سینما با اقتصاد معیوب در طرح اکران شهرستان
صندلی های خالی در جشن مدیران سینما
جمال نوروزباقری: اقتصاد در سينماي ايران چه نقشي داشته است؟براي پاسخ به اين سوال ابتدا بايد چگونگي ورود نگاه اقتصادي به صنعت و سينماي ايران را بررسي کرد.سينماي ايران از ابتداي پيدايش تا به امروز دستخوش تغيير و تحولات بنياديني قرار گرفته ولي همواره يک عنصر در طول حيات اين هنر - صنعت پررنگ بوده و آن اقتصاد است. سينما در آغاز با نگاهي تجاري و سرگرم کننده پا به عرصه گذاشته است. چرا که مخاطب خسته از فعاليتهاي روزانه که براي پر کردن اوقات فراغت به سينما ميرفت و به دنبال فضايي بود تا او را براي دقايقي از گرفتاريهاي روزمره خلاص کند. رفته رفته با پيشرفتهاي تکنولوژيکي و تاثيرگذاري اين هنر بر مخاطبين، ارگانهاي دولتي و حاکميتي خود را به اين فضا نزديک کرده و با در اختيار گرفتن سکان هدايت آن بستري را براي ترويج ديدگاههاي خود و تاثير بر مخاطب فراهم کردند. اما تضاد در ساختار سينمايي کشور دقيقا از همين نقطه آغاز شد چرا که تعريف آنان از سينما با تعريفي که سينماگران يا به عبارتي هنرمندان از سينما داشتند متفاوت بود. سياست پيشگان اين عرصه را از جنبه سياسي، صنعتي و در نهايت اقتصادي مورد ارزيابي قرار
ميدادند و جنبه هنري و زيبايي شناختي اين حرفه از نظر ايشان خيلي حایز اهميت نبود. در حالي که سينماگران با رهيافتي فرهنگي، هنري و اقتصادي سينما را تعريف ميکردند و اين تضاد در سليقه و هدف بستري براي رقابت در توليد فيلم و جذب مخاطب بيشتر را در دوجبهه اما در يک ساختار نامساعد فراهم کرد که در ابتدا شايد يک توفيق اجباري براي سينماي ايران محسوب ميشد، اما با نفوذ عناصر مختلف در روند اکران و صدور پروانه نمايش و ممیزی بسياري از فيلمنامهها که عمدتا محصول سوء تفاهمهاي غير حرفهاي بود و همچنين سرمايه گذاريهاي دولتي براي توليد فيلمهاي خاص و گاه مخالف با سليقه مخاطب و اضافه شدن عدهاي با عنوان فيلمساز که اصولا نه دغدغه فرهنگي- هنري داشتند و نه به واسطه علاقه شخصي به اين فضا ورود پيدا کرده بودند رقابت به شيوهاي نابرابر بين سينماگران حرفهاي و عناصر غيرحرفهاي برقرار شد. چرا که بنياد فارابي به عنوان سازماني نيمه دولتي با تخصيص بودجه براي توليد فيلمهاي اصطلاحا فاخر، دست فيلمساز را باز ميگذاشت تا براي به تصوير کشيدن ايدههاي تایيد شده از همه امکانات خود استفاده کنند و در جبهه ديگر تهيه کنندگان مستقل که از ابتدا
تا انتهاي پروژه نگران تامين هزينهها بودند، به راحتي فيلم بسازند و حتي نگران گيشه آن هم نباشند.
در حالي که همين محدوديتها و مشکلات اقتصادي که در اواسط پروژه گريبان فيلمسازان خصوصي را ميگرفت، باعث ميشد بر خلاف ميل باطني مجبور به ابتذالگرايي و استفاده از بازيگران ستارهنمايي شوند تا بتوانند گيشههاي عمدتا خالي سينما را فتح کنند. اينجا سوالي مطرح ميشود که چرا سينماي دولتي با توجه به سرمايه فراوان با اقبال مواجه نشد؟ پاسخ روشن است. چراکه فرم،قرباني مضمون ميشد و چون مخاطب نميتوانست با آن گونه ناقص و آماتوري روايت قصه ارتباط برقرار کند، فيلم را پس ميزد. البته لازم به ذکر است که در دو طيف مستقل و دولتي فيلمهايي با درصد مخاطبين بالا ساخته شده اند که به سبب کميت در مقايسه با ميزان توليدات ده ساله اخير استثنا محسوب ميشوند.
نکتهاي که دردمندي سينماي ما را بيش از پيش نشان ميدهد برخي از توليدات فاقد ارزش والاي هنري، غير اخلاقي و حتي در تعارض با ارزشهاي فرهنگي و ملي بوده که با سرمايههاي دولتي که متعلق به بيت المال هستند، ساخته شده و در مراحل پاياني کار ضديتشان با ارزشها مشخص شده است. به دید هر نفر اقتصاد تعریفی جدا دارد اما دستیابی به یک راهکار اقتصادی نیاز به تعریفی دقیق وریشهیابی مشکلات دارد، نمیتوان گفت که با اکران چند فیلم که با استقبال جشنوارهای مواجه شده اند میتوان اقتصاد را به سینما تزریق کرد ویا مخاطب را با آن آشتی داد!
باید واقع بین بود که اگر به همین صورت بخواهیم پیش برویم از سینما تنها صندلیهای خالی آن به جا میماند تا در مراسم دیگر کار برد پیدا کند همانگونه که شاهد هستیم در برخی از شهرها سالنهای سینما را برای جشن عروسی و مراسم ختم کرایه میدهند.
در این گفتوگو قصد داریم تا به بررسی اقتصاد در سینمای ایران با حضور حمید بکتاش بپردازیم، وی دارای مدرک کارشناسی ارشد سینما از دانشگاه سینما تئاتر تهران است. از جمله فعالیت او میتوان در زمینههای فیلمنامه نویسی، کارگردانی، برنامهریزی و مدیریت تولید اشاره کرد.
اقتصاد در سینمای ایران چه تعریف و جایگاهی دارد؟
اقتصاد در سینمای ایران تعریف مشخصی ندارد. تولید میانگین حدود 60 فیلم را تجربه کرده واگر در هر پروژه 50 دست اندرکار را درنظر بگیریم و همین تعداد تله فیلم،که البته بیشتراست را به آن اضافه کنیم میبینیم که چه تعداد افرادی صرفا در تولید فیلم از آن امرار معاش میکنند. با این وجود بنگاههای اقتصادی کاملی که در تولید و توزیع و پخش فیلم سرمایهگذاری کنند و در آن مؤثر باشند بخصوص در بخش خصوصی پیدا نمیکنیم که خود آنها از امکانات تبلیغی رسانهای برخوردار باشند و سالنهای سینمایی داشته باشند که بتوانند نسبت به آنها برنامهریزی کنند . در نگاهی کلیتر سالنهای سینمایی کافی نسبت به کل جمعیت و هم چنین استقبال از همان تعداد سینمای محدود را نداریم.
برای مثال اصفهان چند میلیون جمعیت دارد؟ آیا در آن تعداد سالنهای سینمایی به تعداد انگشتان دستها می رسند؟ در بسیاری از ساعات نمایش سالنها خالی هستند.
در نتیجه نمی توانیم بگوییم اقتصاد سینمایی نداریم و از طرفی نمی توانیم بگوییم اقتصاد سینمایی داریم . شاید بتوانیم بگوییم سینمایی با اقتصاد معیوب داریم.
آیا چرخه اقتصادی در تمام اجزا و ارکان این سینما در گردش است؟
اقتصاد در سینمای ایران پیچیدگیهای خاص خودش را دارد. اگر نگاهی به مثلث اقتصادی سینمایی بیندازیم. «تولید، تبلیغ و معرفی، عرضه» که باعث افزایش کیفیت مثلث فیلمی «فیلم ، مخاطب، سالن نمایش» در سینما میشود، میبینیم که دارای کاستیهای بسیاری است اگر این کاستیها را نه در مقایسه با سینمای جهان بلکه در مقایسه با پدیدههایی دیگر و مشابه در خود ایران مانند فوتبال در وجه صنعت سرگرمی آن در نظر بگیریم میبینیم که چه تعداد مجلات، روزنامهها و برنامههای تلویزیونی چه از نظر تحلیلی و مثبت و چه از منظر حاشیهسازی و زرد که به آن میپردازند تیمها و باشگاهایی داریم که خود دارای روزنامه و رسانه هستند. حال ما اخبار سینمایی را در چند شبکه تلویزیونی و آن هم در ساعات مناسب میبینیم؟ تا چه اندازه به اصل و حواشی آن میپردازند؟ که این مساله توانسته ایجاد نیاز را از فیلم و سینما در جامعه کاهش داده و عاملی شده تا از سبد خانواده خارج شود. در ایران هرچند هزینه تولید نسبت به دیگر کشورها کمتر است اما به دلیل ضعف در ساز و کار عرضه مانند کمبود سینما و غیراستاندار بودن آنها ، نبود شبکههای متنوع تلویزیونی، جدی نگرفتن قانون کپیرایت در نمایش خانگی و فروش ویدیویی آن ریسک اقتصادی در بازگشت سرمایه را افزایش داده در نتیجه سرمایه موجود در گردش نسبت به نیاز کمتر شده و این در انتخاب موضوعات و دقت در ساختار فیلمها تاثیر مستقیم گذاشتهاست .این مساله در هر سه عامل «فیلم- مخاطب و سالن نمایش» در اقتصاد این هنر تاثیر گذاشته و آن را به ورشکستگی کشاندهاست.
سینما و سرمایهگذاری بخش خصوصی چه زمانی میتواند درسینمای ایران معنی پیدا کند؟
سرمایه گذاری بخش خصوصی زمانی میتواند در اقتصاد سینما معنی پیدا کند که از طرفی ریسک اقتصادی این صنعت کاهش و با افزایش امکانات عرضه فیلم ودر اختیار گرفتن آنها امکان ارایه و معرفی کار را داشته باشد . از طرفی نگاهی سازنده و نه دو پهلو با اما و اگرهای بسیار که نتواند نسبت به پخش و آینده سرمایهگذاری خود برنامهریزی کند و از طرفی رقیبی قدرتمند بهعنوان سرمایهگذار و تهیهکننده با پشتوانه دولتی نداشته باشد.
چرا دولت نباید بهعنوان یک بخش تولیدی دست به تولید بزند و افزایش تولید را عامل شود؟
قبل از همه باید تعریف خودمان را از سینما مشخص کنیم که آیا نگاه ما به آن نگاه رسانهای است و یا نگاهی صنعتی بهعنوان یکی از سودآورترین و موثرترین پدیدههای اقتصادی هنری و یا نگاهی ترکیبی در یک روند اقتصادی با توانمندی رسانهای. برای بخش خصوصی سینما تعریفی صنعتی چه از لحاظ رسانهای و چه از لحاظ سرگرمی وجود دارد . اما برای دولت یعنی گسترش پهنه پیام رسانی. در نتیجه ریسک اقتصادی برای آن از اهمیت پایینتری است و این حضور عوامل متعدد و پیچیدهای را ایجاد میکند . اولا اهمیت ندادن به هزینه نهایی و افزایش سقف هزینههای تولید ثانیا در اختیار داشتن قدرت رسانهای برای تبلیغ و جذب مخاطب که در هر دو صورت باعث کاهش قدرت بخش خصوصی میشود.
برای نمونه در سینمای آمریکا در سال بالغ از 700 - 800 فیلم تولید میشود که شاید بتوان میانگین 10/. فیلم شاخص با رویکرد پیامرسانی است و مابقی پاسخگوی غرایض، هیجانها و نیازهای آنی تماشاگران با رویکردی اقتصادی هستند ( این مساله درسینمای آسیا کثرت بیشتری دارد). که حتی بعضی از آنها نازلترین ساختار سینمایی را دارا هستند.
روند تولید و ساخت فیلمهای به اصطلاح فاخر را چگونه ارزیابی میکنید؟
باید دید فاخر به چه معنایی استفاده میشود؟ علم اقتصاد، اقتصاد را اینگونه تعریف میکند: «اختصاص منابع محدود به نیازهای نامحدود». حال معنای این واژه یعنی اختصاص بودجهای بیش از نیاز؟ یا تولید کالایی که در آن قواعد اقتصادی مانند هزینه و بازگشت سرمایه اهمیت چندانی ندارد و شکل و ظاهر فیلم است که اهمیت پیدا میکند . از این دیدگاه به نظر من نه تنها جالب نیست بلکه برهم زدن قواعد بازی اقتصادی در بدنه سینماست. اما اگر به معنای فیلمهای پرهزینه است تعریفی متفاوتی پیدا میکند به معنای اتفاقی رو به جلو برای پرداخت به موضوعاتی که تولید و شرایطشان هزینه بیشتری را میطلبد باید گفت بسیار عالی چرا که از لحاظ محتوا موضوعات جدیدی را وارد چرخه هنری سینما میکنند و از لحاظ اقتصادی باعث میشوند سرمایه و پول به چرخه سینمایی وارد شود. بهشرطی که پیشبینی بازگشت سرمایه با سنجش میزان مخاطبان در بستر جامعه شدهباشد چرا که صرف هزینه بدون توجیه مناسب اقتصادی ، هنری و تکنولوژی برای بازگشت آن سرمایه به بدنه سینمایی را نمیتوان مثبت ارزیابی کرد و تنها مانند اتفاقاتی میمانند که در سادهترین حالت و بدون وابستگی به بودجه دولتی فقط یک اتفاق هستند و بدون بازگشت آن سرمایه خود بدنه سینمایی توانمندی پیدا نکرده تابتواند با اتکا به خودش تداوم تولید داشته باشد . معمولا فیلمهای پرهزینه بگونهای باید باشد که بازگشت سرمایه و سود حاصله برای سرمایه گذار این قدرت را به او بدهد که بتواند حداقل دوفیلم دیگر در آن سطح تولید کند.
دولت در سرمایه گذاری فرهنگی چه نقشی برعهده دارد؟
حضور دولت بیشتر باید جنبه کلان مساله را در بربگیرد تا انتخاب موضوعات و سرمایه گذاری جهت تولید یک فیلم. شرایط مناسبی را ایجاد کند تا استودیوها و کمپانیهای تولید فیلم در کشور بهصورت جدی پا بگیرد ودر ساخت سالنهای سینمایی و تجهیز آنها کمک حال شود.
میتوان گفت بحران اقتصادی به دلیل تعریف نشدن ساز و کار مدیریتی دقیق در سینما است؟
بله . نداشتن تعریف مشخص از سینما در میان مدیران ما باعث ایجاد تصمیمات متفاوتی شده که با تغیرات مدیریتی نوسانات بسیاری را در آن ایجاد میکند که ثبات و ریسک اقتصادی هنری را در آن از میان میبرد.
در حالي که همين محدوديتها و مشکلات اقتصادي که در اواسط پروژه گريبان فيلمسازان خصوصي را ميگرفت، باعث ميشد بر خلاف ميل باطني مجبور به ابتذالگرايي و استفاده از بازيگران ستارهنمايي شوند تا بتوانند گيشههاي عمدتا خالي سينما را فتح کنند. اينجا سوالي مطرح ميشود که چرا سينماي دولتي با توجه به سرمايه فراوان با اقبال مواجه نشد؟ پاسخ روشن است. چراکه فرم،قرباني مضمون ميشد و چون مخاطب نميتوانست با آن گونه ناقص و آماتوري روايت قصه ارتباط برقرار کند، فيلم را پس ميزد. البته لازم به ذکر است که در دو طيف مستقل و دولتي فيلمهايي با درصد مخاطبين بالا ساخته شده اند که به سبب کميت در مقايسه با ميزان توليدات ده ساله اخير استثنا محسوب ميشوند.
نکتهاي که دردمندي سينماي ما را بيش از پيش نشان ميدهد برخي از توليدات فاقد ارزش والاي هنري، غير اخلاقي و حتي در تعارض با ارزشهاي فرهنگي و ملي بوده که با سرمايههاي دولتي که متعلق به بيت المال هستند، ساخته شده و در مراحل پاياني کار ضديتشان با ارزشها مشخص شده است. به دید هر نفر اقتصاد تعریفی جدا دارد اما دستیابی به یک راهکار اقتصادی نیاز به تعریفی دقیق وریشهیابی مشکلات دارد، نمیتوان گفت که با اکران چند فیلم که با استقبال جشنوارهای مواجه شده اند میتوان اقتصاد را به سینما تزریق کرد ویا مخاطب را با آن آشتی داد!
باید واقع بین بود که اگر به همین صورت بخواهیم پیش برویم از سینما تنها صندلیهای خالی آن به جا میماند تا در مراسم دیگر کار برد پیدا کند همانگونه که شاهد هستیم در برخی از شهرها سالنهای سینما را برای جشن عروسی و مراسم ختم کرایه میدهند.
در این گفتوگو قصد داریم تا به بررسی اقتصاد در سینمای ایران با حضور حمید بکتاش بپردازیم، وی دارای مدرک کارشناسی ارشد سینما از دانشگاه سینما تئاتر تهران است. از جمله فعالیت او میتوان در زمینههای فیلمنامه نویسی، کارگردانی، برنامهریزی و مدیریت تولید اشاره کرد.
اقتصاد در سینمای ایران چه تعریف و جایگاهی دارد؟
اقتصاد در سینمای ایران تعریف مشخصی ندارد. تولید میانگین حدود 60 فیلم را تجربه کرده واگر در هر پروژه 50 دست اندرکار را درنظر بگیریم و همین تعداد تله فیلم،که البته بیشتراست را به آن اضافه کنیم میبینیم که چه تعداد افرادی صرفا در تولید فیلم از آن امرار معاش میکنند. با این وجود بنگاههای اقتصادی کاملی که در تولید و توزیع و پخش فیلم سرمایهگذاری کنند و در آن مؤثر باشند بخصوص در بخش خصوصی پیدا نمیکنیم که خود آنها از امکانات تبلیغی رسانهای برخوردار باشند و سالنهای سینمایی داشته باشند که بتوانند نسبت به آنها برنامهریزی کنند . در نگاهی کلیتر سالنهای سینمایی کافی نسبت به کل جمعیت و هم چنین استقبال از همان تعداد سینمای محدود را نداریم.
برای مثال اصفهان چند میلیون جمعیت دارد؟ آیا در آن تعداد سالنهای سینمایی به تعداد انگشتان دستها می رسند؟ در بسیاری از ساعات نمایش سالنها خالی هستند.
در نتیجه نمی توانیم بگوییم اقتصاد سینمایی نداریم و از طرفی نمی توانیم بگوییم اقتصاد سینمایی داریم . شاید بتوانیم بگوییم سینمایی با اقتصاد معیوب داریم.
آیا چرخه اقتصادی در تمام اجزا و ارکان این سینما در گردش است؟
اقتصاد در سینمای ایران پیچیدگیهای خاص خودش را دارد. اگر نگاهی به مثلث اقتصادی سینمایی بیندازیم. «تولید، تبلیغ و معرفی، عرضه» که باعث افزایش کیفیت مثلث فیلمی «فیلم ، مخاطب، سالن نمایش» در سینما میشود، میبینیم که دارای کاستیهای بسیاری است اگر این کاستیها را نه در مقایسه با سینمای جهان بلکه در مقایسه با پدیدههایی دیگر و مشابه در خود ایران مانند فوتبال در وجه صنعت سرگرمی آن در نظر بگیریم میبینیم که چه تعداد مجلات، روزنامهها و برنامههای تلویزیونی چه از نظر تحلیلی و مثبت و چه از منظر حاشیهسازی و زرد که به آن میپردازند تیمها و باشگاهایی داریم که خود دارای روزنامه و رسانه هستند. حال ما اخبار سینمایی را در چند شبکه تلویزیونی و آن هم در ساعات مناسب میبینیم؟ تا چه اندازه به اصل و حواشی آن میپردازند؟ که این مساله توانسته ایجاد نیاز را از فیلم و سینما در جامعه کاهش داده و عاملی شده تا از سبد خانواده خارج شود. در ایران هرچند هزینه تولید نسبت به دیگر کشورها کمتر است اما به دلیل ضعف در ساز و کار عرضه مانند کمبود سینما و غیراستاندار بودن آنها ، نبود شبکههای متنوع تلویزیونی، جدی نگرفتن قانون کپیرایت در نمایش خانگی و فروش ویدیویی آن ریسک اقتصادی در بازگشت سرمایه را افزایش داده در نتیجه سرمایه موجود در گردش نسبت به نیاز کمتر شده و این در انتخاب موضوعات و دقت در ساختار فیلمها تاثیر مستقیم گذاشتهاست .این مساله در هر سه عامل «فیلم- مخاطب و سالن نمایش» در اقتصاد این هنر تاثیر گذاشته و آن را به ورشکستگی کشاندهاست.
سینما و سرمایهگذاری بخش خصوصی چه زمانی میتواند درسینمای ایران معنی پیدا کند؟
سرمایه گذاری بخش خصوصی زمانی میتواند در اقتصاد سینما معنی پیدا کند که از طرفی ریسک اقتصادی این صنعت کاهش و با افزایش امکانات عرضه فیلم ودر اختیار گرفتن آنها امکان ارایه و معرفی کار را داشته باشد . از طرفی نگاهی سازنده و نه دو پهلو با اما و اگرهای بسیار که نتواند نسبت به پخش و آینده سرمایهگذاری خود برنامهریزی کند و از طرفی رقیبی قدرتمند بهعنوان سرمایهگذار و تهیهکننده با پشتوانه دولتی نداشته باشد.
چرا دولت نباید بهعنوان یک بخش تولیدی دست به تولید بزند و افزایش تولید را عامل شود؟
قبل از همه باید تعریف خودمان را از سینما مشخص کنیم که آیا نگاه ما به آن نگاه رسانهای است و یا نگاهی صنعتی بهعنوان یکی از سودآورترین و موثرترین پدیدههای اقتصادی هنری و یا نگاهی ترکیبی در یک روند اقتصادی با توانمندی رسانهای. برای بخش خصوصی سینما تعریفی صنعتی چه از لحاظ رسانهای و چه از لحاظ سرگرمی وجود دارد . اما برای دولت یعنی گسترش پهنه پیام رسانی. در نتیجه ریسک اقتصادی برای آن از اهمیت پایینتری است و این حضور عوامل متعدد و پیچیدهای را ایجاد میکند . اولا اهمیت ندادن به هزینه نهایی و افزایش سقف هزینههای تولید ثانیا در اختیار داشتن قدرت رسانهای برای تبلیغ و جذب مخاطب که در هر دو صورت باعث کاهش قدرت بخش خصوصی میشود.
برای نمونه در سینمای آمریکا در سال بالغ از 700 - 800 فیلم تولید میشود که شاید بتوان میانگین 10/. فیلم شاخص با رویکرد پیامرسانی است و مابقی پاسخگوی غرایض، هیجانها و نیازهای آنی تماشاگران با رویکردی اقتصادی هستند ( این مساله درسینمای آسیا کثرت بیشتری دارد). که حتی بعضی از آنها نازلترین ساختار سینمایی را دارا هستند.
روند تولید و ساخت فیلمهای به اصطلاح فاخر را چگونه ارزیابی میکنید؟
باید دید فاخر به چه معنایی استفاده میشود؟ علم اقتصاد، اقتصاد را اینگونه تعریف میکند: «اختصاص منابع محدود به نیازهای نامحدود». حال معنای این واژه یعنی اختصاص بودجهای بیش از نیاز؟ یا تولید کالایی که در آن قواعد اقتصادی مانند هزینه و بازگشت سرمایه اهمیت چندانی ندارد و شکل و ظاهر فیلم است که اهمیت پیدا میکند . از این دیدگاه به نظر من نه تنها جالب نیست بلکه برهم زدن قواعد بازی اقتصادی در بدنه سینماست. اما اگر به معنای فیلمهای پرهزینه است تعریفی متفاوتی پیدا میکند به معنای اتفاقی رو به جلو برای پرداخت به موضوعاتی که تولید و شرایطشان هزینه بیشتری را میطلبد باید گفت بسیار عالی چرا که از لحاظ محتوا موضوعات جدیدی را وارد چرخه هنری سینما میکنند و از لحاظ اقتصادی باعث میشوند سرمایه و پول به چرخه سینمایی وارد شود. بهشرطی که پیشبینی بازگشت سرمایه با سنجش میزان مخاطبان در بستر جامعه شدهباشد چرا که صرف هزینه بدون توجیه مناسب اقتصادی ، هنری و تکنولوژی برای بازگشت آن سرمایه به بدنه سینمایی را نمیتوان مثبت ارزیابی کرد و تنها مانند اتفاقاتی میمانند که در سادهترین حالت و بدون وابستگی به بودجه دولتی فقط یک اتفاق هستند و بدون بازگشت آن سرمایه خود بدنه سینمایی توانمندی پیدا نکرده تابتواند با اتکا به خودش تداوم تولید داشته باشد . معمولا فیلمهای پرهزینه بگونهای باید باشد که بازگشت سرمایه و سود حاصله برای سرمایه گذار این قدرت را به او بدهد که بتواند حداقل دوفیلم دیگر در آن سطح تولید کند.
دولت در سرمایه گذاری فرهنگی چه نقشی برعهده دارد؟
حضور دولت بیشتر باید جنبه کلان مساله را در بربگیرد تا انتخاب موضوعات و سرمایه گذاری جهت تولید یک فیلم. شرایط مناسبی را ایجاد کند تا استودیوها و کمپانیهای تولید فیلم در کشور بهصورت جدی پا بگیرد ودر ساخت سالنهای سینمایی و تجهیز آنها کمک حال شود.
میتوان گفت بحران اقتصادی به دلیل تعریف نشدن ساز و کار مدیریتی دقیق در سینما است؟
بله . نداشتن تعریف مشخص از سینما در میان مدیران ما باعث ایجاد تصمیمات متفاوتی شده که با تغیرات مدیریتی نوسانات بسیاری را در آن ایجاد میکند که ثبات و ریسک اقتصادی هنری را در آن از میان میبرد.
جمال نوروزباقری: اقتصاد در سينماي ايران چه نقشي داشته است؟براي پاسخ به اين سوال ابتدا بايد چگونگي ورود نگاه اقتصادي به صنعت و سينماي ايران را بررسي کرد.سينماي ايران از ابتداي پيدايش تا به امروز دستخوش تغيير و تحولات بنياديني قرار گرفته ولي همواره يک عنصر در طول حيات اين هنر - صنعت پررنگ بوده و آن اقتصاد است. سينما در آغاز با نگاهي تجاري و سرگرم کننده پا به عرصه گذاشته است. چرا که مخاطب خسته از فعاليتهاي روزانه که براي پر کردن اوقات فراغت به سينما ميرفت و به دنبال فضايي بود تا او را براي دقايقي از گرفتاريهاي روزمره خلاص کند. رفته رفته با پيشرفتهاي تکنولوژيکي و تاثيرگذاري اين هنر بر مخاطبين، ارگانهاي دولتي و حاکميتي خود را به اين فضا نزديک کرده و با در اختيار گرفتن سکان هدايت آن بستري را براي ترويج ديدگاههاي خود و تاثير بر مخاطب فراهم کردند. اما تضاد در ساختار سينمايي کشور دقيقا از همين نقطه آغاز شد چرا که تعريف آنان از سينما با تعريفي که سينماگران يا به عبارتي هنرمندان از سينما داشتند متفاوت بود. سياست پيشگان اين عرصه را از جنبه سياسي، صنعتي و در نهايت اقتصادي مورد ارزيابي قرار
ميدادند و جنبه هنري و زيبايي شناختي اين حرفه از نظر ايشان خيلي حایز اهميت نبود. در حالي که سينماگران با رهيافتي فرهنگي، هنري و اقتصادي سينما را تعريف ميکردند و اين تضاد در سليقه و هدف بستري براي رقابت در توليد فيلم و جذب مخاطب بيشتر را در دوجبهه اما در يک ساختار نامساعد فراهم کرد که در ابتدا شايد يک توفيق اجباري براي سينماي ايران محسوب ميشد، اما با نفوذ عناصر مختلف در روند اکران و صدور پروانه نمايش و ممیزی بسياري از فيلمنامهها که عمدتا محصول سوء تفاهمهاي غير حرفهاي بود و همچنين سرمايه گذاريهاي دولتي براي توليد فيلمهاي خاص و گاه مخالف با سليقه مخاطب و اضافه شدن عدهاي با عنوان فيلمساز که اصولا نه دغدغه فرهنگي- هنري داشتند و نه به واسطه علاقه شخصي به اين فضا ورود پيدا کرده بودند رقابت به شيوهاي نابرابر بين سينماگران حرفهاي و عناصر غيرحرفهاي برقرار شد. چرا که بنياد فارابي به عنوان سازماني نيمه دولتي با تخصيص بودجه براي توليد فيلمهاي اصطلاحا فاخر، دست فيلمساز را باز ميگذاشت تا براي به تصوير کشيدن ايدههاي تایيد شده از همه امکانات خود استفاده کنند و در جبهه ديگر تهيه کنندگان مستقل که از ابتدا
تا انتهاي پروژه نگران تامين هزينهها بودند، به راحتي فيلم بسازند و حتي نگران گيشه آن هم نباشند.
در حالي که همين محدوديتها و مشکلات اقتصادي که در اواسط پروژه گريبان فيلمسازان خصوصي را ميگرفت، باعث ميشد بر خلاف ميل باطني مجبور به ابتذالگرايي و استفاده از بازيگران ستارهنمايي شوند تا بتوانند گيشههاي عمدتا خالي سينما را فتح کنند. اينجا سوالي مطرح ميشود که چرا سينماي دولتي با توجه به سرمايه فراوان با اقبال مواجه نشد؟ پاسخ روشن است. چراکه فرم،قرباني مضمون ميشد و چون مخاطب نميتوانست با آن گونه ناقص و آماتوري روايت قصه ارتباط برقرار کند، فيلم را پس ميزد. البته لازم به ذکر است که در دو طيف مستقل و دولتي فيلمهايي با درصد مخاطبين بالا ساخته شده اند که به سبب کميت در مقايسه با ميزان توليدات ده ساله اخير استثنا محسوب ميشوند.
نکتهاي که دردمندي سينماي ما را بيش از پيش نشان ميدهد برخي از توليدات فاقد ارزش والاي هنري، غير اخلاقي و حتي در تعارض با ارزشهاي فرهنگي و ملي بوده که با سرمايههاي دولتي که متعلق به بيت المال هستند، ساخته شده و در مراحل پاياني کار ضديتشان با ارزشها مشخص شده است. به دید هر نفر اقتصاد تعریفی جدا دارد اما دستیابی به یک راهکار اقتصادی نیاز به تعریفی دقیق وریشهیابی مشکلات دارد، نمیتوان گفت که با اکران چند فیلم که با استقبال جشنوارهای مواجه شده اند میتوان اقتصاد را به سینما تزریق کرد ویا مخاطب را با آن آشتی داد!
باید واقع بین بود که اگر به همین صورت بخواهیم پیش برویم از سینما تنها صندلیهای خالی آن به جا میماند تا در مراسم دیگر کار برد پیدا کند همانگونه که شاهد هستیم در برخی از شهرها سالنهای سینما را برای جشن عروسی و مراسم ختم کرایه میدهند.
در این گفتوگو قصد داریم تا به بررسی اقتصاد در سینمای ایران با حضور حمید بکتاش بپردازیم، وی دارای مدرک کارشناسی ارشد سینما از دانشگاه سینما تئاتر تهران است. از جمله فعالیت او میتوان در زمینههای فیلمنامه نویسی، کارگردانی، برنامهریزی و مدیریت تولید اشاره کرد.
اقتصاد در سینمای ایران چه تعریف و جایگاهی دارد؟
اقتصاد در سینمای ایران تعریف مشخصی ندارد. تولید میانگین حدود 60 فیلم را تجربه کرده واگر در هر پروژه 50 دست اندرکار را درنظر بگیریم و همین تعداد تله فیلم،که البته بیشتراست را به آن اضافه کنیم میبینیم که چه تعداد افرادی صرفا در تولید فیلم از آن امرار معاش میکنند. با این وجود بنگاههای اقتصادی کاملی که در تولید و توزیع و پخش فیلم سرمایهگذاری کنند و در آن مؤثر باشند بخصوص در بخش خصوصی پیدا نمیکنیم که خود آنها از امکانات تبلیغی رسانهای برخوردار باشند و سالنهای سینمایی داشته باشند که بتوانند نسبت به آنها برنامهریزی کنند . در نگاهی کلیتر سالنهای سینمایی کافی نسبت به کل جمعیت و هم چنین استقبال از همان تعداد سینمای محدود را نداریم.
برای مثال اصفهان چند میلیون جمعیت دارد؟ آیا در آن تعداد سالنهای سینمایی به تعداد انگشتان دستها می رسند؟ در بسیاری از ساعات نمایش سالنها خالی هستند.
در نتیجه نمی توانیم بگوییم اقتصاد سینمایی نداریم و از طرفی نمی توانیم بگوییم اقتصاد سینمایی داریم . شاید بتوانیم بگوییم سینمایی با اقتصاد معیوب داریم.
آیا چرخه اقتصادی در تمام اجزا و ارکان این سینما در گردش است؟
اقتصاد در سینمای ایران پیچیدگیهای خاص خودش را دارد. اگر نگاهی به مثلث اقتصادی سینمایی بیندازیم. «تولید، تبلیغ و معرفی، عرضه» که باعث افزایش کیفیت مثلث فیلمی «فیلم ، مخاطب، سالن نمایش» در سینما میشود، میبینیم که دارای کاستیهای بسیاری است اگر این کاستیها را نه در مقایسه با سینمای جهان بلکه در مقایسه با پدیدههایی دیگر و مشابه در خود ایران مانند فوتبال در وجه صنعت سرگرمی آن در نظر بگیریم میبینیم که چه تعداد مجلات، روزنامهها و برنامههای تلویزیونی چه از نظر تحلیلی و مثبت و چه از منظر حاشیهسازی و زرد که به آن میپردازند تیمها و باشگاهایی داریم که خود دارای روزنامه و رسانه هستند. حال ما اخبار سینمایی را در چند شبکه تلویزیونی و آن هم در ساعات مناسب میبینیم؟ تا چه اندازه به اصل و حواشی آن میپردازند؟ که این مساله توانسته ایجاد نیاز را از فیلم و سینما در جامعه کاهش داده و عاملی شده تا از سبد خانواده خارج شود. در ایران هرچند هزینه تولید نسبت به دیگر کشورها کمتر است اما به دلیل ضعف در ساز و کار عرضه مانند کمبود سینما و غیراستاندار بودن آنها ، نبود شبکههای متنوع تلویزیونی، جدی نگرفتن قانون کپیرایت در نمایش خانگی و فروش ویدیویی آن ریسک اقتصادی در بازگشت سرمایه را افزایش داده در نتیجه سرمایه موجود در گردش نسبت به نیاز کمتر شده و این در انتخاب موضوعات و دقت در ساختار فیلمها تاثیر مستقیم گذاشتهاست .این مساله در هر سه عامل «فیلم- مخاطب و سالن نمایش» در اقتصاد این هنر تاثیر گذاشته و آن را به ورشکستگی کشاندهاست.
سینما و سرمایهگذاری بخش خصوصی چه زمانی میتواند درسینمای ایران معنی پیدا کند؟
سرمایه گذاری بخش خصوصی زمانی میتواند در اقتصاد سینما معنی پیدا کند که از طرفی ریسک اقتصادی این صنعت کاهش و با افزایش امکانات عرضه فیلم ودر اختیار گرفتن آنها امکان ارایه و معرفی کار را داشته باشد . از طرفی نگاهی سازنده و نه دو پهلو با اما و اگرهای بسیار که نتواند نسبت به پخش و آینده سرمایهگذاری خود برنامهریزی کند و از طرفی رقیبی قدرتمند بهعنوان سرمایهگذار و تهیهکننده با پشتوانه دولتی نداشته باشد.
چرا دولت نباید بهعنوان یک بخش تولیدی دست به تولید بزند و افزایش تولید را عامل شود؟
قبل از همه باید تعریف خودمان را از سینما مشخص کنیم که آیا نگاه ما به آن نگاه رسانهای است و یا نگاهی صنعتی بهعنوان یکی از سودآورترین و موثرترین پدیدههای اقتصادی هنری و یا نگاهی ترکیبی در یک روند اقتصادی با توانمندی رسانهای. برای بخش خصوصی سینما تعریفی صنعتی چه از لحاظ رسانهای و چه از لحاظ سرگرمی وجود دارد . اما برای دولت یعنی گسترش پهنه پیام رسانی. در نتیجه ریسک اقتصادی برای آن از اهمیت پایینتری است و این حضور عوامل متعدد و پیچیدهای را ایجاد میکند . اولا اهمیت ندادن به هزینه نهایی و افزایش سقف هزینههای تولید ثانیا در اختیار داشتن قدرت رسانهای برای تبلیغ و جذب مخاطب که در هر دو صورت باعث کاهش قدرت بخش خصوصی میشود.
برای نمونه در سینمای آمریکا در سال بالغ از 700 - 800 فیلم تولید میشود که شاید بتوان میانگین 10/. فیلم شاخص با رویکرد پیامرسانی است و مابقی پاسخگوی غرایض، هیجانها و نیازهای آنی تماشاگران با رویکردی اقتصادی هستند ( این مساله درسینمای آسیا کثرت بیشتری دارد). که حتی بعضی از آنها نازلترین ساختار سینمایی را دارا هستند.
روند تولید و ساخت فیلمهای به اصطلاح فاخر را چگونه ارزیابی میکنید؟
باید دید فاخر به چه معنایی استفاده میشود؟ علم اقتصاد، اقتصاد را اینگونه تعریف میکند: «اختصاص منابع محدود به نیازهای نامحدود». حال معنای این واژه یعنی اختصاص بودجهای بیش از نیاز؟ یا تولید کالایی که در آن قواعد اقتصادی مانند هزینه و بازگشت سرمایه اهمیت چندانی ندارد و شکل و ظاهر فیلم است که اهمیت پیدا میکند . از این دیدگاه به نظر من نه تنها جالب نیست بلکه برهم زدن قواعد بازی اقتصادی در بدنه سینماست. اما اگر به معنای فیلمهای پرهزینه است تعریفی متفاوتی پیدا میکند به معنای اتفاقی رو به جلو برای پرداخت به موضوعاتی که تولید و شرایطشان هزینه بیشتری را میطلبد باید گفت بسیار عالی چرا که از لحاظ محتوا موضوعات جدیدی را وارد چرخه هنری سینما میکنند و از لحاظ اقتصادی باعث میشوند سرمایه و پول به چرخه سینمایی وارد شود. بهشرطی که پیشبینی بازگشت سرمایه با سنجش میزان مخاطبان در بستر جامعه شدهباشد چرا که صرف هزینه بدون توجیه مناسب اقتصادی ، هنری و تکنولوژی برای بازگشت آن سرمایه به بدنه سینمایی را نمیتوان مثبت ارزیابی کرد و تنها مانند اتفاقاتی میمانند که در سادهترین حالت و بدون وابستگی به بودجه دولتی فقط یک اتفاق هستند و بدون بازگشت آن سرمایه خود بدنه سینمایی توانمندی پیدا نکرده تابتواند با اتکا به خودش تداوم تولید داشته باشد . معمولا فیلمهای پرهزینه بگونهای باید باشد که بازگشت سرمایه و سود حاصله برای سرمایه گذار این قدرت را به او بدهد که بتواند حداقل دوفیلم دیگر در آن سطح تولید کند.
دولت در سرمایه گذاری فرهنگی چه نقشی برعهده دارد؟
حضور دولت بیشتر باید جنبه کلان مساله را در بربگیرد تا انتخاب موضوعات و سرمایه گذاری جهت تولید یک فیلم. شرایط مناسبی را ایجاد کند تا استودیوها و کمپانیهای تولید فیلم در کشور بهصورت جدی پا بگیرد ودر ساخت سالنهای سینمایی و تجهیز آنها کمک حال شود.
میتوان گفت بحران اقتصادی به دلیل تعریف نشدن ساز و کار مدیریتی دقیق در سینما است؟
بله . نداشتن تعریف مشخص از سینما در میان مدیران ما باعث ایجاد تصمیمات متفاوتی شده که با تغیرات مدیریتی نوسانات بسیاری را در آن ایجاد میکند که ثبات و ریسک اقتصادی هنری را در آن از میان میبرد.
در حالي که همين محدوديتها و مشکلات اقتصادي که در اواسط پروژه گريبان فيلمسازان خصوصي را ميگرفت، باعث ميشد بر خلاف ميل باطني مجبور به ابتذالگرايي و استفاده از بازيگران ستارهنمايي شوند تا بتوانند گيشههاي عمدتا خالي سينما را فتح کنند. اينجا سوالي مطرح ميشود که چرا سينماي دولتي با توجه به سرمايه فراوان با اقبال مواجه نشد؟ پاسخ روشن است. چراکه فرم،قرباني مضمون ميشد و چون مخاطب نميتوانست با آن گونه ناقص و آماتوري روايت قصه ارتباط برقرار کند، فيلم را پس ميزد. البته لازم به ذکر است که در دو طيف مستقل و دولتي فيلمهايي با درصد مخاطبين بالا ساخته شده اند که به سبب کميت در مقايسه با ميزان توليدات ده ساله اخير استثنا محسوب ميشوند.
نکتهاي که دردمندي سينماي ما را بيش از پيش نشان ميدهد برخي از توليدات فاقد ارزش والاي هنري، غير اخلاقي و حتي در تعارض با ارزشهاي فرهنگي و ملي بوده که با سرمايههاي دولتي که متعلق به بيت المال هستند، ساخته شده و در مراحل پاياني کار ضديتشان با ارزشها مشخص شده است. به دید هر نفر اقتصاد تعریفی جدا دارد اما دستیابی به یک راهکار اقتصادی نیاز به تعریفی دقیق وریشهیابی مشکلات دارد، نمیتوان گفت که با اکران چند فیلم که با استقبال جشنوارهای مواجه شده اند میتوان اقتصاد را به سینما تزریق کرد ویا مخاطب را با آن آشتی داد!
باید واقع بین بود که اگر به همین صورت بخواهیم پیش برویم از سینما تنها صندلیهای خالی آن به جا میماند تا در مراسم دیگر کار برد پیدا کند همانگونه که شاهد هستیم در برخی از شهرها سالنهای سینما را برای جشن عروسی و مراسم ختم کرایه میدهند.
در این گفتوگو قصد داریم تا به بررسی اقتصاد در سینمای ایران با حضور حمید بکتاش بپردازیم، وی دارای مدرک کارشناسی ارشد سینما از دانشگاه سینما تئاتر تهران است. از جمله فعالیت او میتوان در زمینههای فیلمنامه نویسی، کارگردانی، برنامهریزی و مدیریت تولید اشاره کرد.
اقتصاد در سینمای ایران چه تعریف و جایگاهی دارد؟
اقتصاد در سینمای ایران تعریف مشخصی ندارد. تولید میانگین حدود 60 فیلم را تجربه کرده واگر در هر پروژه 50 دست اندرکار را درنظر بگیریم و همین تعداد تله فیلم،که البته بیشتراست را به آن اضافه کنیم میبینیم که چه تعداد افرادی صرفا در تولید فیلم از آن امرار معاش میکنند. با این وجود بنگاههای اقتصادی کاملی که در تولید و توزیع و پخش فیلم سرمایهگذاری کنند و در آن مؤثر باشند بخصوص در بخش خصوصی پیدا نمیکنیم که خود آنها از امکانات تبلیغی رسانهای برخوردار باشند و سالنهای سینمایی داشته باشند که بتوانند نسبت به آنها برنامهریزی کنند . در نگاهی کلیتر سالنهای سینمایی کافی نسبت به کل جمعیت و هم چنین استقبال از همان تعداد سینمای محدود را نداریم.
برای مثال اصفهان چند میلیون جمعیت دارد؟ آیا در آن تعداد سالنهای سینمایی به تعداد انگشتان دستها می رسند؟ در بسیاری از ساعات نمایش سالنها خالی هستند.
در نتیجه نمی توانیم بگوییم اقتصاد سینمایی نداریم و از طرفی نمی توانیم بگوییم اقتصاد سینمایی داریم . شاید بتوانیم بگوییم سینمایی با اقتصاد معیوب داریم.
آیا چرخه اقتصادی در تمام اجزا و ارکان این سینما در گردش است؟
اقتصاد در سینمای ایران پیچیدگیهای خاص خودش را دارد. اگر نگاهی به مثلث اقتصادی سینمایی بیندازیم. «تولید، تبلیغ و معرفی، عرضه» که باعث افزایش کیفیت مثلث فیلمی «فیلم ، مخاطب، سالن نمایش» در سینما میشود، میبینیم که دارای کاستیهای بسیاری است اگر این کاستیها را نه در مقایسه با سینمای جهان بلکه در مقایسه با پدیدههایی دیگر و مشابه در خود ایران مانند فوتبال در وجه صنعت سرگرمی آن در نظر بگیریم میبینیم که چه تعداد مجلات، روزنامهها و برنامههای تلویزیونی چه از نظر تحلیلی و مثبت و چه از منظر حاشیهسازی و زرد که به آن میپردازند تیمها و باشگاهایی داریم که خود دارای روزنامه و رسانه هستند. حال ما اخبار سینمایی را در چند شبکه تلویزیونی و آن هم در ساعات مناسب میبینیم؟ تا چه اندازه به اصل و حواشی آن میپردازند؟ که این مساله توانسته ایجاد نیاز را از فیلم و سینما در جامعه کاهش داده و عاملی شده تا از سبد خانواده خارج شود. در ایران هرچند هزینه تولید نسبت به دیگر کشورها کمتر است اما به دلیل ضعف در ساز و کار عرضه مانند کمبود سینما و غیراستاندار بودن آنها ، نبود شبکههای متنوع تلویزیونی، جدی نگرفتن قانون کپیرایت در نمایش خانگی و فروش ویدیویی آن ریسک اقتصادی در بازگشت سرمایه را افزایش داده در نتیجه سرمایه موجود در گردش نسبت به نیاز کمتر شده و این در انتخاب موضوعات و دقت در ساختار فیلمها تاثیر مستقیم گذاشتهاست .این مساله در هر سه عامل «فیلم- مخاطب و سالن نمایش» در اقتصاد این هنر تاثیر گذاشته و آن را به ورشکستگی کشاندهاست.
سینما و سرمایهگذاری بخش خصوصی چه زمانی میتواند درسینمای ایران معنی پیدا کند؟
سرمایه گذاری بخش خصوصی زمانی میتواند در اقتصاد سینما معنی پیدا کند که از طرفی ریسک اقتصادی این صنعت کاهش و با افزایش امکانات عرضه فیلم ودر اختیار گرفتن آنها امکان ارایه و معرفی کار را داشته باشد . از طرفی نگاهی سازنده و نه دو پهلو با اما و اگرهای بسیار که نتواند نسبت به پخش و آینده سرمایهگذاری خود برنامهریزی کند و از طرفی رقیبی قدرتمند بهعنوان سرمایهگذار و تهیهکننده با پشتوانه دولتی نداشته باشد.
چرا دولت نباید بهعنوان یک بخش تولیدی دست به تولید بزند و افزایش تولید را عامل شود؟
قبل از همه باید تعریف خودمان را از سینما مشخص کنیم که آیا نگاه ما به آن نگاه رسانهای است و یا نگاهی صنعتی بهعنوان یکی از سودآورترین و موثرترین پدیدههای اقتصادی هنری و یا نگاهی ترکیبی در یک روند اقتصادی با توانمندی رسانهای. برای بخش خصوصی سینما تعریفی صنعتی چه از لحاظ رسانهای و چه از لحاظ سرگرمی وجود دارد . اما برای دولت یعنی گسترش پهنه پیام رسانی. در نتیجه ریسک اقتصادی برای آن از اهمیت پایینتری است و این حضور عوامل متعدد و پیچیدهای را ایجاد میکند . اولا اهمیت ندادن به هزینه نهایی و افزایش سقف هزینههای تولید ثانیا در اختیار داشتن قدرت رسانهای برای تبلیغ و جذب مخاطب که در هر دو صورت باعث کاهش قدرت بخش خصوصی میشود.
برای نمونه در سینمای آمریکا در سال بالغ از 700 - 800 فیلم تولید میشود که شاید بتوان میانگین 10/. فیلم شاخص با رویکرد پیامرسانی است و مابقی پاسخگوی غرایض، هیجانها و نیازهای آنی تماشاگران با رویکردی اقتصادی هستند ( این مساله درسینمای آسیا کثرت بیشتری دارد). که حتی بعضی از آنها نازلترین ساختار سینمایی را دارا هستند.
روند تولید و ساخت فیلمهای به اصطلاح فاخر را چگونه ارزیابی میکنید؟
باید دید فاخر به چه معنایی استفاده میشود؟ علم اقتصاد، اقتصاد را اینگونه تعریف میکند: «اختصاص منابع محدود به نیازهای نامحدود». حال معنای این واژه یعنی اختصاص بودجهای بیش از نیاز؟ یا تولید کالایی که در آن قواعد اقتصادی مانند هزینه و بازگشت سرمایه اهمیت چندانی ندارد و شکل و ظاهر فیلم است که اهمیت پیدا میکند . از این دیدگاه به نظر من نه تنها جالب نیست بلکه برهم زدن قواعد بازی اقتصادی در بدنه سینماست. اما اگر به معنای فیلمهای پرهزینه است تعریفی متفاوتی پیدا میکند به معنای اتفاقی رو به جلو برای پرداخت به موضوعاتی که تولید و شرایطشان هزینه بیشتری را میطلبد باید گفت بسیار عالی چرا که از لحاظ محتوا موضوعات جدیدی را وارد چرخه هنری سینما میکنند و از لحاظ اقتصادی باعث میشوند سرمایه و پول به چرخه سینمایی وارد شود. بهشرطی که پیشبینی بازگشت سرمایه با سنجش میزان مخاطبان در بستر جامعه شدهباشد چرا که صرف هزینه بدون توجیه مناسب اقتصادی ، هنری و تکنولوژی برای بازگشت آن سرمایه به بدنه سینمایی را نمیتوان مثبت ارزیابی کرد و تنها مانند اتفاقاتی میمانند که در سادهترین حالت و بدون وابستگی به بودجه دولتی فقط یک اتفاق هستند و بدون بازگشت آن سرمایه خود بدنه سینمایی توانمندی پیدا نکرده تابتواند با اتکا به خودش تداوم تولید داشته باشد . معمولا فیلمهای پرهزینه بگونهای باید باشد که بازگشت سرمایه و سود حاصله برای سرمایه گذار این قدرت را به او بدهد که بتواند حداقل دوفیلم دیگر در آن سطح تولید کند.
دولت در سرمایه گذاری فرهنگی چه نقشی برعهده دارد؟
حضور دولت بیشتر باید جنبه کلان مساله را در بربگیرد تا انتخاب موضوعات و سرمایه گذاری جهت تولید یک فیلم. شرایط مناسبی را ایجاد کند تا استودیوها و کمپانیهای تولید فیلم در کشور بهصورت جدی پا بگیرد ودر ساخت سالنهای سینمایی و تجهیز آنها کمک حال شود.
میتوان گفت بحران اقتصادی به دلیل تعریف نشدن ساز و کار مدیریتی دقیق در سینما است؟
بله . نداشتن تعریف مشخص از سینما در میان مدیران ما باعث ایجاد تصمیمات متفاوتی شده که با تغیرات مدیریتی نوسانات بسیاری را در آن ایجاد میکند که ثبات و ریسک اقتصادی هنری را در آن از میان میبرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.