|

اسحاق چگینی در گفتگو با شرق :

هیچ گاه نگفتم در قزوین ساز نمی زنم

حسین نوری

متولد 1352 قزوین است و سال 1383 موفق به اخذ کارشناسی ارشد نوازندگی ساز ایرانی از دانشگاه تهران شده است. 20 سال از اولین روزی که برای آموختن موسیقی نزد ابولفضل صالحی رفت می‌گذرد و قریب به 15 سال است که موسیقی تدریس می‌کند. پیش تر یکی از نشریات محلی تیتری به نقل از وی زده بود با این عنوان:" دیگر هیچ وقت در قزوین ساز نمی زنم" ؛اما استاد نی قزوین که تا کنون با هنرمندانی چون احمد ابراهیمی،ایرج بسطامی،علیرضا قربانی،محمد معتمد، علی قمصری و ارکسترهای ملی ایران، مهرگان و چمگ شیراز همکاری داشته است و در آستانه 42 سالگی، این سخن منتسب به خود را تکذیب می‌کند و می‌گوید: در آن مصاحبه سوءتفاهمی پیش آمد و برداشت غلطی از صحبت من شد.من هیچ گاه نگفتم که در قزوین ساز نمی زنم، بلکه گفتم شرایط به نحوی پیش می‌رود که دیگر هیچکس رغبت ساز زدن در قزوین را ندارد.
در کارنامه وی علاوه بر فعالیت‌های هنری فعالیت‌های اجرایی بسیاری هم دیده می‌شود که از مهم ترین آن‌ها می‌توان به رییس هیات مدیره تعاونی مسکن هنرمندان استان، عضو هیات مدیره انجمن موسیقی قزوین، مدیر اجرایی ششمین جشنواره موسیقی استان، مدیر فنی جشنواره تکنوازی و اواز حوزه هنری استان قزوین و... اشاره کرد.
این سطرها تنها بخشی از فعالیت‌های هنرمند محبوب استان قزوین استاد اسحاق چگینی بود. گفتگو با این هنرمند استان نکات دیگری هم دارد که خواندن آن خالی از لطف نیست.

در حال حاضر وضعیت موسیقی استان را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
وضعیت کلی موسیقی استان وضعیتی خوب و رو به جلوست. اعتقادم این است که اگر موسیقی قزوین را با وضعیت ده سال گذشته خود مقایسه کنیم می‌توانیم بگوییم که موسیقی قزوین پیشرفت خوبی داشته است.بخصوص در بخش کمی، البته آموزشگاه‌ها و دانشگاه هنر دراین رشد موثر بوده‌اند.
البته موسیقی قزوین محدود به تعداد نوازنده و اموزشگاه نمی‌شود.باید تعداد کنسرتهای برگزار شده در طول ماه و سال را هم در نظر گرفت... همینطور جشنواره‌ها و یا وضعیت افرینش و آهنگسازی و همینطور پژوهش، میانگینی از همه ی اینها می‌شود وضعیت موسیقی قزوین.
اگر موسیقی استان را با دیگر استان‌ها هم مقایسه کنیم باز من معتقدم قزوین هم از لحاظ کیفیت و هم از لحاظ کمیت جزو استان‌های تراز اول موسیقی کشور است؛ اما اگر بخواهیم خودمان را با موسیقی جهان مقایسه کنیم معتقدم که خیلی عقبیم و فعلا حرفی برای گفتن نداریم.
موسیقی قزوین زمانی دارای ستاره‌های بسیار بزرگ و مشهوری چون عارف بوده است ؛ اما امروز دیگر از آن ستاره‌ها خبری نیست. علت چیست؟
اگر بخواهیم این گونه نگاه کنیم باید بگوییم که اصفهان هم پس از فوت استاد کسایی و شهناز دیگر ستاره ای در موسیقی ندارد؛ اما این نگاه مناسبی نیست. اولا رشد و پرورش ستاره‌ها تابع وجود شرایطی خاص است. آن تک ستاره‌ها در شرایط سیاسی و اجتماعی خاصی پرورش پیدا کردند. شرایط دوران عارف با امروز تفاوت بسیاری دارد. آن زمان مکانیزم ستاره شدن با امروز متفاوت بوده , چرا که ابزار و امکانات و شرایط فرق کرده موسیقی قزوین الان استعدادهای درخشانی دارد که در آینده بیشتر از آن‌ها خواهید شنید. مثلا ما الان آهنگسازی چون مسعود سخاوت دوست یا پژوهشگری مثل دکتر میثمی داریم که اثار اینها فراتر از دایره موسیقی ایرانی تحلیل می‌شود.
چندی پیش جشنواره موسیقی در قزوین برگزار شد، جایی گفته بودید که برگزاری چنین جشنواره‌هایی برای موسیقی استان آسیب زا است. چرا این سخن را مطرح کرده بودید ؟
چون نگاه به جشنواره نگاه خوبی نیست. یعنی به جای این که از ظرفیت جشنواره برای تبادل نجربیات و مقایسه خود با دیگران و تلاش در جهت ارتقا کیفی سطح نوازندگی یا آهنگسازی خود استفده کنند, بیشتر به حواشی می‌پردازند.
ببینید وقتی یک جشنواره برگزار می‌شود گروه‌های زیادی با سلایق متفاوتی در آن شرکت می‌کنند که هریک از آن گروه‌ها و نوازندگان مدعی کسب مقام هستند؛ اما در پایان کار، هیئت داوران بر اساس معیارهای خودشان، گروه‌های برتر را انتخاب می‌کند و این انتخاب‌ها گاها به مذاق برخی از گروه‌های موسیقی خوش نمی آید لذا باعث به وجود آمدن حواشی و کدورت می‌شود، در حالی که فلسفه برگزاری چنین جشنواره‌هایی ایجاد دوستی‌ها وایجاد یک فضای سالم رقابتی است؛ به نظر من جشنواره خوب است ؛به شرطی که فقط دنبال رتبه نباشیم. من با همایش‌های فصلی موافقترم چون گروه‌های مختلف موسیقی بدون استرس قضاوت شدن به اجرای بهترین کارهای خود می‌پردازند و داوران میهمان هم بدون هیچ قضاوتی فقط به تحلیل گروه‌ها بپردازند.
در جشنواره امسال نظر داوران نسبت به موسیقی قزوین چه بود؟
داوران مدعو جشنواره امسال ,موسیقی قزوین را تحسین کردند.
چندی پیش در گفتگو با یکی از نشریات محلی گفته بودید که دیگر در قزوین ساز نمی زنم ؛ اما این صحبت خود را عملی نکردید. چرا؟
البته من چنین جمله ای نگفتم. در آن مصاحبه خانم خبرنگار مصاحبه را ضبط نمی‌کرد و تنها صحبت‌های من را می‌نوشت. من آن جا گفتم اگر قرار باشد ما با این همه مشکلات و پس از رد شدن از هفت خوان رستم به روی صحنه بیاییم و بعد از اجرا هم این همه حواشی داشته باشیم هیچکس رغبت ساز زدن پیدا نمی کند.بعدا ایشان پرسیدند خود شما هم ساز نمی زنید که گفتم من هم مثل بقیه اهالی موسیقی قزوین هستم ؛ اما نگفتم دیگر در قزوین ساز نمی زنم.
مهم ترین مانع پیشرفت موسیقی استان چیست؟
نبود سالن. در جشنواره امسال خیلی از موسیقی‌دانان به ما نقد وارد کردند که صدابرداری خراب بوده است. من آن جا از آن‌ها پرسیدم که شما به عنوان یک نوازنده حرفه ای وقتی برای اجرای کنسرت می‌روید چه وقتی را برای صدابرداری می‌گذارید که همه در جواب گفتند دو تا سه ساعت. ما در جشنواره موسیقی استان 40 گروه موسیقی داشتیم که اگر قرار باشد ما برای هر یک از این گروه‌ها دو ساعت صدابرداری انجام دهیم می‌شود 80 ساعت در حالی که ما ساعت 3 سالن را تحویل می‌گرفتیم و 10 شب هم باید تحویل می‌دادیم که با احتساب سه روز فقط 21 ساعت وقت داشتیم. یعنی ما با حداقل‌ها ساخته‌ایم و بچه‌های موسیقی باید این را درک کنند. ما اگر سالن اختصاصی داشته باشیم بخش عمده ای از مشکلاتمان حل می‌شود. شان هنرمندان و مردم فرهیخته مردم قزوین این است که ما حداقل یک تالار شهر داشته باشیم.
مهم ترین دغدغه اسحاق چگینی در حوزه موسیقی چیست؟
من به عنوان یک هنرمند واقعا از رسانه ملی انتظار دارم که به موسیقی ایرانی بیشتر پرداخته شود. سازهای ایرانی نمایش داده شود. طبق آمارهای رسمی 60 درصد مردم ایران در حال ماهواره نگاه کردن هستند که از آن طریق بمب باران رسانه ای در همه بخش‌ها از جمله موسیقی می‌شوند. چه کسی باید مدافع موسیقی و فرهنگ ملی ما باشد ؟ صدا و سیما. خیلی از خانواده‌های ما ساز ایرانی را نمی شناسند و با موسیقی ایرانی آشنا نیستند.
از همه کسانی که در برگزاری یک کنسرت در قزوین نقش دارند خواهش می‌کنم که به آمار اعتنای بیشتری کنند. ما از لحاظ کمیت مشکل هنرآموز و هنرجو نداریم.
اما از لحاظ کیفیت و شرایط مساعد و مناسب اجرای موسیقی در همه ژانرها چه طور؟!
شما نگاه کنید در شهری مثل پاریس هر شب بالغ بر 300 کنسرت در سالن‌ها برگزار می‌شود و تازه این آمار کنسرت‌های رسمی و جدی است. حالا از پاریس به تهران می‌آییم و می‌بینیم که در آن جا شبی 4 کنسرت دایر است. از طرفی شهری مثل رشت را هم اگر نگاه کنیم می‌بینیم که هر هفته یک یا دو کنسرت وجود دارد. من از مسوولان می‌خواهم که در قزوین هم اجازه دهند که هر هفته یک کنسرت برگزار شود. قزوین قرار است که به زودی یک شهر توریستی شود ؛ اما یک شهر توریستی افسرده تحت هیچ شرایطی پذیرفته نیست.
این‌هایی که عرض کردم به اضافه سالن اختصاصی و به رسمیت شناختن جریان موسیقی فاخر بدون تفکیک جنسیتی حداقل دغدغه‌های بنده برای موسیقی قزوین بود که امیدوارم مورد توجه مسوولان قزوین قرار بگیرد.

متولد 1352 قزوین است و سال 1383 موفق به اخذ کارشناسی ارشد نوازندگی ساز ایرانی از دانشگاه تهران شده است. 20 سال از اولین روزی که برای آموختن موسیقی نزد ابولفضل صالحی رفت می‌گذرد و قریب به 15 سال است که موسیقی تدریس می‌کند. پیش تر یکی از نشریات محلی تیتری به نقل از وی زده بود با این عنوان:" دیگر هیچ وقت در قزوین ساز نمی زنم" ؛اما استاد نی قزوین که تا کنون با هنرمندانی چون احمد ابراهیمی،ایرج بسطامی،علیرضا قربانی،محمد معتمد، علی قمصری و ارکسترهای ملی ایران، مهرگان و چمگ شیراز همکاری داشته است و در آستانه 42 سالگی، این سخن منتسب به خود را تکذیب می‌کند و می‌گوید: در آن مصاحبه سوءتفاهمی پیش آمد و برداشت غلطی از صحبت من شد.من هیچ گاه نگفتم که در قزوین ساز نمی زنم، بلکه گفتم شرایط به نحوی پیش می‌رود که دیگر هیچکس رغبت ساز زدن در قزوین را ندارد.
در کارنامه وی علاوه بر فعالیت‌های هنری فعالیت‌های اجرایی بسیاری هم دیده می‌شود که از مهم ترین آن‌ها می‌توان به رییس هیات مدیره تعاونی مسکن هنرمندان استان، عضو هیات مدیره انجمن موسیقی قزوین، مدیر اجرایی ششمین جشنواره موسیقی استان، مدیر فنی جشنواره تکنوازی و اواز حوزه هنری استان قزوین و... اشاره کرد.
این سطرها تنها بخشی از فعالیت‌های هنرمند محبوب استان قزوین استاد اسحاق چگینی بود. گفتگو با این هنرمند استان نکات دیگری هم دارد که خواندن آن خالی از لطف نیست.

در حال حاضر وضعیت موسیقی استان را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
وضعیت کلی موسیقی استان وضعیتی خوب و رو به جلوست. اعتقادم این است که اگر موسیقی قزوین را با وضعیت ده سال گذشته خود مقایسه کنیم می‌توانیم بگوییم که موسیقی قزوین پیشرفت خوبی داشته است.بخصوص در بخش کمی، البته آموزشگاه‌ها و دانشگاه هنر دراین رشد موثر بوده‌اند.
البته موسیقی قزوین محدود به تعداد نوازنده و اموزشگاه نمی‌شود.باید تعداد کنسرتهای برگزار شده در طول ماه و سال را هم در نظر گرفت... همینطور جشنواره‌ها و یا وضعیت افرینش و آهنگسازی و همینطور پژوهش، میانگینی از همه ی اینها می‌شود وضعیت موسیقی قزوین.
اگر موسیقی استان را با دیگر استان‌ها هم مقایسه کنیم باز من معتقدم قزوین هم از لحاظ کیفیت و هم از لحاظ کمیت جزو استان‌های تراز اول موسیقی کشور است؛ اما اگر بخواهیم خودمان را با موسیقی جهان مقایسه کنیم معتقدم که خیلی عقبیم و فعلا حرفی برای گفتن نداریم.
موسیقی قزوین زمانی دارای ستاره‌های بسیار بزرگ و مشهوری چون عارف بوده است ؛ اما امروز دیگر از آن ستاره‌ها خبری نیست. علت چیست؟
اگر بخواهیم این گونه نگاه کنیم باید بگوییم که اصفهان هم پس از فوت استاد کسایی و شهناز دیگر ستاره ای در موسیقی ندارد؛ اما این نگاه مناسبی نیست. اولا رشد و پرورش ستاره‌ها تابع وجود شرایطی خاص است. آن تک ستاره‌ها در شرایط سیاسی و اجتماعی خاصی پرورش پیدا کردند. شرایط دوران عارف با امروز تفاوت بسیاری دارد. آن زمان مکانیزم ستاره شدن با امروز متفاوت بوده , چرا که ابزار و امکانات و شرایط فرق کرده موسیقی قزوین الان استعدادهای درخشانی دارد که در آینده بیشتر از آن‌ها خواهید شنید. مثلا ما الان آهنگسازی چون مسعود سخاوت دوست یا پژوهشگری مثل دکتر میثمی داریم که اثار اینها فراتر از دایره موسیقی ایرانی تحلیل می‌شود.
چندی پیش جشنواره موسیقی در قزوین برگزار شد، جایی گفته بودید که برگزاری چنین جشنواره‌هایی برای موسیقی استان آسیب زا است. چرا این سخن را مطرح کرده بودید ؟
چون نگاه به جشنواره نگاه خوبی نیست. یعنی به جای این که از ظرفیت جشنواره برای تبادل نجربیات و مقایسه خود با دیگران و تلاش در جهت ارتقا کیفی سطح نوازندگی یا آهنگسازی خود استفده کنند, بیشتر به حواشی می‌پردازند.
ببینید وقتی یک جشنواره برگزار می‌شود گروه‌های زیادی با سلایق متفاوتی در آن شرکت می‌کنند که هریک از آن گروه‌ها و نوازندگان مدعی کسب مقام هستند؛ اما در پایان کار، هیئت داوران بر اساس معیارهای خودشان، گروه‌های برتر را انتخاب می‌کند و این انتخاب‌ها گاها به مذاق برخی از گروه‌های موسیقی خوش نمی آید لذا باعث به وجود آمدن حواشی و کدورت می‌شود، در حالی که فلسفه برگزاری چنین جشنواره‌هایی ایجاد دوستی‌ها وایجاد یک فضای سالم رقابتی است؛ به نظر من جشنواره خوب است ؛به شرطی که فقط دنبال رتبه نباشیم. من با همایش‌های فصلی موافقترم چون گروه‌های مختلف موسیقی بدون استرس قضاوت شدن به اجرای بهترین کارهای خود می‌پردازند و داوران میهمان هم بدون هیچ قضاوتی فقط به تحلیل گروه‌ها بپردازند.
در جشنواره امسال نظر داوران نسبت به موسیقی قزوین چه بود؟
داوران مدعو جشنواره امسال ,موسیقی قزوین را تحسین کردند.
چندی پیش در گفتگو با یکی از نشریات محلی گفته بودید که دیگر در قزوین ساز نمی زنم ؛ اما این صحبت خود را عملی نکردید. چرا؟
البته من چنین جمله ای نگفتم. در آن مصاحبه خانم خبرنگار مصاحبه را ضبط نمی‌کرد و تنها صحبت‌های من را می‌نوشت. من آن جا گفتم اگر قرار باشد ما با این همه مشکلات و پس از رد شدن از هفت خوان رستم به روی صحنه بیاییم و بعد از اجرا هم این همه حواشی داشته باشیم هیچکس رغبت ساز زدن پیدا نمی کند.بعدا ایشان پرسیدند خود شما هم ساز نمی زنید که گفتم من هم مثل بقیه اهالی موسیقی قزوین هستم ؛ اما نگفتم دیگر در قزوین ساز نمی زنم.
مهم ترین مانع پیشرفت موسیقی استان چیست؟
نبود سالن. در جشنواره امسال خیلی از موسیقی‌دانان به ما نقد وارد کردند که صدابرداری خراب بوده است. من آن جا از آن‌ها پرسیدم که شما به عنوان یک نوازنده حرفه ای وقتی برای اجرای کنسرت می‌روید چه وقتی را برای صدابرداری می‌گذارید که همه در جواب گفتند دو تا سه ساعت. ما در جشنواره موسیقی استان 40 گروه موسیقی داشتیم که اگر قرار باشد ما برای هر یک از این گروه‌ها دو ساعت صدابرداری انجام دهیم می‌شود 80 ساعت در حالی که ما ساعت 3 سالن را تحویل می‌گرفتیم و 10 شب هم باید تحویل می‌دادیم که با احتساب سه روز فقط 21 ساعت وقت داشتیم. یعنی ما با حداقل‌ها ساخته‌ایم و بچه‌های موسیقی باید این را درک کنند. ما اگر سالن اختصاصی داشته باشیم بخش عمده ای از مشکلاتمان حل می‌شود. شان هنرمندان و مردم فرهیخته مردم قزوین این است که ما حداقل یک تالار شهر داشته باشیم.
مهم ترین دغدغه اسحاق چگینی در حوزه موسیقی چیست؟
من به عنوان یک هنرمند واقعا از رسانه ملی انتظار دارم که به موسیقی ایرانی بیشتر پرداخته شود. سازهای ایرانی نمایش داده شود. طبق آمارهای رسمی 60 درصد مردم ایران در حال ماهواره نگاه کردن هستند که از آن طریق بمب باران رسانه ای در همه بخش‌ها از جمله موسیقی می‌شوند. چه کسی باید مدافع موسیقی و فرهنگ ملی ما باشد ؟ صدا و سیما. خیلی از خانواده‌های ما ساز ایرانی را نمی شناسند و با موسیقی ایرانی آشنا نیستند.
از همه کسانی که در برگزاری یک کنسرت در قزوین نقش دارند خواهش می‌کنم که به آمار اعتنای بیشتری کنند. ما از لحاظ کمیت مشکل هنرآموز و هنرجو نداریم.
اما از لحاظ کیفیت و شرایط مساعد و مناسب اجرای موسیقی در همه ژانرها چه طور؟!
شما نگاه کنید در شهری مثل پاریس هر شب بالغ بر 300 کنسرت در سالن‌ها برگزار می‌شود و تازه این آمار کنسرت‌های رسمی و جدی است. حالا از پاریس به تهران می‌آییم و می‌بینیم که در آن جا شبی 4 کنسرت دایر است. از طرفی شهری مثل رشت را هم اگر نگاه کنیم می‌بینیم که هر هفته یک یا دو کنسرت وجود دارد. من از مسوولان می‌خواهم که در قزوین هم اجازه دهند که هر هفته یک کنسرت برگزار شود. قزوین قرار است که به زودی یک شهر توریستی شود ؛ اما یک شهر توریستی افسرده تحت هیچ شرایطی پذیرفته نیست.
این‌هایی که عرض کردم به اضافه سالن اختصاصی و به رسمیت شناختن جریان موسیقی فاخر بدون تفکیک جنسیتی حداقل دغدغه‌های بنده برای موسیقی قزوین بود که امیدوارم مورد توجه مسوولان قزوین قرار بگیرد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.