|

چرا «تحکیم وحدت» اینگونه شد؟

دفتر تحکیم وحدت که تا سال 77 و 78 مدیرانی توانا برای کشور تربیت کرده بود و چهره‌های مؤثر سیاسی از آن برخاسته بودند اکنون هیچ تولید مثبتی نداشته و به عکس برخی از اعضای آن به گونه‌ای موضع‌گیری می‌کنند که هیچ پرنسیپی را برای خود قائل نیستند. چرا مجموعه‌ای که با وجود پاره‌ای نقص‌ها و ریزش‌ها، شخصیت‌های مؤثر در عالم سیاست کشور را تربیت کرد به اینجا رسید؟ در مجلس سوم سه تن از دانشجویان پیرو خط امام با رای مردم انتخاب شدند و در مجلس ششم بیش از ده تن از اعضای شورای مرکزی و شورای عمومی تحکیم وارد مجلس شدند و بخشی از مدیران میانی نظام در دوران اصلاحات و دولت مهندس موسوی نیز از پرورش‌یافتگان تحکیم بودند اما امروز چرا اینگونه شده است؟
درپاسخ به این پرسش مسایل زیر را می‌توان مطرح کرد:
1 تورم تشکیلاتی: پس از دوم خرداد76 و باز شدن فضای سیاسی موجی از عشق به فعالیت سیاسی در دانشجویان ایجاد شد تا پیش از آن کمتر دانشگاهی رغبت به عضویت در تحکیم داشت ولی ناگهان پرچم تحکیم با اقبال فراوان رو به رو شد. از سوی دیگر در شعب و واحدهای مختلف دانشگاه آزاد و دانشگاه پیام‌نور انجمن‌های اسلامی تشکیل شد و همه مایل به عضویت در تحکیم بودند. این روند، تورم تشکیلاتی را موجب شد که این حجم بالای تشکیلات گرچه ممکن است برای تجمعات و ابراز وجود مفید باشد و در فعالیت‌های سلبی نیز موفق باشد اما در فعالیت‌های ایجابی تشکل را به بدنی سنگین و بی‌حرکت تبدیل می‌کند.
2 بحران هویت سیاسی: پس از دوم خرداد جنبش دانشجویی با مشکل کارکردی نیز مواجه شد: تا پیش از آن جنبش دانشجویی منادی آزادی و روشنفکری در دانشگاه‌ها بود و در جایگاه منتقد دولت سخن می‌گفت اما در شرایط پس از دوم خرداد سیدمحمد خاتمی به عنوان یکی از تئوریسین‌های روشنفکری بهتر و زیباتر و منطقی‌تر از همه دانشجویان، مبانی فکری مطلوب آنان را بیان می‌کرد لذا تحکیم دیگر نمی‌توانست به عنوان منتقد سخن بگوید از این رو با یک مشکل دیگر مواجه شد که جایگاه خود را نتوانست در دانشگاه‌ها به خوبی تعریف کند.
3 عوامزدگی و جوزدگی: به دنبال بروز مشکل هویت سیاسی، انجمن‌های اسلامی برای آنکه پایگاه خود را در دانشگاه‌ها محفوظ نگه دارند، اتخاذ مواضع رادیکال را وجهه همت خود ساختند. وقتی به آنها گفته می‌شد چرا چنین مواضعی می‌گیرید می‌گفتند فضای دانشگاه تند است و ما باید تند باشیم تا به حرفمان گوش بدهند!
4 آشفتگی فکری: یکی از شعارهای خوبی که در دهه70 در تحکیم مطرح شد لزوم آزادی بیان برای همه صاحبان اندیشه بود. گام بعدی هم این بود که خود زمینه آزادی بیان را فراهم سازند و به صاحبان اندیشه فرصت بیان دیگاه‌های‌شان را بدهند.اما مشکل آنجا بود که اعضای تحکیم همه سخنان همه صاحبنظران را درست می‌پنداشتند! اینکه ما به عده‌ای فرصت بیان دیدگاه بدهیم امری است و اینکه بپنداریم که هرکس که تاکنون نتوانسته سخن بگوید همه سخنانش درست است امری دیگر است. این روند انفعال در تحکیم به گونه‌ای بود که فرقی بین افراد هم قایل نبودند و و مطالعه سطحی و اندک نیز به این روند دامن میزد.
5 فشارهای بیرونی: در میان این عوامل درونی فشارهای بیرونی نیز مزید بر علت بود و این روند انحطاط را تشدید می‌کرد. تشکیل و تقویت طیف شیراز به عنوان بدیل تحکیم یکی از این فشارها بود که البته برای آنکه مطلب را به طور کامل بیان کرده باشیم باید به اشتباه تاکتیکی برخی از اصلاح طلبان در حمایت از این طیف هم اشاره کنیم.
6 تغییر جایگاه سیاسی: تحکیم تشکلی سیاسی معتقد به نظام جمهوری اسلامی بود و هویت خود را اینگونه شکل داده بود. در سال 78 سمیناری با عنوان نقد تحکیم برگزار شد در آن همایش مرحوم هدی صابر به تحکیم توصیه کرد که در جایگاه اپوزیسیون قرار نگیرند. وی که خود در زمره نیروهای اپوزیسیون بود، به جای آنکه به دنبال یارگیری باشد تشخیص داد که ورود تحکیم به جایگاه اپوزیسیون موجب انحطاط تحکیم خواهد شد اما تنها کسانی که به این توصیه توجه نکردند مخاطبان اصلی آن بودند. در این راستا تحکیم به جای نقد گذشته، نفی گذشته را وجهه همت خود قرار داد. هر فرد و جامعه ای در گذشته خود نقاط ضعفی دارد هر انسان در دوره کودکی و نوجوانی خود اشتباهات رفتاری و گفتاری فراوان داشته است اما اکنون که در سن بلوغ رسیده آنها را نقد می‌کند ولی زندگی گذشته خود را نفی نمی‌کند و نقاط مثبت آن را هم بیان می‌کند و حتی گاه از ضعف‌های کودکی خود با افتخار یاد می‌کند. هر جامعه نیز چنین است. آنچه امروز به عنوان نظام‌های پیشرفته جهانی شناخته میشود در ابتدا اینگونه نبوده، ضعف‌های فراوانی داشته است اما دلدادگان این نظام‌ها گذشته خود را نفی نمی‌کنند. انقلاب کبیر فرانسه دورانی خشن از کشتار را سپری کرده است هیچکس به خاطر این دوران به انقلاب کبیر فرانسه لعنت نمی‌فرستد و موارد دیگر ... اما تحکیم به خاطر تاثیر‌پذیری ناقص از سخنان اپوزیسیون و منتقدان نظام، ناگهان به این نتیجه رسید از گذشته باید اعلام برائت کند!
7 بی انضباطی تشکیلاتی: این شعار که ما با همه دانشجویان باید رابطه ای صمیمانه داشته باشیم شعار بسیار خوبی بود ولی متاسفانه در عمل به نوعی بی‌انضباطی تشکیلاتی منجر شد. انجمن‌های اسلامی هویتی دینی و سیاسی داشتند اما ناگهان حضور همه افراد را در رده‌های بالای تشکیلاتی خود بلامانع دانستند و از این رو ترکیب بدنه انجمن‌های اسلامی دچار دگردیسی شد و به یک پاتوق بی در و پیکر تبدیل شد. البته برخی معتقدند این روند برآیند کلی جامعه بود. برآیند کلی جامعه ایرانی در نیمه اول دهه 80 در نتایج انتخابات ریاست جمهوری نهم قابل تشخیص است؛ چه خوشمان بیاید چه نیاید نتایج آرای آن انتخابات، برآیند کلی افکار عمومی جامعه ایران در آن زمان بود. حالا فرض کنیم سخن این دوستان درست باشد آیا چپگرایی و بالا بردن عکس چگوارا هم برآیند جامعه بود؟
دفتر تحکیم وحدت که تا سال 77 و 78 مدیرانی توانا برای کشور تربیت کرده بود و چهره‌های مؤثر سیاسی از آن برخاسته بودند اکنون هیچ تولید مثبتی نداشته و به عکس برخی از اعضای آن به گونه‌ای موضع‌گیری می‌کنند که هیچ پرنسیپی را برای خود قائل نیستند. چرا مجموعه‌ای که با وجود پاره‌ای نقص‌ها و ریزش‌ها، شخصیت‌های مؤثر در عالم سیاست کشور را تربیت کرد به اینجا رسید؟ در مجلس سوم سه تن از دانشجویان پیرو خط امام با رای مردم انتخاب شدند و در مجلس ششم بیش از ده تن از اعضای شورای مرکزی و شورای عمومی تحکیم وارد مجلس شدند و بخشی از مدیران میانی نظام در دوران اصلاحات و دولت مهندس موسوی نیز از پرورش‌یافتگان تحکیم بودند اما امروز چرا اینگونه شده است؟
درپاسخ به این پرسش مسایل زیر را می‌توان مطرح کرد:
1 تورم تشکیلاتی: پس از دوم خرداد76 و باز شدن فضای سیاسی موجی از عشق به فعالیت سیاسی در دانشجویان ایجاد شد تا پیش از آن کمتر دانشگاهی رغبت به عضویت در تحکیم داشت ولی ناگهان پرچم تحکیم با اقبال فراوان رو به رو شد. از سوی دیگر در شعب و واحدهای مختلف دانشگاه آزاد و دانشگاه پیام‌نور انجمن‌های اسلامی تشکیل شد و همه مایل به عضویت در تحکیم بودند. این روند، تورم تشکیلاتی را موجب شد که این حجم بالای تشکیلات گرچه ممکن است برای تجمعات و ابراز وجود مفید باشد و در فعالیت‌های سلبی نیز موفق باشد اما در فعالیت‌های ایجابی تشکل را به بدنی سنگین و بی‌حرکت تبدیل می‌کند.
2 بحران هویت سیاسی: پس از دوم خرداد جنبش دانشجویی با مشکل کارکردی نیز مواجه شد: تا پیش از آن جنبش دانشجویی منادی آزادی و روشنفکری در دانشگاه‌ها بود و در جایگاه منتقد دولت سخن می‌گفت اما در شرایط پس از دوم خرداد سیدمحمد خاتمی به عنوان یکی از تئوریسین‌های روشنفکری بهتر و زیباتر و منطقی‌تر از همه دانشجویان، مبانی فکری مطلوب آنان را بیان می‌کرد لذا تحکیم دیگر نمی‌توانست به عنوان منتقد سخن بگوید از این رو با یک مشکل دیگر مواجه شد که جایگاه خود را نتوانست در دانشگاه‌ها به خوبی تعریف کند.
3 عوامزدگی و جوزدگی: به دنبال بروز مشکل هویت سیاسی، انجمن‌های اسلامی برای آنکه پایگاه خود را در دانشگاه‌ها محفوظ نگه دارند، اتخاذ مواضع رادیکال را وجهه همت خود ساختند. وقتی به آنها گفته می‌شد چرا چنین مواضعی می‌گیرید می‌گفتند فضای دانشگاه تند است و ما باید تند باشیم تا به حرفمان گوش بدهند!
4 آشفتگی فکری: یکی از شعارهای خوبی که در دهه70 در تحکیم مطرح شد لزوم آزادی بیان برای همه صاحبان اندیشه بود. گام بعدی هم این بود که خود زمینه آزادی بیان را فراهم سازند و به صاحبان اندیشه فرصت بیان دیگاه‌های‌شان را بدهند.اما مشکل آنجا بود که اعضای تحکیم همه سخنان همه صاحبنظران را درست می‌پنداشتند! اینکه ما به عده‌ای فرصت بیان دیدگاه بدهیم امری است و اینکه بپنداریم که هرکس که تاکنون نتوانسته سخن بگوید همه سخنانش درست است امری دیگر است. این روند انفعال در تحکیم به گونه‌ای بود که فرقی بین افراد هم قایل نبودند و و مطالعه سطحی و اندک نیز به این روند دامن میزد.
5 فشارهای بیرونی: در میان این عوامل درونی فشارهای بیرونی نیز مزید بر علت بود و این روند انحطاط را تشدید می‌کرد. تشکیل و تقویت طیف شیراز به عنوان بدیل تحکیم یکی از این فشارها بود که البته برای آنکه مطلب را به طور کامل بیان کرده باشیم باید به اشتباه تاکتیکی برخی از اصلاح طلبان در حمایت از این طیف هم اشاره کنیم.
6 تغییر جایگاه سیاسی: تحکیم تشکلی سیاسی معتقد به نظام جمهوری اسلامی بود و هویت خود را اینگونه شکل داده بود. در سال 78 سمیناری با عنوان نقد تحکیم برگزار شد در آن همایش مرحوم هدی صابر به تحکیم توصیه کرد که در جایگاه اپوزیسیون قرار نگیرند. وی که خود در زمره نیروهای اپوزیسیون بود، به جای آنکه به دنبال یارگیری باشد تشخیص داد که ورود تحکیم به جایگاه اپوزیسیون موجب انحطاط تحکیم خواهد شد اما تنها کسانی که به این توصیه توجه نکردند مخاطبان اصلی آن بودند. در این راستا تحکیم به جای نقد گذشته، نفی گذشته را وجهه همت خود قرار داد. هر فرد و جامعه ای در گذشته خود نقاط ضعفی دارد هر انسان در دوره کودکی و نوجوانی خود اشتباهات رفتاری و گفتاری فراوان داشته است اما اکنون که در سن بلوغ رسیده آنها را نقد می‌کند ولی زندگی گذشته خود را نفی نمی‌کند و نقاط مثبت آن را هم بیان می‌کند و حتی گاه از ضعف‌های کودکی خود با افتخار یاد می‌کند. هر جامعه نیز چنین است. آنچه امروز به عنوان نظام‌های پیشرفته جهانی شناخته میشود در ابتدا اینگونه نبوده، ضعف‌های فراوانی داشته است اما دلدادگان این نظام‌ها گذشته خود را نفی نمی‌کنند. انقلاب کبیر فرانسه دورانی خشن از کشتار را سپری کرده است هیچکس به خاطر این دوران به انقلاب کبیر فرانسه لعنت نمی‌فرستد و موارد دیگر ... اما تحکیم به خاطر تاثیر‌پذیری ناقص از سخنان اپوزیسیون و منتقدان نظام، ناگهان به این نتیجه رسید از گذشته باید اعلام برائت کند!
7 بی انضباطی تشکیلاتی: این شعار که ما با همه دانشجویان باید رابطه ای صمیمانه داشته باشیم شعار بسیار خوبی بود ولی متاسفانه در عمل به نوعی بی‌انضباطی تشکیلاتی منجر شد. انجمن‌های اسلامی هویتی دینی و سیاسی داشتند اما ناگهان حضور همه افراد را در رده‌های بالای تشکیلاتی خود بلامانع دانستند و از این رو ترکیب بدنه انجمن‌های اسلامی دچار دگردیسی شد و به یک پاتوق بی در و پیکر تبدیل شد. البته برخی معتقدند این روند برآیند کلی جامعه بود. برآیند کلی جامعه ایرانی در نیمه اول دهه 80 در نتایج انتخابات ریاست جمهوری نهم قابل تشخیص است؛ چه خوشمان بیاید چه نیاید نتایج آرای آن انتخابات، برآیند کلی افکار عمومی جامعه ایران در آن زمان بود. حالا فرض کنیم سخن این دوستان درست باشد آیا چپگرایی و بالا بردن عکس چگوارا هم برآیند جامعه بود؟

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.