|

اصلاح طلبان تفکر جدید می‌خواهند

علی عباس‌زاده: سیاست‌ورزی اصلاح‌طلبان در سال‌های پس از انتخابات 88 بیشتر به نحوه عمل سیاسی و نه مبنای نظری معطوف شده است. تشکل‌های سیاسی به محاق رفته‌اند و افراد هرکدام فارغ از مبانی تئوریک اصلاح‌طلبی، به بیان مواضع فردی خود می‌پردازند و کار سیاسی وجه غالب آنان شده است و بدین شکل سردرگمی اصلاح‌طلبان پس از سلسله شکست‌هایی که از انتخابات شورای دوم در سال 81 آغازشد؛ تناقضات داخلی خود را آشکارتر می‌بینند. عده‌ای همچنان به پیروی از تروتسکی که گفته بود "انقلاب مرد زنده باد انقلاب" سخن سعید حجاریان را به یادآورده‌اند که "اصلاحات مرد زنده باد اصلاحات" را سرلوح راه آینده می‌دانند. عده‌ای ولی همچنان ناامید از گلخانه‌ای بودن جنبش اصلاحی دوم خرداد راهی دیگر جستند وبا دم زدن از اصلاحات نوین و اصلاحات غیردولتی راهی جدا برگزیده‌اند بدین سان تئوری عبور از خاتمی در سال 78 در این سال‌ها شکل دیگری به خود گرفته هرچند تقبیح شده‌است.
مشکل تئوریک اصلاح‌طلبان در این سال‌ها و بخصوص پس از روی کار آمدن دولت روحانی؛ دیگر ناشی از تعدد افکار شخصی و یا دنباله روی از تئوری‌های احزاب مشهور دوقلو نیست؛ خاموشی‌های بازوهای اصلاحات همچون جنبش‌های دانشجویی، زنان، معلمان و کارگران و فروکش کردن فعالیت‌های تشکیلاتی با روی کارآمدن پی در پی دو رییس‌جمهور غیرحزبی، شکاف‌های تازه‌ای را رقم زده: هنوز جدال برسرحرکت خاتمی در رای دادن در دماوند؛ کنار کشیدن عارف به نفع روحانی؛ حضور در انتخابات 92 و نحوه تعامل با فرد پیروز و... در جبهه اصلاحات فراموش نشده که نقشه راه اصلاح طلبان با زمزمه تاسیس دو تشکل ندای ایرنیان و حزب بدون نام ستاری‌فر از همان آغاز گم شد.
واقعیت آنست که اصلاح‌طلبان هنوز حتی در تعریف نوع رابطه خود با حاکمیت به جمع بندی نرسیده‌اند و در تحلیل‌آرای بدنه هواداران خود در سال 78 و80 و تفاوت‌های ماهوی آنان در سال 88 و92 یکپارچه عمل نکرد‌ه‌اند؛ چارچوب درون نظام و قانون اساسی آنقدر از نظر آنها منعطف و همراه با تساهل و تسامح بوده که موفق به جلب اعتماد حاکمیت نشده و همه این موارد از آنجا ناشی می‌شود که قرائت‌های اصلاح‌طلبی همواره به جنگ یکدیگر برخاسته و خاستگاه تئوریک مجزایی برای خود اختیار کرده‌اند. جدال‌ها البته در حد کلامی و رسانه‌ای است و اصلاح‌طلبان نیز اندرخم کوچه اول- جایی که معنای رفتار تشکیلاتی و جذب هواداران و سمپات‌ها از آنجا آغاز می‌شود- به کاریزمای خاتمی و پراگماتیسم قدیمی هاشمی و فداکاری عارف و آوانگارد جلوه‌ دادن روحانی تکیه می کنند که این‌ها نیز اگرچه ضروری است اما دیگر کافی نیست.
اصلاحات، نظریه جدید می‌خواهد و تفکری نو که مرزها و استراتژی‌ها را شفاف و تعیین کند. تحلیل‌های واقع‌بینانه ارایه کند و تکلیف را برای چندمین بار مشخص سازد! پوسته اول اصلاح‌طلبان در مقام نظر اما هنوز نشکسته و هر از چندی این اسب تروآی اصلاحات؛ باردار از ضعف‌های درونی اصلاح‌طلبی آبستن پراکندگی‌هاست. آنقدر که تشخیص همراهان و اصلاح‌طلبان واقعی برای خود آنان نیز سخت است: روزی علی مطهری سخنگوی آنان در مجلس می‌شود و زمانی حرف خود را از دهان ناطق نوری می‌شنوند؛ گاه نقد ریشه‌ای دولت را پیشه می‌کنند و زمانی در همراهی با دولت آنقدر تند می‌روند که خاموشی و کندی کابینه دولت یازدهم آزارشان می‌دهد و اولویت‌ها و شعارهای سال 84 و 88 و 92را موقتی فرض می‌کنند و پذیرفته‌اند که فرمان آنها دراین جاده سنگلاخ نه بر مبنای تئوری و تفکرات مورد نیاز برای بازسازی بلکه نسبت به مکان و زمان می‌چرخد.
از سوی دیگر خفتگی اصلاح‌طلبان در عرصه نظر و جنب و جوش نامنظم آنها در عرصه عمل همچنانکه در سال‌های پس از 88 "چه باید کرد معروف"- این سوال لعنتی- را بی پاسخ گذاشت؛ اولین و برترین مزیت آنها نسبت به جبهه اصولگرایی را نیز از چنگ آنها ربوده است. علاوه بر آن فهرست بلند بالای احزاب و انجمن‌ها و تشکل‌های اصلاح‌طلب که جمعشان در ایام انتخابات به 10 نفر هم نمی‌رسد؛ بازار اشباع تشکیلاتی و دکان‌های بسته تئوری‌سازی را به یاد می‌آورد. حجاریان روزگاری از آجرهای فروریخته بنای اصلاحات سخن گفته بود و ساختن ساختمانی جدید با مصالحی قدیمی را طلب می‌کرد و امروز جای خالی تئوری‌هایی مانند حاکمیت دوگانه، اصلاحات به مثابه استراتژی یا تاکتیک، چانه‌زنی در بالا و فشار از پایین و.... آزاردهنده شده و شاید تشکیلات نوپای ندای ایرانیان علیرغم همه انتقادات؛ این رگ گرفته و این قلب آچمز اصلاحات را یک‌بار دیگر شوک بدهد.
علی عباس‌زاده: سیاست‌ورزی اصلاح‌طلبان در سال‌های پس از انتخابات 88 بیشتر به نحوه عمل سیاسی و نه مبنای نظری معطوف شده است. تشکل‌های سیاسی به محاق رفته‌اند و افراد هرکدام فارغ از مبانی تئوریک اصلاح‌طلبی، به بیان مواضع فردی خود می‌پردازند و کار سیاسی وجه غالب آنان شده است و بدین شکل سردرگمی اصلاح‌طلبان پس از سلسله شکست‌هایی که از انتخابات شورای دوم در سال 81 آغازشد؛ تناقضات داخلی خود را آشکارتر می‌بینند. عده‌ای همچنان به پیروی از تروتسکی که گفته بود "انقلاب مرد زنده باد انقلاب" سخن سعید حجاریان را به یادآورده‌اند که "اصلاحات مرد زنده باد اصلاحات" را سرلوح راه آینده می‌دانند. عده‌ای ولی همچنان ناامید از گلخانه‌ای بودن جنبش اصلاحی دوم خرداد راهی دیگر جستند وبا دم زدن از اصلاحات نوین و اصلاحات غیردولتی راهی جدا برگزیده‌اند بدین سان تئوری عبور از خاتمی در سال 78 در این سال‌ها شکل دیگری به خود گرفته هرچند تقبیح شده‌است.
مشکل تئوریک اصلاح‌طلبان در این سال‌ها و بخصوص پس از روی کار آمدن دولت روحانی؛ دیگر ناشی از تعدد افکار شخصی و یا دنباله روی از تئوری‌های احزاب مشهور دوقلو نیست؛ خاموشی‌های بازوهای اصلاحات همچون جنبش‌های دانشجویی، زنان، معلمان و کارگران و فروکش کردن فعالیت‌های تشکیلاتی با روی کارآمدن پی در پی دو رییس‌جمهور غیرحزبی، شکاف‌های تازه‌ای را رقم زده: هنوز جدال برسرحرکت خاتمی در رای دادن در دماوند؛ کنار کشیدن عارف به نفع روحانی؛ حضور در انتخابات 92 و نحوه تعامل با فرد پیروز و... در جبهه اصلاحات فراموش نشده که نقشه راه اصلاح طلبان با زمزمه تاسیس دو تشکل ندای ایرنیان و حزب بدون نام ستاری‌فر از همان آغاز گم شد.
واقعیت آنست که اصلاح‌طلبان هنوز حتی در تعریف نوع رابطه خود با حاکمیت به جمع بندی نرسیده‌اند و در تحلیل‌آرای بدنه هواداران خود در سال 78 و80 و تفاوت‌های ماهوی آنان در سال 88 و92 یکپارچه عمل نکرد‌ه‌اند؛ چارچوب درون نظام و قانون اساسی آنقدر از نظر آنها منعطف و همراه با تساهل و تسامح بوده که موفق به جلب اعتماد حاکمیت نشده و همه این موارد از آنجا ناشی می‌شود که قرائت‌های اصلاح‌طلبی همواره به جنگ یکدیگر برخاسته و خاستگاه تئوریک مجزایی برای خود اختیار کرده‌اند. جدال‌ها البته در حد کلامی و رسانه‌ای است و اصلاح‌طلبان نیز اندرخم کوچه اول- جایی که معنای رفتار تشکیلاتی و جذب هواداران و سمپات‌ها از آنجا آغاز می‌شود- به کاریزمای خاتمی و پراگماتیسم قدیمی هاشمی و فداکاری عارف و آوانگارد جلوه‌ دادن روحانی تکیه می کنند که این‌ها نیز اگرچه ضروری است اما دیگر کافی نیست.
اصلاحات، نظریه جدید می‌خواهد و تفکری نو که مرزها و استراتژی‌ها را شفاف و تعیین کند. تحلیل‌های واقع‌بینانه ارایه کند و تکلیف را برای چندمین بار مشخص سازد! پوسته اول اصلاح‌طلبان در مقام نظر اما هنوز نشکسته و هر از چندی این اسب تروآی اصلاحات؛ باردار از ضعف‌های درونی اصلاح‌طلبی آبستن پراکندگی‌هاست. آنقدر که تشخیص همراهان و اصلاح‌طلبان واقعی برای خود آنان نیز سخت است: روزی علی مطهری سخنگوی آنان در مجلس می‌شود و زمانی حرف خود را از دهان ناطق نوری می‌شنوند؛ گاه نقد ریشه‌ای دولت را پیشه می‌کنند و زمانی در همراهی با دولت آنقدر تند می‌روند که خاموشی و کندی کابینه دولت یازدهم آزارشان می‌دهد و اولویت‌ها و شعارهای سال 84 و 88 و 92را موقتی فرض می‌کنند و پذیرفته‌اند که فرمان آنها دراین جاده سنگلاخ نه بر مبنای تئوری و تفکرات مورد نیاز برای بازسازی بلکه نسبت به مکان و زمان می‌چرخد.
از سوی دیگر خفتگی اصلاح‌طلبان در عرصه نظر و جنب و جوش نامنظم آنها در عرصه عمل همچنانکه در سال‌های پس از 88 "چه باید کرد معروف"- این سوال لعنتی- را بی پاسخ گذاشت؛ اولین و برترین مزیت آنها نسبت به جبهه اصولگرایی را نیز از چنگ آنها ربوده است. علاوه بر آن فهرست بلند بالای احزاب و انجمن‌ها و تشکل‌های اصلاح‌طلب که جمعشان در ایام انتخابات به 10 نفر هم نمی‌رسد؛ بازار اشباع تشکیلاتی و دکان‌های بسته تئوری‌سازی را به یاد می‌آورد. حجاریان روزگاری از آجرهای فروریخته بنای اصلاحات سخن گفته بود و ساختن ساختمانی جدید با مصالحی قدیمی را طلب می‌کرد و امروز جای خالی تئوری‌هایی مانند حاکمیت دوگانه، اصلاحات به مثابه استراتژی یا تاکتیک، چانه‌زنی در بالا و فشار از پایین و.... آزاردهنده شده و شاید تشکیلات نوپای ندای ایرانیان علیرغم همه انتقادات؛ این رگ گرفته و این قلب آچمز اصلاحات را یک‌بار دیگر شوک بدهد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.