علیرضا نصر اصفهانی:
نباید به حال خود رها می شدیم
از ابتدای شورای سوم اصفهان و با ناکامی اصلاحطلبان در شورای بعد، دو عضو کهنه کار اصلاحطلب همواره در معرض نقد جدی بودهاند. علیرضا نصر اصفهانی یکی از این دو نفر است. مصاحبه شرق با این عضو شورا بیشتر برای مشخص ساختن ریشه تحلیلهایی است که یا اصلاحطلبان شورا و جبهه پایداری را بر سر یک سفره مینشاند و یا بیعملی و منفعل بودن اقلیت اصلاحطلب شورا را نشانه میرود. نصر اما در این گفت و گو همه را به صراحت رد کرده و تیغ نقدش تیزتر از آنست که تصور میرفت....
بعد از انتخابات هیات رییسه شورای شهر؛ مطرح شد که اقلیت اصلاحطلب نقش خود را به درستی ایفا نکرده است. با این گفته موافقید که جریان اصلاحات بروز و ظهور مناسب نداشته؟
جریان اصلاحطلبي یک جریان مستمر و پویا است و اگر زمینه ظهور و بروز ندارد به معنای عقب نشینی یا افول و غروب اصلاحات نیست. در پارهای از زمانها جریان اصلاحات به خوبی ایفای نقش کرده و زمانی كه دراقلیت بوده؛ تحت تاثیر فضای حاکم بر جامعه يا ناشي از قصور و کوتاهی خود قرارگرفته. البته جریان اصلاحات با توجه به پشتوانه مردمی غیر قابل انکارش باید همیشه حضور پررنگ داشته باشد
اما مردم تنها در بعضی از مواقع با جریانات اصلاحات همراه نبودند.
بله. بعضی کاستیها در برنامههای اصلاحطلبان مشهودبودهاست. اصلاحات هرجا که برنامه داشته و هدفمند مسایل را دنبال کرده به نتایج خوبی رسیده و هر جا که عزلت و گوشهنشینی را دنبال کرده غیر از این از مردم پاسخی نگرفتهاست. معتقدم حقوق جریان اصلاحات در8 سال دولت قبلی خیلی ضایع شد و رقیب به آداب سیاستورزی مقيد نبود و از هر حربهای برای کنار زدن آن استفاده کرد و متاسفانه ما در این مسیر با بد اخلاقیهای زیادی مواجه شدیم. اتهامات بسیار زیادی به جریان اصلاحات وارد کردند و تلاششان بر این بود که برای همیشه جریان اصلاحات را از جامعه دورکنند اما رویکرد و مطالبات مردم امروز با شعارهای جریان اصلاحات بیشتر مطابق است. منتها باید به قواعد بازی سیاسی توجه کرد. اکثریت باید مطالبات حداکثري داشته باشد؛ اما اگر به اقلیت تبديل شد و همچنان مطالبات حداکثري داشت؛ آنچه به دست میآورد حداقلی است. این قاعده است و در آن شکی نیست.
زمانی که اصلاحطلبان در اکثریت بودند؛ اقلیت اصولگرایان طیفی فعال بودند و آن زمان حقوق اصولگرایان در دولت اصلاحطلبان به خوبی رعایت میشد. آنان اگر مکان یا مجوزی برای همایش میخواستند دولت اصلاحات همراهی میکرد، اما در زمانی که اصولگرایان اکثریت داشتند هیچگاه زمینهای برای فعالیت احزاب اصلاحطلب قانونمند با مجوز وزارتکشور و با هدف تقویت نظام، متاسفانه همراهی با این جریانات نشد و به غلط تصورشد که جریان اصلاحات زمانی که در اقلیت است خاموش است اما جریان اصولگرا در زمان اقلیت پویاست. یکی از نقاط قوت اصلاحات اين است که اقليت را برتابید و در هرجا که رقیب کمک میخواست فروگذار نکرد اما اصلاحطلبان در اقلیت از کمترین حقوق اجتماعی محروم بودند.
یعنی معتقد هستید که کاری نمیشد کرد؟ به ویژه در شوراهای شهرو مجلس هیچ کاری از دست اصلاحطلبان ساخته نبود؟
حضور حداقلي اصلاحطلبان در مجلس و شورای شهر میتوانست منشا اثر باشد اما زمینه فراهم نشد. به عنوان مثال برگزاری یک همایش در طول سال، حداقل فعالیتی است که یک حزب شناسنامهدار میتواند انجام دهد و این، حداقل فضای لازم است كه حتی مضایقه شد. متاسفانه اگر يك اصلاحطلب یا جریان اصلاحطلبی قصد داشت مباحثی را حتی در فضای غیرسیاسی عنوان کند، به دنبال این بودند که حرف را چه کسی میزند؛ نه اینکه چه حرفی زده میشود.
اما هنگامی که طرح مساله داری در مجلس یا شوراها ارایه میشد،کمتر شاهدبودیم که اصلاحطلبان مخالفت کنند و یا حتی یکبار هم نشد که مساله استیضاح وزرا کلید بزنند.
باید اصلاحطلبان هزینه- فایده میکردند و اگر احساس میشد مقرون به نتیجه است آن كار را دنبال میکردند. مثل نطقهای پیش از دستور اصلاحطلبان در مجلس و شورای شهر و موضعگیری های آنها. ولی براي استیضاح تعداد کم بودو فضای مناسبی هم وجود نداشت.ما وقتی میخواهیم قضاوت کنیم باید فضای حاکم را بررسی کنیم و نتیجه را بسنجیم.
اصلاحطلبان باید حتما اکثریت باشند تا برنامههای خود را دنبال کنند؟ یا در اقلیت نیز میتوانند دست به کار شوند؟
هر جریان سیاسی برای در دست گرفتن قدرت نیاز به اکثریت رای مردم دارد و این غیرقابل کتمان است و اگر با استقبال عموم مردم مواجه نشد و در اقلیت ماند؛ دولت پیروز بايد زمینه را برای ایفای نقش اقليت فراهمکند. البته در جامعه ما اختلافات جریان اصیل اصلاحطلبی و اصولگرایی آنقدر فاحش نیست. معتقدم که ما در بسیاری از مواضع سیاسی با هم اتفاق نظر داریم و شاید دردرصد کمی از مسایل اختلاف نظر وجود داشته باشد. به هرحال از اول انقلاب سردمداران جریان اصلاحات تمام هم و غم خود را وقف نظام کردند. چه در زمان پیروزی انقلاب چه در زمان دفاع مقدس و چه در حاکمیت به دنبال آن بوده اند که سربلندی نظام را رقم بزنند. اما متاسفانه رقیب با توسل به هر ابزاری مانع از رشد و جان گرفتن آنها شدند. اگر اصولگرایان را به اصولگرایان معتدل و افراطی تقسیم کنیم؛ ما از جانب اصولگرایان معتدل آسیب ندیدهایم ضربههایی که خوردهایم از جانب اصولگرایی افراطی بودهاست. معتقدم به اینکه بسیاری از اصلاحطلبان بر سر مبانی این نظام بسیار اصولیتر از اصولگرایان هستند و سرمایهگذاری کردهاند و هزینه دادهاند. با بررسی سالهای دفاع مقدس نقش اصلاحطلبان بسیار پررنگتر بوده است. اگر فردی بیطرفانه قضیه را تجزیه و تحلیل کند متوجه میشود که بیشترین زحمات بر دوش جریانی بوده که امروز مورد کم لطفی قرار میگیرد. البته هم در جریانات اصلاحطلبی و هم در جریانات اصولگرایی باید سردمداران به دور از تعارفات معمول اشتباههای خود را اصلاح کنند. اگر کسانی صادقانه اشتباهات را با مردم در میان بگذارند مردم همیشه در جایگاه بخشش هستند.
با توجه به وضعیت موجود فعالیت جبهه پایداری را چطور میبینید؟
جبهه پایداری از آن دسته گروههای سیاسی است که دیرآمده و زود میخواهد برود. آنها هم باید روی رفتارهایشان تامل داشته باشند و برای بقا واستمرار فعالیت با توجه به وضعیت کشور و مردم در کارهایشان تجدید نظر کنند.
آقای نصر یکی از انتقادات به اصلاحطلبان، عدم استفاده از نیروهای همسو در لایههای مدیریتی و کارشناسی است. برای پیشبرد اصلاحات فکر میکنید از این فرصت استفاده شده؟
قبول دارم جریان اصلاحات از فرصتهایی که در اختیار داشته است نتوانسته استفاده کند.
مثلا بايد چكار ميكرد؟
جریان اصلاحات باید مرامنامهای را تدوین میکرد و طبق آن دیدگاه های اصلاحطلبی مورد نظر خود را در حوزههای مختلف به مردم معرفی میکرد و با توجه به گذر زمان، اصلاحات لازم را درنظرات خود انجام میداد. ولی متاسفانه این خلاء هنوز هم وجود دارد. مردم ما با اهداف اصلاحطلبی آشنا نیستند و به همین خاطر زود تحت تاثیر جوسازیها قرار میگیرند.
به نظر شما سطح مطالبات از اصلاحطلبان بالا بوده یا این اصلاحطلبان بودند که با طرح مطالبات حداکثری و سپس نرسیدن به آنها؛ زمینه شکست خود را فراهم کردند؟
مطالبات حداکثری برای هیچ حزب و جریانی دستیافتنی نیست. مطالبات حداکثری هیچگاه محقق نشد. ما میتوانستیم مطالبات میانه را درخواست و دنبال کنیم و در کنار آن به مطالبات حداکثری بپردازیم ولی ما بدون اینکه زیرساختها را فراهم کنیم به دنبال مطالبات حداکثری رفتیم. . ضمن اینکه طیفهای مختلف در جریان اصلاحات و سقف و کف دارند و این طیفها در جایی میتوانستند به هم برسند. ما از ناحیه بزرگان اصلاحات مورد عنایت بودهایم ولی متاسفانه در جاهایی دست به افراط زدیم.
کندرویهای جریان اصلاحات را چگونه توجیه میکنید؟
بهتر است اسم این رفتار را عقلگرایی و پیشرفتن با محاسبات بگذاریم. با توجه به مقتضیات زمان و شرایطی که ما در آن قرار داشتیم باید ببینیم چه کارهایی میتوانستیم انجام دهیم. یکی از آنها درسالهای گذشته راهاندازی جریان اصلاحات بود. معتقدم اصلاحات كه با برخي شعارها به پیروزی رسید، برنامه مدون نداشت. میتوانست در 8 سال حاكميت خود و یا زمانی که دولتی ديگر برسرکار بود اين برنامه را تدوین کندكه هنوز جای آن در نظام خالیست. به همین خاطر بسیاری از فرصتها و نیروها را به خاطر ناآشنایی مردم با اهداف اصلاحطلبان از دست دادیم و بسیاری از تهمتها را به سمت خودمان هموار کردیم.به این خاطر که تریبونی و رسانهایی نداشتیم.
البته اين تلقي كه فقط بايد به توسعه سياسي پرداخت مانع از گسترش تفكر اصلاح طلبي به خصوص در اصفهان شد. مثلا ميتوانستيد در برنامههاي فرهنگي اقتصادي و اجتماعي هم وارد شويد.
بله. اگر بخواهیم برنامههاي اصلاحي را در فضاي فرهنگي و اجتماعي پیش ببریم- نه در فضای سیاسی که بلافاصله سرکوب شود- میتوانیم در روشنگری دینی واردشويم. امروز جامعه ما درگیر خرافات است و جریان اصلاحات میتواند با این خرافات برخوردکند. در حوزه مباحث فرهنگی باید ورود پیدا کنیم، ایام محرم و صفر فرصت مناسبی است كه تجمعات مردم جهت دار شود و در فضایی قرار بگیرد که حداکثر استفاده از آن صورت بگیرد؛ آموزشهای لازم داده شود و اخلاق ارتقا پیداکند. اگر اصلاحات بخواهد در این جریانات ورود کند مانعی ندارد. به خصوص در فضای فعلی به نظر میرسد که انزوا طلبی و عزلتگزینی اصلاحطلبان دیگر معنایی ندارد و مردم دیگر کوتاهیها را نخواهند بخشید. پس انتظار میرود که اصلاحطلبان ایفای نقش کرده و مبانی فکری خود را مطرح كنند.
در شرايط فعلي و با دولت كنوني فكر ميكنيد كه فضا براي ايفاي نقش اصلاحطلبان تا چه حد مهياست؟
اين دولت دولت اعتدال است و فضا کاملا در اختیار اصلاحطلبان نيست. ما باید در این شرايط برای ارتقای سیاست و سیاستورزی گام برداریم تا هزینه کار سیاسی در کشور بالا نرود. ما برای جذب جوانان و نوجوانان که سرمایههای کشور هستند برنامهای نداریم. امروز اگر شرایطی فراهم شود که بسیاری از جوانان با تفکر اصلاحطلبی ساماندهی شوند به نفع نظام است.یعنی جواناني که اگر فضا برای فعالیتهای سیاسی شان فراهم نشود شاید مسیری را برگزینند که نه به نفع نظام نه به نفع جریان اصولگرا و اصلاحطلب است. این یکی از وظایف امروز ماست و البته لازمه آن باز شدن فضای سیاسی است.
يكي از سوالاتي كه هميشه مطرح بوده، اين است كه دستاوردهای اصلاحطلبان اصفهان در شورا تا به امروز چيست؟
در دوره اول شورا جریان غالب اصلاحطلبان بود. که قبل از شکلگیری شورای اول؛ مدیریت شهر اصفهان در دست اصلاحطلبان بود وآنها بنیان اقدامات آينده شهر را گذاشتند مثلا در دو دوره شهرداري آقاي ملکمدنی طرحها و برنامههايي پايهگذاري شد که شهرداریها و شوراهای بعدی همین مسیر را ادامه دادند. برنامههای برخي مدیران پس از اتمام دوره مدیریت شان تمام میشود اما برخي مدیران نیزهستند که تفكر و برنامههاي آنان پس از پايان مدیریت همچنان ادامه دارد. معتقدم مدیریت خوب و بسیاری از برنامههایی که هنوز در قالب مدیریت شهری جریان دارد- چه در دست اصولگرایان و چه توسط اصلاحطلبان- در زمان آقای ملکمدنی پایهگذاری شدهاست. در شوراي اول كه اکثریت با اصلاحطلبان بود فضاسازيهای خوبی صورت گرفت و بنیانهایی پيريزي شد و شورا نفوذ و ورود خوبی به مسايل مديريتي شهر داشت. از جمله در حفظ مواریث گذشتگان وبرای حفظ و نگهداری آثار تاریخی مانند احیای تخت پولاد و.... تلاشهای زیادی صورت داد. اینارزشها باید حفظ شود و استمرار داشته باشد. همچنين برنامههایی نظیر اصفهان22 طرحريزي شد تا 22 طرح در اصفهان اجرا شود. بعضی از آنها اجرا شد و بعضی به خاطر پايان عمر شورای اول اجرا نشد و بعضی در شورای بعدی جریان پیداکرد.
آیا از عملکرد خود در شورای سوم و چهارم دفاع می کنید؟
شورای دوم به طور کلی در دست اصولگرایان بود و اصلاحطلبان هیچ نقشی نداشتند تا زمانیکه دو نفر از اصولگرایان عضو شورا برای معاونت استانداری انتخاب شدند. در شورای سوم باز دو نفر از اصلاحطلبان در شورا حضور داشتند و این دو نفر در حد فرصتهایی که داشتند سعی کردند ایفای نقش کنند. من به عنوان کسیکه عضو شورای سوم بودم ،از اقدامات آن زمان میتوانم دفاع کنم. در واقع ما سعی کردیم با حضور حداقلی تاثیر حداکثری را داشته باشیم و اتفاقا دوستان اصولگرا نیز نقشما را پذیرفتند و به همین دلیل شورای سوم رنگ کار و فعالیت به خود گرفت و کمتر رنگ سیاسی داشت.
در مورد رایی که به آقای سقاییان نژاد دادید چه توضیحی دارید؟
همراهی ما با آقای سقاییان نژاد در شورای سوم برخاسته از یک تفکر و خرد جمعی بود و این تصمیم از جانب جمع اتخاذ شد و باهم به این تفاهم رسیدهبودند که باید در شرایط موجود برای پیشرفت شهربا دیگران تعامل داشتهباشند و این میتوانست بهترین تصمیم باشد ولی متاسفانه شهردار پاسخ اعتماد ما را نداد. ما به افکار عمومی پاسخگو هستیم ولي شهردار ما را همراهی نکرد و در واقع انتظاری نداشتیم ولی به عنوان یک جریان حداقلی در شورا و با در دست داشتن حداقل قدرت سعی کردیم ارتباط خود با مردم را تقویتکنیم. ما طبق سوگندی که یاد کردهبودیم، حداکثرتلاش خود را کردیم و در پیگیری امور مردم صادقانه وقت گذاشتیم که این خود یکی از رویکردهای اصلاحطلبانه ما بود و امروز غالب مردم اصفهان به این امر معترف هستند.
در مورد اقدامات و عملکرد اصلاحطلبان اطلاعرسانی دقیقي صورت نگرفت و یا اقداماتی نبود که بشود از آن دفاع کرد؟
با محدودیتهایی که ما در رسانه و اطلاعرساني داشتیم، آنچه ظهور پیداکرد بخشی از خدمات بود و بخشی از آنها به خاطر نداشتن رسانه و تريبونهايي مثل مساجد و...بروز پیدا نکرد. متاسفم که باید اینرا بگویم اما بعضی وقتها برای حضور در یک مسجد هماهنگیها صورت میگرفت و با نزدیک شدن به زمان حضور، هیات امنا به نتیجه جدیدی میرسیدند و مخالفت میکردند.
این امر به کم کاری اصلاحطلبان برنمیگردد؟
بله. متاسفانه دوستان ما در این زمینه هم آن طورکه باید و شاید همکاری نکردند. مثلا بسیاری از مساجد شهر در اختیار اصلاحطلبان بود اما آنها نیز همکاری نکردند.
برخ اصلاح طلبان معتقدند که اصلاح طلبان شورا تعهد تشکیلاتی ندارند و در برابر انتقادات و عملکرد خود تاکنون به آنها توضیحی نداده اند. قبول دارید؟
من باید از این فرصت استفاده کنم و گلایهای به عزیزان اصلاحطلب اصفهان داشته باشم. بعد از اینکه با تلاشهای زیاد دو نفر به شورای شهر راه پیدا کردند نباید آنان به حال خود رها میشدند و باید در پایان هر سال نشستی صورت میگرفت و برای شورای چهارم برنامهریزی میشد و ما گزارش این شش سال را ارایه میدادیم. میطلبید که دوستان از ما گزارش کار میگرفتند؛ موانع را جویا میشدند؛ راهکار ارایه میدادند و نقاط قوت و ضعف را بررسی میکردند. این اتفاق نیفتاد و ظاهرا قرار است در شورای چهارم این اتفاق تکرارشود! وعلیرغم اینکه فرصتهای خوبی که درحال حاضر برای حضور در محافل و مجالس و نشستها وجود دارد، ظاهرا همان طریق ادامه پیدا میکند و لابد باید بعد از چهار سال دوباره جلسهای تشکیل دهیم تا بدانیم چه بایدکرد!
اینقدر که ما دچار خود حذفی میشویم شاید از ناحیه دیگران کمتر آسیب ببینیم. برخی اوقات دچارخودباختگی میشویم و فکر میکنیم که همه درها بسته است. درحالی که ما باید تلاش و تاثیرگذاری خود را دوچندان کنیم و فعالتر شویم. دوستانی که به رسانهها دسترسی دارند باید فضا را برای حضور ما در رسانهها فراهم کنند وجریانات رسانهای همراه ما را بیشتردریابند تا بتوانیم از این طریق فرصتها و قابلیتهای جریان اصلاحات و رویکردهای اصلاحطلبانه را به مردم منتقل کنیم. اگر قرار است چیزی تغییر کند ما چارهای نداریم جز اینکه تلاش مضاعف داشته باشیم.
اما ازسوی مقابل هم انتقادات جدی مطرح شده برای همکاری اصلاحطلبان با جبهه پایداری.... بازتاب آن در رسانهها اصلا بازخورد خوبی نداشت.
درسال گذشته در شورای چهارم افراد و گروهها لابیها و یارگیریهایی انجام دادند و مباحثی را مطرح کردند و برای اهداف مشترک به جمعبندی رسیدند که حاصل آن تغییر در هیات رییسه شورای شهر بود. سه جریان فکری مختلف برای آرمانی که داشتند، متحد شدند و آن آرمان، ایجاد تغییر بود. شهر در حقیقت تشنه تغییرات بود و این عملی نبود مگر اینکه گروههای هم هدف یکدیگر را پیدا کنند. نمیتوان از آن گروه های هم هدف به عنوان جریان پایداری نام برد.. در حقیقت جریانی اصلاحطلب بود که مرکب از 11 نفرباشد و اکثریت شورا را داشته باشدتا به نتایج لازم برسد. از جمله این نتایج تغییر در مدیریت شهری بود. در یکسال گذشته که ما با این دوستان کار کردیم هیچ برداشت و رویکردی با رنگ و بوی جبهه پایداری درعمل نبود. زمانی ما عملکردها را مورد ارزیابی قرار میدهیم و زمانی شعارها را . آنچه ما در این یکسال با آن همراه بودیم، همراهی، تعاون، تکریم و از این دست مسایل بود. رییس شورای شهر خود را یکی از اعضای شورا میدانست و هیچ حق مضاعفی برای خود قایل نبود و مجموع عملکرد این دوستان به گونه ای بود که در سال دوم این روند ادامه پیداکند. خواهش من این است که این برآیند و همکاری را هیچگاه به معنای توافق جریان فکری اصلاحطلبان با جریان فکری جبهه پایداری تلقی نکنید.این حرف را از عمق وجود میگویم. چون از این همکاری آنچه جزو اهداف مشترک ما و بر اساس حداقلها بود؛ انتظار داشتیم، جریان اصلاحطلبی هیچ قرابتی با جریان پایداری ندارد و نخواهدداشت و حتما اگر روزی احساس کنیم که گفتارها و رفتارهای همراهان ما به سوی پایداری برود، شاید آنجا فصل جدایی ما باشد ولی تا به حال این اتفاق نیفتاده و رویکرد دوستان ما رویکردی خوب و بخش عمده آن براساس مشترکات ما بودهاست.
آیا شورای اصلاحات در رابطه با عملکرد شما پاسخی خواسته است؟
ما آماده پاسخگویی به شورای اصلاحات هستیم و هم به تک تک اصلاحطلبان. اما متاسفانه کمتر در معرض این سوالات قرار گرفتیم.
در این زمینه خودتان اقدامی نکردید؟
در واقع فضا برای این کار مهیا نیست. ما در مقام پاسخگویی و در حقیقت در جایگاه اجرایی هستیم و جریان اصلاحطلبی درجایگاه نظارتی قرار دارد. ناظر باید از مجری مطالبه داشته باشد و ما نیز واقعا استقبال میکنیم. اکنون که در سال دوم شورا به سر میبریم دوستان باید فضایی ایجاد کنند که ما برای پاسخگویی در هر زمینه چه در اظهار نظرها چه درنطقهای پیش از دستور یا دیگرتصمیمات پاسخگو باشیم و فکرکنم بتوانیم از این طریق پاسخی شایسته به عموم مردم بدهیم. گرچه کسانی که ما را مورد سوال قرار میدهند اصلاحطلبان هستند؛ اما همین فرصتی است برای پاسخگویی به مردم و به هر حال قبل از اینکه به جریان خود پاسخگو باشیم باید به عموم مردم پاسخگو باشیم. ما در واقع نماینده مردم هستیم. اما این امکان برای مردم مستقیمن مهیا نیست که ما را به پای میز پاسخگویی بکشانند، بلکه جریانات سیاسی باید این فرصت را پدید آورند.
یعنی تعهدات تشکیلاتی را در درجه دوم قرار می دهید؟
تا زمانی که ما با تشکیلات اصلاحطلبان هستیم به نظر میرسد که باید پاسخگوی تشکیلات باشیم اما وقتی در جایگاهی که متعلق به مردم است قرار میگیریم؛ باید علاوه بر پاسخگویی به تشکیلات، به مردم هم پاسخگو باشیم. چون تعداد مردمی که پرسشگر ما هستند بیشتر از آن تشکیلات است. طبیعتا حوزه پاسخگویی ما به مردم بیشتر است.
جناب نصر! سوال های ما تمام شد. فکر می کنید چه حرفی نگفته مانده باشد؟
باید این نکته را اضافه کنم که جریان اصلاحطلب به آرمانها و اهداف نظام پایبند بوده و هست و مستمر و مداوم بوده و روز به روز بر شدت و عمق آن افزوده میشود. نباید مسایل ملی در کشور مصادره شود. قانون اساسی و رهبری نظام و شهدا و ...متعلق به همه جریانات است وکسی نباید آنها را به نفع خود مصادره کند. به این مسایل کمتر توجه شده و فضا برای بیان آن ایجاد نشدهاست. امیدوارم همه ما به آرمان مشترکی که در قالب قانون اساسی داریم پایدار باشیم و تلاش کنیم تمام اصول قانون اساسی به ظهور و اجرا برسد. یکی از نقاط افتراق ما با دیگران این است که ما میگوییم همه اصول قانون اساسی محترم است و نباید از میان این اصول قانون اساسی بخشی را انتخاب کنیم و بخشی را مورد غفلت قرار دهیم.
بعد از انتخابات هیات رییسه شورای شهر؛ مطرح شد که اقلیت اصلاحطلب نقش خود را به درستی ایفا نکرده است. با این گفته موافقید که جریان اصلاحات بروز و ظهور مناسب نداشته؟
جریان اصلاحطلبي یک جریان مستمر و پویا است و اگر زمینه ظهور و بروز ندارد به معنای عقب نشینی یا افول و غروب اصلاحات نیست. در پارهای از زمانها جریان اصلاحات به خوبی ایفای نقش کرده و زمانی كه دراقلیت بوده؛ تحت تاثیر فضای حاکم بر جامعه يا ناشي از قصور و کوتاهی خود قرارگرفته. البته جریان اصلاحات با توجه به پشتوانه مردمی غیر قابل انکارش باید همیشه حضور پررنگ داشته باشد
اما مردم تنها در بعضی از مواقع با جریانات اصلاحات همراه نبودند.
بله. بعضی کاستیها در برنامههای اصلاحطلبان مشهودبودهاست. اصلاحات هرجا که برنامه داشته و هدفمند مسایل را دنبال کرده به نتایج خوبی رسیده و هر جا که عزلت و گوشهنشینی را دنبال کرده غیر از این از مردم پاسخی نگرفتهاست. معتقدم حقوق جریان اصلاحات در8 سال دولت قبلی خیلی ضایع شد و رقیب به آداب سیاستورزی مقيد نبود و از هر حربهای برای کنار زدن آن استفاده کرد و متاسفانه ما در این مسیر با بد اخلاقیهای زیادی مواجه شدیم. اتهامات بسیار زیادی به جریان اصلاحات وارد کردند و تلاششان بر این بود که برای همیشه جریان اصلاحات را از جامعه دورکنند اما رویکرد و مطالبات مردم امروز با شعارهای جریان اصلاحات بیشتر مطابق است. منتها باید به قواعد بازی سیاسی توجه کرد. اکثریت باید مطالبات حداکثري داشته باشد؛ اما اگر به اقلیت تبديل شد و همچنان مطالبات حداکثري داشت؛ آنچه به دست میآورد حداقلی است. این قاعده است و در آن شکی نیست.
زمانی که اصلاحطلبان در اکثریت بودند؛ اقلیت اصولگرایان طیفی فعال بودند و آن زمان حقوق اصولگرایان در دولت اصلاحطلبان به خوبی رعایت میشد. آنان اگر مکان یا مجوزی برای همایش میخواستند دولت اصلاحات همراهی میکرد، اما در زمانی که اصولگرایان اکثریت داشتند هیچگاه زمینهای برای فعالیت احزاب اصلاحطلب قانونمند با مجوز وزارتکشور و با هدف تقویت نظام، متاسفانه همراهی با این جریانات نشد و به غلط تصورشد که جریان اصلاحات زمانی که در اقلیت است خاموش است اما جریان اصولگرا در زمان اقلیت پویاست. یکی از نقاط قوت اصلاحات اين است که اقليت را برتابید و در هرجا که رقیب کمک میخواست فروگذار نکرد اما اصلاحطلبان در اقلیت از کمترین حقوق اجتماعی محروم بودند.
یعنی معتقد هستید که کاری نمیشد کرد؟ به ویژه در شوراهای شهرو مجلس هیچ کاری از دست اصلاحطلبان ساخته نبود؟
حضور حداقلي اصلاحطلبان در مجلس و شورای شهر میتوانست منشا اثر باشد اما زمینه فراهم نشد. به عنوان مثال برگزاری یک همایش در طول سال، حداقل فعالیتی است که یک حزب شناسنامهدار میتواند انجام دهد و این، حداقل فضای لازم است كه حتی مضایقه شد. متاسفانه اگر يك اصلاحطلب یا جریان اصلاحطلبی قصد داشت مباحثی را حتی در فضای غیرسیاسی عنوان کند، به دنبال این بودند که حرف را چه کسی میزند؛ نه اینکه چه حرفی زده میشود.
اما هنگامی که طرح مساله داری در مجلس یا شوراها ارایه میشد،کمتر شاهدبودیم که اصلاحطلبان مخالفت کنند و یا حتی یکبار هم نشد که مساله استیضاح وزرا کلید بزنند.
باید اصلاحطلبان هزینه- فایده میکردند و اگر احساس میشد مقرون به نتیجه است آن كار را دنبال میکردند. مثل نطقهای پیش از دستور اصلاحطلبان در مجلس و شورای شهر و موضعگیری های آنها. ولی براي استیضاح تعداد کم بودو فضای مناسبی هم وجود نداشت.ما وقتی میخواهیم قضاوت کنیم باید فضای حاکم را بررسی کنیم و نتیجه را بسنجیم.
اصلاحطلبان باید حتما اکثریت باشند تا برنامههای خود را دنبال کنند؟ یا در اقلیت نیز میتوانند دست به کار شوند؟
هر جریان سیاسی برای در دست گرفتن قدرت نیاز به اکثریت رای مردم دارد و این غیرقابل کتمان است و اگر با استقبال عموم مردم مواجه نشد و در اقلیت ماند؛ دولت پیروز بايد زمینه را برای ایفای نقش اقليت فراهمکند. البته در جامعه ما اختلافات جریان اصیل اصلاحطلبی و اصولگرایی آنقدر فاحش نیست. معتقدم که ما در بسیاری از مواضع سیاسی با هم اتفاق نظر داریم و شاید دردرصد کمی از مسایل اختلاف نظر وجود داشته باشد. به هرحال از اول انقلاب سردمداران جریان اصلاحات تمام هم و غم خود را وقف نظام کردند. چه در زمان پیروزی انقلاب چه در زمان دفاع مقدس و چه در حاکمیت به دنبال آن بوده اند که سربلندی نظام را رقم بزنند. اما متاسفانه رقیب با توسل به هر ابزاری مانع از رشد و جان گرفتن آنها شدند. اگر اصولگرایان را به اصولگرایان معتدل و افراطی تقسیم کنیم؛ ما از جانب اصولگرایان معتدل آسیب ندیدهایم ضربههایی که خوردهایم از جانب اصولگرایی افراطی بودهاست. معتقدم به اینکه بسیاری از اصلاحطلبان بر سر مبانی این نظام بسیار اصولیتر از اصولگرایان هستند و سرمایهگذاری کردهاند و هزینه دادهاند. با بررسی سالهای دفاع مقدس نقش اصلاحطلبان بسیار پررنگتر بوده است. اگر فردی بیطرفانه قضیه را تجزیه و تحلیل کند متوجه میشود که بیشترین زحمات بر دوش جریانی بوده که امروز مورد کم لطفی قرار میگیرد. البته هم در جریانات اصلاحطلبی و هم در جریانات اصولگرایی باید سردمداران به دور از تعارفات معمول اشتباههای خود را اصلاح کنند. اگر کسانی صادقانه اشتباهات را با مردم در میان بگذارند مردم همیشه در جایگاه بخشش هستند.
با توجه به وضعیت موجود فعالیت جبهه پایداری را چطور میبینید؟
جبهه پایداری از آن دسته گروههای سیاسی است که دیرآمده و زود میخواهد برود. آنها هم باید روی رفتارهایشان تامل داشته باشند و برای بقا واستمرار فعالیت با توجه به وضعیت کشور و مردم در کارهایشان تجدید نظر کنند.
آقای نصر یکی از انتقادات به اصلاحطلبان، عدم استفاده از نیروهای همسو در لایههای مدیریتی و کارشناسی است. برای پیشبرد اصلاحات فکر میکنید از این فرصت استفاده شده؟
قبول دارم جریان اصلاحات از فرصتهایی که در اختیار داشته است نتوانسته استفاده کند.
مثلا بايد چكار ميكرد؟
جریان اصلاحات باید مرامنامهای را تدوین میکرد و طبق آن دیدگاه های اصلاحطلبی مورد نظر خود را در حوزههای مختلف به مردم معرفی میکرد و با توجه به گذر زمان، اصلاحات لازم را درنظرات خود انجام میداد. ولی متاسفانه این خلاء هنوز هم وجود دارد. مردم ما با اهداف اصلاحطلبی آشنا نیستند و به همین خاطر زود تحت تاثیر جوسازیها قرار میگیرند.
به نظر شما سطح مطالبات از اصلاحطلبان بالا بوده یا این اصلاحطلبان بودند که با طرح مطالبات حداکثری و سپس نرسیدن به آنها؛ زمینه شکست خود را فراهم کردند؟
مطالبات حداکثری برای هیچ حزب و جریانی دستیافتنی نیست. مطالبات حداکثری هیچگاه محقق نشد. ما میتوانستیم مطالبات میانه را درخواست و دنبال کنیم و در کنار آن به مطالبات حداکثری بپردازیم ولی ما بدون اینکه زیرساختها را فراهم کنیم به دنبال مطالبات حداکثری رفتیم. . ضمن اینکه طیفهای مختلف در جریان اصلاحات و سقف و کف دارند و این طیفها در جایی میتوانستند به هم برسند. ما از ناحیه بزرگان اصلاحات مورد عنایت بودهایم ولی متاسفانه در جاهایی دست به افراط زدیم.
کندرویهای جریان اصلاحات را چگونه توجیه میکنید؟
بهتر است اسم این رفتار را عقلگرایی و پیشرفتن با محاسبات بگذاریم. با توجه به مقتضیات زمان و شرایطی که ما در آن قرار داشتیم باید ببینیم چه کارهایی میتوانستیم انجام دهیم. یکی از آنها درسالهای گذشته راهاندازی جریان اصلاحات بود. معتقدم اصلاحات كه با برخي شعارها به پیروزی رسید، برنامه مدون نداشت. میتوانست در 8 سال حاكميت خود و یا زمانی که دولتی ديگر برسرکار بود اين برنامه را تدوین کندكه هنوز جای آن در نظام خالیست. به همین خاطر بسیاری از فرصتها و نیروها را به خاطر ناآشنایی مردم با اهداف اصلاحطلبان از دست دادیم و بسیاری از تهمتها را به سمت خودمان هموار کردیم.به این خاطر که تریبونی و رسانهایی نداشتیم.
البته اين تلقي كه فقط بايد به توسعه سياسي پرداخت مانع از گسترش تفكر اصلاح طلبي به خصوص در اصفهان شد. مثلا ميتوانستيد در برنامههاي فرهنگي اقتصادي و اجتماعي هم وارد شويد.
بله. اگر بخواهیم برنامههاي اصلاحي را در فضاي فرهنگي و اجتماعي پیش ببریم- نه در فضای سیاسی که بلافاصله سرکوب شود- میتوانیم در روشنگری دینی واردشويم. امروز جامعه ما درگیر خرافات است و جریان اصلاحات میتواند با این خرافات برخوردکند. در حوزه مباحث فرهنگی باید ورود پیدا کنیم، ایام محرم و صفر فرصت مناسبی است كه تجمعات مردم جهت دار شود و در فضایی قرار بگیرد که حداکثر استفاده از آن صورت بگیرد؛ آموزشهای لازم داده شود و اخلاق ارتقا پیداکند. اگر اصلاحات بخواهد در این جریانات ورود کند مانعی ندارد. به خصوص در فضای فعلی به نظر میرسد که انزوا طلبی و عزلتگزینی اصلاحطلبان دیگر معنایی ندارد و مردم دیگر کوتاهیها را نخواهند بخشید. پس انتظار میرود که اصلاحطلبان ایفای نقش کرده و مبانی فکری خود را مطرح كنند.
در شرايط فعلي و با دولت كنوني فكر ميكنيد كه فضا براي ايفاي نقش اصلاحطلبان تا چه حد مهياست؟
اين دولت دولت اعتدال است و فضا کاملا در اختیار اصلاحطلبان نيست. ما باید در این شرايط برای ارتقای سیاست و سیاستورزی گام برداریم تا هزینه کار سیاسی در کشور بالا نرود. ما برای جذب جوانان و نوجوانان که سرمایههای کشور هستند برنامهای نداریم. امروز اگر شرایطی فراهم شود که بسیاری از جوانان با تفکر اصلاحطلبی ساماندهی شوند به نفع نظام است.یعنی جواناني که اگر فضا برای فعالیتهای سیاسی شان فراهم نشود شاید مسیری را برگزینند که نه به نفع نظام نه به نفع جریان اصولگرا و اصلاحطلب است. این یکی از وظایف امروز ماست و البته لازمه آن باز شدن فضای سیاسی است.
يكي از سوالاتي كه هميشه مطرح بوده، اين است كه دستاوردهای اصلاحطلبان اصفهان در شورا تا به امروز چيست؟
در دوره اول شورا جریان غالب اصلاحطلبان بود. که قبل از شکلگیری شورای اول؛ مدیریت شهر اصفهان در دست اصلاحطلبان بود وآنها بنیان اقدامات آينده شهر را گذاشتند مثلا در دو دوره شهرداري آقاي ملکمدنی طرحها و برنامههايي پايهگذاري شد که شهرداریها و شوراهای بعدی همین مسیر را ادامه دادند. برنامههای برخي مدیران پس از اتمام دوره مدیریت شان تمام میشود اما برخي مدیران نیزهستند که تفكر و برنامههاي آنان پس از پايان مدیریت همچنان ادامه دارد. معتقدم مدیریت خوب و بسیاری از برنامههایی که هنوز در قالب مدیریت شهری جریان دارد- چه در دست اصولگرایان و چه توسط اصلاحطلبان- در زمان آقای ملکمدنی پایهگذاری شدهاست. در شوراي اول كه اکثریت با اصلاحطلبان بود فضاسازيهای خوبی صورت گرفت و بنیانهایی پيريزي شد و شورا نفوذ و ورود خوبی به مسايل مديريتي شهر داشت. از جمله در حفظ مواریث گذشتگان وبرای حفظ و نگهداری آثار تاریخی مانند احیای تخت پولاد و.... تلاشهای زیادی صورت داد. اینارزشها باید حفظ شود و استمرار داشته باشد. همچنين برنامههایی نظیر اصفهان22 طرحريزي شد تا 22 طرح در اصفهان اجرا شود. بعضی از آنها اجرا شد و بعضی به خاطر پايان عمر شورای اول اجرا نشد و بعضی در شورای بعدی جریان پیداکرد.
آیا از عملکرد خود در شورای سوم و چهارم دفاع می کنید؟
شورای دوم به طور کلی در دست اصولگرایان بود و اصلاحطلبان هیچ نقشی نداشتند تا زمانیکه دو نفر از اصولگرایان عضو شورا برای معاونت استانداری انتخاب شدند. در شورای سوم باز دو نفر از اصلاحطلبان در شورا حضور داشتند و این دو نفر در حد فرصتهایی که داشتند سعی کردند ایفای نقش کنند. من به عنوان کسیکه عضو شورای سوم بودم ،از اقدامات آن زمان میتوانم دفاع کنم. در واقع ما سعی کردیم با حضور حداقلی تاثیر حداکثری را داشته باشیم و اتفاقا دوستان اصولگرا نیز نقشما را پذیرفتند و به همین دلیل شورای سوم رنگ کار و فعالیت به خود گرفت و کمتر رنگ سیاسی داشت.
در مورد رایی که به آقای سقاییان نژاد دادید چه توضیحی دارید؟
همراهی ما با آقای سقاییان نژاد در شورای سوم برخاسته از یک تفکر و خرد جمعی بود و این تصمیم از جانب جمع اتخاذ شد و باهم به این تفاهم رسیدهبودند که باید در شرایط موجود برای پیشرفت شهربا دیگران تعامل داشتهباشند و این میتوانست بهترین تصمیم باشد ولی متاسفانه شهردار پاسخ اعتماد ما را نداد. ما به افکار عمومی پاسخگو هستیم ولي شهردار ما را همراهی نکرد و در واقع انتظاری نداشتیم ولی به عنوان یک جریان حداقلی در شورا و با در دست داشتن حداقل قدرت سعی کردیم ارتباط خود با مردم را تقویتکنیم. ما طبق سوگندی که یاد کردهبودیم، حداکثرتلاش خود را کردیم و در پیگیری امور مردم صادقانه وقت گذاشتیم که این خود یکی از رویکردهای اصلاحطلبانه ما بود و امروز غالب مردم اصفهان به این امر معترف هستند.
در مورد اقدامات و عملکرد اصلاحطلبان اطلاعرسانی دقیقي صورت نگرفت و یا اقداماتی نبود که بشود از آن دفاع کرد؟
با محدودیتهایی که ما در رسانه و اطلاعرساني داشتیم، آنچه ظهور پیداکرد بخشی از خدمات بود و بخشی از آنها به خاطر نداشتن رسانه و تريبونهايي مثل مساجد و...بروز پیدا نکرد. متاسفم که باید اینرا بگویم اما بعضی وقتها برای حضور در یک مسجد هماهنگیها صورت میگرفت و با نزدیک شدن به زمان حضور، هیات امنا به نتیجه جدیدی میرسیدند و مخالفت میکردند.
این امر به کم کاری اصلاحطلبان برنمیگردد؟
بله. متاسفانه دوستان ما در این زمینه هم آن طورکه باید و شاید همکاری نکردند. مثلا بسیاری از مساجد شهر در اختیار اصلاحطلبان بود اما آنها نیز همکاری نکردند.
برخ اصلاح طلبان معتقدند که اصلاح طلبان شورا تعهد تشکیلاتی ندارند و در برابر انتقادات و عملکرد خود تاکنون به آنها توضیحی نداده اند. قبول دارید؟
من باید از این فرصت استفاده کنم و گلایهای به عزیزان اصلاحطلب اصفهان داشته باشم. بعد از اینکه با تلاشهای زیاد دو نفر به شورای شهر راه پیدا کردند نباید آنان به حال خود رها میشدند و باید در پایان هر سال نشستی صورت میگرفت و برای شورای چهارم برنامهریزی میشد و ما گزارش این شش سال را ارایه میدادیم. میطلبید که دوستان از ما گزارش کار میگرفتند؛ موانع را جویا میشدند؛ راهکار ارایه میدادند و نقاط قوت و ضعف را بررسی میکردند. این اتفاق نیفتاد و ظاهرا قرار است در شورای چهارم این اتفاق تکرارشود! وعلیرغم اینکه فرصتهای خوبی که درحال حاضر برای حضور در محافل و مجالس و نشستها وجود دارد، ظاهرا همان طریق ادامه پیدا میکند و لابد باید بعد از چهار سال دوباره جلسهای تشکیل دهیم تا بدانیم چه بایدکرد!
اینقدر که ما دچار خود حذفی میشویم شاید از ناحیه دیگران کمتر آسیب ببینیم. برخی اوقات دچارخودباختگی میشویم و فکر میکنیم که همه درها بسته است. درحالی که ما باید تلاش و تاثیرگذاری خود را دوچندان کنیم و فعالتر شویم. دوستانی که به رسانهها دسترسی دارند باید فضا را برای حضور ما در رسانهها فراهم کنند وجریانات رسانهای همراه ما را بیشتردریابند تا بتوانیم از این طریق فرصتها و قابلیتهای جریان اصلاحات و رویکردهای اصلاحطلبانه را به مردم منتقل کنیم. اگر قرار است چیزی تغییر کند ما چارهای نداریم جز اینکه تلاش مضاعف داشته باشیم.
اما ازسوی مقابل هم انتقادات جدی مطرح شده برای همکاری اصلاحطلبان با جبهه پایداری.... بازتاب آن در رسانهها اصلا بازخورد خوبی نداشت.
درسال گذشته در شورای چهارم افراد و گروهها لابیها و یارگیریهایی انجام دادند و مباحثی را مطرح کردند و برای اهداف مشترک به جمعبندی رسیدند که حاصل آن تغییر در هیات رییسه شورای شهر بود. سه جریان فکری مختلف برای آرمانی که داشتند، متحد شدند و آن آرمان، ایجاد تغییر بود. شهر در حقیقت تشنه تغییرات بود و این عملی نبود مگر اینکه گروههای هم هدف یکدیگر را پیدا کنند. نمیتوان از آن گروه های هم هدف به عنوان جریان پایداری نام برد.. در حقیقت جریانی اصلاحطلب بود که مرکب از 11 نفرباشد و اکثریت شورا را داشته باشدتا به نتایج لازم برسد. از جمله این نتایج تغییر در مدیریت شهری بود. در یکسال گذشته که ما با این دوستان کار کردیم هیچ برداشت و رویکردی با رنگ و بوی جبهه پایداری درعمل نبود. زمانی ما عملکردها را مورد ارزیابی قرار میدهیم و زمانی شعارها را . آنچه ما در این یکسال با آن همراه بودیم، همراهی، تعاون، تکریم و از این دست مسایل بود. رییس شورای شهر خود را یکی از اعضای شورا میدانست و هیچ حق مضاعفی برای خود قایل نبود و مجموع عملکرد این دوستان به گونه ای بود که در سال دوم این روند ادامه پیداکند. خواهش من این است که این برآیند و همکاری را هیچگاه به معنای توافق جریان فکری اصلاحطلبان با جریان فکری جبهه پایداری تلقی نکنید.این حرف را از عمق وجود میگویم. چون از این همکاری آنچه جزو اهداف مشترک ما و بر اساس حداقلها بود؛ انتظار داشتیم، جریان اصلاحطلبی هیچ قرابتی با جریان پایداری ندارد و نخواهدداشت و حتما اگر روزی احساس کنیم که گفتارها و رفتارهای همراهان ما به سوی پایداری برود، شاید آنجا فصل جدایی ما باشد ولی تا به حال این اتفاق نیفتاده و رویکرد دوستان ما رویکردی خوب و بخش عمده آن براساس مشترکات ما بودهاست.
آیا شورای اصلاحات در رابطه با عملکرد شما پاسخی خواسته است؟
ما آماده پاسخگویی به شورای اصلاحات هستیم و هم به تک تک اصلاحطلبان. اما متاسفانه کمتر در معرض این سوالات قرار گرفتیم.
در این زمینه خودتان اقدامی نکردید؟
در واقع فضا برای این کار مهیا نیست. ما در مقام پاسخگویی و در حقیقت در جایگاه اجرایی هستیم و جریان اصلاحطلبی درجایگاه نظارتی قرار دارد. ناظر باید از مجری مطالبه داشته باشد و ما نیز واقعا استقبال میکنیم. اکنون که در سال دوم شورا به سر میبریم دوستان باید فضایی ایجاد کنند که ما برای پاسخگویی در هر زمینه چه در اظهار نظرها چه درنطقهای پیش از دستور یا دیگرتصمیمات پاسخگو باشیم و فکرکنم بتوانیم از این طریق پاسخی شایسته به عموم مردم بدهیم. گرچه کسانی که ما را مورد سوال قرار میدهند اصلاحطلبان هستند؛ اما همین فرصتی است برای پاسخگویی به مردم و به هر حال قبل از اینکه به جریان خود پاسخگو باشیم باید به عموم مردم پاسخگو باشیم. ما در واقع نماینده مردم هستیم. اما این امکان برای مردم مستقیمن مهیا نیست که ما را به پای میز پاسخگویی بکشانند، بلکه جریانات سیاسی باید این فرصت را پدید آورند.
یعنی تعهدات تشکیلاتی را در درجه دوم قرار می دهید؟
تا زمانی که ما با تشکیلات اصلاحطلبان هستیم به نظر میرسد که باید پاسخگوی تشکیلات باشیم اما وقتی در جایگاهی که متعلق به مردم است قرار میگیریم؛ باید علاوه بر پاسخگویی به تشکیلات، به مردم هم پاسخگو باشیم. چون تعداد مردمی که پرسشگر ما هستند بیشتر از آن تشکیلات است. طبیعتا حوزه پاسخگویی ما به مردم بیشتر است.
جناب نصر! سوال های ما تمام شد. فکر می کنید چه حرفی نگفته مانده باشد؟
باید این نکته را اضافه کنم که جریان اصلاحطلب به آرمانها و اهداف نظام پایبند بوده و هست و مستمر و مداوم بوده و روز به روز بر شدت و عمق آن افزوده میشود. نباید مسایل ملی در کشور مصادره شود. قانون اساسی و رهبری نظام و شهدا و ...متعلق به همه جریانات است وکسی نباید آنها را به نفع خود مصادره کند. به این مسایل کمتر توجه شده و فضا برای بیان آن ایجاد نشدهاست. امیدوارم همه ما به آرمان مشترکی که در قالب قانون اساسی داریم پایدار باشیم و تلاش کنیم تمام اصول قانون اساسی به ظهور و اجرا برسد. یکی از نقاط افتراق ما با دیگران این است که ما میگوییم همه اصول قانون اساسی محترم است و نباید از میان این اصول قانون اساسی بخشی را انتخاب کنیم و بخشی را مورد غفلت قرار دهیم.
از ابتدای شورای سوم اصفهان و با ناکامی اصلاحطلبان در شورای بعد، دو عضو کهنه کار اصلاحطلب همواره در معرض نقد جدی بودهاند. علیرضا نصر اصفهانی یکی از این دو نفر است. مصاحبه شرق با این عضو شورا بیشتر برای مشخص ساختن ریشه تحلیلهایی است که یا اصلاحطلبان شورا و جبهه پایداری را بر سر یک سفره مینشاند و یا بیعملی و منفعل بودن اقلیت اصلاحطلب شورا را نشانه میرود. نصر اما در این گفت و گو همه را به صراحت رد کرده و تیغ نقدش تیزتر از آنست که تصور میرفت....
بعد از انتخابات هیات رییسه شورای شهر؛ مطرح شد که اقلیت اصلاحطلب نقش خود را به درستی ایفا نکرده است. با این گفته موافقید که جریان اصلاحات بروز و ظهور مناسب نداشته؟
جریان اصلاحطلبي یک جریان مستمر و پویا است و اگر زمینه ظهور و بروز ندارد به معنای عقب نشینی یا افول و غروب اصلاحات نیست. در پارهای از زمانها جریان اصلاحات به خوبی ایفای نقش کرده و زمانی كه دراقلیت بوده؛ تحت تاثیر فضای حاکم بر جامعه يا ناشي از قصور و کوتاهی خود قرارگرفته. البته جریان اصلاحات با توجه به پشتوانه مردمی غیر قابل انکارش باید همیشه حضور پررنگ داشته باشد
اما مردم تنها در بعضی از مواقع با جریانات اصلاحات همراه نبودند.
بله. بعضی کاستیها در برنامههای اصلاحطلبان مشهودبودهاست. اصلاحات هرجا که برنامه داشته و هدفمند مسایل را دنبال کرده به نتایج خوبی رسیده و هر جا که عزلت و گوشهنشینی را دنبال کرده غیر از این از مردم پاسخی نگرفتهاست. معتقدم حقوق جریان اصلاحات در8 سال دولت قبلی خیلی ضایع شد و رقیب به آداب سیاستورزی مقيد نبود و از هر حربهای برای کنار زدن آن استفاده کرد و متاسفانه ما در این مسیر با بد اخلاقیهای زیادی مواجه شدیم. اتهامات بسیار زیادی به جریان اصلاحات وارد کردند و تلاششان بر این بود که برای همیشه جریان اصلاحات را از جامعه دورکنند اما رویکرد و مطالبات مردم امروز با شعارهای جریان اصلاحات بیشتر مطابق است. منتها باید به قواعد بازی سیاسی توجه کرد. اکثریت باید مطالبات حداکثري داشته باشد؛ اما اگر به اقلیت تبديل شد و همچنان مطالبات حداکثري داشت؛ آنچه به دست میآورد حداقلی است. این قاعده است و در آن شکی نیست.
زمانی که اصلاحطلبان در اکثریت بودند؛ اقلیت اصولگرایان طیفی فعال بودند و آن زمان حقوق اصولگرایان در دولت اصلاحطلبان به خوبی رعایت میشد. آنان اگر مکان یا مجوزی برای همایش میخواستند دولت اصلاحات همراهی میکرد، اما در زمانی که اصولگرایان اکثریت داشتند هیچگاه زمینهای برای فعالیت احزاب اصلاحطلب قانونمند با مجوز وزارتکشور و با هدف تقویت نظام، متاسفانه همراهی با این جریانات نشد و به غلط تصورشد که جریان اصلاحات زمانی که در اقلیت است خاموش است اما جریان اصولگرا در زمان اقلیت پویاست. یکی از نقاط قوت اصلاحات اين است که اقليت را برتابید و در هرجا که رقیب کمک میخواست فروگذار نکرد اما اصلاحطلبان در اقلیت از کمترین حقوق اجتماعی محروم بودند.
یعنی معتقد هستید که کاری نمیشد کرد؟ به ویژه در شوراهای شهرو مجلس هیچ کاری از دست اصلاحطلبان ساخته نبود؟
حضور حداقلي اصلاحطلبان در مجلس و شورای شهر میتوانست منشا اثر باشد اما زمینه فراهم نشد. به عنوان مثال برگزاری یک همایش در طول سال، حداقل فعالیتی است که یک حزب شناسنامهدار میتواند انجام دهد و این، حداقل فضای لازم است كه حتی مضایقه شد. متاسفانه اگر يك اصلاحطلب یا جریان اصلاحطلبی قصد داشت مباحثی را حتی در فضای غیرسیاسی عنوان کند، به دنبال این بودند که حرف را چه کسی میزند؛ نه اینکه چه حرفی زده میشود.
اما هنگامی که طرح مساله داری در مجلس یا شوراها ارایه میشد،کمتر شاهدبودیم که اصلاحطلبان مخالفت کنند و یا حتی یکبار هم نشد که مساله استیضاح وزرا کلید بزنند.
باید اصلاحطلبان هزینه- فایده میکردند و اگر احساس میشد مقرون به نتیجه است آن كار را دنبال میکردند. مثل نطقهای پیش از دستور اصلاحطلبان در مجلس و شورای شهر و موضعگیری های آنها. ولی براي استیضاح تعداد کم بودو فضای مناسبی هم وجود نداشت.ما وقتی میخواهیم قضاوت کنیم باید فضای حاکم را بررسی کنیم و نتیجه را بسنجیم.
اصلاحطلبان باید حتما اکثریت باشند تا برنامههای خود را دنبال کنند؟ یا در اقلیت نیز میتوانند دست به کار شوند؟
هر جریان سیاسی برای در دست گرفتن قدرت نیاز به اکثریت رای مردم دارد و این غیرقابل کتمان است و اگر با استقبال عموم مردم مواجه نشد و در اقلیت ماند؛ دولت پیروز بايد زمینه را برای ایفای نقش اقليت فراهمکند. البته در جامعه ما اختلافات جریان اصیل اصلاحطلبی و اصولگرایی آنقدر فاحش نیست. معتقدم که ما در بسیاری از مواضع سیاسی با هم اتفاق نظر داریم و شاید دردرصد کمی از مسایل اختلاف نظر وجود داشته باشد. به هرحال از اول انقلاب سردمداران جریان اصلاحات تمام هم و غم خود را وقف نظام کردند. چه در زمان پیروزی انقلاب چه در زمان دفاع مقدس و چه در حاکمیت به دنبال آن بوده اند که سربلندی نظام را رقم بزنند. اما متاسفانه رقیب با توسل به هر ابزاری مانع از رشد و جان گرفتن آنها شدند. اگر اصولگرایان را به اصولگرایان معتدل و افراطی تقسیم کنیم؛ ما از جانب اصولگرایان معتدل آسیب ندیدهایم ضربههایی که خوردهایم از جانب اصولگرایی افراطی بودهاست. معتقدم به اینکه بسیاری از اصلاحطلبان بر سر مبانی این نظام بسیار اصولیتر از اصولگرایان هستند و سرمایهگذاری کردهاند و هزینه دادهاند. با بررسی سالهای دفاع مقدس نقش اصلاحطلبان بسیار پررنگتر بوده است. اگر فردی بیطرفانه قضیه را تجزیه و تحلیل کند متوجه میشود که بیشترین زحمات بر دوش جریانی بوده که امروز مورد کم لطفی قرار میگیرد. البته هم در جریانات اصلاحطلبی و هم در جریانات اصولگرایی باید سردمداران به دور از تعارفات معمول اشتباههای خود را اصلاح کنند. اگر کسانی صادقانه اشتباهات را با مردم در میان بگذارند مردم همیشه در جایگاه بخشش هستند.
با توجه به وضعیت موجود فعالیت جبهه پایداری را چطور میبینید؟
جبهه پایداری از آن دسته گروههای سیاسی است که دیرآمده و زود میخواهد برود. آنها هم باید روی رفتارهایشان تامل داشته باشند و برای بقا واستمرار فعالیت با توجه به وضعیت کشور و مردم در کارهایشان تجدید نظر کنند.
آقای نصر یکی از انتقادات به اصلاحطلبان، عدم استفاده از نیروهای همسو در لایههای مدیریتی و کارشناسی است. برای پیشبرد اصلاحات فکر میکنید از این فرصت استفاده شده؟
قبول دارم جریان اصلاحات از فرصتهایی که در اختیار داشته است نتوانسته استفاده کند.
مثلا بايد چكار ميكرد؟
جریان اصلاحات باید مرامنامهای را تدوین میکرد و طبق آن دیدگاه های اصلاحطلبی مورد نظر خود را در حوزههای مختلف به مردم معرفی میکرد و با توجه به گذر زمان، اصلاحات لازم را درنظرات خود انجام میداد. ولی متاسفانه این خلاء هنوز هم وجود دارد. مردم ما با اهداف اصلاحطلبی آشنا نیستند و به همین خاطر زود تحت تاثیر جوسازیها قرار میگیرند.
به نظر شما سطح مطالبات از اصلاحطلبان بالا بوده یا این اصلاحطلبان بودند که با طرح مطالبات حداکثری و سپس نرسیدن به آنها؛ زمینه شکست خود را فراهم کردند؟
مطالبات حداکثری برای هیچ حزب و جریانی دستیافتنی نیست. مطالبات حداکثری هیچگاه محقق نشد. ما میتوانستیم مطالبات میانه را درخواست و دنبال کنیم و در کنار آن به مطالبات حداکثری بپردازیم ولی ما بدون اینکه زیرساختها را فراهم کنیم به دنبال مطالبات حداکثری رفتیم. . ضمن اینکه طیفهای مختلف در جریان اصلاحات و سقف و کف دارند و این طیفها در جایی میتوانستند به هم برسند. ما از ناحیه بزرگان اصلاحات مورد عنایت بودهایم ولی متاسفانه در جاهایی دست به افراط زدیم.
کندرویهای جریان اصلاحات را چگونه توجیه میکنید؟
بهتر است اسم این رفتار را عقلگرایی و پیشرفتن با محاسبات بگذاریم. با توجه به مقتضیات زمان و شرایطی که ما در آن قرار داشتیم باید ببینیم چه کارهایی میتوانستیم انجام دهیم. یکی از آنها درسالهای گذشته راهاندازی جریان اصلاحات بود. معتقدم اصلاحات كه با برخي شعارها به پیروزی رسید، برنامه مدون نداشت. میتوانست در 8 سال حاكميت خود و یا زمانی که دولتی ديگر برسرکار بود اين برنامه را تدوین کندكه هنوز جای آن در نظام خالیست. به همین خاطر بسیاری از فرصتها و نیروها را به خاطر ناآشنایی مردم با اهداف اصلاحطلبان از دست دادیم و بسیاری از تهمتها را به سمت خودمان هموار کردیم.به این خاطر که تریبونی و رسانهایی نداشتیم.
البته اين تلقي كه فقط بايد به توسعه سياسي پرداخت مانع از گسترش تفكر اصلاح طلبي به خصوص در اصفهان شد. مثلا ميتوانستيد در برنامههاي فرهنگي اقتصادي و اجتماعي هم وارد شويد.
بله. اگر بخواهیم برنامههاي اصلاحي را در فضاي فرهنگي و اجتماعي پیش ببریم- نه در فضای سیاسی که بلافاصله سرکوب شود- میتوانیم در روشنگری دینی واردشويم. امروز جامعه ما درگیر خرافات است و جریان اصلاحات میتواند با این خرافات برخوردکند. در حوزه مباحث فرهنگی باید ورود پیدا کنیم، ایام محرم و صفر فرصت مناسبی است كه تجمعات مردم جهت دار شود و در فضایی قرار بگیرد که حداکثر استفاده از آن صورت بگیرد؛ آموزشهای لازم داده شود و اخلاق ارتقا پیداکند. اگر اصلاحات بخواهد در این جریانات ورود کند مانعی ندارد. به خصوص در فضای فعلی به نظر میرسد که انزوا طلبی و عزلتگزینی اصلاحطلبان دیگر معنایی ندارد و مردم دیگر کوتاهیها را نخواهند بخشید. پس انتظار میرود که اصلاحطلبان ایفای نقش کرده و مبانی فکری خود را مطرح كنند.
در شرايط فعلي و با دولت كنوني فكر ميكنيد كه فضا براي ايفاي نقش اصلاحطلبان تا چه حد مهياست؟
اين دولت دولت اعتدال است و فضا کاملا در اختیار اصلاحطلبان نيست. ما باید در این شرايط برای ارتقای سیاست و سیاستورزی گام برداریم تا هزینه کار سیاسی در کشور بالا نرود. ما برای جذب جوانان و نوجوانان که سرمایههای کشور هستند برنامهای نداریم. امروز اگر شرایطی فراهم شود که بسیاری از جوانان با تفکر اصلاحطلبی ساماندهی شوند به نفع نظام است.یعنی جواناني که اگر فضا برای فعالیتهای سیاسی شان فراهم نشود شاید مسیری را برگزینند که نه به نفع نظام نه به نفع جریان اصولگرا و اصلاحطلب است. این یکی از وظایف امروز ماست و البته لازمه آن باز شدن فضای سیاسی است.
يكي از سوالاتي كه هميشه مطرح بوده، اين است كه دستاوردهای اصلاحطلبان اصفهان در شورا تا به امروز چيست؟
در دوره اول شورا جریان غالب اصلاحطلبان بود. که قبل از شکلگیری شورای اول؛ مدیریت شهر اصفهان در دست اصلاحطلبان بود وآنها بنیان اقدامات آينده شهر را گذاشتند مثلا در دو دوره شهرداري آقاي ملکمدنی طرحها و برنامههايي پايهگذاري شد که شهرداریها و شوراهای بعدی همین مسیر را ادامه دادند. برنامههای برخي مدیران پس از اتمام دوره مدیریت شان تمام میشود اما برخي مدیران نیزهستند که تفكر و برنامههاي آنان پس از پايان مدیریت همچنان ادامه دارد. معتقدم مدیریت خوب و بسیاری از برنامههایی که هنوز در قالب مدیریت شهری جریان دارد- چه در دست اصولگرایان و چه توسط اصلاحطلبان- در زمان آقای ملکمدنی پایهگذاری شدهاست. در شوراي اول كه اکثریت با اصلاحطلبان بود فضاسازيهای خوبی صورت گرفت و بنیانهایی پيريزي شد و شورا نفوذ و ورود خوبی به مسايل مديريتي شهر داشت. از جمله در حفظ مواریث گذشتگان وبرای حفظ و نگهداری آثار تاریخی مانند احیای تخت پولاد و.... تلاشهای زیادی صورت داد. اینارزشها باید حفظ شود و استمرار داشته باشد. همچنين برنامههایی نظیر اصفهان22 طرحريزي شد تا 22 طرح در اصفهان اجرا شود. بعضی از آنها اجرا شد و بعضی به خاطر پايان عمر شورای اول اجرا نشد و بعضی در شورای بعدی جریان پیداکرد.
آیا از عملکرد خود در شورای سوم و چهارم دفاع می کنید؟
شورای دوم به طور کلی در دست اصولگرایان بود و اصلاحطلبان هیچ نقشی نداشتند تا زمانیکه دو نفر از اصولگرایان عضو شورا برای معاونت استانداری انتخاب شدند. در شورای سوم باز دو نفر از اصلاحطلبان در شورا حضور داشتند و این دو نفر در حد فرصتهایی که داشتند سعی کردند ایفای نقش کنند. من به عنوان کسیکه عضو شورای سوم بودم ،از اقدامات آن زمان میتوانم دفاع کنم. در واقع ما سعی کردیم با حضور حداقلی تاثیر حداکثری را داشته باشیم و اتفاقا دوستان اصولگرا نیز نقشما را پذیرفتند و به همین دلیل شورای سوم رنگ کار و فعالیت به خود گرفت و کمتر رنگ سیاسی داشت.
در مورد رایی که به آقای سقاییان نژاد دادید چه توضیحی دارید؟
همراهی ما با آقای سقاییان نژاد در شورای سوم برخاسته از یک تفکر و خرد جمعی بود و این تصمیم از جانب جمع اتخاذ شد و باهم به این تفاهم رسیدهبودند که باید در شرایط موجود برای پیشرفت شهربا دیگران تعامل داشتهباشند و این میتوانست بهترین تصمیم باشد ولی متاسفانه شهردار پاسخ اعتماد ما را نداد. ما به افکار عمومی پاسخگو هستیم ولي شهردار ما را همراهی نکرد و در واقع انتظاری نداشتیم ولی به عنوان یک جریان حداقلی در شورا و با در دست داشتن حداقل قدرت سعی کردیم ارتباط خود با مردم را تقویتکنیم. ما طبق سوگندی که یاد کردهبودیم، حداکثرتلاش خود را کردیم و در پیگیری امور مردم صادقانه وقت گذاشتیم که این خود یکی از رویکردهای اصلاحطلبانه ما بود و امروز غالب مردم اصفهان به این امر معترف هستند.
در مورد اقدامات و عملکرد اصلاحطلبان اطلاعرسانی دقیقي صورت نگرفت و یا اقداماتی نبود که بشود از آن دفاع کرد؟
با محدودیتهایی که ما در رسانه و اطلاعرساني داشتیم، آنچه ظهور پیداکرد بخشی از خدمات بود و بخشی از آنها به خاطر نداشتن رسانه و تريبونهايي مثل مساجد و...بروز پیدا نکرد. متاسفم که باید اینرا بگویم اما بعضی وقتها برای حضور در یک مسجد هماهنگیها صورت میگرفت و با نزدیک شدن به زمان حضور، هیات امنا به نتیجه جدیدی میرسیدند و مخالفت میکردند.
این امر به کم کاری اصلاحطلبان برنمیگردد؟
بله. متاسفانه دوستان ما در این زمینه هم آن طورکه باید و شاید همکاری نکردند. مثلا بسیاری از مساجد شهر در اختیار اصلاحطلبان بود اما آنها نیز همکاری نکردند.
برخ اصلاح طلبان معتقدند که اصلاح طلبان شورا تعهد تشکیلاتی ندارند و در برابر انتقادات و عملکرد خود تاکنون به آنها توضیحی نداده اند. قبول دارید؟
من باید از این فرصت استفاده کنم و گلایهای به عزیزان اصلاحطلب اصفهان داشته باشم. بعد از اینکه با تلاشهای زیاد دو نفر به شورای شهر راه پیدا کردند نباید آنان به حال خود رها میشدند و باید در پایان هر سال نشستی صورت میگرفت و برای شورای چهارم برنامهریزی میشد و ما گزارش این شش سال را ارایه میدادیم. میطلبید که دوستان از ما گزارش کار میگرفتند؛ موانع را جویا میشدند؛ راهکار ارایه میدادند و نقاط قوت و ضعف را بررسی میکردند. این اتفاق نیفتاد و ظاهرا قرار است در شورای چهارم این اتفاق تکرارشود! وعلیرغم اینکه فرصتهای خوبی که درحال حاضر برای حضور در محافل و مجالس و نشستها وجود دارد، ظاهرا همان طریق ادامه پیدا میکند و لابد باید بعد از چهار سال دوباره جلسهای تشکیل دهیم تا بدانیم چه بایدکرد!
اینقدر که ما دچار خود حذفی میشویم شاید از ناحیه دیگران کمتر آسیب ببینیم. برخی اوقات دچارخودباختگی میشویم و فکر میکنیم که همه درها بسته است. درحالی که ما باید تلاش و تاثیرگذاری خود را دوچندان کنیم و فعالتر شویم. دوستانی که به رسانهها دسترسی دارند باید فضا را برای حضور ما در رسانهها فراهم کنند وجریانات رسانهای همراه ما را بیشتردریابند تا بتوانیم از این طریق فرصتها و قابلیتهای جریان اصلاحات و رویکردهای اصلاحطلبانه را به مردم منتقل کنیم. اگر قرار است چیزی تغییر کند ما چارهای نداریم جز اینکه تلاش مضاعف داشته باشیم.
اما ازسوی مقابل هم انتقادات جدی مطرح شده برای همکاری اصلاحطلبان با جبهه پایداری.... بازتاب آن در رسانهها اصلا بازخورد خوبی نداشت.
درسال گذشته در شورای چهارم افراد و گروهها لابیها و یارگیریهایی انجام دادند و مباحثی را مطرح کردند و برای اهداف مشترک به جمعبندی رسیدند که حاصل آن تغییر در هیات رییسه شورای شهر بود. سه جریان فکری مختلف برای آرمانی که داشتند، متحد شدند و آن آرمان، ایجاد تغییر بود. شهر در حقیقت تشنه تغییرات بود و این عملی نبود مگر اینکه گروههای هم هدف یکدیگر را پیدا کنند. نمیتوان از آن گروه های هم هدف به عنوان جریان پایداری نام برد.. در حقیقت جریانی اصلاحطلب بود که مرکب از 11 نفرباشد و اکثریت شورا را داشته باشدتا به نتایج لازم برسد. از جمله این نتایج تغییر در مدیریت شهری بود. در یکسال گذشته که ما با این دوستان کار کردیم هیچ برداشت و رویکردی با رنگ و بوی جبهه پایداری درعمل نبود. زمانی ما عملکردها را مورد ارزیابی قرار میدهیم و زمانی شعارها را . آنچه ما در این یکسال با آن همراه بودیم، همراهی، تعاون، تکریم و از این دست مسایل بود. رییس شورای شهر خود را یکی از اعضای شورا میدانست و هیچ حق مضاعفی برای خود قایل نبود و مجموع عملکرد این دوستان به گونه ای بود که در سال دوم این روند ادامه پیداکند. خواهش من این است که این برآیند و همکاری را هیچگاه به معنای توافق جریان فکری اصلاحطلبان با جریان فکری جبهه پایداری تلقی نکنید.این حرف را از عمق وجود میگویم. چون از این همکاری آنچه جزو اهداف مشترک ما و بر اساس حداقلها بود؛ انتظار داشتیم، جریان اصلاحطلبی هیچ قرابتی با جریان پایداری ندارد و نخواهدداشت و حتما اگر روزی احساس کنیم که گفتارها و رفتارهای همراهان ما به سوی پایداری برود، شاید آنجا فصل جدایی ما باشد ولی تا به حال این اتفاق نیفتاده و رویکرد دوستان ما رویکردی خوب و بخش عمده آن براساس مشترکات ما بودهاست.
آیا شورای اصلاحات در رابطه با عملکرد شما پاسخی خواسته است؟
ما آماده پاسخگویی به شورای اصلاحات هستیم و هم به تک تک اصلاحطلبان. اما متاسفانه کمتر در معرض این سوالات قرار گرفتیم.
در این زمینه خودتان اقدامی نکردید؟
در واقع فضا برای این کار مهیا نیست. ما در مقام پاسخگویی و در حقیقت در جایگاه اجرایی هستیم و جریان اصلاحطلبی درجایگاه نظارتی قرار دارد. ناظر باید از مجری مطالبه داشته باشد و ما نیز واقعا استقبال میکنیم. اکنون که در سال دوم شورا به سر میبریم دوستان باید فضایی ایجاد کنند که ما برای پاسخگویی در هر زمینه چه در اظهار نظرها چه درنطقهای پیش از دستور یا دیگرتصمیمات پاسخگو باشیم و فکرکنم بتوانیم از این طریق پاسخی شایسته به عموم مردم بدهیم. گرچه کسانی که ما را مورد سوال قرار میدهند اصلاحطلبان هستند؛ اما همین فرصتی است برای پاسخگویی به مردم و به هر حال قبل از اینکه به جریان خود پاسخگو باشیم باید به عموم مردم پاسخگو باشیم. ما در واقع نماینده مردم هستیم. اما این امکان برای مردم مستقیمن مهیا نیست که ما را به پای میز پاسخگویی بکشانند، بلکه جریانات سیاسی باید این فرصت را پدید آورند.
یعنی تعهدات تشکیلاتی را در درجه دوم قرار می دهید؟
تا زمانی که ما با تشکیلات اصلاحطلبان هستیم به نظر میرسد که باید پاسخگوی تشکیلات باشیم اما وقتی در جایگاهی که متعلق به مردم است قرار میگیریم؛ باید علاوه بر پاسخگویی به تشکیلات، به مردم هم پاسخگو باشیم. چون تعداد مردمی که پرسشگر ما هستند بیشتر از آن تشکیلات است. طبیعتا حوزه پاسخگویی ما به مردم بیشتر است.
جناب نصر! سوال های ما تمام شد. فکر می کنید چه حرفی نگفته مانده باشد؟
باید این نکته را اضافه کنم که جریان اصلاحطلب به آرمانها و اهداف نظام پایبند بوده و هست و مستمر و مداوم بوده و روز به روز بر شدت و عمق آن افزوده میشود. نباید مسایل ملی در کشور مصادره شود. قانون اساسی و رهبری نظام و شهدا و ...متعلق به همه جریانات است وکسی نباید آنها را به نفع خود مصادره کند. به این مسایل کمتر توجه شده و فضا برای بیان آن ایجاد نشدهاست. امیدوارم همه ما به آرمان مشترکی که در قالب قانون اساسی داریم پایدار باشیم و تلاش کنیم تمام اصول قانون اساسی به ظهور و اجرا برسد. یکی از نقاط افتراق ما با دیگران این است که ما میگوییم همه اصول قانون اساسی محترم است و نباید از میان این اصول قانون اساسی بخشی را انتخاب کنیم و بخشی را مورد غفلت قرار دهیم.
بعد از انتخابات هیات رییسه شورای شهر؛ مطرح شد که اقلیت اصلاحطلب نقش خود را به درستی ایفا نکرده است. با این گفته موافقید که جریان اصلاحات بروز و ظهور مناسب نداشته؟
جریان اصلاحطلبي یک جریان مستمر و پویا است و اگر زمینه ظهور و بروز ندارد به معنای عقب نشینی یا افول و غروب اصلاحات نیست. در پارهای از زمانها جریان اصلاحات به خوبی ایفای نقش کرده و زمانی كه دراقلیت بوده؛ تحت تاثیر فضای حاکم بر جامعه يا ناشي از قصور و کوتاهی خود قرارگرفته. البته جریان اصلاحات با توجه به پشتوانه مردمی غیر قابل انکارش باید همیشه حضور پررنگ داشته باشد
اما مردم تنها در بعضی از مواقع با جریانات اصلاحات همراه نبودند.
بله. بعضی کاستیها در برنامههای اصلاحطلبان مشهودبودهاست. اصلاحات هرجا که برنامه داشته و هدفمند مسایل را دنبال کرده به نتایج خوبی رسیده و هر جا که عزلت و گوشهنشینی را دنبال کرده غیر از این از مردم پاسخی نگرفتهاست. معتقدم حقوق جریان اصلاحات در8 سال دولت قبلی خیلی ضایع شد و رقیب به آداب سیاستورزی مقيد نبود و از هر حربهای برای کنار زدن آن استفاده کرد و متاسفانه ما در این مسیر با بد اخلاقیهای زیادی مواجه شدیم. اتهامات بسیار زیادی به جریان اصلاحات وارد کردند و تلاششان بر این بود که برای همیشه جریان اصلاحات را از جامعه دورکنند اما رویکرد و مطالبات مردم امروز با شعارهای جریان اصلاحات بیشتر مطابق است. منتها باید به قواعد بازی سیاسی توجه کرد. اکثریت باید مطالبات حداکثري داشته باشد؛ اما اگر به اقلیت تبديل شد و همچنان مطالبات حداکثري داشت؛ آنچه به دست میآورد حداقلی است. این قاعده است و در آن شکی نیست.
زمانی که اصلاحطلبان در اکثریت بودند؛ اقلیت اصولگرایان طیفی فعال بودند و آن زمان حقوق اصولگرایان در دولت اصلاحطلبان به خوبی رعایت میشد. آنان اگر مکان یا مجوزی برای همایش میخواستند دولت اصلاحات همراهی میکرد، اما در زمانی که اصولگرایان اکثریت داشتند هیچگاه زمینهای برای فعالیت احزاب اصلاحطلب قانونمند با مجوز وزارتکشور و با هدف تقویت نظام، متاسفانه همراهی با این جریانات نشد و به غلط تصورشد که جریان اصلاحات زمانی که در اقلیت است خاموش است اما جریان اصولگرا در زمان اقلیت پویاست. یکی از نقاط قوت اصلاحات اين است که اقليت را برتابید و در هرجا که رقیب کمک میخواست فروگذار نکرد اما اصلاحطلبان در اقلیت از کمترین حقوق اجتماعی محروم بودند.
یعنی معتقد هستید که کاری نمیشد کرد؟ به ویژه در شوراهای شهرو مجلس هیچ کاری از دست اصلاحطلبان ساخته نبود؟
حضور حداقلي اصلاحطلبان در مجلس و شورای شهر میتوانست منشا اثر باشد اما زمینه فراهم نشد. به عنوان مثال برگزاری یک همایش در طول سال، حداقل فعالیتی است که یک حزب شناسنامهدار میتواند انجام دهد و این، حداقل فضای لازم است كه حتی مضایقه شد. متاسفانه اگر يك اصلاحطلب یا جریان اصلاحطلبی قصد داشت مباحثی را حتی در فضای غیرسیاسی عنوان کند، به دنبال این بودند که حرف را چه کسی میزند؛ نه اینکه چه حرفی زده میشود.
اما هنگامی که طرح مساله داری در مجلس یا شوراها ارایه میشد،کمتر شاهدبودیم که اصلاحطلبان مخالفت کنند و یا حتی یکبار هم نشد که مساله استیضاح وزرا کلید بزنند.
باید اصلاحطلبان هزینه- فایده میکردند و اگر احساس میشد مقرون به نتیجه است آن كار را دنبال میکردند. مثل نطقهای پیش از دستور اصلاحطلبان در مجلس و شورای شهر و موضعگیری های آنها. ولی براي استیضاح تعداد کم بودو فضای مناسبی هم وجود نداشت.ما وقتی میخواهیم قضاوت کنیم باید فضای حاکم را بررسی کنیم و نتیجه را بسنجیم.
اصلاحطلبان باید حتما اکثریت باشند تا برنامههای خود را دنبال کنند؟ یا در اقلیت نیز میتوانند دست به کار شوند؟
هر جریان سیاسی برای در دست گرفتن قدرت نیاز به اکثریت رای مردم دارد و این غیرقابل کتمان است و اگر با استقبال عموم مردم مواجه نشد و در اقلیت ماند؛ دولت پیروز بايد زمینه را برای ایفای نقش اقليت فراهمکند. البته در جامعه ما اختلافات جریان اصیل اصلاحطلبی و اصولگرایی آنقدر فاحش نیست. معتقدم که ما در بسیاری از مواضع سیاسی با هم اتفاق نظر داریم و شاید دردرصد کمی از مسایل اختلاف نظر وجود داشته باشد. به هرحال از اول انقلاب سردمداران جریان اصلاحات تمام هم و غم خود را وقف نظام کردند. چه در زمان پیروزی انقلاب چه در زمان دفاع مقدس و چه در حاکمیت به دنبال آن بوده اند که سربلندی نظام را رقم بزنند. اما متاسفانه رقیب با توسل به هر ابزاری مانع از رشد و جان گرفتن آنها شدند. اگر اصولگرایان را به اصولگرایان معتدل و افراطی تقسیم کنیم؛ ما از جانب اصولگرایان معتدل آسیب ندیدهایم ضربههایی که خوردهایم از جانب اصولگرایی افراطی بودهاست. معتقدم به اینکه بسیاری از اصلاحطلبان بر سر مبانی این نظام بسیار اصولیتر از اصولگرایان هستند و سرمایهگذاری کردهاند و هزینه دادهاند. با بررسی سالهای دفاع مقدس نقش اصلاحطلبان بسیار پررنگتر بوده است. اگر فردی بیطرفانه قضیه را تجزیه و تحلیل کند متوجه میشود که بیشترین زحمات بر دوش جریانی بوده که امروز مورد کم لطفی قرار میگیرد. البته هم در جریانات اصلاحطلبی و هم در جریانات اصولگرایی باید سردمداران به دور از تعارفات معمول اشتباههای خود را اصلاح کنند. اگر کسانی صادقانه اشتباهات را با مردم در میان بگذارند مردم همیشه در جایگاه بخشش هستند.
با توجه به وضعیت موجود فعالیت جبهه پایداری را چطور میبینید؟
جبهه پایداری از آن دسته گروههای سیاسی است که دیرآمده و زود میخواهد برود. آنها هم باید روی رفتارهایشان تامل داشته باشند و برای بقا واستمرار فعالیت با توجه به وضعیت کشور و مردم در کارهایشان تجدید نظر کنند.
آقای نصر یکی از انتقادات به اصلاحطلبان، عدم استفاده از نیروهای همسو در لایههای مدیریتی و کارشناسی است. برای پیشبرد اصلاحات فکر میکنید از این فرصت استفاده شده؟
قبول دارم جریان اصلاحات از فرصتهایی که در اختیار داشته است نتوانسته استفاده کند.
مثلا بايد چكار ميكرد؟
جریان اصلاحات باید مرامنامهای را تدوین میکرد و طبق آن دیدگاه های اصلاحطلبی مورد نظر خود را در حوزههای مختلف به مردم معرفی میکرد و با توجه به گذر زمان، اصلاحات لازم را درنظرات خود انجام میداد. ولی متاسفانه این خلاء هنوز هم وجود دارد. مردم ما با اهداف اصلاحطلبی آشنا نیستند و به همین خاطر زود تحت تاثیر جوسازیها قرار میگیرند.
به نظر شما سطح مطالبات از اصلاحطلبان بالا بوده یا این اصلاحطلبان بودند که با طرح مطالبات حداکثری و سپس نرسیدن به آنها؛ زمینه شکست خود را فراهم کردند؟
مطالبات حداکثری برای هیچ حزب و جریانی دستیافتنی نیست. مطالبات حداکثری هیچگاه محقق نشد. ما میتوانستیم مطالبات میانه را درخواست و دنبال کنیم و در کنار آن به مطالبات حداکثری بپردازیم ولی ما بدون اینکه زیرساختها را فراهم کنیم به دنبال مطالبات حداکثری رفتیم. . ضمن اینکه طیفهای مختلف در جریان اصلاحات و سقف و کف دارند و این طیفها در جایی میتوانستند به هم برسند. ما از ناحیه بزرگان اصلاحات مورد عنایت بودهایم ولی متاسفانه در جاهایی دست به افراط زدیم.
کندرویهای جریان اصلاحات را چگونه توجیه میکنید؟
بهتر است اسم این رفتار را عقلگرایی و پیشرفتن با محاسبات بگذاریم. با توجه به مقتضیات زمان و شرایطی که ما در آن قرار داشتیم باید ببینیم چه کارهایی میتوانستیم انجام دهیم. یکی از آنها درسالهای گذشته راهاندازی جریان اصلاحات بود. معتقدم اصلاحات كه با برخي شعارها به پیروزی رسید، برنامه مدون نداشت. میتوانست در 8 سال حاكميت خود و یا زمانی که دولتی ديگر برسرکار بود اين برنامه را تدوین کندكه هنوز جای آن در نظام خالیست. به همین خاطر بسیاری از فرصتها و نیروها را به خاطر ناآشنایی مردم با اهداف اصلاحطلبان از دست دادیم و بسیاری از تهمتها را به سمت خودمان هموار کردیم.به این خاطر که تریبونی و رسانهایی نداشتیم.
البته اين تلقي كه فقط بايد به توسعه سياسي پرداخت مانع از گسترش تفكر اصلاح طلبي به خصوص در اصفهان شد. مثلا ميتوانستيد در برنامههاي فرهنگي اقتصادي و اجتماعي هم وارد شويد.
بله. اگر بخواهیم برنامههاي اصلاحي را در فضاي فرهنگي و اجتماعي پیش ببریم- نه در فضای سیاسی که بلافاصله سرکوب شود- میتوانیم در روشنگری دینی واردشويم. امروز جامعه ما درگیر خرافات است و جریان اصلاحات میتواند با این خرافات برخوردکند. در حوزه مباحث فرهنگی باید ورود پیدا کنیم، ایام محرم و صفر فرصت مناسبی است كه تجمعات مردم جهت دار شود و در فضایی قرار بگیرد که حداکثر استفاده از آن صورت بگیرد؛ آموزشهای لازم داده شود و اخلاق ارتقا پیداکند. اگر اصلاحات بخواهد در این جریانات ورود کند مانعی ندارد. به خصوص در فضای فعلی به نظر میرسد که انزوا طلبی و عزلتگزینی اصلاحطلبان دیگر معنایی ندارد و مردم دیگر کوتاهیها را نخواهند بخشید. پس انتظار میرود که اصلاحطلبان ایفای نقش کرده و مبانی فکری خود را مطرح كنند.
در شرايط فعلي و با دولت كنوني فكر ميكنيد كه فضا براي ايفاي نقش اصلاحطلبان تا چه حد مهياست؟
اين دولت دولت اعتدال است و فضا کاملا در اختیار اصلاحطلبان نيست. ما باید در این شرايط برای ارتقای سیاست و سیاستورزی گام برداریم تا هزینه کار سیاسی در کشور بالا نرود. ما برای جذب جوانان و نوجوانان که سرمایههای کشور هستند برنامهای نداریم. امروز اگر شرایطی فراهم شود که بسیاری از جوانان با تفکر اصلاحطلبی ساماندهی شوند به نفع نظام است.یعنی جواناني که اگر فضا برای فعالیتهای سیاسی شان فراهم نشود شاید مسیری را برگزینند که نه به نفع نظام نه به نفع جریان اصولگرا و اصلاحطلب است. این یکی از وظایف امروز ماست و البته لازمه آن باز شدن فضای سیاسی است.
يكي از سوالاتي كه هميشه مطرح بوده، اين است كه دستاوردهای اصلاحطلبان اصفهان در شورا تا به امروز چيست؟
در دوره اول شورا جریان غالب اصلاحطلبان بود. که قبل از شکلگیری شورای اول؛ مدیریت شهر اصفهان در دست اصلاحطلبان بود وآنها بنیان اقدامات آينده شهر را گذاشتند مثلا در دو دوره شهرداري آقاي ملکمدنی طرحها و برنامههايي پايهگذاري شد که شهرداریها و شوراهای بعدی همین مسیر را ادامه دادند. برنامههای برخي مدیران پس از اتمام دوره مدیریت شان تمام میشود اما برخي مدیران نیزهستند که تفكر و برنامههاي آنان پس از پايان مدیریت همچنان ادامه دارد. معتقدم مدیریت خوب و بسیاری از برنامههایی که هنوز در قالب مدیریت شهری جریان دارد- چه در دست اصولگرایان و چه توسط اصلاحطلبان- در زمان آقای ملکمدنی پایهگذاری شدهاست. در شوراي اول كه اکثریت با اصلاحطلبان بود فضاسازيهای خوبی صورت گرفت و بنیانهایی پيريزي شد و شورا نفوذ و ورود خوبی به مسايل مديريتي شهر داشت. از جمله در حفظ مواریث گذشتگان وبرای حفظ و نگهداری آثار تاریخی مانند احیای تخت پولاد و.... تلاشهای زیادی صورت داد. اینارزشها باید حفظ شود و استمرار داشته باشد. همچنين برنامههایی نظیر اصفهان22 طرحريزي شد تا 22 طرح در اصفهان اجرا شود. بعضی از آنها اجرا شد و بعضی به خاطر پايان عمر شورای اول اجرا نشد و بعضی در شورای بعدی جریان پیداکرد.
آیا از عملکرد خود در شورای سوم و چهارم دفاع می کنید؟
شورای دوم به طور کلی در دست اصولگرایان بود و اصلاحطلبان هیچ نقشی نداشتند تا زمانیکه دو نفر از اصولگرایان عضو شورا برای معاونت استانداری انتخاب شدند. در شورای سوم باز دو نفر از اصلاحطلبان در شورا حضور داشتند و این دو نفر در حد فرصتهایی که داشتند سعی کردند ایفای نقش کنند. من به عنوان کسیکه عضو شورای سوم بودم ،از اقدامات آن زمان میتوانم دفاع کنم. در واقع ما سعی کردیم با حضور حداقلی تاثیر حداکثری را داشته باشیم و اتفاقا دوستان اصولگرا نیز نقشما را پذیرفتند و به همین دلیل شورای سوم رنگ کار و فعالیت به خود گرفت و کمتر رنگ سیاسی داشت.
در مورد رایی که به آقای سقاییان نژاد دادید چه توضیحی دارید؟
همراهی ما با آقای سقاییان نژاد در شورای سوم برخاسته از یک تفکر و خرد جمعی بود و این تصمیم از جانب جمع اتخاذ شد و باهم به این تفاهم رسیدهبودند که باید در شرایط موجود برای پیشرفت شهربا دیگران تعامل داشتهباشند و این میتوانست بهترین تصمیم باشد ولی متاسفانه شهردار پاسخ اعتماد ما را نداد. ما به افکار عمومی پاسخگو هستیم ولي شهردار ما را همراهی نکرد و در واقع انتظاری نداشتیم ولی به عنوان یک جریان حداقلی در شورا و با در دست داشتن حداقل قدرت سعی کردیم ارتباط خود با مردم را تقویتکنیم. ما طبق سوگندی که یاد کردهبودیم، حداکثرتلاش خود را کردیم و در پیگیری امور مردم صادقانه وقت گذاشتیم که این خود یکی از رویکردهای اصلاحطلبانه ما بود و امروز غالب مردم اصفهان به این امر معترف هستند.
در مورد اقدامات و عملکرد اصلاحطلبان اطلاعرسانی دقیقي صورت نگرفت و یا اقداماتی نبود که بشود از آن دفاع کرد؟
با محدودیتهایی که ما در رسانه و اطلاعرساني داشتیم، آنچه ظهور پیداکرد بخشی از خدمات بود و بخشی از آنها به خاطر نداشتن رسانه و تريبونهايي مثل مساجد و...بروز پیدا نکرد. متاسفم که باید اینرا بگویم اما بعضی وقتها برای حضور در یک مسجد هماهنگیها صورت میگرفت و با نزدیک شدن به زمان حضور، هیات امنا به نتیجه جدیدی میرسیدند و مخالفت میکردند.
این امر به کم کاری اصلاحطلبان برنمیگردد؟
بله. متاسفانه دوستان ما در این زمینه هم آن طورکه باید و شاید همکاری نکردند. مثلا بسیاری از مساجد شهر در اختیار اصلاحطلبان بود اما آنها نیز همکاری نکردند.
برخ اصلاح طلبان معتقدند که اصلاح طلبان شورا تعهد تشکیلاتی ندارند و در برابر انتقادات و عملکرد خود تاکنون به آنها توضیحی نداده اند. قبول دارید؟
من باید از این فرصت استفاده کنم و گلایهای به عزیزان اصلاحطلب اصفهان داشته باشم. بعد از اینکه با تلاشهای زیاد دو نفر به شورای شهر راه پیدا کردند نباید آنان به حال خود رها میشدند و باید در پایان هر سال نشستی صورت میگرفت و برای شورای چهارم برنامهریزی میشد و ما گزارش این شش سال را ارایه میدادیم. میطلبید که دوستان از ما گزارش کار میگرفتند؛ موانع را جویا میشدند؛ راهکار ارایه میدادند و نقاط قوت و ضعف را بررسی میکردند. این اتفاق نیفتاد و ظاهرا قرار است در شورای چهارم این اتفاق تکرارشود! وعلیرغم اینکه فرصتهای خوبی که درحال حاضر برای حضور در محافل و مجالس و نشستها وجود دارد، ظاهرا همان طریق ادامه پیدا میکند و لابد باید بعد از چهار سال دوباره جلسهای تشکیل دهیم تا بدانیم چه بایدکرد!
اینقدر که ما دچار خود حذفی میشویم شاید از ناحیه دیگران کمتر آسیب ببینیم. برخی اوقات دچارخودباختگی میشویم و فکر میکنیم که همه درها بسته است. درحالی که ما باید تلاش و تاثیرگذاری خود را دوچندان کنیم و فعالتر شویم. دوستانی که به رسانهها دسترسی دارند باید فضا را برای حضور ما در رسانهها فراهم کنند وجریانات رسانهای همراه ما را بیشتردریابند تا بتوانیم از این طریق فرصتها و قابلیتهای جریان اصلاحات و رویکردهای اصلاحطلبانه را به مردم منتقل کنیم. اگر قرار است چیزی تغییر کند ما چارهای نداریم جز اینکه تلاش مضاعف داشته باشیم.
اما ازسوی مقابل هم انتقادات جدی مطرح شده برای همکاری اصلاحطلبان با جبهه پایداری.... بازتاب آن در رسانهها اصلا بازخورد خوبی نداشت.
درسال گذشته در شورای چهارم افراد و گروهها لابیها و یارگیریهایی انجام دادند و مباحثی را مطرح کردند و برای اهداف مشترک به جمعبندی رسیدند که حاصل آن تغییر در هیات رییسه شورای شهر بود. سه جریان فکری مختلف برای آرمانی که داشتند، متحد شدند و آن آرمان، ایجاد تغییر بود. شهر در حقیقت تشنه تغییرات بود و این عملی نبود مگر اینکه گروههای هم هدف یکدیگر را پیدا کنند. نمیتوان از آن گروه های هم هدف به عنوان جریان پایداری نام برد.. در حقیقت جریانی اصلاحطلب بود که مرکب از 11 نفرباشد و اکثریت شورا را داشته باشدتا به نتایج لازم برسد. از جمله این نتایج تغییر در مدیریت شهری بود. در یکسال گذشته که ما با این دوستان کار کردیم هیچ برداشت و رویکردی با رنگ و بوی جبهه پایداری درعمل نبود. زمانی ما عملکردها را مورد ارزیابی قرار میدهیم و زمانی شعارها را . آنچه ما در این یکسال با آن همراه بودیم، همراهی، تعاون، تکریم و از این دست مسایل بود. رییس شورای شهر خود را یکی از اعضای شورا میدانست و هیچ حق مضاعفی برای خود قایل نبود و مجموع عملکرد این دوستان به گونه ای بود که در سال دوم این روند ادامه پیداکند. خواهش من این است که این برآیند و همکاری را هیچگاه به معنای توافق جریان فکری اصلاحطلبان با جریان فکری جبهه پایداری تلقی نکنید.این حرف را از عمق وجود میگویم. چون از این همکاری آنچه جزو اهداف مشترک ما و بر اساس حداقلها بود؛ انتظار داشتیم، جریان اصلاحطلبی هیچ قرابتی با جریان پایداری ندارد و نخواهدداشت و حتما اگر روزی احساس کنیم که گفتارها و رفتارهای همراهان ما به سوی پایداری برود، شاید آنجا فصل جدایی ما باشد ولی تا به حال این اتفاق نیفتاده و رویکرد دوستان ما رویکردی خوب و بخش عمده آن براساس مشترکات ما بودهاست.
آیا شورای اصلاحات در رابطه با عملکرد شما پاسخی خواسته است؟
ما آماده پاسخگویی به شورای اصلاحات هستیم و هم به تک تک اصلاحطلبان. اما متاسفانه کمتر در معرض این سوالات قرار گرفتیم.
در این زمینه خودتان اقدامی نکردید؟
در واقع فضا برای این کار مهیا نیست. ما در مقام پاسخگویی و در حقیقت در جایگاه اجرایی هستیم و جریان اصلاحطلبی درجایگاه نظارتی قرار دارد. ناظر باید از مجری مطالبه داشته باشد و ما نیز واقعا استقبال میکنیم. اکنون که در سال دوم شورا به سر میبریم دوستان باید فضایی ایجاد کنند که ما برای پاسخگویی در هر زمینه چه در اظهار نظرها چه درنطقهای پیش از دستور یا دیگرتصمیمات پاسخگو باشیم و فکرکنم بتوانیم از این طریق پاسخی شایسته به عموم مردم بدهیم. گرچه کسانی که ما را مورد سوال قرار میدهند اصلاحطلبان هستند؛ اما همین فرصتی است برای پاسخگویی به مردم و به هر حال قبل از اینکه به جریان خود پاسخگو باشیم باید به عموم مردم پاسخگو باشیم. ما در واقع نماینده مردم هستیم. اما این امکان برای مردم مستقیمن مهیا نیست که ما را به پای میز پاسخگویی بکشانند، بلکه جریانات سیاسی باید این فرصت را پدید آورند.
یعنی تعهدات تشکیلاتی را در درجه دوم قرار می دهید؟
تا زمانی که ما با تشکیلات اصلاحطلبان هستیم به نظر میرسد که باید پاسخگوی تشکیلات باشیم اما وقتی در جایگاهی که متعلق به مردم است قرار میگیریم؛ باید علاوه بر پاسخگویی به تشکیلات، به مردم هم پاسخگو باشیم. چون تعداد مردمی که پرسشگر ما هستند بیشتر از آن تشکیلات است. طبیعتا حوزه پاسخگویی ما به مردم بیشتر است.
جناب نصر! سوال های ما تمام شد. فکر می کنید چه حرفی نگفته مانده باشد؟
باید این نکته را اضافه کنم که جریان اصلاحطلب به آرمانها و اهداف نظام پایبند بوده و هست و مستمر و مداوم بوده و روز به روز بر شدت و عمق آن افزوده میشود. نباید مسایل ملی در کشور مصادره شود. قانون اساسی و رهبری نظام و شهدا و ...متعلق به همه جریانات است وکسی نباید آنها را به نفع خود مصادره کند. به این مسایل کمتر توجه شده و فضا برای بیان آن ایجاد نشدهاست. امیدوارم همه ما به آرمان مشترکی که در قالب قانون اساسی داریم پایدار باشیم و تلاش کنیم تمام اصول قانون اساسی به ظهور و اجرا برسد. یکی از نقاط افتراق ما با دیگران این است که ما میگوییم همه اصول قانون اساسی محترم است و نباید از میان این اصول قانون اساسی بخشی را انتخاب کنیم و بخشی را مورد غفلت قرار دهیم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.