|

زنان و خشونت

دکتر هما ضرابی . روانپزشک

خشونت علیه زنان امری پنهان است. زیرا بسیاری از زنان در جوامع مختلف به دلایلی همچون مجازات سخت و عدم حمایت‌های قانونی از ابزار آن خودداری می‌کنند. خشونت علیه زنان مرز نمی‌شناسد، محدود به جوامع عقب‌افتاده نیست، در همه جای دنیا زنان کم و بیش مورد انواع خشونت‌های جسمی، جنسی، روانی و کلامی واقع می‌شوند. %35-30 زنان آمریکایی مورد آزار جسمی شوهرانشان قرار می‌گیرند. همچنین از هر 10 قربانی زن، سه نفر توسط شوهر یا سایر مردان کشته شده است. در شیلی %63 زنان مورد آزار جسمی قرار می‌گیرند و %41 زنان هندی بر اثر آزار جنسی همسران خود دست به خودکشی می‌زنند. متأسفانه در مورد ایران هرگز آمار درست و مشخصی در مورد خشونتی که در خانه به زنان اعمال می‌شود منتشر نشده است. عامل اصلی خشونت علیه زنان را می‌توان در تبعیض جنسیتی یافت، که مانع برابری زن با مرد در همه سطوح زندگی می‌شود. خشونت، هم در تبعیض ریشه دارد و هم به آن دامن می‌زند. خشونت علیه زنان، تقریباً در همۀ طبقات اجتماعی، اقتصادی، نژادی، سنی و جغرافیایی یافت می‌شود. هر چند که این پدیده، در میان برخی گروه‌ها شایع‌تر است. خشونت خانگی به‌عنوان شایع‌ترین نوع خشونت علیه سلامت زنان در جهان که نه تنها به لحاظ اثرات مخرّب آن، بلکه به لحاظ اثرات آن بر سلامت سایر اعضای خانواده بخصوص بر فرزندان آنان، مهم‌ترین نوع خشونت علیه زنان به شمار می‌رود.
زنان در زندگی خود چهار شکل خشونت، شامل فیزیکی، روانی، اقتصادی و جنسی را تجربه می‌کنند. خشونت فیزیکی شیوه‌های آزار و اذیت جسمانی، ضرب و شتم، سوزاندن و هل دادن را شامل می‌شود. خشونت روانی شامل رفتار قلدرانه برای تحقیر زن، تهدید به آزار، کشتن وی یا افراد خانواده، دشنام، استهزاء و ممنوعیت رفت و آمد با والدین و دوستان می‌شود. ندادن خرجی، سوء استفادۀ مالی از زن و دخل و تصرف در اموال زن از جمله موارد خشونت اقتصادی علیه زنان است و اجبار به روابط جنسی غیر متعارف، بی‌توجهی به نیازهای جنسی زن از نمونه‌های خشونت جنسی علیه زنان است.
در خانواده‌هایی که اعتیاد به مواد مخدّر و الکل، بیکاری و تنش وجود دارد خشونت نیز بیشتر به چشم می‌خورد. مردانی که در کودکی در خانوادۀ خود شاهد کتک خوردن زنان خود بوده‌اند. در بزرگی بیشتر مرتکب خشونت علیه همسران خود می‌شوند . فردی که در کودکی، خود مورد خشونت واقع شده، الگوهای پرخاشگری را یاد گرفته و در بزرگسالی رفتار مشابهی را نشان می‌دهد. مناسبات مرد سالارانه، تحمل خشونت از طرف زنان و عوامل فرهنگی، محیطی و جغرافیایی در بروز خشونت علیه زنان مؤثر است.
تجارت و بهره‌برداری جنسی از زنان، فروش دختران جوان و نوجوان از سوی پدران فقیر به مراکز فساد و رونق بازار فیلم‌های غیر اخلاقی به عنوان مصادیقی از خشونت مدرن است‌ که در همه جوامع دیده می‌شود.
تمامی اشکال خشونت از جمله: روانی، اقتصادی، عاطفی، جسمانی و جنسی، از قدرت‌طلبی و سلطه‌گری فرد آزاررسان نشأت می‌گیرد. در گزارش‌های مربوط به خشونت در خانواده، معمولاً زنان و کودکان به عنوان قربانیان اصلی، و مردان به عنوان افراد خاطی مطرح هستند. بنا بر این آمار جهانی، حدود90% قربانیان خشونت خانگی زنان و حدود 10% مردان هستند. مردان نیز مورد سوء رفتار زنان قرار می‌گیرند؛ اما بخش عمده خشونت خانگی به‌ویژه مواردی که منجر به مرگ می‌شوند، از سوی مردان علیه دختران و زنان خانواده صورت می‌گیرد. بنابراین، برای رفع موارد متعدد خشونت علیه زنان با توجه به علیت چند بعدی آن می‌بایست با آموزش مستمر به دختران و پسران جوان و نیز تأمین امکانات قابل دسترس از طریق مراکز عمومی و انتظامی، موجبات ارتقاء سلامت زنان را، هم در سطح خانواده‌ها و هم در سطح جامعه فراهم آورد. خانواده‌درمانی، ایجاد خانه‌های امن، حمایت‌های قانونی از زنان مورد خشونت واقع شده، شرکت در کلاس‌های آموزشی قبل از ازدواج، مشاوره ازدواج و افزایش آگاهی مردان و زنان از طریق جلسات آموزشی و تأکید بر آموزه‌های دینی در پیش‌گیری از خشونت علیه زنان مؤثر هستند. چون هنوز خشونت علیه زنان با اشکال مختلف در همه جای دنیا شانس زندگی سالم و راحت را از آنها گرفته، سالروز «25 نوامبر روز مبارزه با خشونت علیه زنان» نامیده شده است. اعلامیۀ منع خشونت علیه زنان، با آگاهی به نیاز فوری به این که، حقوق و اصول مربوط به برابری، امنیت، آزادی، تمامیت و وقار همه انسان‌ها به طور جهانشمول باید درباره زنان اعمال شود، اجرای مؤثر «کنوانسیون رفع کلیه اشکال تبعیض علیه زنان» به معنی هر عمل خشونت‌آمیز بر اساس جنس است که به آسیب رساندن جسمی، جنسی یا روانی زنان منجر شود یا احتمال آن وجود داشته باشد، از جمله تهدیدات یا اعمال مشابه که اجبار یا محروم کردن مستبدانه زنان از آزادی که در منظر عموم یا در خلوت زندگی خصوصی انجام شود، است.

خشونت علیه زنان امری پنهان است. زیرا بسیاری از زنان در جوامع مختلف به دلایلی همچون مجازات سخت و عدم حمایت‌های قانونی از ابزار آن خودداری می‌کنند. خشونت علیه زنان مرز نمی‌شناسد، محدود به جوامع عقب‌افتاده نیست، در همه جای دنیا زنان کم و بیش مورد انواع خشونت‌های جسمی، جنسی، روانی و کلامی واقع می‌شوند. %35-30 زنان آمریکایی مورد آزار جسمی شوهرانشان قرار می‌گیرند. همچنین از هر 10 قربانی زن، سه نفر توسط شوهر یا سایر مردان کشته شده است. در شیلی %63 زنان مورد آزار جسمی قرار می‌گیرند و %41 زنان هندی بر اثر آزار جنسی همسران خود دست به خودکشی می‌زنند. متأسفانه در مورد ایران هرگز آمار درست و مشخصی در مورد خشونتی که در خانه به زنان اعمال می‌شود منتشر نشده است. عامل اصلی خشونت علیه زنان را می‌توان در تبعیض جنسیتی یافت، که مانع برابری زن با مرد در همه سطوح زندگی می‌شود. خشونت، هم در تبعیض ریشه دارد و هم به آن دامن می‌زند. خشونت علیه زنان، تقریباً در همۀ طبقات اجتماعی، اقتصادی، نژادی، سنی و جغرافیایی یافت می‌شود. هر چند که این پدیده، در میان برخی گروه‌ها شایع‌تر است. خشونت خانگی به‌عنوان شایع‌ترین نوع خشونت علیه سلامت زنان در جهان که نه تنها به لحاظ اثرات مخرّب آن، بلکه به لحاظ اثرات آن بر سلامت سایر اعضای خانواده بخصوص بر فرزندان آنان، مهم‌ترین نوع خشونت علیه زنان به شمار می‌رود.
زنان در زندگی خود چهار شکل خشونت، شامل فیزیکی، روانی، اقتصادی و جنسی را تجربه می‌کنند. خشونت فیزیکی شیوه‌های آزار و اذیت جسمانی، ضرب و شتم، سوزاندن و هل دادن را شامل می‌شود. خشونت روانی شامل رفتار قلدرانه برای تحقیر زن، تهدید به آزار، کشتن وی یا افراد خانواده، دشنام، استهزاء و ممنوعیت رفت و آمد با والدین و دوستان می‌شود. ندادن خرجی، سوء استفادۀ مالی از زن و دخل و تصرف در اموال زن از جمله موارد خشونت اقتصادی علیه زنان است و اجبار به روابط جنسی غیر متعارف، بی‌توجهی به نیازهای جنسی زن از نمونه‌های خشونت جنسی علیه زنان است.
در خانواده‌هایی که اعتیاد به مواد مخدّر و الکل، بیکاری و تنش وجود دارد خشونت نیز بیشتر به چشم می‌خورد. مردانی که در کودکی در خانوادۀ خود شاهد کتک خوردن زنان خود بوده‌اند. در بزرگی بیشتر مرتکب خشونت علیه همسران خود می‌شوند . فردی که در کودکی، خود مورد خشونت واقع شده، الگوهای پرخاشگری را یاد گرفته و در بزرگسالی رفتار مشابهی را نشان می‌دهد. مناسبات مرد سالارانه، تحمل خشونت از طرف زنان و عوامل فرهنگی، محیطی و جغرافیایی در بروز خشونت علیه زنان مؤثر است.
تجارت و بهره‌برداری جنسی از زنان، فروش دختران جوان و نوجوان از سوی پدران فقیر به مراکز فساد و رونق بازار فیلم‌های غیر اخلاقی به عنوان مصادیقی از خشونت مدرن است‌ که در همه جوامع دیده می‌شود.
تمامی اشکال خشونت از جمله: روانی، اقتصادی، عاطفی، جسمانی و جنسی، از قدرت‌طلبی و سلطه‌گری فرد آزاررسان نشأت می‌گیرد. در گزارش‌های مربوط به خشونت در خانواده، معمولاً زنان و کودکان به عنوان قربانیان اصلی، و مردان به عنوان افراد خاطی مطرح هستند. بنا بر این آمار جهانی، حدود90% قربانیان خشونت خانگی زنان و حدود 10% مردان هستند. مردان نیز مورد سوء رفتار زنان قرار می‌گیرند؛ اما بخش عمده خشونت خانگی به‌ویژه مواردی که منجر به مرگ می‌شوند، از سوی مردان علیه دختران و زنان خانواده صورت می‌گیرد. بنابراین، برای رفع موارد متعدد خشونت علیه زنان با توجه به علیت چند بعدی آن می‌بایست با آموزش مستمر به دختران و پسران جوان و نیز تأمین امکانات قابل دسترس از طریق مراکز عمومی و انتظامی، موجبات ارتقاء سلامت زنان را، هم در سطح خانواده‌ها و هم در سطح جامعه فراهم آورد. خانواده‌درمانی، ایجاد خانه‌های امن، حمایت‌های قانونی از زنان مورد خشونت واقع شده، شرکت در کلاس‌های آموزشی قبل از ازدواج، مشاوره ازدواج و افزایش آگاهی مردان و زنان از طریق جلسات آموزشی و تأکید بر آموزه‌های دینی در پیش‌گیری از خشونت علیه زنان مؤثر هستند. چون هنوز خشونت علیه زنان با اشکال مختلف در همه جای دنیا شانس زندگی سالم و راحت را از آنها گرفته، سالروز «25 نوامبر روز مبارزه با خشونت علیه زنان» نامیده شده است. اعلامیۀ منع خشونت علیه زنان، با آگاهی به نیاز فوری به این که، حقوق و اصول مربوط به برابری، امنیت، آزادی، تمامیت و وقار همه انسان‌ها به طور جهانشمول باید درباره زنان اعمال شود، اجرای مؤثر «کنوانسیون رفع کلیه اشکال تبعیض علیه زنان» به معنی هر عمل خشونت‌آمیز بر اساس جنس است که به آسیب رساندن جسمی، جنسی یا روانی زنان منجر شود یا احتمال آن وجود داشته باشد، از جمله تهدیدات یا اعمال مشابه که اجبار یا محروم کردن مستبدانه زنان از آزادی که در منظر عموم یا در خلوت زندگی خصوصی انجام شود، است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.