|

رییس کنسرسیوم ITPO اتاق بازرگانی اصفهان:

فرهنگ سرمایه‌داری در اصفهان توسعه یافته نیست

آقای مهندس صفرنورالله! با توجه به سابقه شما در امور مدیریتی و صنعتی تصور شما از فرهنگ سرمایه گذاری در اصفهان چیست؟
از آنجا که فرهنگ حاکم بر اصفهان را نمی‌توانم از ایران جدا کنم، باید بگویم ما ایرانی‌ها به دلیل مشکلات تاریخی، همیشه دوست داشته و داریم که سرمایه را به گونه ای در اختیاربگیریم که سریع قابل نقد باشد. برای همین است که سرمایه‌ها بیشتر به صورت سکه و طلا و ارز در منازل نگهداری می‌شود. دیگر خصوصیت فرهنگی که در اصفهان نیز هویداست، این است که ما از نظر فرهنگ و آموزشی به مردم یاد نداده ایم که رکود سرمایه و عدم به کارگیری آن‌، چه معایبی دارد و راه های درست سرمایه گذاری و فرهنگ صحیح آن چیست. ما همیشه فرد نگریم و متاسفانه این مساله بنیادی ازسیستم آموزش و پرورش آغاز می‌شود. ما دوست داریم همیشه کودکان خود را قهرمان بار بیاوریم وبه آن‌ها یاد نمی‌دهیم که مجموعه کلاس، همکلاسی ها، دوستان و افراد جامعه نیز مهم هستند. برای همین ایرانیان به صورت فردی تربیت می‌شوند و بعدها نیز با این تلقی نادرست به سرمایه‌های قتصادی خود می‌نگرند و همواره به دنبال آنند که سرمایه‌ها را در جایی راکد نگاه داشته و از ورود به عرصه تولید که کار جمعی و مشارکتی است می‌پرهیزند. چراکه به سرعت قابل نقد شدن در کوتاه مدت نیست. هرچند در درازمدت سود دارد.
عدم اعتماد اصفهانی‌ها به سرمایه گذاری در تولید و صنعت؛ غیر از پیشینه تاریخی، چه ریشه‌ای در مسایل اقتصادی دارد؟
در اصفهان علاوه بر مسایل فرهنگی دو مشکل عمده داریم. اول برخورد نامناسب سیستم با سرمایه است. چه آنها که قرار است امکانات لازم را اعطا و بسترسازی کنند و چه افراد و سازمان‌های که مالیات می‌گیرند و نظارت می‌کنند؛ تعامل خوبی با سرمایه‌گذار ندارند و متاسفانه به جای آنکه سرمایه فعال شود و تولید را رونق دهد، به زیرزمین می‌رود و اقتصاد زیرزمینی شکل می‌گیرد. افرادی هستند که در بازار، میلیاردها تومان فعالیت دارند اما حتی یک ریال مالیات نمی‌دهند ولی درعوض یک فعال اقتصادی شدیدا از سوی سیستم تحت فشار قرارمی‌گیرد. دومین مساله که باز هم فرهنگی است، تلقی سرمایه‌گذار اصفهانی است که تصور می‌کند با سرمایه‌گذاری؛ بیشتر زیر ذره‌بین قرارخواهدگرفت. چراکه به جای آنکه بیشتر مورد عنایت باشد، انتظارات از او بالا می‌رود و به عبارتی در سیبل قرار می‌گیرد که این انتظارات بعضا نابجاست.
در رابطه با سرمایه‌پذیری چطور؟ آیا نزد مدیران صنعتی و مدیران بازار پول و سرمایه در اصفهان فرهنگ سرمایه‌پذیری هم وجود دارد؟ یعنی همانگونه که سرمایه‌گذار برای سرمایه‌گذاری ممکن است به فردی یا شرکتی اعتماد نکند، از آن‌سو آیا اعتماددهی و جلب نظر سرمایه‌گذاران نزد مدیران سرمایه‌پذیر وجود دارد که بتوانند با هم مرتبط شوند؟
سرمایه‌پذیران نیز همان مشکلات سرمایه‌گذاران را کمابیش دارند اما یکی از مشکلات جدی که فرهنگی است، سرمایه‌پذیری هم دراصفهان بلافاصله با بحث‌های تجارت زودبازده و زود نقدشوندگی همراه است. سرمایه‌پذیر یا باید از مردم سرمایه بگیرد یا به سراغ بانک‌ها و موسسات بانکی برود. اما چون نرخ سود در ایران پایین نیست، سرمایه‌پذیرهم باید اقدامات فوری و زوبازده انجام دهد. به همین دلیل همه به سراغ کار‌های زودبازده می‌روند. در یک مرکز دانشگاهی شاهد بودم که می‌گفتند پول‌هایی که از ثبت نام دانشجویان جمع‌آوری شده چگونه می‌تواند در زمینه ای سرمایه گذاری شود که سریعا قابل سود‌ دهی در پایان ترم باشد.
مشکلاتی مانند بحران قرض‌الحسنه‌ها در سال 82 یا ورشکستگی شرکت‌هایی که سرمایه‌های مردم را جذب کردند، بروز کرد که موجب شد مردم اصفهان که در بازار پول و سرمایه و یا در حوزه‌های صنعتی سرمای گذاری کردند؛ جواب اعتماد و اطمینان خود را به بدترین مشکل ممکن دریافت کنند. سرمایه پذیران هم مسالی را در رابطه با مشکلات مدیریتی مطرح کردند که حاکی از وجود نقایص و نبود حلقه های واسط بود. به نظر شما چه راهکاری هست که این دو در اصفهان به تفاهم و درک مشترک برسند؟
مفاهمه سرمایه گذار و سرمایه پذیر در اصفهان با وجود این نوع بانک‌داری و این نوع سود دهی عملاامکان‌پذیرنیست و موانع جدی در این راه وجود دارد. اگر فردی بخواهد سرمایه‌ای را بپذیرد قانون به او اجازه نمی‌دهد. مثلا در قضیه شرکت گیتی‌پسند؛ بانک مرکزی مانع از ادامه سرمایه پذیری شد. مانع بعدی عدم وجود سیستم‌های پشتیبانی و پشتوانه‌ای برای سرمایه است. منظورم نوعی بیمه سرمایه‌گذاری است که سرمایه‌گذار و سرمایه‌پذیر را با توجه به طرح و نوع سرمایه‌گذاری بیمه کند و بر مصرف و مدیریت و سود دهی سرمایه نظارت کند. به همین دلیل تحرک سرمایه در بازار اصفهان معمولا توسط بزرگان و ریش‌سفیدان انجام می‌گیرد که البته این روزها برخی ریش‌سفیدان نیز با مشکل مواجه شده‌اند و فرهنگ سرمایه‌پذیری در اصفهان آنچنان توسعه یافته نیست که بتواند عرصه تولید و صنعت را پویا کند. به خصوص بسیاری از سرمایه‌ها هنوز در منازل به صورت راکد نگهداری می‌شوند و حتی وارد بانک نمی‌شوند. صحبت از حدود 18 تا 25 هزارمیلیارد تومان سرمایه راکد در خانه‌های مردم است که اگر وارد صنعت و تولید شود آن را دگرگون می‌کند.
مدیران برای جلب و جذب سرمایه‌ها چه می‌توانند بکنند؟ راهکار خاصی برای جاری کردن خون سرمایه در شاهرگ‌های صنعت وجود دارد؟
تنها راه، جلب اطمینان و اعتماد سرمایه‌گذار است که با تشکیل بیمه‌های سرمایه‌ محقق می شود و دیگری تشکیل سازمان‌های مردم نهاد قدرتمند اجتماعی، خدمات مهندسی، صادرات و واردات و سرمایه است اما متاسفانه NGOهای ما هم قدرتمند نیستند.
در کشورهای توسعه یافته هم به همین صورت بازار سرمای عمومی و صنعت عمل می کنند؟
نه! شرکت‌ها و صنایع خود به صورت مستقل وارد بازار سرمایه و طرف قرارداد با سرمایه‌گذار می‌شوند و به صورت رسمی تحت نظارت دولت عمل می‌کنند و البته این مکانیسم خیلی پیچیده نیست. البته صنعت هم باید با شفافیت عمل کند که بتواند سرمایه را جذب کند. با تکیه بر رسانه‌ها، ارایه عملکرد و بیلان شفاف و روابط عمومی مناسب باید واقعیت را مطرح و شفافیت ایجاد کرد. هم توسط مدیران و هم توسط حلقه‌های رابط صنعت و سرمایه. برخورد بد سیستم‌های مدیریتی هم در این زمینه تاثیرگذار است. هم اکنون وضع به گونه‌ای است که برخی مدیران نمی‌توانند کالاها و خدمات خود را با فاکتوربفروشند. چون مشتریان آن در بازار داخلی و واردات آن از خارج و سایرکارخانه‌هاست و باید تکلیف هشت درصد مالیات برارزش افزوده تعیین شود.
برای توسعه فرهنگ سرمایه‌گذاری و سرمایه‌پذیری چه توصیه ای دارید؟
باید از سیستم‌های اقتصادی خواسته شود که قانون را رعایت کنند. نمی‌توان یک بام و دو هوا رفتار کرد و اقتصاد روبنایی را هدف گرفت و از اقتصاد‌ زیرزمینی غافل شد. ضمن آنکه باید باشگاه‌های سرمایه‌گذاری را تبلیغ ومعرفی کرد تا ورود سرمایه به طرح‌های جدید صنعتی تسهیل شود واین فرآیند که اکنون در اتاق بازرگانی اصفهان آغاز شده، فرآیند بسیار مناسبی است که می‌تواند ضامن حیات سرمایه و صنعت در اصفهان تلقی شود.
آقای مهندس صفرنورالله! با توجه به سابقه شما در امور مدیریتی و صنعتی تصور شما از فرهنگ سرمایه گذاری در اصفهان چیست؟
از آنجا که فرهنگ حاکم بر اصفهان را نمی‌توانم از ایران جدا کنم، باید بگویم ما ایرانی‌ها به دلیل مشکلات تاریخی، همیشه دوست داشته و داریم که سرمایه را به گونه ای در اختیاربگیریم که سریع قابل نقد باشد. برای همین است که سرمایه‌ها بیشتر به صورت سکه و طلا و ارز در منازل نگهداری می‌شود. دیگر خصوصیت فرهنگی که در اصفهان نیز هویداست، این است که ما از نظر فرهنگ و آموزشی به مردم یاد نداده ایم که رکود سرمایه و عدم به کارگیری آن‌، چه معایبی دارد و راه های درست سرمایه گذاری و فرهنگ صحیح آن چیست. ما همیشه فرد نگریم و متاسفانه این مساله بنیادی ازسیستم آموزش و پرورش آغاز می‌شود. ما دوست داریم همیشه کودکان خود را قهرمان بار بیاوریم وبه آن‌ها یاد نمی‌دهیم که مجموعه کلاس، همکلاسی ها، دوستان و افراد جامعه نیز مهم هستند. برای همین ایرانیان به صورت فردی تربیت می‌شوند و بعدها نیز با این تلقی نادرست به سرمایه‌های قتصادی خود می‌نگرند و همواره به دنبال آنند که سرمایه‌ها را در جایی راکد نگاه داشته و از ورود به عرصه تولید که کار جمعی و مشارکتی است می‌پرهیزند. چراکه به سرعت قابل نقد شدن در کوتاه مدت نیست. هرچند در درازمدت سود دارد.
عدم اعتماد اصفهانی‌ها به سرمایه گذاری در تولید و صنعت؛ غیر از پیشینه تاریخی، چه ریشه‌ای در مسایل اقتصادی دارد؟
در اصفهان علاوه بر مسایل فرهنگی دو مشکل عمده داریم. اول برخورد نامناسب سیستم با سرمایه است. چه آنها که قرار است امکانات لازم را اعطا و بسترسازی کنند و چه افراد و سازمان‌های که مالیات می‌گیرند و نظارت می‌کنند؛ تعامل خوبی با سرمایه‌گذار ندارند و متاسفانه به جای آنکه سرمایه فعال شود و تولید را رونق دهد، به زیرزمین می‌رود و اقتصاد زیرزمینی شکل می‌گیرد. افرادی هستند که در بازار، میلیاردها تومان فعالیت دارند اما حتی یک ریال مالیات نمی‌دهند ولی درعوض یک فعال اقتصادی شدیدا از سوی سیستم تحت فشار قرارمی‌گیرد. دومین مساله که باز هم فرهنگی است، تلقی سرمایه‌گذار اصفهانی است که تصور می‌کند با سرمایه‌گذاری؛ بیشتر زیر ذره‌بین قرارخواهدگرفت. چراکه به جای آنکه بیشتر مورد عنایت باشد، انتظارات از او بالا می‌رود و به عبارتی در سیبل قرار می‌گیرد که این انتظارات بعضا نابجاست.
در رابطه با سرمایه‌پذیری چطور؟ آیا نزد مدیران صنعتی و مدیران بازار پول و سرمایه در اصفهان فرهنگ سرمایه‌پذیری هم وجود دارد؟ یعنی همانگونه که سرمایه‌گذار برای سرمایه‌گذاری ممکن است به فردی یا شرکتی اعتماد نکند، از آن‌سو آیا اعتماددهی و جلب نظر سرمایه‌گذاران نزد مدیران سرمایه‌پذیر وجود دارد که بتوانند با هم مرتبط شوند؟
سرمایه‌پذیران نیز همان مشکلات سرمایه‌گذاران را کمابیش دارند اما یکی از مشکلات جدی که فرهنگی است، سرمایه‌پذیری هم دراصفهان بلافاصله با بحث‌های تجارت زودبازده و زود نقدشوندگی همراه است. سرمایه‌پذیر یا باید از مردم سرمایه بگیرد یا به سراغ بانک‌ها و موسسات بانکی برود. اما چون نرخ سود در ایران پایین نیست، سرمایه‌پذیرهم باید اقدامات فوری و زوبازده انجام دهد. به همین دلیل همه به سراغ کار‌های زودبازده می‌روند. در یک مرکز دانشگاهی شاهد بودم که می‌گفتند پول‌هایی که از ثبت نام دانشجویان جمع‌آوری شده چگونه می‌تواند در زمینه ای سرمایه گذاری شود که سریعا قابل سود‌ دهی در پایان ترم باشد.
مشکلاتی مانند بحران قرض‌الحسنه‌ها در سال 82 یا ورشکستگی شرکت‌هایی که سرمایه‌های مردم را جذب کردند، بروز کرد که موجب شد مردم اصفهان که در بازار پول و سرمایه و یا در حوزه‌های صنعتی سرمای گذاری کردند؛ جواب اعتماد و اطمینان خود را به بدترین مشکل ممکن دریافت کنند. سرمایه پذیران هم مسالی را در رابطه با مشکلات مدیریتی مطرح کردند که حاکی از وجود نقایص و نبود حلقه های واسط بود. به نظر شما چه راهکاری هست که این دو در اصفهان به تفاهم و درک مشترک برسند؟
مفاهمه سرمایه گذار و سرمایه پذیر در اصفهان با وجود این نوع بانک‌داری و این نوع سود دهی عملاامکان‌پذیرنیست و موانع جدی در این راه وجود دارد. اگر فردی بخواهد سرمایه‌ای را بپذیرد قانون به او اجازه نمی‌دهد. مثلا در قضیه شرکت گیتی‌پسند؛ بانک مرکزی مانع از ادامه سرمایه پذیری شد. مانع بعدی عدم وجود سیستم‌های پشتیبانی و پشتوانه‌ای برای سرمایه است. منظورم نوعی بیمه سرمایه‌گذاری است که سرمایه‌گذار و سرمایه‌پذیر را با توجه به طرح و نوع سرمایه‌گذاری بیمه کند و بر مصرف و مدیریت و سود دهی سرمایه نظارت کند. به همین دلیل تحرک سرمایه در بازار اصفهان معمولا توسط بزرگان و ریش‌سفیدان انجام می‌گیرد که البته این روزها برخی ریش‌سفیدان نیز با مشکل مواجه شده‌اند و فرهنگ سرمایه‌پذیری در اصفهان آنچنان توسعه یافته نیست که بتواند عرصه تولید و صنعت را پویا کند. به خصوص بسیاری از سرمایه‌ها هنوز در منازل به صورت راکد نگهداری می‌شوند و حتی وارد بانک نمی‌شوند. صحبت از حدود 18 تا 25 هزارمیلیارد تومان سرمایه راکد در خانه‌های مردم است که اگر وارد صنعت و تولید شود آن را دگرگون می‌کند.
مدیران برای جلب و جذب سرمایه‌ها چه می‌توانند بکنند؟ راهکار خاصی برای جاری کردن خون سرمایه در شاهرگ‌های صنعت وجود دارد؟
تنها راه، جلب اطمینان و اعتماد سرمایه‌گذار است که با تشکیل بیمه‌های سرمایه‌ محقق می شود و دیگری تشکیل سازمان‌های مردم نهاد قدرتمند اجتماعی، خدمات مهندسی، صادرات و واردات و سرمایه است اما متاسفانه NGOهای ما هم قدرتمند نیستند.
در کشورهای توسعه یافته هم به همین صورت بازار سرمای عمومی و صنعت عمل می کنند؟
نه! شرکت‌ها و صنایع خود به صورت مستقل وارد بازار سرمایه و طرف قرارداد با سرمایه‌گذار می‌شوند و به صورت رسمی تحت نظارت دولت عمل می‌کنند و البته این مکانیسم خیلی پیچیده نیست. البته صنعت هم باید با شفافیت عمل کند که بتواند سرمایه را جذب کند. با تکیه بر رسانه‌ها، ارایه عملکرد و بیلان شفاف و روابط عمومی مناسب باید واقعیت را مطرح و شفافیت ایجاد کرد. هم توسط مدیران و هم توسط حلقه‌های رابط صنعت و سرمایه. برخورد بد سیستم‌های مدیریتی هم در این زمینه تاثیرگذار است. هم اکنون وضع به گونه‌ای است که برخی مدیران نمی‌توانند کالاها و خدمات خود را با فاکتوربفروشند. چون مشتریان آن در بازار داخلی و واردات آن از خارج و سایرکارخانه‌هاست و باید تکلیف هشت درصد مالیات برارزش افزوده تعیین شود.
برای توسعه فرهنگ سرمایه‌گذاری و سرمایه‌پذیری چه توصیه ای دارید؟
باید از سیستم‌های اقتصادی خواسته شود که قانون را رعایت کنند. نمی‌توان یک بام و دو هوا رفتار کرد و اقتصاد روبنایی را هدف گرفت و از اقتصاد‌ زیرزمینی غافل شد. ضمن آنکه باید باشگاه‌های سرمایه‌گذاری را تبلیغ ومعرفی کرد تا ورود سرمایه به طرح‌های جدید صنعتی تسهیل شود واین فرآیند که اکنون در اتاق بازرگانی اصفهان آغاز شده، فرآیند بسیار مناسبی است که می‌تواند ضامن حیات سرمایه و صنعت در اصفهان تلقی شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.