سعید لیلاز:
نفت تاثیرگذارترین عنصر اقتصاد ایران است
یک کارشناس مسایل اقتصادی گفت: نفت تاثیرگذارترین عنصر بر اقتصاد ایران است به گونهای که تحولات پولیتیکی این عنصر بر اقتصاد ایران انقلاب 1357 را رقم زد و هربار که کشور با افزایش درآمدهای نفتی رو به رو بوده اقتصاد کشور از ریل خارج و بهسوی بینظمی و بیثباتی اقتصادی پیشرفتهاست.
سعید لیلاز در اتاق بازگانی اصفهان اظهارکرد: زمانی که ما در مورد علم اقتصاد صحبت میکنیم باید در خصوص یکسری اعداد و ارقام و واقعیتهای علمی بحث کنیم و این موارد را مورد بررسی قرار دهیم، اما هیچ گاه نمیتوانیم از روی رگ گردن یا غیرتیشدن حرف بزنیم.
وی با بیان اینکه اگر به تاریخچه پیدایش نفت در ساختار اقتصادی ایران نگاه کنیم خواهیم دید تاثیرگذارترین عنصر اقتصادی ایران همین مایع بودهاست، افزود: ارزش کل انرژی اولیه ایران چیزی حدود سه هزار میلیارد دلار بودهاست که این عدد در اقتصاد عددی بسیار بزرگ و سنگین است.
این تحلیلگر مسایل اقتصادی اضافهکرد: اولین باری که در کشور به این عنصر توجه شد احتمالا در دوره رضاخان بودهاست یعنی در سال 1300 خورشیدی و پس از جنگ جهانی اول که کشور رفته رفته به سمت رشد اقتصادی مثبت میرفت این مایه سیاه رنگ پیدا شد، اما جالب اینجا است که رضا شاه تا زمانی که زنده بود نگذاشت پول نفت وارد بودجه کشور شود.
لیلاز ادامه داد: از سال 1306 خورشیدی قیمت نفت رو به کاهش نهاد و درآمدهای ارزی که دولت رضاخان به واسطه آنها توسعه اقتصادی و نظامی را برنامهریزی کرده بود کاهش یافت و از آنجا دعوای میان ایران و بریتانیا شکل گرفت و همین واقعه منجر به جدایی رضا خان از انگلیسیها شد.
وی گفت: در سال 1312که رضا شاه پرونده نفتی را به داخل بخاری میاندازد و فاصله از انگلستان باعث میشود که سهم درآمدهای نفتی ایران در اقتصاد از 16 درصد به 25 درصد افزایش پیدا کند.
جرقههای ایجاد سازمان برنامه در سال 1315 زده شد
این استاد اقتصاد تصریح کرد: من معتقد نیستم که مظفرالدینشاه یا رضاخان میر پنج در خصوص نفت ایران بد عمل کردند چراکه اعتقاد دارم در هر دورهای هرکسی بر مسند ایران بوده تا توانسته از نفت به هر شکلی استفادهکردهاست مگر مظفرالدین شاه در قرارداد با دارسی نگفته هر کاری که قرار است در حوزه نفت در ایران صورت بگیرد باید با کارگران ایرانی انجام شود و در سال 1312 بر اساس این بند رضاشاه قرارداد با انگلیسها باطل کرد.
لیلاز افزود: اولین جرقههای سازمان برنامه در سال 1315 خورد و شورای عالی برنامهریزی تشکیل شد چراکه تفکر این بود که با این درآمد نفت چه باید کرد؟ این سازمان یعنی صندوق ذخیرهای که بتواند درآمدهای نفتی را به تبدیل کند به سرمایهگذاری ثابت در اقتصاد کشور.
وی ادامه داد: این موضوع در سال 1318 به دلیل اینکه جنگ جهانی دوم شروع میشود متوقف میماند در سال 1325 سازمان برنامه رسما تشکیل میشود یعنی دولت ایران پس از جنگ جهانی و اتفاقات آن دوباره با رشد قیمت نفت مواجه میشود و اولین برنامه عمرانی ایران در سال 1327 کلید میخورد.
این تحلیل گر مسائل اقتصادی عنوان کرد: این برنامه به دلیل ملی شدن صنعت نفت به اجرا در نمیآید و بعد از کودتای 28 مرداد در آمد نفتی ایران مجددا دو برابر میشود، اما 15 ماه پس از کودتا ایران نمیتواند نفت خود را بفروشد، اما به دلیل افزایش قدرت درآمدی نفت شاه با آمریکاییها وارد مذاکراتی میشود و به آنها عنوان میکند که اگر بر سر نفت به او فشار آورند کشور ایران را رها خواهد کرد.
لیلاز اضافه کرد: همین موضوع باعث شد تا در آذر 1333 کنسرسیوم جدید بین شاه و آمریکا بر قرار میشود که سهم نفت میان ایران و آمریکا 50 به 50 میشود و زمانی که این اتفاق رخ میدهد دوباره سازمان برنامه هویت جدیدی پیدا میکند، از برنامه سوم سازمان برنامه کشور ایران بیانضباطیهای اقتصادی آغاز میشود و هزینههای عمرانی کمتر میشود. وی با اشاره به اینکه دهه 40 طلاییترین دهه اقتصاد ایران است، ادامه داد: کشور ایران نتوانست هیچگاه اتفاقات دهه 40 را تکرار کند و از اوایل دهه تا سال 1347 اقتصاد ایران همواره مسیر رو به رشدی را داشته است و در این زمان عملکرد بسیار خوبی در اقتصاد ایران به نمایش گذاشته شد.
اوایل دهه 50 ظهور تورم در کشور ایران است
این استاد اقتصاد با اشاره به جنگ اسرائیل و عراق در دهه 40 اظهار کرد: این جنگ به شدت بر سرنوشت اقتصادی ایران تاثیر گذاشت چراکه پس از آن جنگ دولت ایران متوجه شد که نفت میتواند یک برتری سیاسی نیز ایجاد کند و کمکم دنیا نیز شروع میکند با شاه ایران کرنش کردن و حواشان به شاه ایران و تعاملات دو طرفه ایجاد میشود.
لیلاز تصریح کرد: در سال 1347 شاه اعضاب شورای اقتصادی کشور را جمع میکند و میگوید یک ایدئولوژی جدید را میخواهم مطرح کنم به نام ایرانیسم چراکه شاه در آن زمان پیشبینی میکند که عراق در سالهای بعد حتما به ایران حمله خواهد کرد و کشور ما نباید از عراق شکست بخورد. وی گفت: متاسفانه از اواخر دهه 40 و اوایل دهه 50 نشانههای ظهور تورم در ایران ایجاد شد این در حالی است که در اکثر سالهای دهه 40 فقط تا نیم درصد تورم داشتهایم و اقتصاد ایران اصلا با این مقوله آشنا نیست که به یکباره با آغاز دهه 50 تورمهای دو رقمی شروع میشود.
این تحلیلگر اقتصادی کشور افزود: کشور ایران در حالی که در برنامه سوم مصرف ارزی شش میلیارد دلار و در برنامه چهارم 10 میلیارد دلار مصرف ارزی داشته است به یکباره این مصرف ارزی در برنامه پنجم به 30 میلیارد دلار میرسد زیرا دائما در آمد ارزی در این سالها افزایش مییافته و در همین زمان شاه در حال تجهیز نظامی کشور نیز بوده است.
لیلاز عنوان کرد: در ادامه اتفاقات آن روز ناگهان در سال 1352 ایران به قرار داد کنسرسیوم خود پایان میدهد و خودش مستقیما با کشورهای غربی برای مبادله نفت وارد مذاکره میشود و این مورد رابطه ایران و آمریکا را دچار تزلزل میکند در همین راستا جنگ 1973 و مهرماه 1352 یکباره قیمت نفت خام را 5 برابر میکند و درآمد نفتی ایران را 9 برابر میکند و شاه وارد یک برنامه برای مصرف ارزی 200 میلیارد دلاری میشود که به شدت برای اقتصاد ایران سنگین بود به گونهای که عبدالمجید مجیدی میگوید این مصرف ارزی کشور را به جایی رسانید که ایجاد یک انقلاب در کشور را گریز ناپذیر کرد و انقلاب بیشک اقتصاد ایران را نجات داد.
در سالهای 62 و 63 رکورد درآمدهای نفتی را شکستیم
وی با بیان اینکه این اداره اقتصادی کشور باعث شد تا در سال 53 افزایش 37 درصدی دستمزد ساختمانها ایجاد شود و اقتصاد به گونهای لجام گسیخته شد که در برنامه ششم ایران با بدهی 130 میلیارد دلاری به خارج مواجه میشد که این اتفاق باعث شد که دو راه بیشتر پیش پای دربار نماند یکی اینکه مردم کمربندها را ببندند برای یک ترمیم اقتصادی که تکانهای عجیب اجتماعی داشت و یا اینکه 130 میلیارد دلار را از جایی به دست آورند که اصلا امکان آن وجود نداشت.
این کارشناس مسائل اقتصادی گفت: ما بر اثر تاثیرات این عنصر بر اقتصاد کشور و وضعیت پولیتیکی که برای اقتصاد ایجاد کرده بود به جایی رسیدیم که انقلاب سال 1357 رخ داد چراکه از پاییز سال 1355 به دلیل کاهش قیمت نفت و نبود آن 30 درصد افزایش همیشگی که اقتصاد ما به آن عادت کرده بود ناگهان اقتصاد ترکید و اجتماع نیز واکنش نشان داد.
لیلاز ادامه داد: پس از سال 57 در سالهای 62 و 63 رکورد درآمدهای نفتی را زدیم و حدود 24 میلیارد دلار درآمد ارزی داشتیم به گونهای که در جبههای جنگ مرغ یکی از لوازم شوخی شده بود، اما دوباره مثل تجربههای قبلی کشور قبل از انقلاب با افزایش درآمد نفتی دوباره مصرف ارزی را افزایش دادیم به گونهای که در سال 65 کشور محتاج به نخ بخیه شد. وی تاکید کرد: متاسفانه ریخت و پاش ارزی در سال 63 در اوج جنگ به گونهای بود که ما دسته بیل و نردبان را هم از کشورهای خارجی وارد کردیم و این شد که ناگهان دوباره اقتصاد از ریل خارج شد.
هیچ چیزی نمیتواند جلوی سونامی افزایش درآمدهای نفتی در اقتصاد ایران را بگیرد
این استاد اقتصاد ادامه داد: آخرین و بدترین و هزارنترین دیگر در اقتصاد ایران در سالهای 1382 و 83 در اقتصاد ایران اتفاق افتاد چراکه دوباره در اقتصاد ایران در آمدهای نفتی افزایش یافت؛ زمانی که اثر یک حادثهای مثل ثروت بادآورده وارد یک اقتصاد شود همه شاکله اقتصاد را تغییر میدهد و هیچ چیزی جلوی آن را نمیگیرد چراکه در تاریخ ایران نهادی نیرومندتر از پارلمان وجود ندارد که در سال 1385 این پارلمان هم در درآمدهای نفتی ذوب شد به گونهای که ته لیوان رییس جمهور به عنوان تبرک سر کشیده شد یا اینکه هالهای از نور برای او ایجاد گردید.
لیلاز با بیان اینکه اگر بار دیگر برای اقتصاد ایران اتفاق افزایش درآمد نفتی رخ دهد مثل پنج بار گذشته هیچ نهاد و ترفندی نمیتواند جلوی آن را بگیرد، گفت: به همین دلیل است که در انتخابات سال 1384 کسی در انتخابات میتوانست موفق شود که بحث بده بخوریم را میتوانست به کرسی بنشاند.
وی با تاکید بر اینکه چاره ی امروز اقتصاد ایران این است که سهم نفت را از تولید ناخالص به هر شکلی هست کاهش دهیم، اظهار کرد: اگر بتوانیم سهم نفت در اقتصاد کشور را کاهش دهیم و تاثیرگذاری آن را کاهش دهیم شاید تکانی بخوریم، اما متاسفانه امروز سهم مجموع بنگاه نفتی ایران 20 برابر بزرگتر از سهم بزرگترین بنگاه اقتصادی آمریکا بر اقتصاد این کشور است.
این تحلیلگر مسائل اقتصادی با بیان اینکه پروژه یارانههایی که احمدینژاد آن را کلید زد گام بلندی به سوی کاهش تاثیر نفت بر اقتصاد ایران بود، گفت: به دلیل اینکه درآمد نفت را به عنوان پیش برد اهداف دولت از دستور خارج کرد و این نفت فقط تبدیل شد به یارانه نقدی و از این جنبه اتفاق خوبی در اقتصاد ایران بود. وی اظهار کرد: باید دعا کنیم که قیمت جهانی نفت خام افزایش نیابد چراکه همه تصمیمات اقتصادی کشور را دوباره به هم میزند و اصلا نباید فکر کنیم که افزایش قیمت نفت میتواند مشکل اقتصادی را حل کند اصلا اینگونه نیست بلکه دوباره همان بحث نفت بر سر سفره پیش میآید و آن روزگارانی که اصلا به ما دور نیست.
لیلاز بیان کرد: اتفاقی که در سال 1393 افتاده این است که قدرت خرید کارگران به 40 درصد کاهش یافته و قدرت خرید کارمندان به اواخر دهه 70 بازگشته است و من متعجم چرا کسی نگران نیست در حالی که خبر میرسد نرخ تورم باعث شده تا مصرف لبنیات در ایران به نزدیکی صفر برسد.
وی با بیان اینکه تورم مواد غذایی در خرداد 92 به 60 درصد رسیده که این تورم بر روی فقرا سه برابر اثر بیشتری میگذارد و آنها را از گردونه خرید خارج میکند. اظهار کرد: خوشبختانه تورم در این روزها تک رقمی شده است که بسیار خوشحال کننده است چراکه نزدیک بود کشور به ناکجا آباد اقتصادی برود.
سعید لیلاز در اتاق بازگانی اصفهان اظهارکرد: زمانی که ما در مورد علم اقتصاد صحبت میکنیم باید در خصوص یکسری اعداد و ارقام و واقعیتهای علمی بحث کنیم و این موارد را مورد بررسی قرار دهیم، اما هیچ گاه نمیتوانیم از روی رگ گردن یا غیرتیشدن حرف بزنیم.
وی با بیان اینکه اگر به تاریخچه پیدایش نفت در ساختار اقتصادی ایران نگاه کنیم خواهیم دید تاثیرگذارترین عنصر اقتصادی ایران همین مایع بودهاست، افزود: ارزش کل انرژی اولیه ایران چیزی حدود سه هزار میلیارد دلار بودهاست که این عدد در اقتصاد عددی بسیار بزرگ و سنگین است.
این تحلیلگر مسایل اقتصادی اضافهکرد: اولین باری که در کشور به این عنصر توجه شد احتمالا در دوره رضاخان بودهاست یعنی در سال 1300 خورشیدی و پس از جنگ جهانی اول که کشور رفته رفته به سمت رشد اقتصادی مثبت میرفت این مایه سیاه رنگ پیدا شد، اما جالب اینجا است که رضا شاه تا زمانی که زنده بود نگذاشت پول نفت وارد بودجه کشور شود.
لیلاز ادامه داد: از سال 1306 خورشیدی قیمت نفت رو به کاهش نهاد و درآمدهای ارزی که دولت رضاخان به واسطه آنها توسعه اقتصادی و نظامی را برنامهریزی کرده بود کاهش یافت و از آنجا دعوای میان ایران و بریتانیا شکل گرفت و همین واقعه منجر به جدایی رضا خان از انگلیسیها شد.
وی گفت: در سال 1312که رضا شاه پرونده نفتی را به داخل بخاری میاندازد و فاصله از انگلستان باعث میشود که سهم درآمدهای نفتی ایران در اقتصاد از 16 درصد به 25 درصد افزایش پیدا کند.
جرقههای ایجاد سازمان برنامه در سال 1315 زده شد
این استاد اقتصاد تصریح کرد: من معتقد نیستم که مظفرالدینشاه یا رضاخان میر پنج در خصوص نفت ایران بد عمل کردند چراکه اعتقاد دارم در هر دورهای هرکسی بر مسند ایران بوده تا توانسته از نفت به هر شکلی استفادهکردهاست مگر مظفرالدین شاه در قرارداد با دارسی نگفته هر کاری که قرار است در حوزه نفت در ایران صورت بگیرد باید با کارگران ایرانی انجام شود و در سال 1312 بر اساس این بند رضاشاه قرارداد با انگلیسها باطل کرد.
لیلاز افزود: اولین جرقههای سازمان برنامه در سال 1315 خورد و شورای عالی برنامهریزی تشکیل شد چراکه تفکر این بود که با این درآمد نفت چه باید کرد؟ این سازمان یعنی صندوق ذخیرهای که بتواند درآمدهای نفتی را به تبدیل کند به سرمایهگذاری ثابت در اقتصاد کشور.
وی ادامه داد: این موضوع در سال 1318 به دلیل اینکه جنگ جهانی دوم شروع میشود متوقف میماند در سال 1325 سازمان برنامه رسما تشکیل میشود یعنی دولت ایران پس از جنگ جهانی و اتفاقات آن دوباره با رشد قیمت نفت مواجه میشود و اولین برنامه عمرانی ایران در سال 1327 کلید میخورد.
این تحلیل گر مسائل اقتصادی عنوان کرد: این برنامه به دلیل ملی شدن صنعت نفت به اجرا در نمیآید و بعد از کودتای 28 مرداد در آمد نفتی ایران مجددا دو برابر میشود، اما 15 ماه پس از کودتا ایران نمیتواند نفت خود را بفروشد، اما به دلیل افزایش قدرت درآمدی نفت شاه با آمریکاییها وارد مذاکراتی میشود و به آنها عنوان میکند که اگر بر سر نفت به او فشار آورند کشور ایران را رها خواهد کرد.
لیلاز اضافه کرد: همین موضوع باعث شد تا در آذر 1333 کنسرسیوم جدید بین شاه و آمریکا بر قرار میشود که سهم نفت میان ایران و آمریکا 50 به 50 میشود و زمانی که این اتفاق رخ میدهد دوباره سازمان برنامه هویت جدیدی پیدا میکند، از برنامه سوم سازمان برنامه کشور ایران بیانضباطیهای اقتصادی آغاز میشود و هزینههای عمرانی کمتر میشود. وی با اشاره به اینکه دهه 40 طلاییترین دهه اقتصاد ایران است، ادامه داد: کشور ایران نتوانست هیچگاه اتفاقات دهه 40 را تکرار کند و از اوایل دهه تا سال 1347 اقتصاد ایران همواره مسیر رو به رشدی را داشته است و در این زمان عملکرد بسیار خوبی در اقتصاد ایران به نمایش گذاشته شد.
اوایل دهه 50 ظهور تورم در کشور ایران است
این استاد اقتصاد با اشاره به جنگ اسرائیل و عراق در دهه 40 اظهار کرد: این جنگ به شدت بر سرنوشت اقتصادی ایران تاثیر گذاشت چراکه پس از آن جنگ دولت ایران متوجه شد که نفت میتواند یک برتری سیاسی نیز ایجاد کند و کمکم دنیا نیز شروع میکند با شاه ایران کرنش کردن و حواشان به شاه ایران و تعاملات دو طرفه ایجاد میشود.
لیلاز تصریح کرد: در سال 1347 شاه اعضاب شورای اقتصادی کشور را جمع میکند و میگوید یک ایدئولوژی جدید را میخواهم مطرح کنم به نام ایرانیسم چراکه شاه در آن زمان پیشبینی میکند که عراق در سالهای بعد حتما به ایران حمله خواهد کرد و کشور ما نباید از عراق شکست بخورد. وی گفت: متاسفانه از اواخر دهه 40 و اوایل دهه 50 نشانههای ظهور تورم در ایران ایجاد شد این در حالی است که در اکثر سالهای دهه 40 فقط تا نیم درصد تورم داشتهایم و اقتصاد ایران اصلا با این مقوله آشنا نیست که به یکباره با آغاز دهه 50 تورمهای دو رقمی شروع میشود.
این تحلیلگر اقتصادی کشور افزود: کشور ایران در حالی که در برنامه سوم مصرف ارزی شش میلیارد دلار و در برنامه چهارم 10 میلیارد دلار مصرف ارزی داشته است به یکباره این مصرف ارزی در برنامه پنجم به 30 میلیارد دلار میرسد زیرا دائما در آمد ارزی در این سالها افزایش مییافته و در همین زمان شاه در حال تجهیز نظامی کشور نیز بوده است.
لیلاز عنوان کرد: در ادامه اتفاقات آن روز ناگهان در سال 1352 ایران به قرار داد کنسرسیوم خود پایان میدهد و خودش مستقیما با کشورهای غربی برای مبادله نفت وارد مذاکره میشود و این مورد رابطه ایران و آمریکا را دچار تزلزل میکند در همین راستا جنگ 1973 و مهرماه 1352 یکباره قیمت نفت خام را 5 برابر میکند و درآمد نفتی ایران را 9 برابر میکند و شاه وارد یک برنامه برای مصرف ارزی 200 میلیارد دلاری میشود که به شدت برای اقتصاد ایران سنگین بود به گونهای که عبدالمجید مجیدی میگوید این مصرف ارزی کشور را به جایی رسانید که ایجاد یک انقلاب در کشور را گریز ناپذیر کرد و انقلاب بیشک اقتصاد ایران را نجات داد.
در سالهای 62 و 63 رکورد درآمدهای نفتی را شکستیم
وی با بیان اینکه این اداره اقتصادی کشور باعث شد تا در سال 53 افزایش 37 درصدی دستمزد ساختمانها ایجاد شود و اقتصاد به گونهای لجام گسیخته شد که در برنامه ششم ایران با بدهی 130 میلیارد دلاری به خارج مواجه میشد که این اتفاق باعث شد که دو راه بیشتر پیش پای دربار نماند یکی اینکه مردم کمربندها را ببندند برای یک ترمیم اقتصادی که تکانهای عجیب اجتماعی داشت و یا اینکه 130 میلیارد دلار را از جایی به دست آورند که اصلا امکان آن وجود نداشت.
این کارشناس مسائل اقتصادی گفت: ما بر اثر تاثیرات این عنصر بر اقتصاد کشور و وضعیت پولیتیکی که برای اقتصاد ایجاد کرده بود به جایی رسیدیم که انقلاب سال 1357 رخ داد چراکه از پاییز سال 1355 به دلیل کاهش قیمت نفت و نبود آن 30 درصد افزایش همیشگی که اقتصاد ما به آن عادت کرده بود ناگهان اقتصاد ترکید و اجتماع نیز واکنش نشان داد.
لیلاز ادامه داد: پس از سال 57 در سالهای 62 و 63 رکورد درآمدهای نفتی را زدیم و حدود 24 میلیارد دلار درآمد ارزی داشتیم به گونهای که در جبههای جنگ مرغ یکی از لوازم شوخی شده بود، اما دوباره مثل تجربههای قبلی کشور قبل از انقلاب با افزایش درآمد نفتی دوباره مصرف ارزی را افزایش دادیم به گونهای که در سال 65 کشور محتاج به نخ بخیه شد. وی تاکید کرد: متاسفانه ریخت و پاش ارزی در سال 63 در اوج جنگ به گونهای بود که ما دسته بیل و نردبان را هم از کشورهای خارجی وارد کردیم و این شد که ناگهان دوباره اقتصاد از ریل خارج شد.
هیچ چیزی نمیتواند جلوی سونامی افزایش درآمدهای نفتی در اقتصاد ایران را بگیرد
این استاد اقتصاد ادامه داد: آخرین و بدترین و هزارنترین دیگر در اقتصاد ایران در سالهای 1382 و 83 در اقتصاد ایران اتفاق افتاد چراکه دوباره در اقتصاد ایران در آمدهای نفتی افزایش یافت؛ زمانی که اثر یک حادثهای مثل ثروت بادآورده وارد یک اقتصاد شود همه شاکله اقتصاد را تغییر میدهد و هیچ چیزی جلوی آن را نمیگیرد چراکه در تاریخ ایران نهادی نیرومندتر از پارلمان وجود ندارد که در سال 1385 این پارلمان هم در درآمدهای نفتی ذوب شد به گونهای که ته لیوان رییس جمهور به عنوان تبرک سر کشیده شد یا اینکه هالهای از نور برای او ایجاد گردید.
لیلاز با بیان اینکه اگر بار دیگر برای اقتصاد ایران اتفاق افزایش درآمد نفتی رخ دهد مثل پنج بار گذشته هیچ نهاد و ترفندی نمیتواند جلوی آن را بگیرد، گفت: به همین دلیل است که در انتخابات سال 1384 کسی در انتخابات میتوانست موفق شود که بحث بده بخوریم را میتوانست به کرسی بنشاند.
وی با تاکید بر اینکه چاره ی امروز اقتصاد ایران این است که سهم نفت را از تولید ناخالص به هر شکلی هست کاهش دهیم، اظهار کرد: اگر بتوانیم سهم نفت در اقتصاد کشور را کاهش دهیم و تاثیرگذاری آن را کاهش دهیم شاید تکانی بخوریم، اما متاسفانه امروز سهم مجموع بنگاه نفتی ایران 20 برابر بزرگتر از سهم بزرگترین بنگاه اقتصادی آمریکا بر اقتصاد این کشور است.
این تحلیلگر مسائل اقتصادی با بیان اینکه پروژه یارانههایی که احمدینژاد آن را کلید زد گام بلندی به سوی کاهش تاثیر نفت بر اقتصاد ایران بود، گفت: به دلیل اینکه درآمد نفت را به عنوان پیش برد اهداف دولت از دستور خارج کرد و این نفت فقط تبدیل شد به یارانه نقدی و از این جنبه اتفاق خوبی در اقتصاد ایران بود. وی اظهار کرد: باید دعا کنیم که قیمت جهانی نفت خام افزایش نیابد چراکه همه تصمیمات اقتصادی کشور را دوباره به هم میزند و اصلا نباید فکر کنیم که افزایش قیمت نفت میتواند مشکل اقتصادی را حل کند اصلا اینگونه نیست بلکه دوباره همان بحث نفت بر سر سفره پیش میآید و آن روزگارانی که اصلا به ما دور نیست.
لیلاز بیان کرد: اتفاقی که در سال 1393 افتاده این است که قدرت خرید کارگران به 40 درصد کاهش یافته و قدرت خرید کارمندان به اواخر دهه 70 بازگشته است و من متعجم چرا کسی نگران نیست در حالی که خبر میرسد نرخ تورم باعث شده تا مصرف لبنیات در ایران به نزدیکی صفر برسد.
وی با بیان اینکه تورم مواد غذایی در خرداد 92 به 60 درصد رسیده که این تورم بر روی فقرا سه برابر اثر بیشتری میگذارد و آنها را از گردونه خرید خارج میکند. اظهار کرد: خوشبختانه تورم در این روزها تک رقمی شده است که بسیار خوشحال کننده است چراکه نزدیک بود کشور به ناکجا آباد اقتصادی برود.
یک کارشناس مسایل اقتصادی گفت: نفت تاثیرگذارترین عنصر بر اقتصاد ایران است به گونهای که تحولات پولیتیکی این عنصر بر اقتصاد ایران انقلاب 1357 را رقم زد و هربار که کشور با افزایش درآمدهای نفتی رو به رو بوده اقتصاد کشور از ریل خارج و بهسوی بینظمی و بیثباتی اقتصادی پیشرفتهاست.
سعید لیلاز در اتاق بازگانی اصفهان اظهارکرد: زمانی که ما در مورد علم اقتصاد صحبت میکنیم باید در خصوص یکسری اعداد و ارقام و واقعیتهای علمی بحث کنیم و این موارد را مورد بررسی قرار دهیم، اما هیچ گاه نمیتوانیم از روی رگ گردن یا غیرتیشدن حرف بزنیم.
وی با بیان اینکه اگر به تاریخچه پیدایش نفت در ساختار اقتصادی ایران نگاه کنیم خواهیم دید تاثیرگذارترین عنصر اقتصادی ایران همین مایع بودهاست، افزود: ارزش کل انرژی اولیه ایران چیزی حدود سه هزار میلیارد دلار بودهاست که این عدد در اقتصاد عددی بسیار بزرگ و سنگین است.
این تحلیلگر مسایل اقتصادی اضافهکرد: اولین باری که در کشور به این عنصر توجه شد احتمالا در دوره رضاخان بودهاست یعنی در سال 1300 خورشیدی و پس از جنگ جهانی اول که کشور رفته رفته به سمت رشد اقتصادی مثبت میرفت این مایه سیاه رنگ پیدا شد، اما جالب اینجا است که رضا شاه تا زمانی که زنده بود نگذاشت پول نفت وارد بودجه کشور شود.
لیلاز ادامه داد: از سال 1306 خورشیدی قیمت نفت رو به کاهش نهاد و درآمدهای ارزی که دولت رضاخان به واسطه آنها توسعه اقتصادی و نظامی را برنامهریزی کرده بود کاهش یافت و از آنجا دعوای میان ایران و بریتانیا شکل گرفت و همین واقعه منجر به جدایی رضا خان از انگلیسیها شد.
وی گفت: در سال 1312که رضا شاه پرونده نفتی را به داخل بخاری میاندازد و فاصله از انگلستان باعث میشود که سهم درآمدهای نفتی ایران در اقتصاد از 16 درصد به 25 درصد افزایش پیدا کند.
جرقههای ایجاد سازمان برنامه در سال 1315 زده شد
این استاد اقتصاد تصریح کرد: من معتقد نیستم که مظفرالدینشاه یا رضاخان میر پنج در خصوص نفت ایران بد عمل کردند چراکه اعتقاد دارم در هر دورهای هرکسی بر مسند ایران بوده تا توانسته از نفت به هر شکلی استفادهکردهاست مگر مظفرالدین شاه در قرارداد با دارسی نگفته هر کاری که قرار است در حوزه نفت در ایران صورت بگیرد باید با کارگران ایرانی انجام شود و در سال 1312 بر اساس این بند رضاشاه قرارداد با انگلیسها باطل کرد.
لیلاز افزود: اولین جرقههای سازمان برنامه در سال 1315 خورد و شورای عالی برنامهریزی تشکیل شد چراکه تفکر این بود که با این درآمد نفت چه باید کرد؟ این سازمان یعنی صندوق ذخیرهای که بتواند درآمدهای نفتی را به تبدیل کند به سرمایهگذاری ثابت در اقتصاد کشور.
وی ادامه داد: این موضوع در سال 1318 به دلیل اینکه جنگ جهانی دوم شروع میشود متوقف میماند در سال 1325 سازمان برنامه رسما تشکیل میشود یعنی دولت ایران پس از جنگ جهانی و اتفاقات آن دوباره با رشد قیمت نفت مواجه میشود و اولین برنامه عمرانی ایران در سال 1327 کلید میخورد.
این تحلیل گر مسائل اقتصادی عنوان کرد: این برنامه به دلیل ملی شدن صنعت نفت به اجرا در نمیآید و بعد از کودتای 28 مرداد در آمد نفتی ایران مجددا دو برابر میشود، اما 15 ماه پس از کودتا ایران نمیتواند نفت خود را بفروشد، اما به دلیل افزایش قدرت درآمدی نفت شاه با آمریکاییها وارد مذاکراتی میشود و به آنها عنوان میکند که اگر بر سر نفت به او فشار آورند کشور ایران را رها خواهد کرد.
لیلاز اضافه کرد: همین موضوع باعث شد تا در آذر 1333 کنسرسیوم جدید بین شاه و آمریکا بر قرار میشود که سهم نفت میان ایران و آمریکا 50 به 50 میشود و زمانی که این اتفاق رخ میدهد دوباره سازمان برنامه هویت جدیدی پیدا میکند، از برنامه سوم سازمان برنامه کشور ایران بیانضباطیهای اقتصادی آغاز میشود و هزینههای عمرانی کمتر میشود. وی با اشاره به اینکه دهه 40 طلاییترین دهه اقتصاد ایران است، ادامه داد: کشور ایران نتوانست هیچگاه اتفاقات دهه 40 را تکرار کند و از اوایل دهه تا سال 1347 اقتصاد ایران همواره مسیر رو به رشدی را داشته است و در این زمان عملکرد بسیار خوبی در اقتصاد ایران به نمایش گذاشته شد.
اوایل دهه 50 ظهور تورم در کشور ایران است
این استاد اقتصاد با اشاره به جنگ اسرائیل و عراق در دهه 40 اظهار کرد: این جنگ به شدت بر سرنوشت اقتصادی ایران تاثیر گذاشت چراکه پس از آن جنگ دولت ایران متوجه شد که نفت میتواند یک برتری سیاسی نیز ایجاد کند و کمکم دنیا نیز شروع میکند با شاه ایران کرنش کردن و حواشان به شاه ایران و تعاملات دو طرفه ایجاد میشود.
لیلاز تصریح کرد: در سال 1347 شاه اعضاب شورای اقتصادی کشور را جمع میکند و میگوید یک ایدئولوژی جدید را میخواهم مطرح کنم به نام ایرانیسم چراکه شاه در آن زمان پیشبینی میکند که عراق در سالهای بعد حتما به ایران حمله خواهد کرد و کشور ما نباید از عراق شکست بخورد. وی گفت: متاسفانه از اواخر دهه 40 و اوایل دهه 50 نشانههای ظهور تورم در ایران ایجاد شد این در حالی است که در اکثر سالهای دهه 40 فقط تا نیم درصد تورم داشتهایم و اقتصاد ایران اصلا با این مقوله آشنا نیست که به یکباره با آغاز دهه 50 تورمهای دو رقمی شروع میشود.
این تحلیلگر اقتصادی کشور افزود: کشور ایران در حالی که در برنامه سوم مصرف ارزی شش میلیارد دلار و در برنامه چهارم 10 میلیارد دلار مصرف ارزی داشته است به یکباره این مصرف ارزی در برنامه پنجم به 30 میلیارد دلار میرسد زیرا دائما در آمد ارزی در این سالها افزایش مییافته و در همین زمان شاه در حال تجهیز نظامی کشور نیز بوده است.
لیلاز عنوان کرد: در ادامه اتفاقات آن روز ناگهان در سال 1352 ایران به قرار داد کنسرسیوم خود پایان میدهد و خودش مستقیما با کشورهای غربی برای مبادله نفت وارد مذاکره میشود و این مورد رابطه ایران و آمریکا را دچار تزلزل میکند در همین راستا جنگ 1973 و مهرماه 1352 یکباره قیمت نفت خام را 5 برابر میکند و درآمد نفتی ایران را 9 برابر میکند و شاه وارد یک برنامه برای مصرف ارزی 200 میلیارد دلاری میشود که به شدت برای اقتصاد ایران سنگین بود به گونهای که عبدالمجید مجیدی میگوید این مصرف ارزی کشور را به جایی رسانید که ایجاد یک انقلاب در کشور را گریز ناپذیر کرد و انقلاب بیشک اقتصاد ایران را نجات داد.
در سالهای 62 و 63 رکورد درآمدهای نفتی را شکستیم
وی با بیان اینکه این اداره اقتصادی کشور باعث شد تا در سال 53 افزایش 37 درصدی دستمزد ساختمانها ایجاد شود و اقتصاد به گونهای لجام گسیخته شد که در برنامه ششم ایران با بدهی 130 میلیارد دلاری به خارج مواجه میشد که این اتفاق باعث شد که دو راه بیشتر پیش پای دربار نماند یکی اینکه مردم کمربندها را ببندند برای یک ترمیم اقتصادی که تکانهای عجیب اجتماعی داشت و یا اینکه 130 میلیارد دلار را از جایی به دست آورند که اصلا امکان آن وجود نداشت.
این کارشناس مسائل اقتصادی گفت: ما بر اثر تاثیرات این عنصر بر اقتصاد کشور و وضعیت پولیتیکی که برای اقتصاد ایجاد کرده بود به جایی رسیدیم که انقلاب سال 1357 رخ داد چراکه از پاییز سال 1355 به دلیل کاهش قیمت نفت و نبود آن 30 درصد افزایش همیشگی که اقتصاد ما به آن عادت کرده بود ناگهان اقتصاد ترکید و اجتماع نیز واکنش نشان داد.
لیلاز ادامه داد: پس از سال 57 در سالهای 62 و 63 رکورد درآمدهای نفتی را زدیم و حدود 24 میلیارد دلار درآمد ارزی داشتیم به گونهای که در جبههای جنگ مرغ یکی از لوازم شوخی شده بود، اما دوباره مثل تجربههای قبلی کشور قبل از انقلاب با افزایش درآمد نفتی دوباره مصرف ارزی را افزایش دادیم به گونهای که در سال 65 کشور محتاج به نخ بخیه شد. وی تاکید کرد: متاسفانه ریخت و پاش ارزی در سال 63 در اوج جنگ به گونهای بود که ما دسته بیل و نردبان را هم از کشورهای خارجی وارد کردیم و این شد که ناگهان دوباره اقتصاد از ریل خارج شد.
هیچ چیزی نمیتواند جلوی سونامی افزایش درآمدهای نفتی در اقتصاد ایران را بگیرد
این استاد اقتصاد ادامه داد: آخرین و بدترین و هزارنترین دیگر در اقتصاد ایران در سالهای 1382 و 83 در اقتصاد ایران اتفاق افتاد چراکه دوباره در اقتصاد ایران در آمدهای نفتی افزایش یافت؛ زمانی که اثر یک حادثهای مثل ثروت بادآورده وارد یک اقتصاد شود همه شاکله اقتصاد را تغییر میدهد و هیچ چیزی جلوی آن را نمیگیرد چراکه در تاریخ ایران نهادی نیرومندتر از پارلمان وجود ندارد که در سال 1385 این پارلمان هم در درآمدهای نفتی ذوب شد به گونهای که ته لیوان رییس جمهور به عنوان تبرک سر کشیده شد یا اینکه هالهای از نور برای او ایجاد گردید.
لیلاز با بیان اینکه اگر بار دیگر برای اقتصاد ایران اتفاق افزایش درآمد نفتی رخ دهد مثل پنج بار گذشته هیچ نهاد و ترفندی نمیتواند جلوی آن را بگیرد، گفت: به همین دلیل است که در انتخابات سال 1384 کسی در انتخابات میتوانست موفق شود که بحث بده بخوریم را میتوانست به کرسی بنشاند.
وی با تاکید بر اینکه چاره ی امروز اقتصاد ایران این است که سهم نفت را از تولید ناخالص به هر شکلی هست کاهش دهیم، اظهار کرد: اگر بتوانیم سهم نفت در اقتصاد کشور را کاهش دهیم و تاثیرگذاری آن را کاهش دهیم شاید تکانی بخوریم، اما متاسفانه امروز سهم مجموع بنگاه نفتی ایران 20 برابر بزرگتر از سهم بزرگترین بنگاه اقتصادی آمریکا بر اقتصاد این کشور است.
این تحلیلگر مسائل اقتصادی با بیان اینکه پروژه یارانههایی که احمدینژاد آن را کلید زد گام بلندی به سوی کاهش تاثیر نفت بر اقتصاد ایران بود، گفت: به دلیل اینکه درآمد نفت را به عنوان پیش برد اهداف دولت از دستور خارج کرد و این نفت فقط تبدیل شد به یارانه نقدی و از این جنبه اتفاق خوبی در اقتصاد ایران بود. وی اظهار کرد: باید دعا کنیم که قیمت جهانی نفت خام افزایش نیابد چراکه همه تصمیمات اقتصادی کشور را دوباره به هم میزند و اصلا نباید فکر کنیم که افزایش قیمت نفت میتواند مشکل اقتصادی را حل کند اصلا اینگونه نیست بلکه دوباره همان بحث نفت بر سر سفره پیش میآید و آن روزگارانی که اصلا به ما دور نیست.
لیلاز بیان کرد: اتفاقی که در سال 1393 افتاده این است که قدرت خرید کارگران به 40 درصد کاهش یافته و قدرت خرید کارمندان به اواخر دهه 70 بازگشته است و من متعجم چرا کسی نگران نیست در حالی که خبر میرسد نرخ تورم باعث شده تا مصرف لبنیات در ایران به نزدیکی صفر برسد.
وی با بیان اینکه تورم مواد غذایی در خرداد 92 به 60 درصد رسیده که این تورم بر روی فقرا سه برابر اثر بیشتری میگذارد و آنها را از گردونه خرید خارج میکند. اظهار کرد: خوشبختانه تورم در این روزها تک رقمی شده است که بسیار خوشحال کننده است چراکه نزدیک بود کشور به ناکجا آباد اقتصادی برود.
سعید لیلاز در اتاق بازگانی اصفهان اظهارکرد: زمانی که ما در مورد علم اقتصاد صحبت میکنیم باید در خصوص یکسری اعداد و ارقام و واقعیتهای علمی بحث کنیم و این موارد را مورد بررسی قرار دهیم، اما هیچ گاه نمیتوانیم از روی رگ گردن یا غیرتیشدن حرف بزنیم.
وی با بیان اینکه اگر به تاریخچه پیدایش نفت در ساختار اقتصادی ایران نگاه کنیم خواهیم دید تاثیرگذارترین عنصر اقتصادی ایران همین مایع بودهاست، افزود: ارزش کل انرژی اولیه ایران چیزی حدود سه هزار میلیارد دلار بودهاست که این عدد در اقتصاد عددی بسیار بزرگ و سنگین است.
این تحلیلگر مسایل اقتصادی اضافهکرد: اولین باری که در کشور به این عنصر توجه شد احتمالا در دوره رضاخان بودهاست یعنی در سال 1300 خورشیدی و پس از جنگ جهانی اول که کشور رفته رفته به سمت رشد اقتصادی مثبت میرفت این مایه سیاه رنگ پیدا شد، اما جالب اینجا است که رضا شاه تا زمانی که زنده بود نگذاشت پول نفت وارد بودجه کشور شود.
لیلاز ادامه داد: از سال 1306 خورشیدی قیمت نفت رو به کاهش نهاد و درآمدهای ارزی که دولت رضاخان به واسطه آنها توسعه اقتصادی و نظامی را برنامهریزی کرده بود کاهش یافت و از آنجا دعوای میان ایران و بریتانیا شکل گرفت و همین واقعه منجر به جدایی رضا خان از انگلیسیها شد.
وی گفت: در سال 1312که رضا شاه پرونده نفتی را به داخل بخاری میاندازد و فاصله از انگلستان باعث میشود که سهم درآمدهای نفتی ایران در اقتصاد از 16 درصد به 25 درصد افزایش پیدا کند.
جرقههای ایجاد سازمان برنامه در سال 1315 زده شد
این استاد اقتصاد تصریح کرد: من معتقد نیستم که مظفرالدینشاه یا رضاخان میر پنج در خصوص نفت ایران بد عمل کردند چراکه اعتقاد دارم در هر دورهای هرکسی بر مسند ایران بوده تا توانسته از نفت به هر شکلی استفادهکردهاست مگر مظفرالدین شاه در قرارداد با دارسی نگفته هر کاری که قرار است در حوزه نفت در ایران صورت بگیرد باید با کارگران ایرانی انجام شود و در سال 1312 بر اساس این بند رضاشاه قرارداد با انگلیسها باطل کرد.
لیلاز افزود: اولین جرقههای سازمان برنامه در سال 1315 خورد و شورای عالی برنامهریزی تشکیل شد چراکه تفکر این بود که با این درآمد نفت چه باید کرد؟ این سازمان یعنی صندوق ذخیرهای که بتواند درآمدهای نفتی را به تبدیل کند به سرمایهگذاری ثابت در اقتصاد کشور.
وی ادامه داد: این موضوع در سال 1318 به دلیل اینکه جنگ جهانی دوم شروع میشود متوقف میماند در سال 1325 سازمان برنامه رسما تشکیل میشود یعنی دولت ایران پس از جنگ جهانی و اتفاقات آن دوباره با رشد قیمت نفت مواجه میشود و اولین برنامه عمرانی ایران در سال 1327 کلید میخورد.
این تحلیل گر مسائل اقتصادی عنوان کرد: این برنامه به دلیل ملی شدن صنعت نفت به اجرا در نمیآید و بعد از کودتای 28 مرداد در آمد نفتی ایران مجددا دو برابر میشود، اما 15 ماه پس از کودتا ایران نمیتواند نفت خود را بفروشد، اما به دلیل افزایش قدرت درآمدی نفت شاه با آمریکاییها وارد مذاکراتی میشود و به آنها عنوان میکند که اگر بر سر نفت به او فشار آورند کشور ایران را رها خواهد کرد.
لیلاز اضافه کرد: همین موضوع باعث شد تا در آذر 1333 کنسرسیوم جدید بین شاه و آمریکا بر قرار میشود که سهم نفت میان ایران و آمریکا 50 به 50 میشود و زمانی که این اتفاق رخ میدهد دوباره سازمان برنامه هویت جدیدی پیدا میکند، از برنامه سوم سازمان برنامه کشور ایران بیانضباطیهای اقتصادی آغاز میشود و هزینههای عمرانی کمتر میشود. وی با اشاره به اینکه دهه 40 طلاییترین دهه اقتصاد ایران است، ادامه داد: کشور ایران نتوانست هیچگاه اتفاقات دهه 40 را تکرار کند و از اوایل دهه تا سال 1347 اقتصاد ایران همواره مسیر رو به رشدی را داشته است و در این زمان عملکرد بسیار خوبی در اقتصاد ایران به نمایش گذاشته شد.
اوایل دهه 50 ظهور تورم در کشور ایران است
این استاد اقتصاد با اشاره به جنگ اسرائیل و عراق در دهه 40 اظهار کرد: این جنگ به شدت بر سرنوشت اقتصادی ایران تاثیر گذاشت چراکه پس از آن جنگ دولت ایران متوجه شد که نفت میتواند یک برتری سیاسی نیز ایجاد کند و کمکم دنیا نیز شروع میکند با شاه ایران کرنش کردن و حواشان به شاه ایران و تعاملات دو طرفه ایجاد میشود.
لیلاز تصریح کرد: در سال 1347 شاه اعضاب شورای اقتصادی کشور را جمع میکند و میگوید یک ایدئولوژی جدید را میخواهم مطرح کنم به نام ایرانیسم چراکه شاه در آن زمان پیشبینی میکند که عراق در سالهای بعد حتما به ایران حمله خواهد کرد و کشور ما نباید از عراق شکست بخورد. وی گفت: متاسفانه از اواخر دهه 40 و اوایل دهه 50 نشانههای ظهور تورم در ایران ایجاد شد این در حالی است که در اکثر سالهای دهه 40 فقط تا نیم درصد تورم داشتهایم و اقتصاد ایران اصلا با این مقوله آشنا نیست که به یکباره با آغاز دهه 50 تورمهای دو رقمی شروع میشود.
این تحلیلگر اقتصادی کشور افزود: کشور ایران در حالی که در برنامه سوم مصرف ارزی شش میلیارد دلار و در برنامه چهارم 10 میلیارد دلار مصرف ارزی داشته است به یکباره این مصرف ارزی در برنامه پنجم به 30 میلیارد دلار میرسد زیرا دائما در آمد ارزی در این سالها افزایش مییافته و در همین زمان شاه در حال تجهیز نظامی کشور نیز بوده است.
لیلاز عنوان کرد: در ادامه اتفاقات آن روز ناگهان در سال 1352 ایران به قرار داد کنسرسیوم خود پایان میدهد و خودش مستقیما با کشورهای غربی برای مبادله نفت وارد مذاکره میشود و این مورد رابطه ایران و آمریکا را دچار تزلزل میکند در همین راستا جنگ 1973 و مهرماه 1352 یکباره قیمت نفت خام را 5 برابر میکند و درآمد نفتی ایران را 9 برابر میکند و شاه وارد یک برنامه برای مصرف ارزی 200 میلیارد دلاری میشود که به شدت برای اقتصاد ایران سنگین بود به گونهای که عبدالمجید مجیدی میگوید این مصرف ارزی کشور را به جایی رسانید که ایجاد یک انقلاب در کشور را گریز ناپذیر کرد و انقلاب بیشک اقتصاد ایران را نجات داد.
در سالهای 62 و 63 رکورد درآمدهای نفتی را شکستیم
وی با بیان اینکه این اداره اقتصادی کشور باعث شد تا در سال 53 افزایش 37 درصدی دستمزد ساختمانها ایجاد شود و اقتصاد به گونهای لجام گسیخته شد که در برنامه ششم ایران با بدهی 130 میلیارد دلاری به خارج مواجه میشد که این اتفاق باعث شد که دو راه بیشتر پیش پای دربار نماند یکی اینکه مردم کمربندها را ببندند برای یک ترمیم اقتصادی که تکانهای عجیب اجتماعی داشت و یا اینکه 130 میلیارد دلار را از جایی به دست آورند که اصلا امکان آن وجود نداشت.
این کارشناس مسائل اقتصادی گفت: ما بر اثر تاثیرات این عنصر بر اقتصاد کشور و وضعیت پولیتیکی که برای اقتصاد ایجاد کرده بود به جایی رسیدیم که انقلاب سال 1357 رخ داد چراکه از پاییز سال 1355 به دلیل کاهش قیمت نفت و نبود آن 30 درصد افزایش همیشگی که اقتصاد ما به آن عادت کرده بود ناگهان اقتصاد ترکید و اجتماع نیز واکنش نشان داد.
لیلاز ادامه داد: پس از سال 57 در سالهای 62 و 63 رکورد درآمدهای نفتی را زدیم و حدود 24 میلیارد دلار درآمد ارزی داشتیم به گونهای که در جبههای جنگ مرغ یکی از لوازم شوخی شده بود، اما دوباره مثل تجربههای قبلی کشور قبل از انقلاب با افزایش درآمد نفتی دوباره مصرف ارزی را افزایش دادیم به گونهای که در سال 65 کشور محتاج به نخ بخیه شد. وی تاکید کرد: متاسفانه ریخت و پاش ارزی در سال 63 در اوج جنگ به گونهای بود که ما دسته بیل و نردبان را هم از کشورهای خارجی وارد کردیم و این شد که ناگهان دوباره اقتصاد از ریل خارج شد.
هیچ چیزی نمیتواند جلوی سونامی افزایش درآمدهای نفتی در اقتصاد ایران را بگیرد
این استاد اقتصاد ادامه داد: آخرین و بدترین و هزارنترین دیگر در اقتصاد ایران در سالهای 1382 و 83 در اقتصاد ایران اتفاق افتاد چراکه دوباره در اقتصاد ایران در آمدهای نفتی افزایش یافت؛ زمانی که اثر یک حادثهای مثل ثروت بادآورده وارد یک اقتصاد شود همه شاکله اقتصاد را تغییر میدهد و هیچ چیزی جلوی آن را نمیگیرد چراکه در تاریخ ایران نهادی نیرومندتر از پارلمان وجود ندارد که در سال 1385 این پارلمان هم در درآمدهای نفتی ذوب شد به گونهای که ته لیوان رییس جمهور به عنوان تبرک سر کشیده شد یا اینکه هالهای از نور برای او ایجاد گردید.
لیلاز با بیان اینکه اگر بار دیگر برای اقتصاد ایران اتفاق افزایش درآمد نفتی رخ دهد مثل پنج بار گذشته هیچ نهاد و ترفندی نمیتواند جلوی آن را بگیرد، گفت: به همین دلیل است که در انتخابات سال 1384 کسی در انتخابات میتوانست موفق شود که بحث بده بخوریم را میتوانست به کرسی بنشاند.
وی با تاکید بر اینکه چاره ی امروز اقتصاد ایران این است که سهم نفت را از تولید ناخالص به هر شکلی هست کاهش دهیم، اظهار کرد: اگر بتوانیم سهم نفت در اقتصاد کشور را کاهش دهیم و تاثیرگذاری آن را کاهش دهیم شاید تکانی بخوریم، اما متاسفانه امروز سهم مجموع بنگاه نفتی ایران 20 برابر بزرگتر از سهم بزرگترین بنگاه اقتصادی آمریکا بر اقتصاد این کشور است.
این تحلیلگر مسائل اقتصادی با بیان اینکه پروژه یارانههایی که احمدینژاد آن را کلید زد گام بلندی به سوی کاهش تاثیر نفت بر اقتصاد ایران بود، گفت: به دلیل اینکه درآمد نفت را به عنوان پیش برد اهداف دولت از دستور خارج کرد و این نفت فقط تبدیل شد به یارانه نقدی و از این جنبه اتفاق خوبی در اقتصاد ایران بود. وی اظهار کرد: باید دعا کنیم که قیمت جهانی نفت خام افزایش نیابد چراکه همه تصمیمات اقتصادی کشور را دوباره به هم میزند و اصلا نباید فکر کنیم که افزایش قیمت نفت میتواند مشکل اقتصادی را حل کند اصلا اینگونه نیست بلکه دوباره همان بحث نفت بر سر سفره پیش میآید و آن روزگارانی که اصلا به ما دور نیست.
لیلاز بیان کرد: اتفاقی که در سال 1393 افتاده این است که قدرت خرید کارگران به 40 درصد کاهش یافته و قدرت خرید کارمندان به اواخر دهه 70 بازگشته است و من متعجم چرا کسی نگران نیست در حالی که خبر میرسد نرخ تورم باعث شده تا مصرف لبنیات در ایران به نزدیکی صفر برسد.
وی با بیان اینکه تورم مواد غذایی در خرداد 92 به 60 درصد رسیده که این تورم بر روی فقرا سه برابر اثر بیشتری میگذارد و آنها را از گردونه خرید خارج میکند. اظهار کرد: خوشبختانه تورم در این روزها تک رقمی شده است که بسیار خوشحال کننده است چراکه نزدیک بود کشور به ناکجا آباد اقتصادی برود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.