|

اصلاح طلبان و هنر اقلیت بودن

امان باطنی: اقلیت، در قاموس سیاست، نام خنثی و بی‌رنگ و بویی به نظر می‌رسد. اسم رمز گروه‌هایی که یا تازه کنشگری را شروع کرده‌اند و یا خزان سیاسی را تجربه می‌کنند و با آن‌که مدتهاست سکه‌شان از رونق افتاده، چراغ کورسوی سیاست را به اصرار روشن نگاه داشته‌اند. اقلیت‌ها در سیاست همواره حکایت «از این جا مانده» و «از آن جا رانده» را داشته‌اند اما با تمام آن‌چه گفته شد، این نگاه را باید نگاه کلیشه‌ای دانست. نگاهی که اساسا سیاست را از دیرباز قمار برد و باخت تعریف می‌کرد، آنهم برد و باختی از پیش تعیین شده و با توجه به رسوبات نظریه توطئه در ساخت اجتماعی و ته‌نشین شدن آن در ذهن مردم و اعتقاد به نظریه دست‌های پنهان، بر آن بود که در بازی سیاست، حکم از پیش عیانست. این نگاه در یک جبر تاریخی، اقلیت بودن را سرنوشت برخی گروه‌های سیاسی می‌پنداشت و آنها را محکوم به اقلیت بودن و تاثیر حداقلی در ساخت سیاسی می‌دانست. اما در دنیای مدرن سیاست، بازی کسب قدرت و یا تاثیر بر ساخت سیاسی ست. باید نظریه بازی‌ها خوانده باشی تا بدانی بازی کم هزینه و پرفایده چیست. برای اثر گذاشتن در عرصه عمومی باید خوب بازی کرد.
چند سال پیش بود که در انتخابات رییس جمهوری انگلستان، حزب لیبرال دموکرات با آن‌که در ساخت سیاسی این کشور در میان دو حزب دیرینه و قدرتمند کارگر و محافظه کار، حزب اقلیت محسوب می‌شد اما توانست با کسب درصد قابل ملاحظه‌ای از آرا و کنشگری حساب شده سیاست‌ورزانش، حزب پیروز یعنی حزب محافظه‌کار را که برای تشکیل دولت به مشکل برخورده بود، وادار به ائتلاف کند و درمیان بهت همگان چند کرسی مهم در دولت را از آن خود کند.... نظایر این کنشگری را به خصوص در کشورهایی چون عراق و لبنان که ساخت سیاسی به شدت متکثر و بعضا ناهمگونی دارد ؛گاه دیده‌ایم جایی که مسیحیان، کردها، شیعیان و سنی‌ها هر یک با توجه به ساختار اجتماعی، قدرت سیاسی را اجماعا با یک مکانیسم توزیعی اعمال می‌کنند و فراوان گروه‌های قدرت، گاه برای وسعت دامنه اثرشان دست به ائتلاف زده‌اند.
اقلیت موثر مجلس دوم را فراموش نکرده‌ایم نود و چند نفری که دولت را تحت تاثیر قرار داده بودند. اقلیت مجلس پنجم هم اقلیتی بود که توانست رای اعتماد تمامی وزرای دولت اول خاتمی را از مجلس بگیرد.
این اقلیت‌ها، بیشتر کنش‌گر بوده‌اند تا کنش پذیر و در بازی‌های سیاسی بازی‌گردان بوده‌اند تا بازیگر، که اگر هم بازی‌گر بوده‌اند لااقل تماشاچی نبوده‌اند . آنان کسب قدرت را یک فرآیند دانسته‌اند و نه یک فرآورده.... فرآیندی که نیازمند بازی خوب در سیاست است. سیاست را هنر ستیز و سازش قلمداد کرده و در بزنگاه‌هایی بدون قلب هویت خود با دیگر گروه‌های قدرت، ائتلاف کرده‌اند؛ اقلیت هه همچنین چانه زنی در بالا را هیچگاه فراموش نکرده‌اند و با دست خالی، بازی سیاسی را بهینه بازی کرده‌اند، به موقع از قدرت اجتماعی خود و عقبه رایشان استفاده کرده‌اند. هنر اقیلت بودن یعنی همین؛ هنر بازی خوب با دست خالی. در هشت سال اخیرو با توجه به ساخت سیاسی، اصلاح‌طلبان در اقلیت قرار داشته‌اند؛ در تمام نهادهای قدرت چه نهادهای انتصابی و چه نهادهای انتخابی مثل مجلس، شورای شهر اما متاسفانه این اقلیت، اقلیت بی یال و دم و اشکمی بوده، اقلیتی که تنها نظاره‌گر اتفاقات بوده و همواره از ناتوانی‌هایش حرف زده تا توانایی‌هایش ...اقلیتی که در فرصت‌سازی از تهدیدها ناتوان بوده و تنها به چند بیانیه و نطق پیش از دستور و در نهایت ائتلاف کور بسنده کرده و این نیز ناشی از هژمونی اصلاح‌طلبی انتخابات محور در جبهه اصلاحات بوده. جایی که همه چیز در قدرت سیاسی خلاصه می‌شده و تازه قدرت سیاسی موثر نیز قدرت اکثریت تعریف می‌شده و همه اهداف و هر گونه کنشی را تا به دست آوردن کامل و همه جانبه قدرت به تعویق انداخته‌اند .
تازه در شوراهای شهر این انفعال پررنگ‌تر نیز بوده... نیک می‌دانید شوراهای شهر با توجه به ساختاری که دارند کمتر در تیررس سیاست هستند و وجوه اجتماعی آن پر رنگ‌ترست بنابراین چانه‌زنی‌ها در آن کمتر رنگ و بوی سیاسی دارد و در مواردی امتیازگیری در آن راحت‌تر نیز هست اما متاسفانه آن‌گونه که باید از این شاخص استفاده نشده و اقلیت شوراها اقلیتی بعضا بی‌اثر بوده‌اند که تنها هنرشان ائتلاف برای رییس نشدن فلان کاراکتر سیاسی بوده و بس... این پدیده به درستی از نگاه نادرست به سیاست و تحلیل ناقص از مقوله قدرت نشات می گیرد. جایی که همه تحلیل‌ها خلاصه در همان یک کلمه است... .
امان باطنی: اقلیت، در قاموس سیاست، نام خنثی و بی‌رنگ و بویی به نظر می‌رسد. اسم رمز گروه‌هایی که یا تازه کنشگری را شروع کرده‌اند و یا خزان سیاسی را تجربه می‌کنند و با آن‌که مدتهاست سکه‌شان از رونق افتاده، چراغ کورسوی سیاست را به اصرار روشن نگاه داشته‌اند. اقلیت‌ها در سیاست همواره حکایت «از این جا مانده» و «از آن جا رانده» را داشته‌اند اما با تمام آن‌چه گفته شد، این نگاه را باید نگاه کلیشه‌ای دانست. نگاهی که اساسا سیاست را از دیرباز قمار برد و باخت تعریف می‌کرد، آنهم برد و باختی از پیش تعیین شده و با توجه به رسوبات نظریه توطئه در ساخت اجتماعی و ته‌نشین شدن آن در ذهن مردم و اعتقاد به نظریه دست‌های پنهان، بر آن بود که در بازی سیاست، حکم از پیش عیانست. این نگاه در یک جبر تاریخی، اقلیت بودن را سرنوشت برخی گروه‌های سیاسی می‌پنداشت و آنها را محکوم به اقلیت بودن و تاثیر حداقلی در ساخت سیاسی می‌دانست. اما در دنیای مدرن سیاست، بازی کسب قدرت و یا تاثیر بر ساخت سیاسی ست. باید نظریه بازی‌ها خوانده باشی تا بدانی بازی کم هزینه و پرفایده چیست. برای اثر گذاشتن در عرصه عمومی باید خوب بازی کرد.
چند سال پیش بود که در انتخابات رییس جمهوری انگلستان، حزب لیبرال دموکرات با آن‌که در ساخت سیاسی این کشور در میان دو حزب دیرینه و قدرتمند کارگر و محافظه کار، حزب اقلیت محسوب می‌شد اما توانست با کسب درصد قابل ملاحظه‌ای از آرا و کنشگری حساب شده سیاست‌ورزانش، حزب پیروز یعنی حزب محافظه‌کار را که برای تشکیل دولت به مشکل برخورده بود، وادار به ائتلاف کند و درمیان بهت همگان چند کرسی مهم در دولت را از آن خود کند.... نظایر این کنشگری را به خصوص در کشورهایی چون عراق و لبنان که ساخت سیاسی به شدت متکثر و بعضا ناهمگونی دارد ؛گاه دیده‌ایم جایی که مسیحیان، کردها، شیعیان و سنی‌ها هر یک با توجه به ساختار اجتماعی، قدرت سیاسی را اجماعا با یک مکانیسم توزیعی اعمال می‌کنند و فراوان گروه‌های قدرت، گاه برای وسعت دامنه اثرشان دست به ائتلاف زده‌اند.
اقلیت موثر مجلس دوم را فراموش نکرده‌ایم نود و چند نفری که دولت را تحت تاثیر قرار داده بودند. اقلیت مجلس پنجم هم اقلیتی بود که توانست رای اعتماد تمامی وزرای دولت اول خاتمی را از مجلس بگیرد.
این اقلیت‌ها، بیشتر کنش‌گر بوده‌اند تا کنش پذیر و در بازی‌های سیاسی بازی‌گردان بوده‌اند تا بازیگر، که اگر هم بازی‌گر بوده‌اند لااقل تماشاچی نبوده‌اند . آنان کسب قدرت را یک فرآیند دانسته‌اند و نه یک فرآورده.... فرآیندی که نیازمند بازی خوب در سیاست است. سیاست را هنر ستیز و سازش قلمداد کرده و در بزنگاه‌هایی بدون قلب هویت خود با دیگر گروه‌های قدرت، ائتلاف کرده‌اند؛ اقلیت هه همچنین چانه زنی در بالا را هیچگاه فراموش نکرده‌اند و با دست خالی، بازی سیاسی را بهینه بازی کرده‌اند، به موقع از قدرت اجتماعی خود و عقبه رایشان استفاده کرده‌اند. هنر اقیلت بودن یعنی همین؛ هنر بازی خوب با دست خالی. در هشت سال اخیرو با توجه به ساخت سیاسی، اصلاح‌طلبان در اقلیت قرار داشته‌اند؛ در تمام نهادهای قدرت چه نهادهای انتصابی و چه نهادهای انتخابی مثل مجلس، شورای شهر اما متاسفانه این اقلیت، اقلیت بی یال و دم و اشکمی بوده، اقلیتی که تنها نظاره‌گر اتفاقات بوده و همواره از ناتوانی‌هایش حرف زده تا توانایی‌هایش ...اقلیتی که در فرصت‌سازی از تهدیدها ناتوان بوده و تنها به چند بیانیه و نطق پیش از دستور و در نهایت ائتلاف کور بسنده کرده و این نیز ناشی از هژمونی اصلاح‌طلبی انتخابات محور در جبهه اصلاحات بوده. جایی که همه چیز در قدرت سیاسی خلاصه می‌شده و تازه قدرت سیاسی موثر نیز قدرت اکثریت تعریف می‌شده و همه اهداف و هر گونه کنشی را تا به دست آوردن کامل و همه جانبه قدرت به تعویق انداخته‌اند .
تازه در شوراهای شهر این انفعال پررنگ‌تر نیز بوده... نیک می‌دانید شوراهای شهر با توجه به ساختاری که دارند کمتر در تیررس سیاست هستند و وجوه اجتماعی آن پر رنگ‌ترست بنابراین چانه‌زنی‌ها در آن کمتر رنگ و بوی سیاسی دارد و در مواردی امتیازگیری در آن راحت‌تر نیز هست اما متاسفانه آن‌گونه که باید از این شاخص استفاده نشده و اقلیت شوراها اقلیتی بعضا بی‌اثر بوده‌اند که تنها هنرشان ائتلاف برای رییس نشدن فلان کاراکتر سیاسی بوده و بس... این پدیده به درستی از نگاه نادرست به سیاست و تحلیل ناقص از مقوله قدرت نشات می گیرد. جایی که همه تحلیل‌ها خلاصه در همان یک کلمه است... .

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.