|

«لاهوتی» سخنور

محمد حبیبیان

«ابوالقاسم الهامی» معروف به «لاهوتی کرمانشاهی» در مهرماه 1264 شمسی در کرمانشاه متولد شد و در سال 1336 در مسکو درگذشت. اولین روزنامه رسمی در کرمانشاه در سال 1286 شمسی به نام بیستون به همت او منتشر شد. او در 16سالگی برای تکمیل تحصیلات به تهران رفت و در صف فداییان آزادی قرار گرفت و با سلاح و قلم با مستبدین جنگید و تا آنجا پیشرفت کرد که به دریافت مدال «ستارخان» نایل شد. اولین غزل آزادی‌خواهانه‌ لاهوتی در روزنامه «حبل‌المتین» چاپ «کلکته» منتشر شد .
او در سال‌های جوانی به ژاندارمری رفت و با لیاقتی که از خود نشان داد به درجه سرگردی رسید و فرمانده ژاندارمری قم و اراک شد؛ ولی بر اثر ‌گیرودارهای سیاسی که برایش پیش آمد به اعدام محکوم شد و ناچار به ترکیه گریخت و در آنجا در دبستان «احمدیه» ایرانیان به تدریس مشغول شد و با همکاری «حسن مقدم- علی نوروز» مجله پارس را منتشر کرد. لاهوتی با وساطت «مخبرالسلطنه» حاکم تبریز در دولت «قوام‌السلطنه» مشمول بخشودگی قرار گرفت و به ایران بازگشت و با همان درجه سرگردی در ژاندارمری تبریز به کارش ادامه داد، اما در آن زمان ژاندارمری زیر نفوذ دموکرات‌ها بود و سردار سپه قزاق که برای برقراری دیکتاتوری، ژاندارمری را یکی از موانع می‌دانست، دستور ادغام ژاندارمری در نیروی قزاق را صادر کرد. اما ژاندارمری زیر بار نرفت و مسلحانه در مقابل این دستور ایستاد و لاهوتی فرماندهی این نبرد مسلحانه را عهده‌دار شد ولی شکست خورد و همراه تنی چند از یاران خود به «شوروی» گریخت و در تاجیکستان ماندگار شد. او در تاجیکستان به عضویت حزب «کمونیست» درآمد و وزیر فرهنگ شد و با خانم «سیسل بانو» که زنی ادیب و فرهنگ‌دوست بود ازدواج و با کمک او شاهنامه فردوسی را به روسی ترجمه کرد. لاهوتی در شعر فارسی مقام ارجمندی دارد. او واژه‌های نو‌ و تازه را در قالب شعر کهن وارد کرد. لاهوتی قبل از نیما یوشیج شعر نو را تجربه کرده است و در واقع، اولین کسی بود که سوسیالیسم را وارد حوزه شعر کرد و در اشعارش از زحمتکشان و رنجبران دفاعی جانانه کرده است. اشعار او «واقع‌گرایانه» و مرتبط با مسایل سیاسی و وقایع روز بوده. البته تاثیر شیوه «میرزاعلی اکبرخان صابر» شاعر قفقازی را در شعرش رد نکرده است؛ چراکه دو فرهنگ عامه را به درستی می‌شناخته و می‌دانیم که اوزان هجایی ریشه در ترانه‌های محلی مردم ایران دارد. نمونه‌اش شعر «لالایی مادر» است که یکی از قوی‌ترین اشعار اوست که درسال1328هـ. ق در روزنامه ایران نو به چاپ رسیده است.
آمد سحر و موسم کار است، بالام لای /خواب تو دگر باعث عار است، بالام لای/ وای لای بالا لای لای/ لای لای بالا لای لای
در تمام اشعار لاهوتی، انسان‌دوستی، آزادی‌خواهی، میهن‌دوستی و عشق به رنجبران و زحمتکشان موج می‌زند. لاهوتی انواع شعر از قصیده تا غزل و رباعی و مثنوی و شعر نو را تجربه کرده است. شهر میهن ‌ای میهن یکی از غزل‌های مشهور اوست:
تنیده یاد تو در تار و پودم، میهن‌ ای میهن/ بود لبریز از عشقت وجودم، میهن‌ ای میهن/ تو بودم کردی از نابودی و با مهر پروردی/ فدای نام تو، بود و نبودم، میهن ‌ای میهن
«ابوالقاسم الهامی» معروف به «لاهوتی کرمانشاهی» در مهرماه 1264 شمسی در کرمانشاه متولد شد و در سال 1336 در مسکو درگذشت. اولین روزنامه رسمی در کرمانشاه در سال 1286 شمسی به نام بیستون به همت او منتشر شد. او در 16سالگی برای تکمیل تحصیلات به تهران رفت و در صف فداییان آزادی قرار گرفت و با سلاح و قلم با مستبدین جنگید و تا آنجا پیشرفت کرد که به دریافت مدال «ستارخان» نایل شد. اولین غزل آزادی‌خواهانه‌ لاهوتی در روزنامه «حبل‌المتین» چاپ «کلکته» منتشر شد .
او در سال‌های جوانی به ژاندارمری رفت و با لیاقتی که از خود نشان داد به درجه سرگردی رسید و فرمانده ژاندارمری قم و اراک شد؛ ولی بر اثر ‌گیرودارهای سیاسی که برایش پیش آمد به اعدام محکوم شد و ناچار به ترکیه گریخت و در آنجا در دبستان «احمدیه» ایرانیان به تدریس مشغول شد و با همکاری «حسن مقدم- علی نوروز» مجله پارس را منتشر کرد. لاهوتی با وساطت «مخبرالسلطنه» حاکم تبریز در دولت «قوام‌السلطنه» مشمول بخشودگی قرار گرفت و به ایران بازگشت و با همان درجه سرگردی در ژاندارمری تبریز به کارش ادامه داد، اما در آن زمان ژاندارمری زیر نفوذ دموکرات‌ها بود و سردار سپه قزاق که برای برقراری دیکتاتوری، ژاندارمری را یکی از موانع می‌دانست، دستور ادغام ژاندارمری در نیروی قزاق را صادر کرد. اما ژاندارمری زیر بار نرفت و مسلحانه در مقابل این دستور ایستاد و لاهوتی فرماندهی این نبرد مسلحانه را عهده‌دار شد ولی شکست خورد و همراه تنی چند از یاران خود به «شوروی» گریخت و در تاجیکستان ماندگار شد. او در تاجیکستان به عضویت حزب «کمونیست» درآمد و وزیر فرهنگ شد و با خانم «سیسل بانو» که زنی ادیب و فرهنگ‌دوست بود ازدواج و با کمک او شاهنامه فردوسی را به روسی ترجمه کرد. لاهوتی در شعر فارسی مقام ارجمندی دارد. او واژه‌های نو‌ و تازه را در قالب شعر کهن وارد کرد. لاهوتی قبل از نیما یوشیج شعر نو را تجربه کرده است و در واقع، اولین کسی بود که سوسیالیسم را وارد حوزه شعر کرد و در اشعارش از زحمتکشان و رنجبران دفاعی جانانه کرده است. اشعار او «واقع‌گرایانه» و مرتبط با مسایل سیاسی و وقایع روز بوده. البته تاثیر شیوه «میرزاعلی اکبرخان صابر» شاعر قفقازی را در شعرش رد نکرده است؛ چراکه دو فرهنگ عامه را به درستی می‌شناخته و می‌دانیم که اوزان هجایی ریشه در ترانه‌های محلی مردم ایران دارد. نمونه‌اش شعر «لالایی مادر» است که یکی از قوی‌ترین اشعار اوست که درسال1328هـ. ق در روزنامه ایران نو به چاپ رسیده است.
آمد سحر و موسم کار است، بالام لای /خواب تو دگر باعث عار است، بالام لای/ وای لای بالا لای لای/ لای لای بالا لای لای
در تمام اشعار لاهوتی، انسان‌دوستی، آزادی‌خواهی، میهن‌دوستی و عشق به رنجبران و زحمتکشان موج می‌زند. لاهوتی انواع شعر از قصیده تا غزل و رباعی و مثنوی و شعر نو را تجربه کرده است. شهر میهن ‌ای میهن یکی از غزل‌های مشهور اوست:
تنیده یاد تو در تار و پودم، میهن‌ ای میهن/ بود لبریز از عشقت وجودم، میهن‌ ای میهن/ تو بودم کردی از نابودی و با مهر پروردی/ فدای نام تو، بود و نبودم، میهن ‌ای میهن

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.