|

سه‌گانه قصه‌های کیش

در سالی که «داستان‌های جزیره» جلوی دوربین رفت، سه‌گانه دیگری به نام «قصه‌های کیش» هم خلق شد که محسن مخملباف باز هم یکی از کارگردان‌های آن بود و ناصر تقوایی و ابوالفضل جلیلی دو کارگردان دیگر این مجموعه اپیزودیک بودند؛ مجموعه‌ای که به اذعان منتقدان از لحاظ داستانی و بصری در به تصویر کشیدن کیش آن زمان بسیار قدرتمندتر و منسجم‌تر بود. اپیزود اول این مجموعه با نام «کشتی یونانی» به کارگردانی ناصر تقوایی جلوی دوربین رفت؛ کارگردان کم‌کاری که ساخت این اپیزود توسط او، آن هم در حالی که آن روزها 9 سال بود که فیلمی نساخته بود، همه را متعجب کرد. تقوایی در این فیلم از حضور هنرمند خوش‌قریحه آن روزهای سینما و تلویزیون، زنده‌یاد حسین پناهی، استفاده کرد و بازی پناهی در آن فیلم را می‌توان یکی از بهترین نقش‌آفرینی‌های او دانست. داستان «کشتی یونانی» بسیار عجیب است و مطمئنا این داستان فقط از ذهن هنرمند خلاقی چون ناصر تقوایی بیرون می‌آید. شنبه، صيادي كه به اتفاق همسرش در سواحل كيش زندگي مي‌كند، همراه دوستش جمعه، كارتن‌هايي را كه از يك كشتي يوناني به دريا ريخته مي‌شود، جمع‌آوري و آن‌ها را آويزان مي‌كند تا خشك شوند. همسر او از اين كارش ناراحت است، اما شنبه که معتقد است «همه چيز از دريا مي‌آيد»، پاسخ مي‌دهد كه قصد دارد دكه‌اش را درست كند. جمعه به شنبه مي‌گويد كه همسرش بيمار و هوايي شده و بايد او را براي مراسم سنتي زار آماده كند. در مراسم زار معلوم مي‌شود كه دليل بدحالي زن، ترس شديد او از كشتي يوناني و كارتن‌هاي مقوايي است و جمعه به شنبه مي‌گويد كه كارتن‌ها را دور بريزد. پس از پايان مراسم شنبه به همراه همسرش به خانه برمي‌گردد. همسرش در كنار ساحل مي‌نشيند و به كشتي يوناني كه در دوردست، ملوانان بر عرشه آن، كارتن‌ها را به دريا مي‌ريزند، نگاه مي‌كند و در همين اثنا با نگراني تعداد زيادي قوطي خالي را مي‌بيند كه امواج دريا آن‌ها را به نزديكي او مي‌رساند.
ابوالفضل جلیلی کارگردان خاص سینمای ایران که اتفاقا رابطه خوبی با جزیره کیش داشته و دارد و چندین بار هم داور جشنواره فیلم کیش بوده، اپیزود دوم از این مجموعه با نام «سفارش» را کارگردانی می‌کند؛ اپیزودی که داستانش حول محور جوانی مریوانی به نام حافظ پاکدل می‌گردد. حافظ براي كار به كيش مي‌آيد و در گوشه‌اي پرت از اين جزيره، مامور بارگيري تانكرهاي حمل سوخت مي‌شود و تنها در كلبه‌اي زندگي مي‌كند. بعضي وقت‌ها هم ماهي مي‌گيرد و مي‌فروشد. چندي بعد با پس‌اندازش حلقه طلايي مي‌خرد و براي خواهرش كه قصد ازدواج دارد مي‌فرستد و در نامه‌اي براي خواهرش مي‌نويسد كه آرزو داشت اين حلقه را خودش به انگشت او كند، ولي نمي‌تواند محل كارش را ترك كند. جلیلی در این فیلم هم‌چون فیلم‌های دیگرش، از بازیگر سرشناسی استفاده نمی‌کند و تنها بازیگر اصلی او همان حافظ پاکدل است که نام اصلی‌اش با نام شخصیتش در فیلم یکی است. مخملباف هم که در سه‌گانه «داستان‌های جزیره» اپیزود دوم را ساخته بود، این بار کارگردان اپیزود سوم است. اپیزودی به نام «در» که اتفاقا اپیزود «تست دموکراسی» در «داستان‌های جزیره» داستان مخملبافی است که در حال فیلم‌برداری فیلم «در» است. «در» داستان بسیار پست‌مدرنی دارد. مردي كه تنها يك در خانه با پلاك برايش باقي مانده، آن را بر پشتش حمل مي‌كند. يك پستچي سوار بر دوچرخه خودش را به او مي‌رساند و در مي‌زند. مرد در را باز مي‌كند و پستچي به او مي‌گويد كه نامه دارد. مرد كه سواد ندارد، از او می‌خواهد تا نامه را برايش بخواند. نامه را جواني فرستاده كه دختر مرد را با برقع در بازار ديده و عاشقش شده و می‌خواهد با او ازدواج كند. مرد نامه را می‌گيرد و پاره می‌كند، در را می‌بندد و دوباره راه می‌افتد. دختري با برقع و يك بزغاله خودش را به مرد می‌رساند، سپس چند نوازنده محلي از راه می‌رسند. مرد خسته از حمل در، لحظه‌اي می‌ايستد و استراحت می‌كند. گروه نوازندگان از او می‌پرسند كه آيا اين حوالي مراسم عروسي يا عزاداري برقرار نيست؟ و جواب منفي می‌شنوند. مرد دوباره راه می‌افتد و دختر و بزغاله هم به دنبالش روان‌اند. در این فیلم مخملباف از بازیگران ناشناخته‌ای چون محمد بنهان، نوریه ماهیگیران و سلطان ایرونی‌نژاد استفاده کرده است.
در سالی که «داستان‌های جزیره» جلوی دوربین رفت، سه‌گانه دیگری به نام «قصه‌های کیش» هم خلق شد که محسن مخملباف باز هم یکی از کارگردان‌های آن بود و ناصر تقوایی و ابوالفضل جلیلی دو کارگردان دیگر این مجموعه اپیزودیک بودند؛ مجموعه‌ای که به اذعان منتقدان از لحاظ داستانی و بصری در به تصویر کشیدن کیش آن زمان بسیار قدرتمندتر و منسجم‌تر بود. اپیزود اول این مجموعه با نام «کشتی یونانی» به کارگردانی ناصر تقوایی جلوی دوربین رفت؛ کارگردان کم‌کاری که ساخت این اپیزود توسط او، آن هم در حالی که آن روزها 9 سال بود که فیلمی نساخته بود، همه را متعجب کرد. تقوایی در این فیلم از حضور هنرمند خوش‌قریحه آن روزهای سینما و تلویزیون، زنده‌یاد حسین پناهی، استفاده کرد و بازی پناهی در آن فیلم را می‌توان یکی از بهترین نقش‌آفرینی‌های او دانست. داستان «کشتی یونانی» بسیار عجیب است و مطمئنا این داستان فقط از ذهن هنرمند خلاقی چون ناصر تقوایی بیرون می‌آید. شنبه، صيادي كه به اتفاق همسرش در سواحل كيش زندگي مي‌كند، همراه دوستش جمعه، كارتن‌هايي را كه از يك كشتي يوناني به دريا ريخته مي‌شود، جمع‌آوري و آن‌ها را آويزان مي‌كند تا خشك شوند. همسر او از اين كارش ناراحت است، اما شنبه که معتقد است «همه چيز از دريا مي‌آيد»، پاسخ مي‌دهد كه قصد دارد دكه‌اش را درست كند. جمعه به شنبه مي‌گويد كه همسرش بيمار و هوايي شده و بايد او را براي مراسم سنتي زار آماده كند. در مراسم زار معلوم مي‌شود كه دليل بدحالي زن، ترس شديد او از كشتي يوناني و كارتن‌هاي مقوايي است و جمعه به شنبه مي‌گويد كه كارتن‌ها را دور بريزد. پس از پايان مراسم شنبه به همراه همسرش به خانه برمي‌گردد. همسرش در كنار ساحل مي‌نشيند و به كشتي يوناني كه در دوردست، ملوانان بر عرشه آن، كارتن‌ها را به دريا مي‌ريزند، نگاه مي‌كند و در همين اثنا با نگراني تعداد زيادي قوطي خالي را مي‌بيند كه امواج دريا آن‌ها را به نزديكي او مي‌رساند.
ابوالفضل جلیلی کارگردان خاص سینمای ایران که اتفاقا رابطه خوبی با جزیره کیش داشته و دارد و چندین بار هم داور جشنواره فیلم کیش بوده، اپیزود دوم از این مجموعه با نام «سفارش» را کارگردانی می‌کند؛ اپیزودی که داستانش حول محور جوانی مریوانی به نام حافظ پاکدل می‌گردد. حافظ براي كار به كيش مي‌آيد و در گوشه‌اي پرت از اين جزيره، مامور بارگيري تانكرهاي حمل سوخت مي‌شود و تنها در كلبه‌اي زندگي مي‌كند. بعضي وقت‌ها هم ماهي مي‌گيرد و مي‌فروشد. چندي بعد با پس‌اندازش حلقه طلايي مي‌خرد و براي خواهرش كه قصد ازدواج دارد مي‌فرستد و در نامه‌اي براي خواهرش مي‌نويسد كه آرزو داشت اين حلقه را خودش به انگشت او كند، ولي نمي‌تواند محل كارش را ترك كند. جلیلی در این فیلم هم‌چون فیلم‌های دیگرش، از بازیگر سرشناسی استفاده نمی‌کند و تنها بازیگر اصلی او همان حافظ پاکدل است که نام اصلی‌اش با نام شخصیتش در فیلم یکی است. مخملباف هم که در سه‌گانه «داستان‌های جزیره» اپیزود دوم را ساخته بود، این بار کارگردان اپیزود سوم است. اپیزودی به نام «در» که اتفاقا اپیزود «تست دموکراسی» در «داستان‌های جزیره» داستان مخملبافی است که در حال فیلم‌برداری فیلم «در» است. «در» داستان بسیار پست‌مدرنی دارد. مردي كه تنها يك در خانه با پلاك برايش باقي مانده، آن را بر پشتش حمل مي‌كند. يك پستچي سوار بر دوچرخه خودش را به او مي‌رساند و در مي‌زند. مرد در را باز مي‌كند و پستچي به او مي‌گويد كه نامه دارد. مرد كه سواد ندارد، از او می‌خواهد تا نامه را برايش بخواند. نامه را جواني فرستاده كه دختر مرد را با برقع در بازار ديده و عاشقش شده و می‌خواهد با او ازدواج كند. مرد نامه را می‌گيرد و پاره می‌كند، در را می‌بندد و دوباره راه می‌افتد. دختري با برقع و يك بزغاله خودش را به مرد می‌رساند، سپس چند نوازنده محلي از راه می‌رسند. مرد خسته از حمل در، لحظه‌اي می‌ايستد و استراحت می‌كند. گروه نوازندگان از او می‌پرسند كه آيا اين حوالي مراسم عروسي يا عزاداري برقرار نيست؟ و جواب منفي می‌شنوند. مرد دوباره راه می‌افتد و دختر و بزغاله هم به دنبالش روان‌اند. در این فیلم مخملباف از بازیگران ناشناخته‌ای چون محمد بنهان، نوریه ماهیگیران و سلطان ایرونی‌نژاد استفاده کرده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.