|

نقش‌آفرینی بسیج در سه‌دهه گذشته، در حوزه‌های مختلفی صورت گرفته است

نیروی مردمی چندبعدی

در یک جمع‌بندی و متناسب با نقش و کارکردها، عملکرد بسیج را می‌توان در پنج حوزه فعالیتی نظامی، امنیتی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی مورد بررسی قرار داد.
فعالیت‌های نظامی
1- جنگ تحمیلی
به جرات می‌توان هشت‌سال حضور مقتدرانه بسیج در صحنه‌های مختلف جنگ تحمیلی و تقدیم ده‌هاهزار شهید و هزاران ایثارگر، جانباز و آزاده که منجر به خلق حماسه‌های بسیار در این جنگ شد را از مهم‌ترین دستاورد‌های این نهاد مردمی دانست. حضور بسیج در کنار سایر نیرو‌های مسلح و مسوول، به‌عنوان ذخیره تمام‌نشدنی نیرو‌های مردمی، آنچنان در این جنگ نابرابر که اکثر قدرت‌های فرامنطقه‌ای را به‌عنوان پشتیبان صدام به این جنگ کشانده بود، موثر واقع شد که بارها معادلات نظامی و سیاسی دشمن را برهم زد. این در حالی بود که نیرو‌های مسلح جمهوری‌اسلامی با تکیه بر ایمان و پشتیبانی خالصانه مردم، با کمترین امکانات توانستند از خاک ایران دفاع کنند. این نقش‌آفرینی نه‌تنها در بعد نظامی بلکه در جهت ارتقای روحیه سربازان اسلام و ایجاد امیدواری و افزایش قدرت پایداری در مردم کشورمان نیز بسیار موثر واقع شده و متقابلا باعث ایجاد یأس، ترس و در نهایت تردید از ادامه جنگ در کشور متجاوز و حامیان آن شد. ایجاد وحدت و همدلی در مردم، بروز و شکوفایی ابتکارات، خلاقیت‌ها و نوآوری‌ها، کسب کوله‌باری از تجارب بسیار ارزشمند و ده‌ها و بلکه صد‌ها دستاورد دیگر از آثار این حضور تلقی می‌شوند.
2- مبارزه با تهدیدات ابتدای انقلاب
انقلاب نوپای اسلامی که در آغاز تولد خود دچار وضعیت آشفته و نابسامانی بود، همانند بسیاری از انقلاب‌های جهانی از همان ابتدا با سوءاستفاده‌های مختلف مواجه شد. در حالی‌که هنوز کنترل امور به‌طور کامل در دست مسوولان قرار نگرفته بود تحرکات داخلی آغاز شد. تعطیلی یا کندشدن فعالیت برخی دستگاه‌های دولتی اعم از نظامی و غیرنظامی نیز سبب شده بود که نظام خدماتی و امنیتی کشور تا حدود زیادی مختل شود و همین مساله تشدید ناامنی‌ها را دامن می‌زد. گام نخست حضور نیرو‌های مردمی در نقش مدافعان امنیت با دردست‌گرفتن کنترل عبورومرور و نظم شهری، ایست و بازرسی و حفاظت از اماکن توسط رده‌های مقاومت بسیج تا چندین‌سال پس از انقلاب ادامه یافت.
3- مشارکت در پایان‌دادن به درگیری‌های کردستان
شهر‌های مرزی در سال‌های ابتدای انقلاب، با تحریک فرصت‌طلبان دستخوش تشنج و ناامنی شدید شدند تا جایی که برخی از شهر‌ها به‌طور کامل در تصرف گروه‌های مخالف قرار گرفت.
حضور نیرو‌های مردمی (بسیج) برای مقابله با این جریانات در این شهر‌ها نیز نقش بسیار موثری در بازگشت آرامش به این مناطق ایفا کرد که نمود عینی آن را می‌توان در پاسخ مردم به فراخوان عمومی حضرت امام(ره) برای آزادسازی پاوه مشاهده کرد. آنها برای کمک به شهید دکتر چمران و معدود مدافعان پاوه با استفاده از وسایل نقلیه شخصی و هرنوع سلاحی که در دست داشتند به‌سوی پاوه رفته و این شهر را آزاد کردند. فعالیت‌های شهری بسیج در آن سال‌ها و در مقاطع بعدی، همچنان ادامه یافت و ثمرات قابل‌توجهی داشت.
4- مقابله با اشرار
همکاری بانیرو‌های مسلح، به‌ویژه نیروی انتظامی برای مقابله با اشرار در همه نقاط به‌خصوص در مناطق مرزی شرق و شمال شرق کشور که هم‌اکنون نیز ادامه دارد یکی‌دیگر از آثار مثبت حضور نیرو‌های بسیجی در ایجاد و حفظ امنیت است. این نقش در برخی نقاط کشور نیز در مقیاس محدود‌تر مصداق داشته است.
5-پشتیبانی از جنگ
بسیج علاوه‌بر حضور فیزیکی در طول هشت‌سال دفاع مقدس در مورد تامین و پشتیبانی نیاز‌های جنگ نیز به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم نقش داشته است. جمع‌آوری و هدایت کمک‌های مردمی توسط رده‌های مقاومت بسیج و مشارکت بسیجیان در ساخت بخشی از مهمات جنگی مانند گلوله‌های توپ و خمپاره و همچنین استفاده از تخصص و تجارب آنان برای ساختن تجهیزات و وسایل جنگی، بخش دیگری از این نقش‌آفرینی محسوب می‌شود.
فعالیت‌های امنیتی
1- اقدامات حفاظتی
حفاظت از شخصیت‌های کشوری و منطقه‌ای، حفاظت از اماکن طبقه‌بندی‌شده و مهم، به‌خصوص در اوایل انقلاب، حفاظت از هواپیما‌های کشوری، کمک به خنثی‌سازی توطئه‌هایی مانند ترور، بمب‌گذاری، آدم ربایی و... از دیگر کارکرد‌های بسیار موثر بسیج بوده است، به‌طوری که پس از حضور بسیج در ماموریت‌هایی مانند مقابله با هواپیماربایی، این مشکلات به‌طور کلی رفع و بسیاری از عاملان این اقدامات دستگیر شدند.
2-نقش اطلاعاتی
امروزه یکی از مهم‌ترین عوامل ثبات و پایداری امنیت در کشور‌های مختلف جهان را ناشی از هوشیاری و مشارکت مردم این کشورها در برخورد با مسایل امنیتی می‌دانند، به‌طوری‌که این موضوع در بسیاری از کشور‌ها به یک فرهنگ تبدیل شده و مردم پس از مشاهده هرگونه موضوع مشکوک، بلافاصله نیرو‌های مسوول را مطلع می‌کنند و این مساله نیز موضوع دیگری است که با تدبیر حضرت امام (ره) در قالب یک شبکه گسترده 20میلیونی تحت عنوان عیون ارتش 20 میلیونی، تابه‌حال توانسته خدمات قابل‌توجهی را در زمینه مقابله با تحرکاتی نظیر نفوذ سرویس‌های اطلاعاتی خارجی و مبارزه باند‌های قاچاق کالا و مواد مخدر یا باند‌های فساد و آدم‌ربایی ارایه کند.
3- جمع‌آوری سلاح و مهمات غیرقانونی
مشارکت و همکاری با سایر دستگاه‌های مسوول برای جمع‌آوری سلاح و مهمات غیرقانونی توسط رده‌های مقاومت بسیج، نوعی دیگر از خدمات بسیج در این سطح محسوب می‌شود که با چندین فراخوان در مقاطع مختلف، پیگیری شد.
4-پشتوانه‌سازی مرزی
بسیجیان در مناطق مرزی و نقاط کور کشور (نقاط کویری و دورازدسترس)، عملکرد موثری داشتند. مسلح‌شدن عشایر پرتلاش و غیور کشور، یکی‌دیگر از اقدامات بسیج است که نقش عمد‌ه‌ای در این نوع بازدارندگی ایفا کرده است. ضمن اینکه از این نیروی کارآمد، گروهی را سازمان داده و به‌وجود آورده که در هر زمان و مکان قادر است هنگام ورود سایر نیرو‌های مسلح و مسوول به دفاع از مرزهای کشور یا نقاط کمتر قابل دسترسی بپردازد.
متنوع‌ترین و جدید‌ترین ابزارها در زمینه‌های مختلف برای اثرگذاری فرهنگی، امروزه مورد استفاده کشورهای مختلف قرار دارد. بسیج به‌دنبال استفاده از همه ظرفیت‌ها، امکانات و توانایی‌ها برای ترویج فرهنگ اسلامی- ایرانی است.
التزام به سنت‌های اسلامی و سنت‌های پسندیده اجتماعی ایرانی و طراحی برنامه‌های مناسب برای توسعه این فرهنگ از طریق رده‌های مقاومت بسیج یکی از اصولی‌ترین اقدامات در این زمینه محسوب می‌شود.
برگزاری انواع مراسم و مناسبت‌های مذهبی، دینی و ملی، برگزاری یادواره‌های شهدا، تجلیل از ایثارگران و خانواده‌های آنان و... از جمله اقدامات موثری به شمار می‌روندکه بسیج در این زمینه انجام داده است.
1- فعالیت‌های فرهنگی و هنری
برگزاری انواع جشنواره‌ها و مسابقات فرهنگی، برگزاری انواع اردو‌های زیارتی، سیاحتی و بازدید از جبهه، برگزاری انواع مراسم عبادی، فرهنگی و سیاسی، فعالیت در زمینه‌های هنری مانند: فیلم، تئاتر، سرود، چاپ و نشر کتاب و نشریات و ده‌ها فعالیت دیگر، همگی از مصادیق فعالیت در این زمینه هستند.
2- فعالیت‌های علمی، آموزشی وتوجیهی
برگزاری انواع کلاس‌ها و جلسات آموزشی و توجیهی در مورد مسایل عقیدتی، سیاسی و فرهنگی و پاسخ به شبهات و سوالات جوانان کشور، اعزام مبلغ و سخنران به مراکز آموزشی، دستگاه‌های دولتی و سایر مراکز تجمع نیز در ارتقای سطح فکری و فرهنگی جامعه بسیار موثر بوده است.
3- ایجاد تشکل‌های فرهنگی و آموزشی
ایجاد، توسعه و تجهیز کانون‌های جوانان در بسیاری از شهر‌های کشور، ایجاد کانون‌های فرهنگی در مساجد، تاسیس دارالقرآن‌های بسیج، راه‌اندازی مراکز مشاوره، ایجاد موسسات فرهنگی و علمی، تاسیس باشگاه‌های ورزشی، ایجاد هسته‌ها و گروه‌های علمی، فرهنگی و هنری در استان‌های مختلف کشور نیز از دیگر دستاورد‌های بسیج به شمار می‌رود.
فعالیت‌های اجتماعی
در زمینه مسایل اجتماعی و همکاری با دولت نیز تلاش‌های زیادی صورت گرفته است:
1. ماموریت‌های امداد و نجات
نقش بسیج در امدادرسانی به مردم و مناطق بحران‌زده با توجه به شبکه گسترده رده‌های مقاومت بسیج، به‌عنوان قابل دسترس‌ترین نیروها بسیار حایز اهمیت بوده است.
به طوری که پیوسته بسیجیان، اولین کسانی بوده و هستند که هنگام بروز حوادث اعم از طبیعی مانند سیل و زلزله یا غیرطبیعی مثل بمباران‌ و آتش‌سوزی‌ در صحنه حاضر و به کمک مردم شتافته‌اند.
حضور بسیج در امدادرسانی به مناطق زلزله‌زده رودبار و منجیل، قائنات و بجنورد، اردبیل و «بم» یا مناطق سیل‌زده شمال کشور، همچنین مناطق جنگ‌زده کشور یا مناطقی که در طول جنگ مورد هدف بمب‌ها و موشک‌های عراق قرار گرفت نمونه‌هایی از نقش و حضور بسیج در این زمینه است.
2. همکاری با دولت
همکاری با دولت در اجرای طرح ملی ریشه‌کنی فلج اطفال که با شرکت هزاران نفر از اعضای بسیج و با به‌کارگیری رده‌های مقاومت اجراشد از جمله فعالیت‌های این نیرو است. اجرای این طرح توسط بسیج، نه‌تنها باعث صرفه‌جویی قابل توجهی در هزینه‌ها شد بلکه به لحاظ گستردگی رده‌های بسیج در اقصی نقاط کشور، تمامی مناطق حتی دورافتاده‌ترین نقاط را به راحتی تحت پوشش قرار داد و یک رکورد در سطح جهانی بر جای گذاشت که باعث تمجید نهادهای بین‌المللی هم شد. اجرای طرح‌های درختکاری که همه‌ساله اجرا می‌شود، طرح نگهداری و توسعه مراتع، طرح بیمه روستاییان، طرح آموزش بهداشت خانواده، طرح آمارگیری اماکن مذهبی، مشارکت در طرح کویرزدایی و ده‌ها اقدام دیگر در حوزه بسیج سازندگی در مناطق کمتر توسعه‌یافته، نیز اثرات قابل‌توجهی داشته‌اند.
مشارکت در سازندگی کشور
حضور متخصصین و اعضای بسیج در طرح‌ها و پروژه‌های مختلف سازندگی در قالب فعالیت‌های پیمانکاری برای ساختن جاده‌ها، سدها، لوله‌کشی آب و گاز و سایر تاسیسات شهری و روستایی، فعالیت دیگری است که اگرچه شاید بازتاب چندانی در اذهان عمومی نداشته اما آثار مثبت فراوانی را به ارمغان آورده است.
حضور این نیروی مردمی در توسعه فعالیت‌های صنعتی، کشاورزی و خدماتی در قالب تاسیس تعاونی‌های چندمنظوره، بخش دیگری از فعالیت‌های آنان است. در واقع بسیج با فراهم‌کردن تسهیلات لازم برای ایجاد این فعالیت‌ها ضمن ایجاد اشتغال برای بسیجیان و افراد جامعه، به طورمستقیم یا غیرمستقیم در شکوفایی اقتصاد کشور به ایفای نقش پرداخته است.
در یک جمع‌بندی و متناسب با نقش و کارکردها، عملکرد بسیج را می‌توان در پنج حوزه فعالیتی نظامی، امنیتی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی مورد بررسی قرار داد.
فعالیت‌های نظامی
1- جنگ تحمیلی
به جرات می‌توان هشت‌سال حضور مقتدرانه بسیج در صحنه‌های مختلف جنگ تحمیلی و تقدیم ده‌هاهزار شهید و هزاران ایثارگر، جانباز و آزاده که منجر به خلق حماسه‌های بسیار در این جنگ شد را از مهم‌ترین دستاورد‌های این نهاد مردمی دانست. حضور بسیج در کنار سایر نیرو‌های مسلح و مسوول، به‌عنوان ذخیره تمام‌نشدنی نیرو‌های مردمی، آنچنان در این جنگ نابرابر که اکثر قدرت‌های فرامنطقه‌ای را به‌عنوان پشتیبان صدام به این جنگ کشانده بود، موثر واقع شد که بارها معادلات نظامی و سیاسی دشمن را برهم زد. این در حالی بود که نیرو‌های مسلح جمهوری‌اسلامی با تکیه بر ایمان و پشتیبانی خالصانه مردم، با کمترین امکانات توانستند از خاک ایران دفاع کنند. این نقش‌آفرینی نه‌تنها در بعد نظامی بلکه در جهت ارتقای روحیه سربازان اسلام و ایجاد امیدواری و افزایش قدرت پایداری در مردم کشورمان نیز بسیار موثر واقع شده و متقابلا باعث ایجاد یأس، ترس و در نهایت تردید از ادامه جنگ در کشور متجاوز و حامیان آن شد. ایجاد وحدت و همدلی در مردم، بروز و شکوفایی ابتکارات، خلاقیت‌ها و نوآوری‌ها، کسب کوله‌باری از تجارب بسیار ارزشمند و ده‌ها و بلکه صد‌ها دستاورد دیگر از آثار این حضور تلقی می‌شوند.
2- مبارزه با تهدیدات ابتدای انقلاب
انقلاب نوپای اسلامی که در آغاز تولد خود دچار وضعیت آشفته و نابسامانی بود، همانند بسیاری از انقلاب‌های جهانی از همان ابتدا با سوءاستفاده‌های مختلف مواجه شد. در حالی‌که هنوز کنترل امور به‌طور کامل در دست مسوولان قرار نگرفته بود تحرکات داخلی آغاز شد. تعطیلی یا کندشدن فعالیت برخی دستگاه‌های دولتی اعم از نظامی و غیرنظامی نیز سبب شده بود که نظام خدماتی و امنیتی کشور تا حدود زیادی مختل شود و همین مساله تشدید ناامنی‌ها را دامن می‌زد. گام نخست حضور نیرو‌های مردمی در نقش مدافعان امنیت با دردست‌گرفتن کنترل عبورومرور و نظم شهری، ایست و بازرسی و حفاظت از اماکن توسط رده‌های مقاومت بسیج تا چندین‌سال پس از انقلاب ادامه یافت.
3- مشارکت در پایان‌دادن به درگیری‌های کردستان
شهر‌های مرزی در سال‌های ابتدای انقلاب، با تحریک فرصت‌طلبان دستخوش تشنج و ناامنی شدید شدند تا جایی که برخی از شهر‌ها به‌طور کامل در تصرف گروه‌های مخالف قرار گرفت.
حضور نیرو‌های مردمی (بسیج) برای مقابله با این جریانات در این شهر‌ها نیز نقش بسیار موثری در بازگشت آرامش به این مناطق ایفا کرد که نمود عینی آن را می‌توان در پاسخ مردم به فراخوان عمومی حضرت امام(ره) برای آزادسازی پاوه مشاهده کرد. آنها برای کمک به شهید دکتر چمران و معدود مدافعان پاوه با استفاده از وسایل نقلیه شخصی و هرنوع سلاحی که در دست داشتند به‌سوی پاوه رفته و این شهر را آزاد کردند. فعالیت‌های شهری بسیج در آن سال‌ها و در مقاطع بعدی، همچنان ادامه یافت و ثمرات قابل‌توجهی داشت.
4- مقابله با اشرار
همکاری بانیرو‌های مسلح، به‌ویژه نیروی انتظامی برای مقابله با اشرار در همه نقاط به‌خصوص در مناطق مرزی شرق و شمال شرق کشور که هم‌اکنون نیز ادامه دارد یکی‌دیگر از آثار مثبت حضور نیرو‌های بسیجی در ایجاد و حفظ امنیت است. این نقش در برخی نقاط کشور نیز در مقیاس محدود‌تر مصداق داشته است.
5-پشتیبانی از جنگ
بسیج علاوه‌بر حضور فیزیکی در طول هشت‌سال دفاع مقدس در مورد تامین و پشتیبانی نیاز‌های جنگ نیز به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم نقش داشته است. جمع‌آوری و هدایت کمک‌های مردمی توسط رده‌های مقاومت بسیج و مشارکت بسیجیان در ساخت بخشی از مهمات جنگی مانند گلوله‌های توپ و خمپاره و همچنین استفاده از تخصص و تجارب آنان برای ساختن تجهیزات و وسایل جنگی، بخش دیگری از این نقش‌آفرینی محسوب می‌شود.
فعالیت‌های امنیتی
1- اقدامات حفاظتی
حفاظت از شخصیت‌های کشوری و منطقه‌ای، حفاظت از اماکن طبقه‌بندی‌شده و مهم، به‌خصوص در اوایل انقلاب، حفاظت از هواپیما‌های کشوری، کمک به خنثی‌سازی توطئه‌هایی مانند ترور، بمب‌گذاری، آدم ربایی و... از دیگر کارکرد‌های بسیار موثر بسیج بوده است، به‌طوری که پس از حضور بسیج در ماموریت‌هایی مانند مقابله با هواپیماربایی، این مشکلات به‌طور کلی رفع و بسیاری از عاملان این اقدامات دستگیر شدند.
2-نقش اطلاعاتی
امروزه یکی از مهم‌ترین عوامل ثبات و پایداری امنیت در کشور‌های مختلف جهان را ناشی از هوشیاری و مشارکت مردم این کشورها در برخورد با مسایل امنیتی می‌دانند، به‌طوری‌که این موضوع در بسیاری از کشور‌ها به یک فرهنگ تبدیل شده و مردم پس از مشاهده هرگونه موضوع مشکوک، بلافاصله نیرو‌های مسوول را مطلع می‌کنند و این مساله نیز موضوع دیگری است که با تدبیر حضرت امام (ره) در قالب یک شبکه گسترده 20میلیونی تحت عنوان عیون ارتش 20 میلیونی، تابه‌حال توانسته خدمات قابل‌توجهی را در زمینه مقابله با تحرکاتی نظیر نفوذ سرویس‌های اطلاعاتی خارجی و مبارزه باند‌های قاچاق کالا و مواد مخدر یا باند‌های فساد و آدم‌ربایی ارایه کند.
3- جمع‌آوری سلاح و مهمات غیرقانونی
مشارکت و همکاری با سایر دستگاه‌های مسوول برای جمع‌آوری سلاح و مهمات غیرقانونی توسط رده‌های مقاومت بسیج، نوعی دیگر از خدمات بسیج در این سطح محسوب می‌شود که با چندین فراخوان در مقاطع مختلف، پیگیری شد.
4-پشتوانه‌سازی مرزی
بسیجیان در مناطق مرزی و نقاط کور کشور (نقاط کویری و دورازدسترس)، عملکرد موثری داشتند. مسلح‌شدن عشایر پرتلاش و غیور کشور، یکی‌دیگر از اقدامات بسیج است که نقش عمد‌ه‌ای در این نوع بازدارندگی ایفا کرده است. ضمن اینکه از این نیروی کارآمد، گروهی را سازمان داده و به‌وجود آورده که در هر زمان و مکان قادر است هنگام ورود سایر نیرو‌های مسلح و مسوول به دفاع از مرزهای کشور یا نقاط کمتر قابل دسترسی بپردازد.
متنوع‌ترین و جدید‌ترین ابزارها در زمینه‌های مختلف برای اثرگذاری فرهنگی، امروزه مورد استفاده کشورهای مختلف قرار دارد. بسیج به‌دنبال استفاده از همه ظرفیت‌ها، امکانات و توانایی‌ها برای ترویج فرهنگ اسلامی- ایرانی است.
التزام به سنت‌های اسلامی و سنت‌های پسندیده اجتماعی ایرانی و طراحی برنامه‌های مناسب برای توسعه این فرهنگ از طریق رده‌های مقاومت بسیج یکی از اصولی‌ترین اقدامات در این زمینه محسوب می‌شود.
برگزاری انواع مراسم و مناسبت‌های مذهبی، دینی و ملی، برگزاری یادواره‌های شهدا، تجلیل از ایثارگران و خانواده‌های آنان و... از جمله اقدامات موثری به شمار می‌روندکه بسیج در این زمینه انجام داده است.
1- فعالیت‌های فرهنگی و هنری
برگزاری انواع جشنواره‌ها و مسابقات فرهنگی، برگزاری انواع اردو‌های زیارتی، سیاحتی و بازدید از جبهه، برگزاری انواع مراسم عبادی، فرهنگی و سیاسی، فعالیت در زمینه‌های هنری مانند: فیلم، تئاتر، سرود، چاپ و نشر کتاب و نشریات و ده‌ها فعالیت دیگر، همگی از مصادیق فعالیت در این زمینه هستند.
2- فعالیت‌های علمی، آموزشی وتوجیهی
برگزاری انواع کلاس‌ها و جلسات آموزشی و توجیهی در مورد مسایل عقیدتی، سیاسی و فرهنگی و پاسخ به شبهات و سوالات جوانان کشور، اعزام مبلغ و سخنران به مراکز آموزشی، دستگاه‌های دولتی و سایر مراکز تجمع نیز در ارتقای سطح فکری و فرهنگی جامعه بسیار موثر بوده است.
3- ایجاد تشکل‌های فرهنگی و آموزشی
ایجاد، توسعه و تجهیز کانون‌های جوانان در بسیاری از شهر‌های کشور، ایجاد کانون‌های فرهنگی در مساجد، تاسیس دارالقرآن‌های بسیج، راه‌اندازی مراکز مشاوره، ایجاد موسسات فرهنگی و علمی، تاسیس باشگاه‌های ورزشی، ایجاد هسته‌ها و گروه‌های علمی، فرهنگی و هنری در استان‌های مختلف کشور نیز از دیگر دستاورد‌های بسیج به شمار می‌رود.
فعالیت‌های اجتماعی
در زمینه مسایل اجتماعی و همکاری با دولت نیز تلاش‌های زیادی صورت گرفته است:
1. ماموریت‌های امداد و نجات
نقش بسیج در امدادرسانی به مردم و مناطق بحران‌زده با توجه به شبکه گسترده رده‌های مقاومت بسیج، به‌عنوان قابل دسترس‌ترین نیروها بسیار حایز اهمیت بوده است.
به طوری که پیوسته بسیجیان، اولین کسانی بوده و هستند که هنگام بروز حوادث اعم از طبیعی مانند سیل و زلزله یا غیرطبیعی مثل بمباران‌ و آتش‌سوزی‌ در صحنه حاضر و به کمک مردم شتافته‌اند.
حضور بسیج در امدادرسانی به مناطق زلزله‌زده رودبار و منجیل، قائنات و بجنورد، اردبیل و «بم» یا مناطق سیل‌زده شمال کشور، همچنین مناطق جنگ‌زده کشور یا مناطقی که در طول جنگ مورد هدف بمب‌ها و موشک‌های عراق قرار گرفت نمونه‌هایی از نقش و حضور بسیج در این زمینه است.
2. همکاری با دولت
همکاری با دولت در اجرای طرح ملی ریشه‌کنی فلج اطفال که با شرکت هزاران نفر از اعضای بسیج و با به‌کارگیری رده‌های مقاومت اجراشد از جمله فعالیت‌های این نیرو است. اجرای این طرح توسط بسیج، نه‌تنها باعث صرفه‌جویی قابل توجهی در هزینه‌ها شد بلکه به لحاظ گستردگی رده‌های بسیج در اقصی نقاط کشور، تمامی مناطق حتی دورافتاده‌ترین نقاط را به راحتی تحت پوشش قرار داد و یک رکورد در سطح جهانی بر جای گذاشت که باعث تمجید نهادهای بین‌المللی هم شد. اجرای طرح‌های درختکاری که همه‌ساله اجرا می‌شود، طرح نگهداری و توسعه مراتع، طرح بیمه روستاییان، طرح آموزش بهداشت خانواده، طرح آمارگیری اماکن مذهبی، مشارکت در طرح کویرزدایی و ده‌ها اقدام دیگر در حوزه بسیج سازندگی در مناطق کمتر توسعه‌یافته، نیز اثرات قابل‌توجهی داشته‌اند.
مشارکت در سازندگی کشور
حضور متخصصین و اعضای بسیج در طرح‌ها و پروژه‌های مختلف سازندگی در قالب فعالیت‌های پیمانکاری برای ساختن جاده‌ها، سدها، لوله‌کشی آب و گاز و سایر تاسیسات شهری و روستایی، فعالیت دیگری است که اگرچه شاید بازتاب چندانی در اذهان عمومی نداشته اما آثار مثبت فراوانی را به ارمغان آورده است.
حضور این نیروی مردمی در توسعه فعالیت‌های صنعتی، کشاورزی و خدماتی در قالب تاسیس تعاونی‌های چندمنظوره، بخش دیگری از فعالیت‌های آنان است. در واقع بسیج با فراهم‌کردن تسهیلات لازم برای ایجاد این فعالیت‌ها ضمن ایجاد اشتغال برای بسیجیان و افراد جامعه، به طورمستقیم یا غیرمستقیم در شکوفایی اقتصاد کشور به ایفای نقش پرداخته است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.