|

یک روز در هنرستان هنرهای زیبای کرمانشاه

در انتظار هنرجو

سارا نوری

نزدیک 47سال از تاسیس «هنرستان هنرهای زیبای کرمانشاه» می‌گذرد؛ هنرستانی که در ابتدا تنها پذیرای هنرجویان پسر بود و در مهرماه سال 1379واحد دختران آن نیز افتتاح شد. این هنرستان اکنون در هفت رشته گرافیک، نقاشی، سینما، نمایش، انیمیشن، موسیقی و پیش‌دانشگاهی هنر مشغول فعالیت است. برخلاف سال‌های گذشته اما تعداد هنرجویان کاهش چشمگیری داشته ‌است. چنانکه در گروه پسران کمی بیش از23هنرجو و در گروه دختران نزدیک 60هنرجو مشغول تحصیل هستند. حالا نزدیک به نیم قرن از فعالیت این هنرستان می‌گذرد. هنرستانی که بسیاری از مدیران و مدرسان خود را تربیت کرده است. یک عصر چهارشنبه پاییزی بعد از گذر از در اصلی «هنرستان هنرهای زیبا» وارد سالنی که شبیه سرسراهای معماری‌های گذشته ایران بود،‌شدم؛‌ ساختمان بسیار بزرگی با سالن‌ها و راه‌پله‌های متعدد. در میان راهروها چند پسر نوجوان در حال قدم‌زدن هستند. نه صدای دانش‌آموزی می‌آید و نه صدای فریادزدن استاد برای ساکت‌کردن آنها. در طبقه دوم هنرستان که دیوارهایش پوشیده شده از کارهای هنری هنرجویان دختر و پسر این مجموعه، کلاس‌هایی حدود 60متر با پنجره‌های بزرگ وجود دارد. اما حضور تعداد کم دانش‌آموزان، روزهای آخر اسفندماه را تداعی می‌کند که همه شاگردان کلاس تصمیم قاطع می‌گرفتند که مدرسه نیایند و تنها شاگرد زرنگ‌های کلاس برای خودشیرینی نزد معلم، حتی 28 اسفند هم به مدرسه می‌رفتند و کلاس‌ها دو یا سه‌نفره تشکیل می‌شد. در یکی از کلاس‌ها که اختصاص به گروه موسیقی دارد ربیع خلیلی، پسری با قد متوسط و موهای روشن رنگی با روی گشاده به همراه مهدی جمشیدی، پسری که حسابی به خودش رسیده و قدش از ربیع بلندتر و خیلی پرانرژی و خنده‌رو است روی صندلی‌های سفید دسته‌دار کنار هم نشسته و با سازهایشان مشغول تمرین نوازندگی‌ هستند. می‌گویند سینا دوست و همکلاسی آنها امروز غیبت کرده، درست مثل معلم ساعت دوم‌شان که خبر داده نمی‌آید. این سه‌نفر تنها هنرجویان رشته موسیقی هستند که سال پیش افتتاح شده است. در 26مهر1392 استاد علیزاده در سالن همین هنرستان پشت تریبون رفت و خطاب به مسوولان گفت: «موسیقی این منطقه یک موسیقی اسطوره‌ای بوده که ما را با اجدادمان یکی می‌کند و در واقع ما را به ریشه‌های خودمان وصل می‌کند. برای ترویج و گسترش این فرهنگ اصیل و اسطوره‌ای از ابتدا باید برنامه‌ریزی صحیح، خصوصا در این هنرستان صورت گیرد، ما باید در این هنرستان هنرمند تربیت کنیم.» کرمانشاه استانی است که بزرگان موسیقی معتقدند خاک حاصلخیزی در هنرمندپروری به خصوص در رشته موسیقی دارد و جشن و عزا و حتی دین و آیینشان هم با موسیقی درآمیخته است و گویی با صدای ساز‌هایشان پله‌پله به ملاقات خدا می‌روند و گاهی موسیقی این منطقه منبع الهام‌بخشی برای سایر موسیقیدانان ایران هم بوده است. اما این سه نفر در تنها هنرستانی که رشته موسیقی دارد، مشغول تحصیل هستند و این رکود تنها مشمول موسیقی نمی‌شود. چنانکه سایر رشته‌ها که جزو مهم‌ترین رشته‌های هنری هستند چنین وضعیتی دارند و حتی برخی از رشته‌ها به‌علت ثبت‌نام‌نکردن هیچ هنرجویی در ابتدای سال تحصیلی، در سال‌جاری تحصیلی هنرجویی ندارند. کلانتری، مدیر هنرستان هنرهای زیبا پسران معتقد است: «علت اینکه از رشته‌های هنری‌ درحال‌حاضر استقبال نمی‌شود، این است که دغدغه مردم آینده شغلی فرزندانشان است. با اینکه شما می‌بینید اکثر مدرسان این هنرستان از فارغ‌التحصیلان همین‌جا هستند. با توجه به رشته‌های مختلف شامل گرافیک، انیمیشن، نمایش، سینما، نقاشی، موسیقی و پیش‌دانشگاهی هنر، با تبلیغات گسترده‌ای هم که صورت گرفت متاسفانه امسال در چند رشته ثبت‌نامی نداشتیم.» کلانتری همچنین عنوان کرد: «در ابتدای سال تحصیلی تنها یک نفر به هنرستان برای ثبت‌نام در رشته موسیقی مراجعه کرد که ما نتوانستیم ثبت‌نامش کنیم. اکثر خانواده‌های کرمانشاهی رشته‌های ریاضی و تجربی را به هنر ترجیح می‌دهند. اکثر رشته‌های ما با کلاس‌های دو یا سه نفر تشکیل می‌شوند. دقت داشته باشید که ما در هفت رشته در ساختمانی که دوهزارو800مترمربع زیربنا دارد و برای هنرستان طراحی شده است، تنها 23نفر هنرجو داریم. آموزش و پرورش می‌گوید شما نباید برای زیر 15نفر کلاس تشکیل دهید. ما گفتیم که مجموعه هنری است اما 10 نفر، پنج‌نفر، نه اینکه در هر کلاس تنها دونفر باشند، شاید کلاس‌های مقطع دکترا هم این‌طور تشکیل نشوند. همه استادان اینجا آزاد هستند و از بودجه فرهنگی اداره ارشاد اسلامی تامین می‌شوند. با توجه به هزینه‌ای که می‌شود باید این مکان خروجی توجیه اقتصادی داشته باشد. اما متاسفانه امروز وضعیت به این شکلی است که شما می‌بینید.» با بلندشدن صدای زنگ تفریح، پسری در زد و وارد اتاق مدیر هنرستان شد و سراغ یکی از مدارکش را گرفت. اهورا هاشمی، فارغ‌التحصیل همین هنرستان در رشته گرافیک است. او می‌گوید: «من چهارسال در این هنرستان درس خواندم، از هنرستان راضی بودم و اصلا مشکلی وجود نداشت. استادان هنرستان هم خیلی خوب بودند و همین امر باعث شد که من الان در تهران مشغول ادامه تحصیل در رشته نقاشی باشم.» به طبقه دوم هنرستان برگشتم. مهدی کماکان، روی صندلی دسته‌دار تکیه داده و با لبخندی که حاکی از رضایت قلبی است، می‌گوید: «آنقدر مدرسه را دوست دارم که وقتی در خانه هستم دلم برای مدرسه تنگ می‌شود. معلم‌های اینجا خیلی خوب و بیشتر آنها با ما دوست هستند.» ربیع که اصالتا ارومیه‌ای است در تایید حرف‌های مهدی می‌گوید: «کلاس ما شبیه کلاس‌های خصوصی است و معلم‌ها خیلی برای ما وقت می‌گذارند، مثلا آقای شهبازی استاد ساز تخصصی (ساز سه‌تار) با ما به صورت انفرادی کار می‌کند.» مهدی می‌گوید «دوستانم می‌گویند موسیقی که نان و آب نمی‌شود، چرا باید چهارسال از عمر خودت را صرف این رشته کنی؟ اما من به آنها می‌گویم که باید این رشته را دوست داشته باشی. من با پدرم برای ثبت‌نام به اینجا آمدم، اصلا اطلاع نداشتم و فکر می‌کنم کسی در کرمانشاه اطلاع ندارد که این هنرستان وجود دارد و رشته موسیقی در مقطع متوسطه تدریس می‌شود.» نکته دیگری که به چشم می‌خورد این است؛ با اینکه هنرستان تحت نظارت آموزش و پرورش و ارشاد اسلامی است و هیچ هزینه‌ای از هنرجویان دریافت نمی‌کند اما شکل ساختمان، استادان و تعدادهنرجویان شبیه آموزشگاه‌های غیرانتفاعی است تمام هزینه‌های هنرستان هنرهای زیبا توسط دولت پرداخت می‌شود. در همین باره یکی از اساتید هنرستان پسرانه می‌گوید: «مردم اگر بخواهند همین کلاس‌ها را خارج از هنرستان به صورت آزاد بروند باید هزینه زیادی را بابت آن پرداخت کنند، این در حالی است که آموزشگاه‌های خصوصی خیلی شلوغ‌ترند. گویا مردم با رفتن فرزندانشان به رشته هنر مشکل دارند، در حالی که بسیاری از بزرگان هنر ایران از همین هنرستان‌ها در سطح کشور به موفقیت رسیده‌اند.» ماجرا اما در هنرستان دختران کمی متفاوت‌تر از هنرستان پسران‌است. هر چند خانم سلیمی، مدیر هنرستان دختران در توضیح این وضعیت گفت: «برای حرف‌زدن باید نامه بیاورید...» و این یعنی گفت‌وگویی ناتمام. زنگ آخر به صدا درآمد و امروز در هنرستان هنرهای زیبا تمام شد.
فردا، اما شاید روزی دیگر باشد.

نزدیک 47سال از تاسیس «هنرستان هنرهای زیبای کرمانشاه» می‌گذرد؛ هنرستانی که در ابتدا تنها پذیرای هنرجویان پسر بود و در مهرماه سال 1379واحد دختران آن نیز افتتاح شد. این هنرستان اکنون در هفت رشته گرافیک، نقاشی، سینما، نمایش، انیمیشن، موسیقی و پیش‌دانشگاهی هنر مشغول فعالیت است. برخلاف سال‌های گذشته اما تعداد هنرجویان کاهش چشمگیری داشته ‌است. چنانکه در گروه پسران کمی بیش از23هنرجو و در گروه دختران نزدیک 60هنرجو مشغول تحصیل هستند. حالا نزدیک به نیم قرن از فعالیت این هنرستان می‌گذرد. هنرستانی که بسیاری از مدیران و مدرسان خود را تربیت کرده است. یک عصر چهارشنبه پاییزی بعد از گذر از در اصلی «هنرستان هنرهای زیبا» وارد سالنی که شبیه سرسراهای معماری‌های گذشته ایران بود،‌شدم؛‌ ساختمان بسیار بزرگی با سالن‌ها و راه‌پله‌های متعدد. در میان راهروها چند پسر نوجوان در حال قدم‌زدن هستند. نه صدای دانش‌آموزی می‌آید و نه صدای فریادزدن استاد برای ساکت‌کردن آنها. در طبقه دوم هنرستان که دیوارهایش پوشیده شده از کارهای هنری هنرجویان دختر و پسر این مجموعه، کلاس‌هایی حدود 60متر با پنجره‌های بزرگ وجود دارد. اما حضور تعداد کم دانش‌آموزان، روزهای آخر اسفندماه را تداعی می‌کند که همه شاگردان کلاس تصمیم قاطع می‌گرفتند که مدرسه نیایند و تنها شاگرد زرنگ‌های کلاس برای خودشیرینی نزد معلم، حتی 28 اسفند هم به مدرسه می‌رفتند و کلاس‌ها دو یا سه‌نفره تشکیل می‌شد. در یکی از کلاس‌ها که اختصاص به گروه موسیقی دارد ربیع خلیلی، پسری با قد متوسط و موهای روشن رنگی با روی گشاده به همراه مهدی جمشیدی، پسری که حسابی به خودش رسیده و قدش از ربیع بلندتر و خیلی پرانرژی و خنده‌رو است روی صندلی‌های سفید دسته‌دار کنار هم نشسته و با سازهایشان مشغول تمرین نوازندگی‌ هستند. می‌گویند سینا دوست و همکلاسی آنها امروز غیبت کرده، درست مثل معلم ساعت دوم‌شان که خبر داده نمی‌آید. این سه‌نفر تنها هنرجویان رشته موسیقی هستند که سال پیش افتتاح شده است. در 26مهر1392 استاد علیزاده در سالن همین هنرستان پشت تریبون رفت و خطاب به مسوولان گفت: «موسیقی این منطقه یک موسیقی اسطوره‌ای بوده که ما را با اجدادمان یکی می‌کند و در واقع ما را به ریشه‌های خودمان وصل می‌کند. برای ترویج و گسترش این فرهنگ اصیل و اسطوره‌ای از ابتدا باید برنامه‌ریزی صحیح، خصوصا در این هنرستان صورت گیرد، ما باید در این هنرستان هنرمند تربیت کنیم.» کرمانشاه استانی است که بزرگان موسیقی معتقدند خاک حاصلخیزی در هنرمندپروری به خصوص در رشته موسیقی دارد و جشن و عزا و حتی دین و آیینشان هم با موسیقی درآمیخته است و گویی با صدای ساز‌هایشان پله‌پله به ملاقات خدا می‌روند و گاهی موسیقی این منطقه منبع الهام‌بخشی برای سایر موسیقیدانان ایران هم بوده است. اما این سه نفر در تنها هنرستانی که رشته موسیقی دارد، مشغول تحصیل هستند و این رکود تنها مشمول موسیقی نمی‌شود. چنانکه سایر رشته‌ها که جزو مهم‌ترین رشته‌های هنری هستند چنین وضعیتی دارند و حتی برخی از رشته‌ها به‌علت ثبت‌نام‌نکردن هیچ هنرجویی در ابتدای سال تحصیلی، در سال‌جاری تحصیلی هنرجویی ندارند. کلانتری، مدیر هنرستان هنرهای زیبا پسران معتقد است: «علت اینکه از رشته‌های هنری‌ درحال‌حاضر استقبال نمی‌شود، این است که دغدغه مردم آینده شغلی فرزندانشان است. با اینکه شما می‌بینید اکثر مدرسان این هنرستان از فارغ‌التحصیلان همین‌جا هستند. با توجه به رشته‌های مختلف شامل گرافیک، انیمیشن، نمایش، سینما، نقاشی، موسیقی و پیش‌دانشگاهی هنر، با تبلیغات گسترده‌ای هم که صورت گرفت متاسفانه امسال در چند رشته ثبت‌نامی نداشتیم.» کلانتری همچنین عنوان کرد: «در ابتدای سال تحصیلی تنها یک نفر به هنرستان برای ثبت‌نام در رشته موسیقی مراجعه کرد که ما نتوانستیم ثبت‌نامش کنیم. اکثر خانواده‌های کرمانشاهی رشته‌های ریاضی و تجربی را به هنر ترجیح می‌دهند. اکثر رشته‌های ما با کلاس‌های دو یا سه نفر تشکیل می‌شوند. دقت داشته باشید که ما در هفت رشته در ساختمانی که دوهزارو800مترمربع زیربنا دارد و برای هنرستان طراحی شده است، تنها 23نفر هنرجو داریم. آموزش و پرورش می‌گوید شما نباید برای زیر 15نفر کلاس تشکیل دهید. ما گفتیم که مجموعه هنری است اما 10 نفر، پنج‌نفر، نه اینکه در هر کلاس تنها دونفر باشند، شاید کلاس‌های مقطع دکترا هم این‌طور تشکیل نشوند. همه استادان اینجا آزاد هستند و از بودجه فرهنگی اداره ارشاد اسلامی تامین می‌شوند. با توجه به هزینه‌ای که می‌شود باید این مکان خروجی توجیه اقتصادی داشته باشد. اما متاسفانه امروز وضعیت به این شکلی است که شما می‌بینید.» با بلندشدن صدای زنگ تفریح، پسری در زد و وارد اتاق مدیر هنرستان شد و سراغ یکی از مدارکش را گرفت. اهورا هاشمی، فارغ‌التحصیل همین هنرستان در رشته گرافیک است. او می‌گوید: «من چهارسال در این هنرستان درس خواندم، از هنرستان راضی بودم و اصلا مشکلی وجود نداشت. استادان هنرستان هم خیلی خوب بودند و همین امر باعث شد که من الان در تهران مشغول ادامه تحصیل در رشته نقاشی باشم.» به طبقه دوم هنرستان برگشتم. مهدی کماکان، روی صندلی دسته‌دار تکیه داده و با لبخندی که حاکی از رضایت قلبی است، می‌گوید: «آنقدر مدرسه را دوست دارم که وقتی در خانه هستم دلم برای مدرسه تنگ می‌شود. معلم‌های اینجا خیلی خوب و بیشتر آنها با ما دوست هستند.» ربیع که اصالتا ارومیه‌ای است در تایید حرف‌های مهدی می‌گوید: «کلاس ما شبیه کلاس‌های خصوصی است و معلم‌ها خیلی برای ما وقت می‌گذارند، مثلا آقای شهبازی استاد ساز تخصصی (ساز سه‌تار) با ما به صورت انفرادی کار می‌کند.» مهدی می‌گوید «دوستانم می‌گویند موسیقی که نان و آب نمی‌شود، چرا باید چهارسال از عمر خودت را صرف این رشته کنی؟ اما من به آنها می‌گویم که باید این رشته را دوست داشته باشی. من با پدرم برای ثبت‌نام به اینجا آمدم، اصلا اطلاع نداشتم و فکر می‌کنم کسی در کرمانشاه اطلاع ندارد که این هنرستان وجود دارد و رشته موسیقی در مقطع متوسطه تدریس می‌شود.» نکته دیگری که به چشم می‌خورد این است؛ با اینکه هنرستان تحت نظارت آموزش و پرورش و ارشاد اسلامی است و هیچ هزینه‌ای از هنرجویان دریافت نمی‌کند اما شکل ساختمان، استادان و تعدادهنرجویان شبیه آموزشگاه‌های غیرانتفاعی است تمام هزینه‌های هنرستان هنرهای زیبا توسط دولت پرداخت می‌شود. در همین باره یکی از اساتید هنرستان پسرانه می‌گوید: «مردم اگر بخواهند همین کلاس‌ها را خارج از هنرستان به صورت آزاد بروند باید هزینه زیادی را بابت آن پرداخت کنند، این در حالی است که آموزشگاه‌های خصوصی خیلی شلوغ‌ترند. گویا مردم با رفتن فرزندانشان به رشته هنر مشکل دارند، در حالی که بسیاری از بزرگان هنر ایران از همین هنرستان‌ها در سطح کشور به موفقیت رسیده‌اند.» ماجرا اما در هنرستان دختران کمی متفاوت‌تر از هنرستان پسران‌است. هر چند خانم سلیمی، مدیر هنرستان دختران در توضیح این وضعیت گفت: «برای حرف‌زدن باید نامه بیاورید...» و این یعنی گفت‌وگویی ناتمام. زنگ آخر به صدا درآمد و امروز در هنرستان هنرهای زیبا تمام شد.
فردا، اما شاید روزی دیگر باشد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.