رسالت روشنفکری دانشجویی
سهیل گلچین: از رسالت روشنفکریِ دانشجویی فقط در کشورهایی شبیه به ایران می توان سخن گفت. شاید اگر قرار بود این مطلب را در وصف جنبش های دانشجویی در فرانسه یا آلمان بنویسم، سخن گفتن از «روشنفکری» و «دانشجویی» توأمان و دوشادوش هم بی معنی و غیر ضروری می نمود. به این جهت که کارویژه روشنفکران در کشورهایی که استانداردی از توسعه سیاسی، اقتصادی و فرهنگی را دارا هستند، تعریف شده و نظام مند است. درست همان قدر که تکلیف دانشجو، مسیر دانش ورزی و دانش اندوزی و تربیت علمی در کشورهای توسعه یافته مشخص شده است.
در ایران امروز که با چالش های زیست دموکراتیک و نوپایی در مسیر توسعه پایدار مواجه ایم، هنوز تقسیم وظایف دقیقی میان کار روشنفکری و جنبش های دانشجویی صورت نگرفته است. از همین روی به نظر من تیپ دانشجویانی که می خواهند «عمل روشنفکری» داشته باشند هم زیاد است هم قابل توجیه. حال آنکه در غالب کشورهای توسعه یافته رسالت تشکل های دانشجویی فعالیت صنفی است و به اصطلاح اکتیویست های سیاسی، حقوق بشری، محیط زیست و به طور کلی فعالین اجتماعی به قدر کفایت از نعمت وجود NGOها و تشکل های مردم نهاد برخوردار هستند که جمع های دانشجویی را در دانشگاه به حاشیه نکشانند.
فقدان احزاب سر و شکل دار در ایران، فقدان امنیت اقتصادی و آینده تضمین یافته برای متفکران و روشنفکران، فقدان مصونیت های قابل اتکاء برای عرضه محصولات و تفکرات روشنفکرانه و مستقل و نیز بسیاری نارسایی های دیگر موجب شده است تا بخش عظیمی از این احساس وظیفه بر دوش دانشجویان و دانشگاهیان افتد.
بالاخره سوال مهمی که پیش می آید این است که وظیفه دانشجو درس خواندن و متخصص شدن است یا می توان در کنار چنین مسیر طبیعی، برای دانشگاه کنش گری اجتماعی و سیاسی هم قائل شد؟ پاسخ جامع دادن به این پرسش مستلزم در نظر گرفتن هزینه و فرصت هر کدام و جوانب مختلفی است که در این یادداشت مختصر نمی گنجد... اما در شرایط کنونی کشور ما، برخورداری از رسالت روشنفکری پیر و جوان نمی شناسد، مرز میان فعالیت دانشجویی و فعالیت حزبی در ایران کم رنگ شده است و ظاهراً همه این ها ناگزیر و ناگریز است. چنانکه در مقاطعی از تاریخ جنبش های دانشجویی کشورهای دیگر نیز چنین بوده است.
وضعیت جنبش های دانشجویی در اصفهان اما اگر بدتر از سایر شهرها نباشد، بهتر نیست. گرچه در یک سال گذشته که دولت جدید در صدد اعمال تغییرات مثبتی در دانشگاه برآمده است، اوضاع کمی بهبود یافته اما نوع نگاه اساتید و گاهی خود دانشجویان به فعالیت هایی این چنین، همان قوز بالا قوز است! گاهی سیستم آموزشی ما و نصایح برخی اساتید معزز خود به خود چنین نگرش انفعالی و بی عملی را بازتولید می کند، اما بر کسی پوشیده نیست که نقصان های پر شمار سیستم آموزش عالی ما خودش مؤید ناکارامدی چنین نصایح ظاهراً دلسوزانه است!
محافظه کاری مسئولین، مخصوصاً آن ها که روزی از بدنه دانشگاه مراحل ترقی را پیموده اند و اکنون تصمیم گیر هستند در کنار خودسانسوری خود دانشجویان؛ تیغ دو لبه ای است بر گلوی دانشگاه!
وقتی خبر لغو مراسم بازگشایی انجمن های اسلامی دانشگاه اصفهان و علوم پزشکی اصفهان پس از هشت سال (علیرغم صدور مجوز توسط هیئت نظارت) در رسانه ها پخش شد موجی از سرخوردگی را به دانشجویان تزریق کرد. وقتی وضعیت انجمن اسلامی که تنها تشکل دانشجویی مذکور در اصل 26 قانون اساسی جمهوری اسلامی است، چنین باشد تو خود بخوان حدیث مفصل از این مجمل...
در دانشگاه های آزاد اسلامی استان اصفهان هم شاهد وضعیت بهتری نیستیم. چرا که اصولاً یک دیدگاهی وجود دارد که دانشگاه آزاد را صرفاً بنگاهی اقتصادی می داند که انبوه دانشجویان را بی سر و شکل و منفعل می پسندد. گرچه خبرهای خوب هم کم و بیش به گوش می رسد. مثل آنکه در هفته های اخیر دستور تشکیل کمیته های ناظر بر نشریات دانشجویی توسط دکتر طه هاشمی به واحدهای استان ابلاغ گردید که در صورت همکاری معاونین و مسئولان دانشگاهی می توان امیدوار بود با تشکیل این کمیته، هم روند صدور مجوز به نشریات تسهیل گردد و هم مسئله نظارت قبل از چاپ که به وضوح غیر قانونی و خلاف دستورالعمل اجرایی کمیته ناظر است، منتفی گردد.
شرط اساسی خاموش نشدن روح مطالبه گری و نقادی در میان دانشجوهاست. مسئله بر زمین نیانداختن بار این رسالت روشنفکری و دانشجویی است. برای برون رفت از وضعیت فعلی نباید منتظر دستور این و آن نشست. اگر «انسان تجسد وظیفه است»؛ دانشجو تجسد اندیشه است! اگر قرار باشد خروجی آنچه دانشجو در دانشگاه می آموزد و به آن می اندیشد به خود دانشگاه برنگردد و وضعیت را اصلاح نکند، چه سود و چه حاصل؟
آیا می شود با رشد کم نظیر تکنولوژی و وسائل ارتباطی و شبکه های مجازی و اجتماعی حرف های دانشجویی بر زمین بماند؟ دیگر امکان سانسور و محدودیت، خودش محدود است. اگر تشکل های دانشجویی فعال نیست، شبکه های اجتماعی را می توان فعال ساخت. اگر نشریه های دانشگاه اجازه چاپ نمی یابند، به طرفة العینی می توان راه دیگری برای انتشار آن یافت. مهم پویایی اندیشه و عمل من و شماست و رسالتی که باید تک تک ما برای خودمان و دیگری قائل باشیم.
سخن از دانشگاه سیاسی نیست آنگونه که برخی تصور کنند دانشگاه قرار است باشگاه سیاسی شود. تجویز دغدغه های سیاسی، اجتماعی و فکری نه از آن جهت است که دانشجو به یک کنشگر سیاسی یا مصلح اجتماعی بدل شود (که اگر بدل شود جای امیدواری بیشتری است) بلکه از آن روست که چشم دانشجوی قرن 21امی تنها به دست فلان مسئول و بهمان معاون دانشگاهی نباشد که مجوزهای مرحمتی صادر کند. آزادی بیان و فعالیت های صنفی ممکن است در مقاطعی با مضیغه رو به رو شود اما حرفی اگر برای گفتن باشد، راه خودش را در میان دانشجویان باز می کند. لذا برای ایران در حال توسعه مهلک ترین سم، درگیر شدن در چنین سیکل معیوبی است که می تواند حرکت رو به جلوی ما را کندتر سازد.
از همین روست که بر رسالت روشنفکریِ دانشجویان به مثابه یک روحیه و یک خصلت دست می گذارم و نه از آن جهت که کار عمیق روشنفکری را به دغدغه های مطالبه محور دانشجویی تقلیل دهم. مراد من شکوفایی روحیه نقادی و مطالبه گری است. چنین دانشجویانی حداقل درگیر مطالبات صنفی خویش اند و در یک شکل مطلوب منتقد و مصلح ساختارهای آموزشی، فرهنگی، سیاسی و اجتماعی خود...آری به اتفاق جهان می توان گرفت!
در ایران امروز که با چالش های زیست دموکراتیک و نوپایی در مسیر توسعه پایدار مواجه ایم، هنوز تقسیم وظایف دقیقی میان کار روشنفکری و جنبش های دانشجویی صورت نگرفته است. از همین روی به نظر من تیپ دانشجویانی که می خواهند «عمل روشنفکری» داشته باشند هم زیاد است هم قابل توجیه. حال آنکه در غالب کشورهای توسعه یافته رسالت تشکل های دانشجویی فعالیت صنفی است و به اصطلاح اکتیویست های سیاسی، حقوق بشری، محیط زیست و به طور کلی فعالین اجتماعی به قدر کفایت از نعمت وجود NGOها و تشکل های مردم نهاد برخوردار هستند که جمع های دانشجویی را در دانشگاه به حاشیه نکشانند.
فقدان احزاب سر و شکل دار در ایران، فقدان امنیت اقتصادی و آینده تضمین یافته برای متفکران و روشنفکران، فقدان مصونیت های قابل اتکاء برای عرضه محصولات و تفکرات روشنفکرانه و مستقل و نیز بسیاری نارسایی های دیگر موجب شده است تا بخش عظیمی از این احساس وظیفه بر دوش دانشجویان و دانشگاهیان افتد.
بالاخره سوال مهمی که پیش می آید این است که وظیفه دانشجو درس خواندن و متخصص شدن است یا می توان در کنار چنین مسیر طبیعی، برای دانشگاه کنش گری اجتماعی و سیاسی هم قائل شد؟ پاسخ جامع دادن به این پرسش مستلزم در نظر گرفتن هزینه و فرصت هر کدام و جوانب مختلفی است که در این یادداشت مختصر نمی گنجد... اما در شرایط کنونی کشور ما، برخورداری از رسالت روشنفکری پیر و جوان نمی شناسد، مرز میان فعالیت دانشجویی و فعالیت حزبی در ایران کم رنگ شده است و ظاهراً همه این ها ناگزیر و ناگریز است. چنانکه در مقاطعی از تاریخ جنبش های دانشجویی کشورهای دیگر نیز چنین بوده است.
وضعیت جنبش های دانشجویی در اصفهان اما اگر بدتر از سایر شهرها نباشد، بهتر نیست. گرچه در یک سال گذشته که دولت جدید در صدد اعمال تغییرات مثبتی در دانشگاه برآمده است، اوضاع کمی بهبود یافته اما نوع نگاه اساتید و گاهی خود دانشجویان به فعالیت هایی این چنین، همان قوز بالا قوز است! گاهی سیستم آموزشی ما و نصایح برخی اساتید معزز خود به خود چنین نگرش انفعالی و بی عملی را بازتولید می کند، اما بر کسی پوشیده نیست که نقصان های پر شمار سیستم آموزش عالی ما خودش مؤید ناکارامدی چنین نصایح ظاهراً دلسوزانه است!
محافظه کاری مسئولین، مخصوصاً آن ها که روزی از بدنه دانشگاه مراحل ترقی را پیموده اند و اکنون تصمیم گیر هستند در کنار خودسانسوری خود دانشجویان؛ تیغ دو لبه ای است بر گلوی دانشگاه!
وقتی خبر لغو مراسم بازگشایی انجمن های اسلامی دانشگاه اصفهان و علوم پزشکی اصفهان پس از هشت سال (علیرغم صدور مجوز توسط هیئت نظارت) در رسانه ها پخش شد موجی از سرخوردگی را به دانشجویان تزریق کرد. وقتی وضعیت انجمن اسلامی که تنها تشکل دانشجویی مذکور در اصل 26 قانون اساسی جمهوری اسلامی است، چنین باشد تو خود بخوان حدیث مفصل از این مجمل...
در دانشگاه های آزاد اسلامی استان اصفهان هم شاهد وضعیت بهتری نیستیم. چرا که اصولاً یک دیدگاهی وجود دارد که دانشگاه آزاد را صرفاً بنگاهی اقتصادی می داند که انبوه دانشجویان را بی سر و شکل و منفعل می پسندد. گرچه خبرهای خوب هم کم و بیش به گوش می رسد. مثل آنکه در هفته های اخیر دستور تشکیل کمیته های ناظر بر نشریات دانشجویی توسط دکتر طه هاشمی به واحدهای استان ابلاغ گردید که در صورت همکاری معاونین و مسئولان دانشگاهی می توان امیدوار بود با تشکیل این کمیته، هم روند صدور مجوز به نشریات تسهیل گردد و هم مسئله نظارت قبل از چاپ که به وضوح غیر قانونی و خلاف دستورالعمل اجرایی کمیته ناظر است، منتفی گردد.
شرط اساسی خاموش نشدن روح مطالبه گری و نقادی در میان دانشجوهاست. مسئله بر زمین نیانداختن بار این رسالت روشنفکری و دانشجویی است. برای برون رفت از وضعیت فعلی نباید منتظر دستور این و آن نشست. اگر «انسان تجسد وظیفه است»؛ دانشجو تجسد اندیشه است! اگر قرار باشد خروجی آنچه دانشجو در دانشگاه می آموزد و به آن می اندیشد به خود دانشگاه برنگردد و وضعیت را اصلاح نکند، چه سود و چه حاصل؟
آیا می شود با رشد کم نظیر تکنولوژی و وسائل ارتباطی و شبکه های مجازی و اجتماعی حرف های دانشجویی بر زمین بماند؟ دیگر امکان سانسور و محدودیت، خودش محدود است. اگر تشکل های دانشجویی فعال نیست، شبکه های اجتماعی را می توان فعال ساخت. اگر نشریه های دانشگاه اجازه چاپ نمی یابند، به طرفة العینی می توان راه دیگری برای انتشار آن یافت. مهم پویایی اندیشه و عمل من و شماست و رسالتی که باید تک تک ما برای خودمان و دیگری قائل باشیم.
سخن از دانشگاه سیاسی نیست آنگونه که برخی تصور کنند دانشگاه قرار است باشگاه سیاسی شود. تجویز دغدغه های سیاسی، اجتماعی و فکری نه از آن جهت است که دانشجو به یک کنشگر سیاسی یا مصلح اجتماعی بدل شود (که اگر بدل شود جای امیدواری بیشتری است) بلکه از آن روست که چشم دانشجوی قرن 21امی تنها به دست فلان مسئول و بهمان معاون دانشگاهی نباشد که مجوزهای مرحمتی صادر کند. آزادی بیان و فعالیت های صنفی ممکن است در مقاطعی با مضیغه رو به رو شود اما حرفی اگر برای گفتن باشد، راه خودش را در میان دانشجویان باز می کند. لذا برای ایران در حال توسعه مهلک ترین سم، درگیر شدن در چنین سیکل معیوبی است که می تواند حرکت رو به جلوی ما را کندتر سازد.
از همین روست که بر رسالت روشنفکریِ دانشجویان به مثابه یک روحیه و یک خصلت دست می گذارم و نه از آن جهت که کار عمیق روشنفکری را به دغدغه های مطالبه محور دانشجویی تقلیل دهم. مراد من شکوفایی روحیه نقادی و مطالبه گری است. چنین دانشجویانی حداقل درگیر مطالبات صنفی خویش اند و در یک شکل مطلوب منتقد و مصلح ساختارهای آموزشی، فرهنگی، سیاسی و اجتماعی خود...آری به اتفاق جهان می توان گرفت!
سهیل گلچین: از رسالت روشنفکریِ دانشجویی فقط در کشورهایی شبیه به ایران می توان سخن گفت. شاید اگر قرار بود این مطلب را در وصف جنبش های دانشجویی در فرانسه یا آلمان بنویسم، سخن گفتن از «روشنفکری» و «دانشجویی» توأمان و دوشادوش هم بی معنی و غیر ضروری می نمود. به این جهت که کارویژه روشنفکران در کشورهایی که استانداردی از توسعه سیاسی، اقتصادی و فرهنگی را دارا هستند، تعریف شده و نظام مند است. درست همان قدر که تکلیف دانشجو، مسیر دانش ورزی و دانش اندوزی و تربیت علمی در کشورهای توسعه یافته مشخص شده است.
در ایران امروز که با چالش های زیست دموکراتیک و نوپایی در مسیر توسعه پایدار مواجه ایم، هنوز تقسیم وظایف دقیقی میان کار روشنفکری و جنبش های دانشجویی صورت نگرفته است. از همین روی به نظر من تیپ دانشجویانی که می خواهند «عمل روشنفکری» داشته باشند هم زیاد است هم قابل توجیه. حال آنکه در غالب کشورهای توسعه یافته رسالت تشکل های دانشجویی فعالیت صنفی است و به اصطلاح اکتیویست های سیاسی، حقوق بشری، محیط زیست و به طور کلی فعالین اجتماعی به قدر کفایت از نعمت وجود NGOها و تشکل های مردم نهاد برخوردار هستند که جمع های دانشجویی را در دانشگاه به حاشیه نکشانند.
فقدان احزاب سر و شکل دار در ایران، فقدان امنیت اقتصادی و آینده تضمین یافته برای متفکران و روشنفکران، فقدان مصونیت های قابل اتکاء برای عرضه محصولات و تفکرات روشنفکرانه و مستقل و نیز بسیاری نارسایی های دیگر موجب شده است تا بخش عظیمی از این احساس وظیفه بر دوش دانشجویان و دانشگاهیان افتد.
بالاخره سوال مهمی که پیش می آید این است که وظیفه دانشجو درس خواندن و متخصص شدن است یا می توان در کنار چنین مسیر طبیعی، برای دانشگاه کنش گری اجتماعی و سیاسی هم قائل شد؟ پاسخ جامع دادن به این پرسش مستلزم در نظر گرفتن هزینه و فرصت هر کدام و جوانب مختلفی است که در این یادداشت مختصر نمی گنجد... اما در شرایط کنونی کشور ما، برخورداری از رسالت روشنفکری پیر و جوان نمی شناسد، مرز میان فعالیت دانشجویی و فعالیت حزبی در ایران کم رنگ شده است و ظاهراً همه این ها ناگزیر و ناگریز است. چنانکه در مقاطعی از تاریخ جنبش های دانشجویی کشورهای دیگر نیز چنین بوده است.
وضعیت جنبش های دانشجویی در اصفهان اما اگر بدتر از سایر شهرها نباشد، بهتر نیست. گرچه در یک سال گذشته که دولت جدید در صدد اعمال تغییرات مثبتی در دانشگاه برآمده است، اوضاع کمی بهبود یافته اما نوع نگاه اساتید و گاهی خود دانشجویان به فعالیت هایی این چنین، همان قوز بالا قوز است! گاهی سیستم آموزشی ما و نصایح برخی اساتید معزز خود به خود چنین نگرش انفعالی و بی عملی را بازتولید می کند، اما بر کسی پوشیده نیست که نقصان های پر شمار سیستم آموزش عالی ما خودش مؤید ناکارامدی چنین نصایح ظاهراً دلسوزانه است!
محافظه کاری مسئولین، مخصوصاً آن ها که روزی از بدنه دانشگاه مراحل ترقی را پیموده اند و اکنون تصمیم گیر هستند در کنار خودسانسوری خود دانشجویان؛ تیغ دو لبه ای است بر گلوی دانشگاه!
وقتی خبر لغو مراسم بازگشایی انجمن های اسلامی دانشگاه اصفهان و علوم پزشکی اصفهان پس از هشت سال (علیرغم صدور مجوز توسط هیئت نظارت) در رسانه ها پخش شد موجی از سرخوردگی را به دانشجویان تزریق کرد. وقتی وضعیت انجمن اسلامی که تنها تشکل دانشجویی مذکور در اصل 26 قانون اساسی جمهوری اسلامی است، چنین باشد تو خود بخوان حدیث مفصل از این مجمل...
در دانشگاه های آزاد اسلامی استان اصفهان هم شاهد وضعیت بهتری نیستیم. چرا که اصولاً یک دیدگاهی وجود دارد که دانشگاه آزاد را صرفاً بنگاهی اقتصادی می داند که انبوه دانشجویان را بی سر و شکل و منفعل می پسندد. گرچه خبرهای خوب هم کم و بیش به گوش می رسد. مثل آنکه در هفته های اخیر دستور تشکیل کمیته های ناظر بر نشریات دانشجویی توسط دکتر طه هاشمی به واحدهای استان ابلاغ گردید که در صورت همکاری معاونین و مسئولان دانشگاهی می توان امیدوار بود با تشکیل این کمیته، هم روند صدور مجوز به نشریات تسهیل گردد و هم مسئله نظارت قبل از چاپ که به وضوح غیر قانونی و خلاف دستورالعمل اجرایی کمیته ناظر است، منتفی گردد.
شرط اساسی خاموش نشدن روح مطالبه گری و نقادی در میان دانشجوهاست. مسئله بر زمین نیانداختن بار این رسالت روشنفکری و دانشجویی است. برای برون رفت از وضعیت فعلی نباید منتظر دستور این و آن نشست. اگر «انسان تجسد وظیفه است»؛ دانشجو تجسد اندیشه است! اگر قرار باشد خروجی آنچه دانشجو در دانشگاه می آموزد و به آن می اندیشد به خود دانشگاه برنگردد و وضعیت را اصلاح نکند، چه سود و چه حاصل؟
آیا می شود با رشد کم نظیر تکنولوژی و وسائل ارتباطی و شبکه های مجازی و اجتماعی حرف های دانشجویی بر زمین بماند؟ دیگر امکان سانسور و محدودیت، خودش محدود است. اگر تشکل های دانشجویی فعال نیست، شبکه های اجتماعی را می توان فعال ساخت. اگر نشریه های دانشگاه اجازه چاپ نمی یابند، به طرفة العینی می توان راه دیگری برای انتشار آن یافت. مهم پویایی اندیشه و عمل من و شماست و رسالتی که باید تک تک ما برای خودمان و دیگری قائل باشیم.
سخن از دانشگاه سیاسی نیست آنگونه که برخی تصور کنند دانشگاه قرار است باشگاه سیاسی شود. تجویز دغدغه های سیاسی، اجتماعی و فکری نه از آن جهت است که دانشجو به یک کنشگر سیاسی یا مصلح اجتماعی بدل شود (که اگر بدل شود جای امیدواری بیشتری است) بلکه از آن روست که چشم دانشجوی قرن 21امی تنها به دست فلان مسئول و بهمان معاون دانشگاهی نباشد که مجوزهای مرحمتی صادر کند. آزادی بیان و فعالیت های صنفی ممکن است در مقاطعی با مضیغه رو به رو شود اما حرفی اگر برای گفتن باشد، راه خودش را در میان دانشجویان باز می کند. لذا برای ایران در حال توسعه مهلک ترین سم، درگیر شدن در چنین سیکل معیوبی است که می تواند حرکت رو به جلوی ما را کندتر سازد.
از همین روست که بر رسالت روشنفکریِ دانشجویان به مثابه یک روحیه و یک خصلت دست می گذارم و نه از آن جهت که کار عمیق روشنفکری را به دغدغه های مطالبه محور دانشجویی تقلیل دهم. مراد من شکوفایی روحیه نقادی و مطالبه گری است. چنین دانشجویانی حداقل درگیر مطالبات صنفی خویش اند و در یک شکل مطلوب منتقد و مصلح ساختارهای آموزشی، فرهنگی، سیاسی و اجتماعی خود...آری به اتفاق جهان می توان گرفت!
در ایران امروز که با چالش های زیست دموکراتیک و نوپایی در مسیر توسعه پایدار مواجه ایم، هنوز تقسیم وظایف دقیقی میان کار روشنفکری و جنبش های دانشجویی صورت نگرفته است. از همین روی به نظر من تیپ دانشجویانی که می خواهند «عمل روشنفکری» داشته باشند هم زیاد است هم قابل توجیه. حال آنکه در غالب کشورهای توسعه یافته رسالت تشکل های دانشجویی فعالیت صنفی است و به اصطلاح اکتیویست های سیاسی، حقوق بشری، محیط زیست و به طور کلی فعالین اجتماعی به قدر کفایت از نعمت وجود NGOها و تشکل های مردم نهاد برخوردار هستند که جمع های دانشجویی را در دانشگاه به حاشیه نکشانند.
فقدان احزاب سر و شکل دار در ایران، فقدان امنیت اقتصادی و آینده تضمین یافته برای متفکران و روشنفکران، فقدان مصونیت های قابل اتکاء برای عرضه محصولات و تفکرات روشنفکرانه و مستقل و نیز بسیاری نارسایی های دیگر موجب شده است تا بخش عظیمی از این احساس وظیفه بر دوش دانشجویان و دانشگاهیان افتد.
بالاخره سوال مهمی که پیش می آید این است که وظیفه دانشجو درس خواندن و متخصص شدن است یا می توان در کنار چنین مسیر طبیعی، برای دانشگاه کنش گری اجتماعی و سیاسی هم قائل شد؟ پاسخ جامع دادن به این پرسش مستلزم در نظر گرفتن هزینه و فرصت هر کدام و جوانب مختلفی است که در این یادداشت مختصر نمی گنجد... اما در شرایط کنونی کشور ما، برخورداری از رسالت روشنفکری پیر و جوان نمی شناسد، مرز میان فعالیت دانشجویی و فعالیت حزبی در ایران کم رنگ شده است و ظاهراً همه این ها ناگزیر و ناگریز است. چنانکه در مقاطعی از تاریخ جنبش های دانشجویی کشورهای دیگر نیز چنین بوده است.
وضعیت جنبش های دانشجویی در اصفهان اما اگر بدتر از سایر شهرها نباشد، بهتر نیست. گرچه در یک سال گذشته که دولت جدید در صدد اعمال تغییرات مثبتی در دانشگاه برآمده است، اوضاع کمی بهبود یافته اما نوع نگاه اساتید و گاهی خود دانشجویان به فعالیت هایی این چنین، همان قوز بالا قوز است! گاهی سیستم آموزشی ما و نصایح برخی اساتید معزز خود به خود چنین نگرش انفعالی و بی عملی را بازتولید می کند، اما بر کسی پوشیده نیست که نقصان های پر شمار سیستم آموزش عالی ما خودش مؤید ناکارامدی چنین نصایح ظاهراً دلسوزانه است!
محافظه کاری مسئولین، مخصوصاً آن ها که روزی از بدنه دانشگاه مراحل ترقی را پیموده اند و اکنون تصمیم گیر هستند در کنار خودسانسوری خود دانشجویان؛ تیغ دو لبه ای است بر گلوی دانشگاه!
وقتی خبر لغو مراسم بازگشایی انجمن های اسلامی دانشگاه اصفهان و علوم پزشکی اصفهان پس از هشت سال (علیرغم صدور مجوز توسط هیئت نظارت) در رسانه ها پخش شد موجی از سرخوردگی را به دانشجویان تزریق کرد. وقتی وضعیت انجمن اسلامی که تنها تشکل دانشجویی مذکور در اصل 26 قانون اساسی جمهوری اسلامی است، چنین باشد تو خود بخوان حدیث مفصل از این مجمل...
در دانشگاه های آزاد اسلامی استان اصفهان هم شاهد وضعیت بهتری نیستیم. چرا که اصولاً یک دیدگاهی وجود دارد که دانشگاه آزاد را صرفاً بنگاهی اقتصادی می داند که انبوه دانشجویان را بی سر و شکل و منفعل می پسندد. گرچه خبرهای خوب هم کم و بیش به گوش می رسد. مثل آنکه در هفته های اخیر دستور تشکیل کمیته های ناظر بر نشریات دانشجویی توسط دکتر طه هاشمی به واحدهای استان ابلاغ گردید که در صورت همکاری معاونین و مسئولان دانشگاهی می توان امیدوار بود با تشکیل این کمیته، هم روند صدور مجوز به نشریات تسهیل گردد و هم مسئله نظارت قبل از چاپ که به وضوح غیر قانونی و خلاف دستورالعمل اجرایی کمیته ناظر است، منتفی گردد.
شرط اساسی خاموش نشدن روح مطالبه گری و نقادی در میان دانشجوهاست. مسئله بر زمین نیانداختن بار این رسالت روشنفکری و دانشجویی است. برای برون رفت از وضعیت فعلی نباید منتظر دستور این و آن نشست. اگر «انسان تجسد وظیفه است»؛ دانشجو تجسد اندیشه است! اگر قرار باشد خروجی آنچه دانشجو در دانشگاه می آموزد و به آن می اندیشد به خود دانشگاه برنگردد و وضعیت را اصلاح نکند، چه سود و چه حاصل؟
آیا می شود با رشد کم نظیر تکنولوژی و وسائل ارتباطی و شبکه های مجازی و اجتماعی حرف های دانشجویی بر زمین بماند؟ دیگر امکان سانسور و محدودیت، خودش محدود است. اگر تشکل های دانشجویی فعال نیست، شبکه های اجتماعی را می توان فعال ساخت. اگر نشریه های دانشگاه اجازه چاپ نمی یابند، به طرفة العینی می توان راه دیگری برای انتشار آن یافت. مهم پویایی اندیشه و عمل من و شماست و رسالتی که باید تک تک ما برای خودمان و دیگری قائل باشیم.
سخن از دانشگاه سیاسی نیست آنگونه که برخی تصور کنند دانشگاه قرار است باشگاه سیاسی شود. تجویز دغدغه های سیاسی، اجتماعی و فکری نه از آن جهت است که دانشجو به یک کنشگر سیاسی یا مصلح اجتماعی بدل شود (که اگر بدل شود جای امیدواری بیشتری است) بلکه از آن روست که چشم دانشجوی قرن 21امی تنها به دست فلان مسئول و بهمان معاون دانشگاهی نباشد که مجوزهای مرحمتی صادر کند. آزادی بیان و فعالیت های صنفی ممکن است در مقاطعی با مضیغه رو به رو شود اما حرفی اگر برای گفتن باشد، راه خودش را در میان دانشجویان باز می کند. لذا برای ایران در حال توسعه مهلک ترین سم، درگیر شدن در چنین سیکل معیوبی است که می تواند حرکت رو به جلوی ما را کندتر سازد.
از همین روست که بر رسالت روشنفکریِ دانشجویان به مثابه یک روحیه و یک خصلت دست می گذارم و نه از آن جهت که کار عمیق روشنفکری را به دغدغه های مطالبه محور دانشجویی تقلیل دهم. مراد من شکوفایی روحیه نقادی و مطالبه گری است. چنین دانشجویانی حداقل درگیر مطالبات صنفی خویش اند و در یک شکل مطلوب منتقد و مصلح ساختارهای آموزشی، فرهنگی، سیاسی و اجتماعی خود...آری به اتفاق جهان می توان گرفت!
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.