|

گزارش شرق از قمه زنی در اطراف اصفهان

خمینی شهر همین جاست!

پرچم‌های غدیر که در حسینیه‌ ایران پایین بیاید، شهر‌پر از ریسه‌های قرمز و پرچم‌های سیاه می‌شود؛ آنها زودتر ازهمه مردم ایران، لباس‌های شادی غدیر را از تن شهر در‌می‌آورند و لباس عزای محرم می‌پوشند. خمینی شهر همین جاست. همین جا کناراصفهان .جایی که ماموران انتظامی راه را از نیمه شب قبل عاشورا بسته‌اند و مقصد را می‌پرسند، خودروها را می‌گردند و قمه و کفن کشف می‌کنند، صاحبش را چند ساعتی نگه داشته و موعظه می‌کنند و... دو ساعتی بعد اما غوغایی به پا می‌شود.
قمه‌های کوتاه و بلند... کفن پوشان سحرخیز، بوی چوب‌های سوخته و صدای طبل وشیپور.... زنانی که به دیوار چسبیده‌اند و عزاداری می‌کنند فریاد حیدرحیدر، شاه حسین حیدرکه با نهیب میاندار، قمه‌زنان را تهییج می‌کند... در بازار فروشان که جابه جای آن نوشته شده بوی خون می‌پیچد و یادت نمی‌رود که روی دیوارهای کاهگلی آن با تاکید مداوم نوشته‌اند فیلمبرداری ممنوع. صحنه‌های خون و قمه‌زنی حال عکاس و خبرنگارنشریه را دگرگون کرده... بر لباس‌های آنان لکه‌های خون شتک زده و از ترس، لابه‌لای موج قمه‌زنان و تماشاچیان جوان گم می‌شوند.آنان بعید است تا سالی فراموش کنند که خمینی‌شهرهمین‌جاست.
جایی که قمه‌زنان سال را به انتظارصبح عاشورا می‌نشینند و هربار جریانی تازه برآن حکم‌فرماست. زمانی نیروی انتظامی درب خانه ‌خمینی‌شهری‌ها، جایی که نقاط احتمالی قمه‌زنی است ، آن‌قدر جدیت به خرج داد و شب تا صبح بیدار نشست که قمه‌زنان از خانه بیرون نیامدند و آمار قمه‌زنی در ملا‌عام کاهش یافت، اما این سیاست کارآمد نیست.
جایی که مداحان و سخنرانانی که از هیات‌های سنتی قم و مشهد و اصفهان به میان آنها می‌آیند و هربار کوبیدن سر به عمود خیمه را با اشعار شاعران خمینی‌شهری همنوایی می‌کنند.
ورود بدعت‌های جدید در عزاداری‌ و احیای بدعت‌های قدیمی بیش از همه مسوولان سیاسی و امنیتی استان را واداشت که برنامه‌های فراوانی را برای حذف قمه‌زنی و یا دست کم مهار آن تدارک ببینند. سیاست‌های قبلی مرور شد، بودجه‌های جدید به میدان آمد، فرمانداران شهرها توجیه شدند و در دوسال بعد همه جا تقریبا منتفی شد به جز خمینی‌شهرو قهدریجان.
اگرچه قمه‌زنان اصفهان در چند درگیری با نیروی انتظامی، قمه‌زنی در ملاعام را به کنار نهادند و برخوار و نجف‌آباد، چادگان و کاشان از متن قمه‌زنی حذف شدند، خمینی‌شهر اما کارش سخت بود. اما روند مقابله با قمه‌زنی از سوی استانداری و معاون سیاسی امنیتی وقت آن عوض شد. تلقی آنان از ممنوعیت قمه، حکم حکومتی بود و سرآغاز اقدامات فرهنگی واجتماعی گسترده‌ای شد که ذیل معاونت سیاسی امنیتی شکل می گرفت. همان حکمی که مردم اردبیل با آن قمه را زمین گذاشتند، اما در خمینی شهر این‌بار استنادات حقوقی می‌خواست و دستاویزی برای دادگستری لازم بود که با قمه‌زنان برخورد قانونی کند.
زود تر ازهمه با زنجیر تیغی زنان آدریان برخورد شد و سپس صرامی که شمر کاروان بود هدف قرارگرفت؛ رییس بزرگترین کاروان مذهبی ایران و دومین کارناوال مذهبی جهان پذیرفت که مسیر کاروانش را از داخل شهر منحرف کند و به حاشیه شهر یعنی آدریان ببرد، لشکرجنیان حذف شوند و پریان کنار بروند، گوشواره غلامان حلقه به‌گوش کاروان حذف شد و کاروان از آدریان به دوشنبه بازار رفت، با این همه شمر همه کار کرد تا کاروان را حفظ کند و هنوز چند ماهی مانده به صبح هشتم محرم باغات اطراف خمینی شهر با صدای طبل و غرش اسب و شیهه شتر سر می‌کنند و لباس می‌پوشند و شعر می‌خوانند و تمرین می‌کنند.... تحقیقات میدانی و گزارش دانشگاه اصفهان از وضعیت خاص خمینی شهر در مولفه‌های فرهنگی و اجتماعی و اقتصادی و حتی سیاسی پرده برداشت و مشخص شد که خمینی شهر فقط به بدعت و یا خرافات مذهبی آلوده نیست.
فقر فرهنگی و عمرانی در پرتراکم‌ترین شهر کشور به چشم آمد، خمینی‌شهر از فقر رنج می‌برد از بیکاری،‌از رویکردی که این‌روزها مانع توسعه شهر است. ازمردمی که اگر عزاداری‌های محرم و صفر و ایام دیگر درآن نباشد فرصتی برای حضور اجتماعی ندارند، و بزرگترین اتفاقش همین ایام عزاداری. آنقدر در خانه‌ها نذورات فریز می‌شود که تا چند ماهی غذا برای خوردن هست. اگر همین ایام عزا هم بگذرد آنان باز یادشان هست که در همسایگی اصفهان از خیلی چیزها محرومند و از شهرهای جوان و تازه تاسیسی مثل شاهین شهر هم بسیار عقبند. دو هفته‌نامه فرصت که از شهرداری خمینی شهر تغذیه می شود از این گزارش‌ها انباشته شده هنوز اما موتورسواران خمینی شهری در بلوار دانشگاه کشته می‌شوند، فضای سبز و تفریحی و ورزشی آن اندک است و بیکاری در آن موج می‌زند. زنان و جوانان خمینی‌شهر جایی برای بروزو ظهور توانایی‌ها ندارند . فقر چهره نامناسبی به شهر داده و جوی آباد و منظریه هم قوز بالاقوز شده‌اند. همسایگی با پالایشگاه برای دریافت سهمیه آلایندگی و عبور مترو نیز معلوم نیست که بتواند گره‌ای از خمینی شهر بازکند: شهری با حدود 300هزار نفر جمعیت. آنها دلشان به هیات‌ها خوش است و به همین کاروانی که پیشاپیش آن شمر قرمزپوش که اراداتش به حسین(ع) خیلی زیاد است؛ سالی یک روز می‌آید و همان روز هم می‌رود.
پرچم‌های غدیر که در حسینیه‌ ایران پایین بیاید، شهر‌پر از ریسه‌های قرمز و پرچم‌های سیاه می‌شود؛ آنها زودتر ازهمه مردم ایران، لباس‌های شادی غدیر را از تن شهر در‌می‌آورند و لباس عزای محرم می‌پوشند. خمینی شهر همین جاست. همین جا کناراصفهان .جایی که ماموران انتظامی راه را از نیمه شب قبل عاشورا بسته‌اند و مقصد را می‌پرسند، خودروها را می‌گردند و قمه و کفن کشف می‌کنند، صاحبش را چند ساعتی نگه داشته و موعظه می‌کنند و... دو ساعتی بعد اما غوغایی به پا می‌شود.
قمه‌های کوتاه و بلند... کفن پوشان سحرخیز، بوی چوب‌های سوخته و صدای طبل وشیپور.... زنانی که به دیوار چسبیده‌اند و عزاداری می‌کنند فریاد حیدرحیدر، شاه حسین حیدرکه با نهیب میاندار، قمه‌زنان را تهییج می‌کند... در بازار فروشان که جابه جای آن نوشته شده بوی خون می‌پیچد و یادت نمی‌رود که روی دیوارهای کاهگلی آن با تاکید مداوم نوشته‌اند فیلمبرداری ممنوع. صحنه‌های خون و قمه‌زنی حال عکاس و خبرنگارنشریه را دگرگون کرده... بر لباس‌های آنان لکه‌های خون شتک زده و از ترس، لابه‌لای موج قمه‌زنان و تماشاچیان جوان گم می‌شوند.آنان بعید است تا سالی فراموش کنند که خمینی‌شهرهمین‌جاست.
جایی که قمه‌زنان سال را به انتظارصبح عاشورا می‌نشینند و هربار جریانی تازه برآن حکم‌فرماست. زمانی نیروی انتظامی درب خانه ‌خمینی‌شهری‌ها، جایی که نقاط احتمالی قمه‌زنی است ، آن‌قدر جدیت به خرج داد و شب تا صبح بیدار نشست که قمه‌زنان از خانه بیرون نیامدند و آمار قمه‌زنی در ملا‌عام کاهش یافت، اما این سیاست کارآمد نیست.
جایی که مداحان و سخنرانانی که از هیات‌های سنتی قم و مشهد و اصفهان به میان آنها می‌آیند و هربار کوبیدن سر به عمود خیمه را با اشعار شاعران خمینی‌شهری همنوایی می‌کنند.
ورود بدعت‌های جدید در عزاداری‌ و احیای بدعت‌های قدیمی بیش از همه مسوولان سیاسی و امنیتی استان را واداشت که برنامه‌های فراوانی را برای حذف قمه‌زنی و یا دست کم مهار آن تدارک ببینند. سیاست‌های قبلی مرور شد، بودجه‌های جدید به میدان آمد، فرمانداران شهرها توجیه شدند و در دوسال بعد همه جا تقریبا منتفی شد به جز خمینی‌شهرو قهدریجان.
اگرچه قمه‌زنان اصفهان در چند درگیری با نیروی انتظامی، قمه‌زنی در ملاعام را به کنار نهادند و برخوار و نجف‌آباد، چادگان و کاشان از متن قمه‌زنی حذف شدند، خمینی‌شهر اما کارش سخت بود. اما روند مقابله با قمه‌زنی از سوی استانداری و معاون سیاسی امنیتی وقت آن عوض شد. تلقی آنان از ممنوعیت قمه، حکم حکومتی بود و سرآغاز اقدامات فرهنگی واجتماعی گسترده‌ای شد که ذیل معاونت سیاسی امنیتی شکل می گرفت. همان حکمی که مردم اردبیل با آن قمه را زمین گذاشتند، اما در خمینی شهر این‌بار استنادات حقوقی می‌خواست و دستاویزی برای دادگستری لازم بود که با قمه‌زنان برخورد قانونی کند.
زود تر ازهمه با زنجیر تیغی زنان آدریان برخورد شد و سپس صرامی که شمر کاروان بود هدف قرارگرفت؛ رییس بزرگترین کاروان مذهبی ایران و دومین کارناوال مذهبی جهان پذیرفت که مسیر کاروانش را از داخل شهر منحرف کند و به حاشیه شهر یعنی آدریان ببرد، لشکرجنیان حذف شوند و پریان کنار بروند، گوشواره غلامان حلقه به‌گوش کاروان حذف شد و کاروان از آدریان به دوشنبه بازار رفت، با این همه شمر همه کار کرد تا کاروان را حفظ کند و هنوز چند ماهی مانده به صبح هشتم محرم باغات اطراف خمینی شهر با صدای طبل و غرش اسب و شیهه شتر سر می‌کنند و لباس می‌پوشند و شعر می‌خوانند و تمرین می‌کنند.... تحقیقات میدانی و گزارش دانشگاه اصفهان از وضعیت خاص خمینی شهر در مولفه‌های فرهنگی و اجتماعی و اقتصادی و حتی سیاسی پرده برداشت و مشخص شد که خمینی شهر فقط به بدعت و یا خرافات مذهبی آلوده نیست.
فقر فرهنگی و عمرانی در پرتراکم‌ترین شهر کشور به چشم آمد، خمینی‌شهر از فقر رنج می‌برد از بیکاری،‌از رویکردی که این‌روزها مانع توسعه شهر است. ازمردمی که اگر عزاداری‌های محرم و صفر و ایام دیگر درآن نباشد فرصتی برای حضور اجتماعی ندارند، و بزرگترین اتفاقش همین ایام عزاداری. آنقدر در خانه‌ها نذورات فریز می‌شود که تا چند ماهی غذا برای خوردن هست. اگر همین ایام عزا هم بگذرد آنان باز یادشان هست که در همسایگی اصفهان از خیلی چیزها محرومند و از شهرهای جوان و تازه تاسیسی مثل شاهین شهر هم بسیار عقبند. دو هفته‌نامه فرصت که از شهرداری خمینی شهر تغذیه می شود از این گزارش‌ها انباشته شده هنوز اما موتورسواران خمینی شهری در بلوار دانشگاه کشته می‌شوند، فضای سبز و تفریحی و ورزشی آن اندک است و بیکاری در آن موج می‌زند. زنان و جوانان خمینی‌شهر جایی برای بروزو ظهور توانایی‌ها ندارند . فقر چهره نامناسبی به شهر داده و جوی آباد و منظریه هم قوز بالاقوز شده‌اند. همسایگی با پالایشگاه برای دریافت سهمیه آلایندگی و عبور مترو نیز معلوم نیست که بتواند گره‌ای از خمینی شهر بازکند: شهری با حدود 300هزار نفر جمعیت. آنها دلشان به هیات‌ها خوش است و به همین کاروانی که پیشاپیش آن شمر قرمزپوش که اراداتش به حسین(ع) خیلی زیاد است؛ سالی یک روز می‌آید و همان روز هم می‌رود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.