تابلوهایی که تابلو نیستند
طیبه حیدری: آیا سلیقه تربیتپذیر است یا خیر؟ آیا یکسانسازی تابلوها راهحل مناسبی برای رفع سردرگمی ما مردم است یا خیر؟ تابلو استعاره از چیزی است که بدون حرف و کلام منظور را مشخص میکند. در گفتوگوهای روزمره گاهی به شوخی گفته میشود که فلانی تابلو است. یعنی بدون اینکه زبان باز کند چه کارهبودنش مشخص است. اما تابلوهایی در شهر هستند که گویا نیستند. تابلوهای راهنما و علایم، عنصری بسیار مهم در منظر شهری به شمار میروند. تابلوهای کاربردی در عین ایفای نقش کارکردی خود (معرفی کالا و خدمات) موجب افزایش پویایی و سرزندگی فضا یا اغتشاش و سردرگمی میشوند. این موضوع در حالی مطرح است که منظر شهری بیشتر مراکز فعال شهرها با تابلوهای رنگارنگ پوشیده شده است. این تابلوهای رنگارنگ در کنار یکدیگر و در طول زمان برای جلب توجه مشتریان شکل گرفتهاند، از همینرو دارای ویژگی منحصربهفردی هستند که همان هویت بصری متمایز و مشخصی است که از فرهنگ مردم و مطابق با نیاز و سلیقه روز برآمده است. با گذری در خیابانهای کرمانشاه و نگاهی به در و دیوار این شهر و تابلوهای مختلف نصب شده بر آن درمییابیم هرکس بر اساس سلیقه شخصی،
ابعاد و رنگ دلخواه خود تابلوی موردنیازش را تهیه و نصب کرده است. این امر ناآگاهانه، آشفتگی، نابسامانی و آلودگی تصویری در شهر را موجب میشود. خوب میدانیم اگر شهروندی بخواهد در کرمانشاه برای درمان بیماری خود به پزشک مراجعه کند، بدون شک گذرش به پارکینگ شهرداری میخورد، اما چگونه در میان این حجم بالای تابلوهای یکسان پزشک خود را پیدا کند؟ کلاف سردرگم تابلوهای نصبشده در این مکان حال ناخوش احوال این مراجعهکنندگان را آشفتهتر میکند؛ طوری که قید تابلوها را میزنند و چندباری از داروخانهها آدرس را میپرسند تا بالاخره به مقصدشان میرسند. این در حالی است که در گذشته راهکارهای سادهای برای رفاه حال مردم اندیشیده شده بود مانند تصویر دندانهایی که روی تابلوهای دندانپزشکی کشیده میشد. شاید اگر برای تمامی تخصصهای پزشکی و خدمات مشتق از آن، نمادها و رنگهایی در قالب چارچوبهای انعطافپذیر ابزارهای گرافیکی که به انتقال صریح پیام به مخاطب میپردازد، تابلوهایی که علاوه بر علایم گرافیکی از نوشتار نیز بهره ببرد استفاده میشد این آشفتگی به نوعی دستهبندی و سازماندهی میشود و پیداکردن هر نوع از خدمات پزشکی بهسادگی صورت
میپذیرد. مشکل تابلوها فقط مختص پارکینگ شهرداری نیست. بقیه تابلوها مربوط به سایر اصناف هم این مشکل را دارند.
از میدان آزادی تا میدان فردوسی هر مغازه با دادن پول بیشتر تابلو بزرگتر بر سردر مغازه خود میزنند و به این توجهی ندارند که جای مشخص برای نصب تابلو با اندازه و مقیاس یکسان با تصویر و نوشته مربوط به هر مغازه باید طراحی شود. این سلیقه شخصی باعث آلودگی تصویری در خیابانها میشود. خیابان مدرس با دربرداشتن مساحت قابلتوجهی از بناهای تاریخی و ساختمانهای قدیمی، قسمتی از بار هویت تاریخی کرمانشاه را به دوش میکشد و این تخریب در واقع تخریب این هویت است. خیابان مدرس با تمام نکات مثبت و منفی خود عنصری را که بیش از همه در معرض دید مردم قرار دارد، نادیده گرفته است و آن نقش تابلوهایی تبلیغاتی در تغییر شکل منظر شهری است. برای یکسانسازی تبلیغات برای جلوگیری از آلودگیهای تصویری راهحلهایی باید اندیشیده شود که با رعایت اصول خاص و برنامهریزی متخصصین، تدوین این امر ضروری است. این را باید در نظر داشت که نه تنها معماری بلکه این تابلوها هستند که منظر شهر را تشکیل میدهند. از نظریات مختلف در مورد نقش تابلوها در منظر شهری میتوان کیفیات مختلفی را برداشت کرد. این کیفیات شامل تنوع، رنگ، تعلق، پیچیدگی، نظم پنهان، وحدت، معنا و
هویت خوانایی، سرزندگی و پویایی است اما گاهی تنوع بیش از حد تابلوها باعث ازبینرفتن معنا و هویت آن میشود. باید سعی شود مشخصههای تابلوها از حروف گرفته تا رنگ و شکل آن ریشه در فرهنگ و تاریخ داشته باشد. با توجه به اینکه فضای شهر، معرف هویت شهری یک منطقه است و بازار جزو اصلی یک شهر و نبض حیاتی آن به شمار میآید و تبلیغات بخش جدانشدنی آجرهای آن است به همین دلیل باید با تدوین ضوابط و قواعد مناسب و نظارت دقیق در این مسیر گام برداشت. علاوه بر این، مشکل تازهای که به آلودگی بصری شهر و اغتشاش ذهنی شهروندان افزوده شده، تابلوهای تبلیغات شرکتهای بزرگ است که بر سر در بسیاری از مغازههای شهر خودنمایی میکند. این تابلوها که هیچ ارتباطی با حرفه و نوع کار فروشگاهی که بر سر در آن نصب شدهاند ندارند، باعث میشود شهروندان در یافتن فروشگاه مورد نظر خود با مشکل روبهرو شوند. در این موارد معمولا صاحب فروشگاه با اخذ مبلغی از یک شرکت بزرگ، تابلوی منقش به آرم آن شرکت را که در گوشهای پرت و دور از چشم آن نام خود و فروشگاهش طراحی شده بر سردر مغازه خود نصب میکنند. نتیجه موفق تابلوهای راهنمایی رانندگی استفادهکردن از متخصصان این
امر بوده است. با درنظرگرفتن این مساله میتوان معضل سایر تابلوهای شهر را حل کرد، آیا مسوولان چارهای برای حل این معضل میاندیشند، یا همچنان در بر همین پاشنه میچرخد؟
طیبه حیدری: آیا سلیقه تربیتپذیر است یا خیر؟ آیا یکسانسازی تابلوها راهحل مناسبی برای رفع سردرگمی ما مردم است یا خیر؟ تابلو استعاره از چیزی است که بدون حرف و کلام منظور را مشخص میکند. در گفتوگوهای روزمره گاهی به شوخی گفته میشود که فلانی تابلو است. یعنی بدون اینکه زبان باز کند چه کارهبودنش مشخص است. اما تابلوهایی در شهر هستند که گویا نیستند. تابلوهای راهنما و علایم، عنصری بسیار مهم در منظر شهری به شمار میروند. تابلوهای کاربردی در عین ایفای نقش کارکردی خود (معرفی کالا و خدمات) موجب افزایش پویایی و سرزندگی فضا یا اغتشاش و سردرگمی میشوند. این موضوع در حالی مطرح است که منظر شهری بیشتر مراکز فعال شهرها با تابلوهای رنگارنگ پوشیده شده است. این تابلوهای رنگارنگ در کنار یکدیگر و در طول زمان برای جلب توجه مشتریان شکل گرفتهاند، از همینرو دارای ویژگی منحصربهفردی هستند که همان هویت بصری متمایز و مشخصی است که از فرهنگ مردم و مطابق با نیاز و سلیقه روز برآمده است. با گذری در خیابانهای کرمانشاه و نگاهی به در و دیوار این شهر و تابلوهای مختلف نصب شده بر آن درمییابیم هرکس بر اساس سلیقه شخصی،
ابعاد و رنگ دلخواه خود تابلوی موردنیازش را تهیه و نصب کرده است. این امر ناآگاهانه، آشفتگی، نابسامانی و آلودگی تصویری در شهر را موجب میشود. خوب میدانیم اگر شهروندی بخواهد در کرمانشاه برای درمان بیماری خود به پزشک مراجعه کند، بدون شک گذرش به پارکینگ شهرداری میخورد، اما چگونه در میان این حجم بالای تابلوهای یکسان پزشک خود را پیدا کند؟ کلاف سردرگم تابلوهای نصبشده در این مکان حال ناخوش احوال این مراجعهکنندگان را آشفتهتر میکند؛ طوری که قید تابلوها را میزنند و چندباری از داروخانهها آدرس را میپرسند تا بالاخره به مقصدشان میرسند. این در حالی است که در گذشته راهکارهای سادهای برای رفاه حال مردم اندیشیده شده بود مانند تصویر دندانهایی که روی تابلوهای دندانپزشکی کشیده میشد. شاید اگر برای تمامی تخصصهای پزشکی و خدمات مشتق از آن، نمادها و رنگهایی در قالب چارچوبهای انعطافپذیر ابزارهای گرافیکی که به انتقال صریح پیام به مخاطب میپردازد، تابلوهایی که علاوه بر علایم گرافیکی از نوشتار نیز بهره ببرد استفاده میشد این آشفتگی به نوعی دستهبندی و سازماندهی میشود و پیداکردن هر نوع از خدمات پزشکی بهسادگی صورت
میپذیرد. مشکل تابلوها فقط مختص پارکینگ شهرداری نیست. بقیه تابلوها مربوط به سایر اصناف هم این مشکل را دارند.
از میدان آزادی تا میدان فردوسی هر مغازه با دادن پول بیشتر تابلو بزرگتر بر سردر مغازه خود میزنند و به این توجهی ندارند که جای مشخص برای نصب تابلو با اندازه و مقیاس یکسان با تصویر و نوشته مربوط به هر مغازه باید طراحی شود. این سلیقه شخصی باعث آلودگی تصویری در خیابانها میشود. خیابان مدرس با دربرداشتن مساحت قابلتوجهی از بناهای تاریخی و ساختمانهای قدیمی، قسمتی از بار هویت تاریخی کرمانشاه را به دوش میکشد و این تخریب در واقع تخریب این هویت است. خیابان مدرس با تمام نکات مثبت و منفی خود عنصری را که بیش از همه در معرض دید مردم قرار دارد، نادیده گرفته است و آن نقش تابلوهایی تبلیغاتی در تغییر شکل منظر شهری است. برای یکسانسازی تبلیغات برای جلوگیری از آلودگیهای تصویری راهحلهایی باید اندیشیده شود که با رعایت اصول خاص و برنامهریزی متخصصین، تدوین این امر ضروری است. این را باید در نظر داشت که نه تنها معماری بلکه این تابلوها هستند که منظر شهر را تشکیل میدهند. از نظریات مختلف در مورد نقش تابلوها در منظر شهری میتوان کیفیات مختلفی را برداشت کرد. این کیفیات شامل تنوع، رنگ، تعلق، پیچیدگی، نظم پنهان، وحدت، معنا و
هویت خوانایی، سرزندگی و پویایی است اما گاهی تنوع بیش از حد تابلوها باعث ازبینرفتن معنا و هویت آن میشود. باید سعی شود مشخصههای تابلوها از حروف گرفته تا رنگ و شکل آن ریشه در فرهنگ و تاریخ داشته باشد. با توجه به اینکه فضای شهر، معرف هویت شهری یک منطقه است و بازار جزو اصلی یک شهر و نبض حیاتی آن به شمار میآید و تبلیغات بخش جدانشدنی آجرهای آن است به همین دلیل باید با تدوین ضوابط و قواعد مناسب و نظارت دقیق در این مسیر گام برداشت. علاوه بر این، مشکل تازهای که به آلودگی بصری شهر و اغتشاش ذهنی شهروندان افزوده شده، تابلوهای تبلیغات شرکتهای بزرگ است که بر سر در بسیاری از مغازههای شهر خودنمایی میکند. این تابلوها که هیچ ارتباطی با حرفه و نوع کار فروشگاهی که بر سر در آن نصب شدهاند ندارند، باعث میشود شهروندان در یافتن فروشگاه مورد نظر خود با مشکل روبهرو شوند. در این موارد معمولا صاحب فروشگاه با اخذ مبلغی از یک شرکت بزرگ، تابلوی منقش به آرم آن شرکت را که در گوشهای پرت و دور از چشم آن نام خود و فروشگاهش طراحی شده بر سردر مغازه خود نصب میکنند. نتیجه موفق تابلوهای راهنمایی رانندگی استفادهکردن از متخصصان این
امر بوده است. با درنظرگرفتن این مساله میتوان معضل سایر تابلوهای شهر را حل کرد، آیا مسوولان چارهای برای حل این معضل میاندیشند، یا همچنان در بر همین پاشنه میچرخد؟
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.