|

تعزیه؛ نمایشی شکوهمند

تعزيه از نظر لغوي به‌معناي اظهار همدردي، سوگواري و تسليت است؛ ولي به عنوان شكلي از نمايش، ريشه در اجتماعات و مراسم يادكرد شهادت امام‌حسين(ع) در ايام محرم دارد و در طول تكاملش، بازنمايي محاصره و كشتار صحراي كربلا، محور اصلي آن بوده و هيچ‌گاه ماهيت مذهبي‌اش را از دست نداده است!1
تعزیه به عنوان کرداری جمعی، برآیند تلاش شمار قابل‌توجهی از مردم است كه در سرشت خود نیروهای ستیزه‌گر را به نمایش می‌گذارد و حضور بینندگانی را می‌طلبد که شرکت در آن را فریضه می‌دانند و با شرکت در این کنش گروهی، انتظار پاداشی در آخرت دارند. اين نمايش مذهبي، بازسازی تمثیلی است و نه بازسازی حقیقی و این باز‌سازی دارای قراردادهای رمزی و تغییر‌ناپذیر است، همچنين ادواری است و تابع گاهشماری ویژه که اگرچه می‌توان از آن فاصله گرفت ولی اجرای اصلی آن در زمان معین، سنت غالب است. تعزیه به‌عنوان پدیده‌ای مردمی هنوز زنده است و موجودیت آن به دو عامل بستگی دارد: بی‌نامی و ریشه‌دواندن در عمق جامعه ایران. خصلت آیینی و بار اعتقادی تعزیه تمامی نیروی آن را آشکار می‌سازد و به‌عنوان رسانه‌ای اجتماعی، نقش مهمی بر عهده دارد. تعزیه به عنوان یک کنش اجتماعی با مخاطب خود یعنی تمام جامعه ارتباط برقرار می‌کند. تعزیه بیش از هر چیز پدیده‌ای نمایشی و هنری است. متن تعزیه یک اثر ادبی و نمایشی است قالب‌های شعری تعزیه از تمامی امکانات فنی مرسوم در شعر فارسی مانند: مثنوی، قصیده، قطعه، رباعی، مسمط، ترجیع‌بند و مستزاد بهره می‌گیرد.
1. تعزيه: آيين و نمايش در ايران، پيتر جي. چلكووسكي، ص: 9.
تعزيه از نظر لغوي به‌معناي اظهار همدردي، سوگواري و تسليت است؛ ولي به عنوان شكلي از نمايش، ريشه در اجتماعات و مراسم يادكرد شهادت امام‌حسين(ع) در ايام محرم دارد و در طول تكاملش، بازنمايي محاصره و كشتار صحراي كربلا، محور اصلي آن بوده و هيچ‌گاه ماهيت مذهبي‌اش را از دست نداده است!1
تعزیه به عنوان کرداری جمعی، برآیند تلاش شمار قابل‌توجهی از مردم است كه در سرشت خود نیروهای ستیزه‌گر را به نمایش می‌گذارد و حضور بینندگانی را می‌طلبد که شرکت در آن را فریضه می‌دانند و با شرکت در این کنش گروهی، انتظار پاداشی در آخرت دارند. اين نمايش مذهبي، بازسازی تمثیلی است و نه بازسازی حقیقی و این باز‌سازی دارای قراردادهای رمزی و تغییر‌ناپذیر است، همچنين ادواری است و تابع گاهشماری ویژه که اگرچه می‌توان از آن فاصله گرفت ولی اجرای اصلی آن در زمان معین، سنت غالب است. تعزیه به‌عنوان پدیده‌ای مردمی هنوز زنده است و موجودیت آن به دو عامل بستگی دارد: بی‌نامی و ریشه‌دواندن در عمق جامعه ایران. خصلت آیینی و بار اعتقادی تعزیه تمامی نیروی آن را آشکار می‌سازد و به‌عنوان رسانه‌ای اجتماعی، نقش مهمی بر عهده دارد. تعزیه به عنوان یک کنش اجتماعی با مخاطب خود یعنی تمام جامعه ارتباط برقرار می‌کند. تعزیه بیش از هر چیز پدیده‌ای نمایشی و هنری است. متن تعزیه یک اثر ادبی و نمایشی است قالب‌های شعری تعزیه از تمامی امکانات فنی مرسوم در شعر فارسی مانند: مثنوی، قصیده، قطعه، رباعی، مسمط، ترجیع‌بند و مستزاد بهره می‌گیرد.
1. تعزيه: آيين و نمايش در ايران، پيتر جي. چلكووسكي، ص: 9.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.