یک انتظار هفت ساله
فراهم کردن زیرساختهای توسعه در بخش هنر و فرهنگ از دغدغههای مشترک دولت و جامعۀ هنری و فرهنگی است و از انتظارات هر جامعهای، ایجاد فضای کافی از سوی دولت برای بروز استعدادهای هنری و فرهنگی است. شهرستان رشت به عنوان یکی از ثابت قدمان فعالیت در عرصۀ فرهنگ و هنر در سدۀ اخیر و با توجه به تراکم بالای جمعیت، سالهاست از نبود امکانات و توجه به این عرصه رنج میبرد. نبود تالار و سالنهای گالری و آمفی تئاتر به اندازه کافی و همچنین نبود فضای مکانی کافی برای برگزاری نشستها و انجمنها از مشکلاتی است که ترمز هرگونه انگیزه ای برای فعالیت است.
از وعده تا واقعیت
یکی از پروژههای عمرانی که طی سالیان گذشته نگاه اهالی فرهنگ را به خود جلب کرده پروژۀ تالار مرکزی رشت است. تالار مرکزی رشت، شامل دو فاز اجرایی میشود؛ که فاز اول آن مشتمل بر سالن آمفی تئاتر با ظرفیت 600 صندلی و تالاری برای نمایش تئاتر و همچنین سالنی برای اجرای موسیقی با ظرفیت 100 صندلی است و همچنین بخش اداری آن که پیشبینی میشود هر دو قسمت در بهمن ماه امسال به بهره برداری برسند. فاز دوم تالار مرکزی شامل پروژۀ گالری با ظرفیت 1500 متر در سه طبقه و همچنین یک سالن کنسرت با ظرفیت 1200 صندلی و یک سالن تمرین موسیقی با ظرفیت 100 صندلی است، که در سایه به اتمام نرسیدن فاز اول چشم انداز روشنی برای بهرهبرداری از این بخش وجود ندارد.
کلنگ این عملیات در 19 خرداد 1386 و با حضور وزیر وقت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی زده شد و مسوولان استان و وزیر فرهنگ و ارشاد در آخرین بازدیدشان در تابستان امسال از تکمیل 80 درصدی آن خبر دادند و ابراز امیدواری کردند؛ فاز اول این پروژه در دهۀ فجر امسال بهره برداری شود. به گفتۀ مدیر کل اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی استان گیلان تالار مرکزی رشت به نام مدیر کلّ اسبق این اداره - شهید انصاری - نامگذاری خواهد شد و با احداث آن پیشبینی میشود با بهرهبرداری از هر دو فاز اجرایی این پروژه فضای فرهنگی و هنری گیلان از 34 هزار متر مربع به 54 هزار متر مربع افزایش یابد.
تالار وحدت در گیلان
مازیار نقی پور ، کارشناس ارشد معماری و ناظر پروژه تالار مرکزی رشت، در گفتوگو با شرق روند تخصیص اعتبار برای این پروژه را مناسب و راضیکننده اعلام کرد و افزود با این روند و تلاشهای بازوهای اجرایی پیشبینی میشود فاز اول این تالار 22 بهمن امسال و فاز دوم آن حدوداً تا سال آینده به بهرهبرداری برسد.
وی این پروژه را از لحاظ وسعت ایجاد فضا با تالار وحدت تهران مقایسه کرده و سالنهای موسیقی و آمفی تئاتر و ظرفیتهای آن و همچنین امکانات آن را به عنوان نمونهای برای استان و کشور دانست که در مقایسه با فضای موجود ویژگی چندمنظوره بودن و در عین حال وسعت، غیرقابل چشم پوشی است و در ساخت آن کارایی بخش های مختلف آن و بهره وری و بازدهی مطلوب هدف و نگاه اصلی طراحان و معماران آن بوده است.
وی در مورد سبک معماری به کار رفته در این پروژه خاطرنشان کرد این سازه، دارای سه بلوک مجزا است و سقفهای شیبدار ، ستونها و نمای داخلی و خارجی آن به معماری بومی نزدیک میشود و نتیجۀ حاصله را میتوان نوعی معماری پستمدرن تلقی کرد. وی به رعایت مقرّرات ملی در مقابل حریق و دیگر آسیبها اشاره نمود و افزود تمام استانداردها در آن رعایت شده به طوری که در کل کشور پروژه ای با این وسعت و استانداردها را تنها میتوان با تالار وحدت تهران مقایسه نمود و همچنین با توجه به اینکه عمر ساختمان بتونی معمولا در کشور ما 50 سال تخمین زده میشود مهندسان عمر این سازه را تقریباً 200 سال تخمین زده اند.
تقی پور در مورد کارایی نتیجه حاصله از این پروژه افزود این تالار نه تنها در کشور نمونه است، بلکه قابلیت این را دارد تا به قطب فرهنگی کشور تبدیل شود و همچنین امکانات به روز شده و استانداردهای لحاظ شدۀ آن ظرفیت کافی برای برگزاری و پذیرایی تشریفات کشورهای حوزۀ دریاچه خزر را نیز دارد و میتوان از آن برای برنامههای ملّی و منطقهای استفاده نمود.
تکمیل می شوند؟
از پروژه های مهم در دست اجرای اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی گیلان میتوان به مجتمع سردار جنگل ، مجتمعهای فرهنگی و هنری آستارا، لاهیجان و رضوانشهر اشاره کرد. مجتمع فرهنگی و هنری آستارا در زمینی به مساحت دو هزار و 345 متر مربع در حال ساخت است و شامل یک سالن آمفی تئاتر با ظرفیت 750 نفر ، سالن کوچک تمرین نمایش، گالری هنری، نمایشگاه دائمی آثار هنرمندان و سالن انتظار میشود که ساخت آن از سال 1377 آغاز و با 80 درصد پیشرفت اجرایی پیشبینی می شود تا سال آینده تکمیل شود.
مجتمع فرهنگی و هنری لاهیجان نیز از سال 1380 به مساحت 4400 متر مربع طراحی شد که فاز اول این پروژه که شامل سالن آمفی تئاتر و فضای جانبی است ، پیش بینی میشود سال آینده در هفتۀ دولت مورد بهرهبرداری قرار بگیرد و این در حالی است که تا سال 92 فقط 30 درصد پیشرفت فیزیکی داشته است و هم اکنون از تکمیل 40 درصدی آن خبر میدهند. ساخت بنای مجتمع های فرهنگی و هنری آستارا، لاهیجان، رضوانشهر،ماسال و سراوان به ترتیب از سالهای 81،85،79،86، و 87 شروع شده است که فاز اول این پروژهها هنوز در انتظار اعتبار و تکمیل است.
پروژه های ناتمام
از پروژه های مشابه در دیگر استانهای کشور میتوان پروژۀ تالار مرکزی اراک،خرم آباد و کرمان را نام برد. پروژه تالار مرکزی اراک در زمینی به مساحت 14 هزار متر مربع در چهار طبقه و دو زیرزمین دارای سه هزار متر مربع زیربنا شامل سالن موسیقی و تئاتر و رستوران سرپوشیده و روباز، محل استراحت هنرمندان، لابی مرکزی، اداره پست برق است که از سال 82 ساخت آن شروع شده و به گفتۀ ناظر پروژه تاکنون 80 درصد پیشرفت فیزیکی داشته است. همچنین، ساخت پروژۀ تالار مرکزی خرم آباد در سال 1387 شروع شد که گرچه برحسب برنامه باید در سال 1390 به پایان میرسید؛ اما پس از گذشت سه سال از موعد مقرر فقط 15 درصد پیشرفت فیزیکی داشته است و با وجود تخصیص اعتبار دولت جدید، باز هم، چندان چشمانداز روشنی از پیشرفت قابل ملاحضۀ آن دیده نمیشود.
یکی دیگر از پروژههای وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ، تالار مرکزی کرمان با 13 هزار و 500 متر مربع زیربنا است؛ که شامل سالن آمفی تئاتر، سالن موسیقی، کلاسهای تمرین و دیگر امکانات استاندارد است. طبق برنامهای از پیش تعیین شده قرار بود تا پایان دولت نهم و دهم کاملاً به پایان برسد که این مهم محقّق نشد و هماکنون با پیشرفت 85 درصدی آن پیشبینی میشود تا سال آینده بخش مهمی از آن به بهرهبرداری برسد.
مهاجرت فرهنگی
نبود فضای کافی برای برگزاری مراسم و برنامههای فرهنگی و هنری در کشور و مخصوصاً استان گیلان موجب شده تا بسیاری از برنامههای موسیقی و تئاتر در بدترین شرایط و کمترین امکانات در نامناسبترین مکانها مانند تالارهای عروسی برگزار شود و حتی برای تشریفات کشوری و منطقهای فضای مناسبی وجود ندارد، و نبود زیرساخت فرهنگی در استان؛ موجب فرسایشی شدن فعالیتهای موجود و سرد شدن انگیزۀ فعالیت در قشر جوانتر شده است. استاندارد نبودن سالنها و تالارهای موجود از کیفیت برنامههای جاری کاسته ، همین امر موجب مهاجرت بخش بزرگی از جامعۀ فرهنگی به پایتخت میشود که خطری جدی برای آینده فرهنگی استان است.
فراهم کردن زیرساختهای توسعه در بخش هنر و فرهنگ از دغدغههای مشترک دولت و جامعۀ هنری و فرهنگی است و از انتظارات هر جامعهای، ایجاد فضای کافی از سوی دولت برای بروز استعدادهای هنری و فرهنگی است. شهرستان رشت به عنوان یکی از ثابت قدمان فعالیت در عرصۀ فرهنگ و هنر در سدۀ اخیر و با توجه به تراکم بالای جمعیت، سالهاست از نبود امکانات و توجه به این عرصه رنج میبرد. نبود تالار و سالنهای گالری و آمفی تئاتر به اندازه کافی و همچنین نبود فضای مکانی کافی برای برگزاری نشستها و انجمنها از مشکلاتی است که ترمز هرگونه انگیزه ای برای فعالیت است.
از وعده تا واقعیت
یکی از پروژههای عمرانی که طی سالیان گذشته نگاه اهالی فرهنگ را به خود جلب کرده پروژۀ تالار مرکزی رشت است. تالار مرکزی رشت، شامل دو فاز اجرایی میشود؛ که فاز اول آن مشتمل بر سالن آمفی تئاتر با ظرفیت 600 صندلی و تالاری برای نمایش تئاتر و همچنین سالنی برای اجرای موسیقی با ظرفیت 100 صندلی است و همچنین بخش اداری آن که پیشبینی میشود هر دو قسمت در بهمن ماه امسال به بهره برداری برسند. فاز دوم تالار مرکزی شامل پروژۀ گالری با ظرفیت 1500 متر در سه طبقه و همچنین یک سالن کنسرت با ظرفیت 1200 صندلی و یک سالن تمرین موسیقی با ظرفیت 100 صندلی است، که در سایه به اتمام نرسیدن فاز اول چشم انداز روشنی برای بهرهبرداری از این بخش وجود ندارد.
کلنگ این عملیات در 19 خرداد 1386 و با حضور وزیر وقت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی زده شد و مسوولان استان و وزیر فرهنگ و ارشاد در آخرین بازدیدشان در تابستان امسال از تکمیل 80 درصدی آن خبر دادند و ابراز امیدواری کردند؛ فاز اول این پروژه در دهۀ فجر امسال بهره برداری شود. به گفتۀ مدیر کل اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی استان گیلان تالار مرکزی رشت به نام مدیر کلّ اسبق این اداره - شهید انصاری - نامگذاری خواهد شد و با احداث آن پیشبینی میشود با بهرهبرداری از هر دو فاز اجرایی این پروژه فضای فرهنگی و هنری گیلان از 34 هزار متر مربع به 54 هزار متر مربع افزایش یابد.
تالار وحدت در گیلان
مازیار نقی پور ، کارشناس ارشد معماری و ناظر پروژه تالار مرکزی رشت، در گفتوگو با شرق روند تخصیص اعتبار برای این پروژه را مناسب و راضیکننده اعلام کرد و افزود با این روند و تلاشهای بازوهای اجرایی پیشبینی میشود فاز اول این تالار 22 بهمن امسال و فاز دوم آن حدوداً تا سال آینده به بهرهبرداری برسد.
وی این پروژه را از لحاظ وسعت ایجاد فضا با تالار وحدت تهران مقایسه کرده و سالنهای موسیقی و آمفی تئاتر و ظرفیتهای آن و همچنین امکانات آن را به عنوان نمونهای برای استان و کشور دانست که در مقایسه با فضای موجود ویژگی چندمنظوره بودن و در عین حال وسعت، غیرقابل چشم پوشی است و در ساخت آن کارایی بخش های مختلف آن و بهره وری و بازدهی مطلوب هدف و نگاه اصلی طراحان و معماران آن بوده است.
وی در مورد سبک معماری به کار رفته در این پروژه خاطرنشان کرد این سازه، دارای سه بلوک مجزا است و سقفهای شیبدار ، ستونها و نمای داخلی و خارجی آن به معماری بومی نزدیک میشود و نتیجۀ حاصله را میتوان نوعی معماری پستمدرن تلقی کرد. وی به رعایت مقرّرات ملی در مقابل حریق و دیگر آسیبها اشاره نمود و افزود تمام استانداردها در آن رعایت شده به طوری که در کل کشور پروژه ای با این وسعت و استانداردها را تنها میتوان با تالار وحدت تهران مقایسه نمود و همچنین با توجه به اینکه عمر ساختمان بتونی معمولا در کشور ما 50 سال تخمین زده میشود مهندسان عمر این سازه را تقریباً 200 سال تخمین زده اند.
تقی پور در مورد کارایی نتیجه حاصله از این پروژه افزود این تالار نه تنها در کشور نمونه است، بلکه قابلیت این را دارد تا به قطب فرهنگی کشور تبدیل شود و همچنین امکانات به روز شده و استانداردهای لحاظ شدۀ آن ظرفیت کافی برای برگزاری و پذیرایی تشریفات کشورهای حوزۀ دریاچه خزر را نیز دارد و میتوان از آن برای برنامههای ملّی و منطقهای استفاده نمود.
تکمیل می شوند؟
از پروژه های مهم در دست اجرای اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی گیلان میتوان به مجتمع سردار جنگل ، مجتمعهای فرهنگی و هنری آستارا، لاهیجان و رضوانشهر اشاره کرد. مجتمع فرهنگی و هنری آستارا در زمینی به مساحت دو هزار و 345 متر مربع در حال ساخت است و شامل یک سالن آمفی تئاتر با ظرفیت 750 نفر ، سالن کوچک تمرین نمایش، گالری هنری، نمایشگاه دائمی آثار هنرمندان و سالن انتظار میشود که ساخت آن از سال 1377 آغاز و با 80 درصد پیشرفت اجرایی پیشبینی می شود تا سال آینده تکمیل شود.
مجتمع فرهنگی و هنری لاهیجان نیز از سال 1380 به مساحت 4400 متر مربع طراحی شد که فاز اول این پروژه که شامل سالن آمفی تئاتر و فضای جانبی است ، پیش بینی میشود سال آینده در هفتۀ دولت مورد بهرهبرداری قرار بگیرد و این در حالی است که تا سال 92 فقط 30 درصد پیشرفت فیزیکی داشته است و هم اکنون از تکمیل 40 درصدی آن خبر میدهند. ساخت بنای مجتمع های فرهنگی و هنری آستارا، لاهیجان، رضوانشهر،ماسال و سراوان به ترتیب از سالهای 81،85،79،86، و 87 شروع شده است که فاز اول این پروژهها هنوز در انتظار اعتبار و تکمیل است.
پروژه های ناتمام
از پروژه های مشابه در دیگر استانهای کشور میتوان پروژۀ تالار مرکزی اراک،خرم آباد و کرمان را نام برد. پروژه تالار مرکزی اراک در زمینی به مساحت 14 هزار متر مربع در چهار طبقه و دو زیرزمین دارای سه هزار متر مربع زیربنا شامل سالن موسیقی و تئاتر و رستوران سرپوشیده و روباز، محل استراحت هنرمندان، لابی مرکزی، اداره پست برق است که از سال 82 ساخت آن شروع شده و به گفتۀ ناظر پروژه تاکنون 80 درصد پیشرفت فیزیکی داشته است. همچنین، ساخت پروژۀ تالار مرکزی خرم آباد در سال 1387 شروع شد که گرچه برحسب برنامه باید در سال 1390 به پایان میرسید؛ اما پس از گذشت سه سال از موعد مقرر فقط 15 درصد پیشرفت فیزیکی داشته است و با وجود تخصیص اعتبار دولت جدید، باز هم، چندان چشمانداز روشنی از پیشرفت قابل ملاحضۀ آن دیده نمیشود.
یکی دیگر از پروژههای وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ، تالار مرکزی کرمان با 13 هزار و 500 متر مربع زیربنا است؛ که شامل سالن آمفی تئاتر، سالن موسیقی، کلاسهای تمرین و دیگر امکانات استاندارد است. طبق برنامهای از پیش تعیین شده قرار بود تا پایان دولت نهم و دهم کاملاً به پایان برسد که این مهم محقّق نشد و هماکنون با پیشرفت 85 درصدی آن پیشبینی میشود تا سال آینده بخش مهمی از آن به بهرهبرداری برسد.
مهاجرت فرهنگی
نبود فضای کافی برای برگزاری مراسم و برنامههای فرهنگی و هنری در کشور و مخصوصاً استان گیلان موجب شده تا بسیاری از برنامههای موسیقی و تئاتر در بدترین شرایط و کمترین امکانات در نامناسبترین مکانها مانند تالارهای عروسی برگزار شود و حتی برای تشریفات کشوری و منطقهای فضای مناسبی وجود ندارد، و نبود زیرساخت فرهنگی در استان؛ موجب فرسایشی شدن فعالیتهای موجود و سرد شدن انگیزۀ فعالیت در قشر جوانتر شده است. استاندارد نبودن سالنها و تالارهای موجود از کیفیت برنامههای جاری کاسته ، همین امر موجب مهاجرت بخش بزرگی از جامعۀ فرهنگی به پایتخت میشود که خطری جدی برای آینده فرهنگی استان است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.