|

نتایج تحقیق رهیافت فرهنگی قمه‌زنی در خمینی شهر

در پژوهشی که با هدف تبیین مسایل فرهنگی در قمه زنی در خمینی شهر توسط رسول ربانی دانشیار گروه علوم اجتماعی دانشگاه اصفهان؛ سید علی هاشمیان‌فر استادیار گروه علوم اجتماعی دانشگاه اصفهان و محمد گنجی استادیار گروه علوم اجتماعی دانشگاه کاشان انجام شد 411 نفر از قمه زنان، تماشاچیان و مردم عادی خمینی شهرشرکت داشتند که برخی از نتایج آن عبارت است از:
69.8درصد از پاسخگویان مذکرو 30.2درصد دیگر مونث هستند و مردان به طور معنی‌داری بیش از زنان گرایش مثبت به قمه‌زنی دارند.
52.7درصد از پاسخ‌گویان مجرد و 47.3درصد را متاهلان تشکیل می‌دهند. بنابراین اختلاف معنی‌داری در قمه‌زنی بین مجردان و متاهلان مشاهده نشده و هر دو به یک نسبت مبادرت به قمه‌زنی می‌کنند.
حدود 80 درصد پاسخ‌گویانی که قمه‌زنی می‌کنند دارای مدرک دیپلم و یا زیردیپلم هستند و تنها حدود 20درصد دارای مدرک تحصیلی کاردانی و کارشناسی هستند.همچنین هیچ‌کدام از پاسخ‌گویانِ دارای مدرک تحصیلی کارشناسی ارشد و دکتری مبادرت به قمه‌زنی نمی‌کنند.
44.5درصد پاسخ‌گویان را افراد شاغل و 55.5درصد راغیرشاغلان تشکیل می‌دهند به‌طوری تفاوت معناداری بین دوگروه شاغل و غیرشاغل برحسب قمه‌زنی آنها وجود دارد و شاغلان بیشتر از غیرشاغلان به قمه‌زنی روی می‌آورند.
قمه‌زنی مردم خمینی‌شهر بر حسب محلات متعدد آن،دارای تفاوت و اختلاف معنی‌داراست؛به‌طوری که محله فروشان دارای بیشترین فراوانی قمه‌زنی است و سایر محلات به ترتیب عبارتند از:اندوران،آدریان و هرستان،خوزان و ورنوسفادران.
قمه زنی مردم خمینی‌شهر بر حسب درآمد آنها متفاوت نیست و اختلاف معنی داری بین افراد قمه‌زن بر حسب درآمد آنها دیده نمی‌شود.
94.6 درصد پاسخ‌گویان در مراسم عزاداری امام حسین(ع) شرکت می‌کنند و 5.4درصد شرکت نمی‌کنند.
54.7 درصد شرکت کنندگان معتقدند به دلیل همدردی با ائمه شیعه در مراسم عزاداری شرکت می کنند،18.4درصد علت شرکت را علاقه شخصی،10.8درصد به منظور حفظ سنت‌های گذشته و 9.3 درصد به دلیل انجام نذر در مراسم عزاداری ماه محرم شرکت می‌کنند.
میانگین انگیزه‌های فرهنگی در بین پاسخ‌گویان 2.17 است و برخی انگیزه‌های فرهنگی به ترتیب میانگین بالاتر عبارتند از:ادای نذر و نیاز، یادآوری وقایع روز عاشورا، استمرار و تحکیم فرهنگ عزاداری و احترام به بزرگان و نیاکان، همچنین تفاوت معنی‌داری بین دوگروه قمه‌زن و کسانی که قمه نمی‌زنند در انگیزه‌های فرهنگی وجود دارد و به عبارت دیگر کسانی که مبادرت به قمه‌زنی می‌کنند دارای انگیزه‌های فرهنگی بیشتری هستند.
با توجه به مطالب بالا، ارایه پیشنهادهایی در این زمینه ضروری به نظر می‌رسد:
1.همواره باید توجه داشت که بسیاری از افراد عزادار از سر خلوص و نیت پاک ،به چنین عملی اقدام می‌کنند؛بنابراین باید همواره توجه داشت به دلیل این‌که پدیده قمه‌زنی پدیده‌ای فرهنگی است راه مقابله با آن، تولیدات نوین فرهنگی و به عبارتی فرهنگ‌‌سازی است و نه توجه به قوای قهری.
2.از آنجا که به لحاظ تحصیلی، کسانی که دارای مدرک تحصیلی دیپلم و زیردیپلم هستند تمایل به قمه‌زنی دارند، می‌طلبد تا با تدابیر لازم آموزشی و تبلیغاتی از طریق بولتن‌های خبری، رسانه‌ها، کارگاه‌های آموزشی و ....زمینه فهم بیشتر قمه‌زنان نسبت به آن پدیده را فراهم آورد.
3.چنانچه ایجاد کلاس‌ها و کارگاه‌های آموزشی بر حسب محلات متعدد خمینی شهر صورت گیرد،نتایج مفیدتری را به بار خواهد آورد.با توجه به این‌که هر محله فرهنگ خاص خود را داراست و از آنجا که قمه‌زنی بر حسب محلات متفاوت است، لذا برنامه‌ریزی محله‌ای در جهت آگاهی بخشی به آنان مفیدتر و عملیاتی‌تر خواهد بود.
4.با توجه به اینکه یکی از عناصر مهم و تاثیرگذار در مراسم عزاداری امام حسین (ع)اقشار روحانی و مبلغان دینی هستند،لازم است تا در خمینی شهر از مبلغانی استفاده شود که نسبت به مسایل اجتماعی و سیاسی جامعه و جهان اطلاع کافی داشته باشند و از سوی دیگر باید در جهت آگاه سازی مبلغان موجود و تاثیرگذاری در خمینی شهرنیز برنامه‌ریزی‌های لازم صورت پذیرد.
5- از آنجا که انگیزه‌های فرهنگی موثرترین انگیزه‌های شرکت در قمه‌زنی هستند؛ ضرورت دارد سازمان‌های فرهنگی از جمله مدارس،دانشگاه‌ها و سازمان روحانیت تدابیر مناسب و اثرگذاری را در مقوله عزاداری اشاعه دهند.
6- علاوه بر خطیبان و مداحان آگاه لازم است تا در مراسم عزاداری از پزشکان و متخصصان امور پزشکی به ویژه متخصصان مغز و اعصاب، پوست و خون و ... همچینین کارشناسان بهداشت دعوت به عمل آید تا آسیب‌های قمه زنی بر سلامت بدن انسان تشریح شود. همچنین این مقوله باید در رسانه‌ها به ویژه صدا و سیما نیز مورد توجه قرار گیرد تا آگاهی پزشکی و بهداشتی قمه زنان ارتقا پیدا کند.
در پژوهشی که با هدف تبیین مسایل فرهنگی در قمه زنی در خمینی شهر توسط رسول ربانی دانشیار گروه علوم اجتماعی دانشگاه اصفهان؛ سید علی هاشمیان‌فر استادیار گروه علوم اجتماعی دانشگاه اصفهان و محمد گنجی استادیار گروه علوم اجتماعی دانشگاه کاشان انجام شد 411 نفر از قمه زنان، تماشاچیان و مردم عادی خمینی شهرشرکت داشتند که برخی از نتایج آن عبارت است از:
69.8درصد از پاسخگویان مذکرو 30.2درصد دیگر مونث هستند و مردان به طور معنی‌داری بیش از زنان گرایش مثبت به قمه‌زنی دارند.
52.7درصد از پاسخ‌گویان مجرد و 47.3درصد را متاهلان تشکیل می‌دهند. بنابراین اختلاف معنی‌داری در قمه‌زنی بین مجردان و متاهلان مشاهده نشده و هر دو به یک نسبت مبادرت به قمه‌زنی می‌کنند.
حدود 80 درصد پاسخ‌گویانی که قمه‌زنی می‌کنند دارای مدرک دیپلم و یا زیردیپلم هستند و تنها حدود 20درصد دارای مدرک تحصیلی کاردانی و کارشناسی هستند.همچنین هیچ‌کدام از پاسخ‌گویانِ دارای مدرک تحصیلی کارشناسی ارشد و دکتری مبادرت به قمه‌زنی نمی‌کنند.
44.5درصد پاسخ‌گویان را افراد شاغل و 55.5درصد راغیرشاغلان تشکیل می‌دهند به‌طوری تفاوت معناداری بین دوگروه شاغل و غیرشاغل برحسب قمه‌زنی آنها وجود دارد و شاغلان بیشتر از غیرشاغلان به قمه‌زنی روی می‌آورند.
قمه‌زنی مردم خمینی‌شهر بر حسب محلات متعدد آن،دارای تفاوت و اختلاف معنی‌داراست؛به‌طوری که محله فروشان دارای بیشترین فراوانی قمه‌زنی است و سایر محلات به ترتیب عبارتند از:اندوران،آدریان و هرستان،خوزان و ورنوسفادران.
قمه زنی مردم خمینی‌شهر بر حسب درآمد آنها متفاوت نیست و اختلاف معنی داری بین افراد قمه‌زن بر حسب درآمد آنها دیده نمی‌شود.
94.6 درصد پاسخ‌گویان در مراسم عزاداری امام حسین(ع) شرکت می‌کنند و 5.4درصد شرکت نمی‌کنند.
54.7 درصد شرکت کنندگان معتقدند به دلیل همدردی با ائمه شیعه در مراسم عزاداری شرکت می کنند،18.4درصد علت شرکت را علاقه شخصی،10.8درصد به منظور حفظ سنت‌های گذشته و 9.3 درصد به دلیل انجام نذر در مراسم عزاداری ماه محرم شرکت می‌کنند.
میانگین انگیزه‌های فرهنگی در بین پاسخ‌گویان 2.17 است و برخی انگیزه‌های فرهنگی به ترتیب میانگین بالاتر عبارتند از:ادای نذر و نیاز، یادآوری وقایع روز عاشورا، استمرار و تحکیم فرهنگ عزاداری و احترام به بزرگان و نیاکان، همچنین تفاوت معنی‌داری بین دوگروه قمه‌زن و کسانی که قمه نمی‌زنند در انگیزه‌های فرهنگی وجود دارد و به عبارت دیگر کسانی که مبادرت به قمه‌زنی می‌کنند دارای انگیزه‌های فرهنگی بیشتری هستند.
با توجه به مطالب بالا، ارایه پیشنهادهایی در این زمینه ضروری به نظر می‌رسد:
1.همواره باید توجه داشت که بسیاری از افراد عزادار از سر خلوص و نیت پاک ،به چنین عملی اقدام می‌کنند؛بنابراین باید همواره توجه داشت به دلیل این‌که پدیده قمه‌زنی پدیده‌ای فرهنگی است راه مقابله با آن، تولیدات نوین فرهنگی و به عبارتی فرهنگ‌‌سازی است و نه توجه به قوای قهری.
2.از آنجا که به لحاظ تحصیلی، کسانی که دارای مدرک تحصیلی دیپلم و زیردیپلم هستند تمایل به قمه‌زنی دارند، می‌طلبد تا با تدابیر لازم آموزشی و تبلیغاتی از طریق بولتن‌های خبری، رسانه‌ها، کارگاه‌های آموزشی و ....زمینه فهم بیشتر قمه‌زنان نسبت به آن پدیده را فراهم آورد.
3.چنانچه ایجاد کلاس‌ها و کارگاه‌های آموزشی بر حسب محلات متعدد خمینی شهر صورت گیرد،نتایج مفیدتری را به بار خواهد آورد.با توجه به این‌که هر محله فرهنگ خاص خود را داراست و از آنجا که قمه‌زنی بر حسب محلات متفاوت است، لذا برنامه‌ریزی محله‌ای در جهت آگاهی بخشی به آنان مفیدتر و عملیاتی‌تر خواهد بود.
4.با توجه به اینکه یکی از عناصر مهم و تاثیرگذار در مراسم عزاداری امام حسین (ع)اقشار روحانی و مبلغان دینی هستند،لازم است تا در خمینی شهر از مبلغانی استفاده شود که نسبت به مسایل اجتماعی و سیاسی جامعه و جهان اطلاع کافی داشته باشند و از سوی دیگر باید در جهت آگاه سازی مبلغان موجود و تاثیرگذاری در خمینی شهرنیز برنامه‌ریزی‌های لازم صورت پذیرد.
5- از آنجا که انگیزه‌های فرهنگی موثرترین انگیزه‌های شرکت در قمه‌زنی هستند؛ ضرورت دارد سازمان‌های فرهنگی از جمله مدارس،دانشگاه‌ها و سازمان روحانیت تدابیر مناسب و اثرگذاری را در مقوله عزاداری اشاعه دهند.
6- علاوه بر خطیبان و مداحان آگاه لازم است تا در مراسم عزاداری از پزشکان و متخصصان امور پزشکی به ویژه متخصصان مغز و اعصاب، پوست و خون و ... همچینین کارشناسان بهداشت دعوت به عمل آید تا آسیب‌های قمه زنی بر سلامت بدن انسان تشریح شود. همچنین این مقوله باید در رسانه‌ها به ویژه صدا و سیما نیز مورد توجه قرار گیرد تا آگاهی پزشکی و بهداشتی قمه زنان ارتقا پیدا کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.