|

آفتابگردان

احمد غلامی

تخمه‌خوردن برایش مهم‌ترین کار دنیا بود. هر روز با پاکتی تخمه آفتابگردان روی سکوی در خانه‌شان می‌نشست و تخمه می‌شکست. به‌ندرت پیش می‌آمد، تخمه کدو یا ژاپنی بخرد. تخمه آفتابگردان پرنمک بود و پوستش راحت و سریع شکسته می‌شد. تخمه ژاپنی پوستش سخت می‌شکست، مغز تخمه توی پوستش می‌ماند و باید با ناخن آن را درمی‌آورد. تخمه کدو هم رفیق نیم‌راه بود. در اوج لذت، تخمه تلخی زیر دندانش می‌شکست و مزه دهانش را مثل زهرمار می‌کرد. تخمه هندوانه بوداده هم با آنکه بوی خوبی داشت و خوش‌طعم بود، موقع خوردن پوستش خیس می‌شد و کنار لب و دهان می‌چسبید و به دردش نمی‌خورد. تخمه آفتابگردان بی‌عیب‌ونقص بود. پاکت را توی دست چپش می‌گرفت و با دست راست تخمه را به‌سرعت برمی‌داشت و با دندان‌های جلو می‌شکست و با زبانش مثل مارمولک تند مغز آن را از دل پوسته بیرون می‌کشید و می‌بلعید. بعد نگاهی به پوست خالی می‌انداخت و آن را پرت می‌کرد روی پوست‌های دیگر که کنارش تلنبار شده بود. این کار را آن‌قدر سریع انجام می‌داد که هرگز کسی متوجه نمی‌شد بعد از شکستن هر تخمه، آن را جلو چشمش می‌گیرد و توی آن را وارسی می‌کند. پاکت که به نیمه می‌رسید، لب‌هایش از شوری نمک گزگز می‌کرد. این موقع دوست داشت چای بخورد. پاکت را روی سکو می‌گذاشت، می‌رفت توی خانه یک لیوان چای پررنگ می‌ریخت و می‌آورد بیرون و می‌نشست سرجایش و تا چای سرد شود تخمه نمی‌خورد. در این حال فقط به دیوار روبه‌رو زل می‌زد. دیوار سیمانی بلندی که آن طرفش خرابه، و توی خرابه زمین خاکی فوتبال بود که توی آن خیلی بازی کرده بود. البته قبل از آنکه به تخمه‌خوردن رو بیاورد. توی یک مسابقه فوتبال به راز تخمه آفتابگردان پی برد. داور که از بازی اخراجش کرد و کنار زمین نشست، پاکت تخمه‌ای را از دست بچه‌ای قاپ زد و شروع کرد به تخمه خوردن. آن‌قدر عصبانی بود که نفهمید پسرک گریه‌کنان رفت. آرام که شد بازی را نگاه کرد. اما چیزی از بازی نمی‌فهمید و بیشتر حواسش به تخمه شکستن بود. بازیکنان جلویش می‌دویدند و فریاد می‌زدند اما او هیچ‌چیز نمی‌دید. فقط صدای شکستن پوست تخمه را می‌شنید که توی کاسه سرش می‌پیچید. بازی که تمام شد همه با شادی به طرفش دویدند، آنها قهرمان شده بودند اما او فقط به روبه‌رو خیره شده بود و تخمه می‌شکست.
در ذهنش هیچ تصویری نبود. تهی تهی بود. از همان‌جا این عادت گریبانش را گرفت. مادرش که مرد تخمه خورد و زل زد به دیوار سیمانی روبرو که با رنگ قرمزی روی آن نوشته بودند: مرگ بر شاه. برادرش توی راهپیمایی روزهای انقلاب تیر خورد و افتاد گوشه بیمارستان. ملاقاتش نرفت. وقتی مرد سر خاکش هم نرفت. نشست روی سکو در خانه و زل زد به دیوار سیمانی و تخمه خورد. هرجا می‌رفت زود خودش را می‌رساند خانه و می‌نشست روی سکو و تخمه می‌شکست. غیر از خانه همه جا احساس غریبی می‌کرد. پاکت دست چپش بود و با دست راست تند تند تخمه می‌شکست و زل زده بود به دیوار سیمانی که رویش نوشته بودند: مرگ بر منافق. شب‌ها صدای گلوله می‌آمد و او بی‌خوابی به سرش می‌زد و می‌آمد دم در می‌نشست و تخمه می‌خورد و در سایه روشن تیر چراغ برق روی دیوار را می‌دید که نوشته بودند: جنگ‌ جنگ تا پیروزی. رفقا رفتند و جنازه‌ها آمدند اما او از جایش تکان نخورد. قطعنامه 598 را که امضا کردند دوگونی پر از تخمه آفتابگردان تو زیرزمین خانه داشت و اصلا نگران گران‌شدن تخمه نبود.
خیابان‌ها شلوغ شد. خرابه روبرو چند طبقه آپارتمان شد و همه رفقا کت و شلواری شدند با یقه‌های سفید ایستاده و انگشتر عقیق. اما او فقط پیژامه‌اش را با شلوار گرمکن عوض کرد و همین وقت بود که پدرش مرد و او تکان مختصری خورد. چون جز او کسی نبود که مراسم کفن و دفن را انجام دهد. زود سر و ته قضیه را هم آورد و بعد تنهای تنها شد. مثل شبگرد خیابان شده بود. با حقوق بازنشستگی پدرش می‌ساخت و چندبار هم که او را به کلانتری بردند، اهالی قدیمی محل استشهاد نوشتند که او بی‌آزار است و زود آزادش کردند و او هربار که برمی‌گشت بدون اینکه از کسی تشکر کند، می‌نشست و تخمه می‌خورد.
تخمه‌خوردن برایش مهم‌ترین کار دنیا بود. هر روز با پاکتی تخمه آفتابگردان روی سکوی در خانه‌شان می‌نشست و تخمه می‌شکست. به‌ندرت پیش می‌آمد، تخمه کدو یا ژاپنی بخرد. تخمه آفتابگردان پرنمک بود و پوستش راحت و سریع شکسته می‌شد. تخمه ژاپنی پوستش سخت می‌شکست، مغز تخمه توی پوستش می‌ماند و باید با ناخن آن را درمی‌آورد. تخمه کدو هم رفیق نیم‌راه بود. در اوج لذت، تخمه تلخی زیر دندانش می‌شکست و مزه دهانش را مثل زهرمار می‌کرد. تخمه هندوانه بوداده هم با آنکه بوی خوبی داشت و خوش‌طعم بود، موقع خوردن پوستش خیس می‌شد و کنار لب و دهان می‌چسبید و به دردش نمی‌خورد. تخمه آفتابگردان بی‌عیب‌ونقص بود. پاکت را توی دست چپش می‌گرفت و با دست راست تخمه را به‌سرعت برمی‌داشت و با دندان‌های جلو می‌شکست و با زبانش مثل مارمولک تند مغز آن را از دل پوسته بیرون می‌کشید و می‌بلعید. بعد نگاهی به پوست خالی می‌انداخت و آن را پرت می‌کرد روی پوست‌های دیگر که کنارش تلنبار شده بود. این کار را آن‌قدر سریع انجام می‌داد که هرگز کسی متوجه نمی‌شد بعد از شکستن هر تخمه، آن را جلو چشمش می‌گیرد و توی آن را وارسی می‌کند. پاکت که به نیمه می‌رسید، لب‌هایش از شوری نمک گزگز می‌کرد. این موقع دوست داشت چای بخورد. پاکت را روی سکو می‌گذاشت، می‌رفت توی خانه یک لیوان چای پررنگ می‌ریخت و می‌آورد بیرون و می‌نشست سرجایش و تا چای سرد شود تخمه نمی‌خورد. در این حال فقط به دیوار روبه‌رو زل می‌زد. دیوار سیمانی بلندی که آن طرفش خرابه، و توی خرابه زمین خاکی فوتبال بود که توی آن خیلی بازی کرده بود. البته قبل از آنکه به تخمه‌خوردن رو بیاورد. توی یک مسابقه فوتبال به راز تخمه آفتابگردان پی برد. داور که از بازی اخراجش کرد و کنار زمین نشست، پاکت تخمه‌ای را از دست بچه‌ای قاپ زد و شروع کرد به تخمه خوردن. آن‌قدر عصبانی بود که نفهمید پسرک گریه‌کنان رفت. آرام که شد بازی را نگاه کرد. اما چیزی از بازی نمی‌فهمید و بیشتر حواسش به تخمه شکستن بود. بازیکنان جلویش می‌دویدند و فریاد می‌زدند اما او هیچ‌چیز نمی‌دید. فقط صدای شکستن پوست تخمه را می‌شنید که توی کاسه سرش می‌پیچید. بازی که تمام شد همه با شادی به طرفش دویدند، آنها قهرمان شده بودند اما او فقط به روبه‌رو خیره شده بود و تخمه می‌شکست.
در ذهنش هیچ تصویری نبود. تهی تهی بود. از همان‌جا این عادت گریبانش را گرفت. مادرش که مرد تخمه خورد و زل زد به دیوار سیمانی روبرو که با رنگ قرمزی روی آن نوشته بودند: مرگ بر شاه. برادرش توی راهپیمایی روزهای انقلاب تیر خورد و افتاد گوشه بیمارستان. ملاقاتش نرفت. وقتی مرد سر خاکش هم نرفت. نشست روی سکو در خانه و زل زد به دیوار سیمانی و تخمه خورد. هرجا می‌رفت زود خودش را می‌رساند خانه و می‌نشست روی سکو و تخمه می‌شکست. غیر از خانه همه جا احساس غریبی می‌کرد. پاکت دست چپش بود و با دست راست تند تند تخمه می‌شکست و زل زده بود به دیوار سیمانی که رویش نوشته بودند: مرگ بر منافق. شب‌ها صدای گلوله می‌آمد و او بی‌خوابی به سرش می‌زد و می‌آمد دم در می‌نشست و تخمه می‌خورد و در سایه روشن تیر چراغ برق روی دیوار را می‌دید که نوشته بودند: جنگ‌ جنگ تا پیروزی. رفقا رفتند و جنازه‌ها آمدند اما او از جایش تکان نخورد. قطعنامه 598 را که امضا کردند دوگونی پر از تخمه آفتابگردان تو زیرزمین خانه داشت و اصلا نگران گران‌شدن تخمه نبود.
خیابان‌ها شلوغ شد. خرابه روبرو چند طبقه آپارتمان شد و همه رفقا کت و شلواری شدند با یقه‌های سفید ایستاده و انگشتر عقیق. اما او فقط پیژامه‌اش را با شلوار گرمکن عوض کرد و همین وقت بود که پدرش مرد و او تکان مختصری خورد. چون جز او کسی نبود که مراسم کفن و دفن را انجام دهد. زود سر و ته قضیه را هم آورد و بعد تنهای تنها شد. مثل شبگرد خیابان شده بود. با حقوق بازنشستگی پدرش می‌ساخت و چندبار هم که او را به کلانتری بردند، اهالی قدیمی محل استشهاد نوشتند که او بی‌آزار است و زود آزادش کردند و او هربار که برمی‌گشت بدون اینکه از کسی تشکر کند، می‌نشست و تخمه می‌خورد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.