد. به‌ویژه برای ما طرفداران فوتبال که در تمام دنیا با زبان مشترکی صحبت می‌کنیم. فوتبال افغانستان در سال‌های گذشته به‌طرز قابل‌توجهی پیشرفت کرده است. البته آنها هنوز بر قله فوتبال آسیا ننشسته‌اند و حتی بعید است در چندسال آینده هم به این منطقه برسند اما حرکت را آغاز کرده‌اند.
تیم ملی افغانستان گرچه به‌دلیل مشکلات بنیادینی چون نداشتن زیرساخت لازم نمی‌تواند آن‌طور که باید و شاید خود را آماده مسابقات کند اما بالاخره بعد از حدود ۱۰سال تلاش، توانست تابستان سال گذشته از شکست پلی به سمت پیروزی بزند. آنها در هشتمین دوره رقابت‌های فوتبال جنوب‌آسیا که اواخر تابستان۲۰۱۳ در نپال برگزار می‌شد، موفق شدند بالاخره طلسم را بشکنند و حتی به مدافع عنوان قهرمانی یعنی هند هم نبازند. افغانستان که در دور گروهی تیم‌هایی همچون بوتان و سریلانکا را شکست داده بود، در مرحله نیمه‌نهایی از سد نپال میزبان نیز گذشت. آنها در فینال با دوگل از سد هندوستان گذشتند و برای اولین‌بار در تاریخ ۹۰ساله فوتبالشان قهرمان شدند، آن‌هم در چه روزی؟ ۱۱سپتامبر! جالب اینجاست که حرکت شتابان فوتبال افغانستان تنها به حضور درخشان آقایان در مسابقات «چلنج‌کاپ» محدود نمانده است. این‌روزها سایت‌های اینترنتی فارسی پر است از اطلاعات و عکس‌هایی در رابطه با تیم‌ملی فوتبال بانوان افغانستان. توجه رسانه‌ها به این تیم شاید به‌خاطر گذشته حزن‌انگیز زنان افغانستان در دوران حکومت طالبان باشد. حکومتی که فردای تصرف کابل، دستور داد زنان کارمند در خانه بنشینند و دیگر سرکار نروند. همان حکومتی که چندروز بعد فرمان تعطیلی مکتب‌خانه‌های دخترانه را صادر کرد و همان چیزهایی که شما بهتر از من می‌دانید. حالا اما شرایط فرق کرده است. زنان افغان نه‌تنها به مکتب‌خانه و دانشگاه می‌روند، بلکه به صورت حرفه‌ای ورزش هم می‌کنند. تابویی که تا چندسال پیش شکستنی‌ به‌نظر نمی‌‌رسید حالا واقعیتی شیرین است. به نظر می‌رسد فیفا هم از این پیشرفت فوتبال افغانستان خوشحال است. آنها حتی مبلغ قابل‌توجهی هم در اختیار مسوولان فوتبال افغانستان قرار داده‌اند تا زیرساخت‌هایشان را بهبود بخشند. فوتبال افغانستان البته پیوند جالبی هم با فوتبال ایران دارد. با اینکه در تهران و بین برخی خبرنگاران ورزشی بر سر اولین بازی رسمی تاریخ تیم‌ملی فوتبال ایران بحث وجود دارد اما از دیدگاه سایت‌های رسمی جهانی، اولین بازی رسمی تاریخ فوتبال ایران مقابل تیم‌ملی افغانستان انجام شده است. بازی‌ای که البته بدون ‌هیچ ‌حرف‌وحدیثی اولین بازی رسمی تاریخ فوتبال افغانستان هم هست. این بازی که در سال۱۹۴۱ برگزار شده با تساوی صفر-صفر به پایان رسیده. گرچه در چنددهه گذشته فوتبال افغانستان به‌دلیل مشکلات داخلی درجازده و دیگر هرگز توانایی تکرار این نتیجه را مقابل تیم‌ملی ایران ندارد اما روندی که فوتبال این کشور آغاز کرده، می‌تواند روزی دوباره فوتبال دوکشور همسایه را به هم نزدیک کند. به شرطی که مدیران فوتبال افغانستان قدر علاقه مردم این کشور به فوتبال را بدانند و فوتبال را تنها در شهرهای اصلی همچون هرات و کابل نبینند. حداقل تجربه ایران می‌گوید بیشتر بازیکنان بااستعداد در نقاط دورافتاده و در روستاها و شهرهای کوچک زندگی‌ می‌کنند. همین هم هست که کار تشکیلات فوتبال افغانستان را سخت‌تر می‌کند. فوتبال باید در این کشور توسعه یابد و تنها در چندشهر باقی نماند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.