|

سرگردان جزایری مجازی

آپلود؛ لایک؛ كامنت

مجید محققیان: کارل مارکس زمانی‌که سرمایه را می‌نوشت معتقد بود که تولید زیربنای جامعه است. نظام‌های سرمایه‌داری با بهره‌کشی از تولید و نیروی کارگر استثمار می‌کنند. اما چند دهه بعد وقتی یورگن هابرماس وارث مكتب فرانكفورت نظریه کنش ارتباطي را می‌نوشت این تفكر را اصلاح کرد: «امروز زیربنای تولید در دست سرمایه‌دارانی است که تولید فکر جامعه را برعهده دارند و البته کارخانه آنها رسانه‌ها هستند.»
رسانه‌ها؛ فیس بوک، تویئتر، گوگل پلاس، اینستاگرام، وایبر، لینکداین، وی چت، واتس آپ رسانه‌هایی اجتماعی با قلمرویی مجازی به حریم‌های خصوصی جامعه ایرانی وارد شده‌اند. شکلی پیچیده از جامعه سنتی ایرانی در تقابل با مولفه‌های جامعه بدون مرز غرب مدرن. این‌بار کابوی‌ها از جادوی جعبه‌های جادویی وارد شده‌اند. و البته روانكاوي رفتار نامتعارف انسان ایرانی از یاهو 360 آغاز شد. داستان شبکه‌های اجتماعی از وب سایتی آغاز شد که بي‌دليل صفحه اول مرور گر بسیاری از ایرانی‌ها بوده‌است؛ یاهو. 360 یاهو با امکاناتی اندک برای کاربران و البته جذابیتی که اولین‌ها دارند. مخصوص براي خودش.
محدودیت امکانات و ابزارها در یاهو 360 درجه، آرام آرام پای کاربران را به شبکه‌های دیگری باز کرد. گودر ، شبکه اجتماعی شرگت گوگل. با امکاناتی افزونتر اما وقتی گوگل در امتداد محور شرارت جورج بوش، اين شبکه اجتماعی را برای دوستان ایرانی خود، محدود کرد، کاربران شبکه‌های اجتماعی در ایران، همچون آوارگانی در سرزمینی مجازی به دنبال رفع عطش خود می‌گشتند. برخی كه مجذوب جذابیت‌ها بودند به فیس‌بوک گرایش یافتند، آنها که محتواگرا بودند و البته زبانی برنده داشتند، تویئت نوشتند و تویئتری شدند، آنها که به دنبال خودنمایی و «شوآف» بودند اینستاگرام را برگزیدند، برخی دیگرکه پایبند سنت بودند و البته شیفته شگردهای گوگل در همان حوالی گوگل، پلاس شدند و گوگل‌پلاسی پیشه کردند.
فیس‌بوکی‌ها: یک میلیارو پانصد میلیون نفر جمعیت. بزرگترین سرزمین مجازی دنیا. متداول‌ترین قلمرو برای جامعه جوان ایرانی. اگرچه بیش از 5 سال است برای کاربران ایرانی فیلتر شده‌است اما بیشترین تعداد اعضای ایرانی در شبکه‌های اجتماعی دنیا از آن این شبکه است. با ادب‌ها وتا حدودی بی‌ادب‌ها. سرزمین آپلود، لایک و كامنت. کشور کپی و پیست؛ یعنی باز نشر مطالب تولیدی.
همه شخصیت‌های معروف دنیا اعضای جامعه فیس‌بوک هستند. در سرزمین فیس‌بوک کیش شخصیت‌ها بیداد می‌کند؛ چه چیزی را چه کسی گفته‌است مهم نیست؛ چه کسی، چه چیزی را گفته‌است اهمیت دارد. فیس‌بوک کشور کاربران با‌ادب، - آدم بی‌ادب همه جا هست- و البته مطالب عامه پسند، تا حد زیادی کم‌مطالعه و طغيان اخبار -همه گونه اخبار- .
تویئتری‌ها: بی‌رحم؛ زبان دراز و درشت گو. صفات بارز بچه‌های تویئیتری. اینان به هیچ‌کس و هیچ‌چیزی رحم نمی‌کنند. زبانی برنده که هجو و طنز را در هم می‌آمیزدو انسانی می‌آفریند که مرزهای ادب و معرفت و اخلاق را در می‌نوردند. در سرزمین تویئتر چهره و نام اهمیتی ندارند آنچه مهم است محتواست. اینجا باید بهتر بنویسی تا بیشتر دیده شوی. کاربرانی از طبقه روشنفکر گمنام، که تعداد لایک‌هایشان نه به دلیل نامشان و البته فیگور عکسشان که به دلیل محتوای کوتاه و موجزی است که به سرعت برق و باد تویئت می‌کنند.
ایستاگرام: سرزمین عکس‌ها؛ تجملات؛ «شوآف». به قول استاد کوثری ایستاگرام حاصل اهمیت یافت فرد و «خود» است. آنجا که «خود» مهم می‌شود روایت بصری از «خود» نیز اهمیت می‌یابد. «گویی ناصرالدین شاه در گوشه‌ای از باغ گلستان دست برسینه ایستاده تا کمال الملک نقاش یا عکاس‌باشی دربار تصویرش را برای تاریخ بایگانی کند» ایستاگرام سرزمین بیزینس‌من‌های مدرن . با ادبیاتی ساده و عامه‌پسند و البته رایگان.
وایبر: اندروید که آمد فضای اجتماعی وب را دگرگون کرد. شبکه‌های اجتماعی تحت سیستم عامل موبایل. وی‌چت، تانگو، واتس آپ، و وایبر «چه کسی می‌گوید من و تو ما نشویم، خانه‌اش را ویران می‌کنیم» وایبر، متداول‌ترین و پرنفوذترین فرم شبکه‌های اجتماعی تحت سیستم عامل‌های موبایلی است. کشور پیام‌های کوتاه. با آسانی کاربرد برای عام‌ترین نوع مخاطب. به اعتقاد دکتر مسجدی رفتار غیرمودبانه در شبکه‌های اجتماعی شمایی از جامعه‌ای است که مودبانه رفتار نمی‌کند.
واتس‌اپ: تلفن همراه اینترنت را برای عام‌ترین سطح جامعه ایرانی به ارمغان آورد. قلمروي براي گروه‌هاي خانوادگي و دوستان راه دور و نزديك. واتس‌اپ معجزه رايگاني ، برای يك ذهن اقتصادي؛ در روزهاي بي‌جاني اقتصاد ایران. فرصتی برای تجلی ، بازنمایی و خود‌اظهاری زن ایرانی. با ولعی روزافزون. واتس‌اپ و ساير هم خانواده‌هاي از اين دست، با گسترش اینترنت همراه، جایگزینی برای اس‌ام‌اس یا پیام‌های متنی کلاسیک شده‌اند. قابلیت ارسال متن در كنار عکس، صوت، ویدئو و موقعیت جغرافیایی گوشی فرستنده به‌وسیله‌ جی‌پی‌اس و آنتن‌های تلفن همراه از ويژگي‌هاي اين خانواده هستند. هم خانواده‌ها اطلاعات کاربر و مخاطبان را از آدرس‌دفترچه تلفن همراه می‌خوانند و نیازی به وارد کردن لیست مخاطبان نیست. می‌گویند در سال ۲۰۱۴ شرکت فیس‌بوک واتس‌اپ را به قیمت ۱۹ میلیارد دلار خریداری کرده‌است. آزادی انتخاب و یادگیری نحوه انتخاب، شگردهای رسانه‌های مدرن هستند. رسانه‌های مدرن با اتکا بر انتخاب کاربر اعتماد مخاطب را جلب کرده و با رهبری عاقلانه او تسلط روزافزون خود را اعمال می‌کنند.
امروز قوم آریایی که روزگاری بر اثر سوز سرمای سیبری و کمبود چراگاه برای دام‌هایشان به سرزمین موعود، ایران، مشقت هجرت را تجربه کرده‌بود، هر روزه بار هجرتی دیگر را بر دوش خود تحمل می‌کند. مهاجرت، در سرزمینی مجازی میان اقوامی مجازی. اگر مادها حوالی همدان و کردستان را برگزیدند و پارت‌ها به خراسان و سیستان و پارس‌ها فارس و اصفهان را انتخاب کردند؛ نسل آریای امروز سرگردان جزایری مجازی شدند. اینبار هاست به هاست. دوومین به دوومین و شبكه به شبكه.
مجید محققیان: کارل مارکس زمانی‌که سرمایه را می‌نوشت معتقد بود که تولید زیربنای جامعه است. نظام‌های سرمایه‌داری با بهره‌کشی از تولید و نیروی کارگر استثمار می‌کنند. اما چند دهه بعد وقتی یورگن هابرماس وارث مكتب فرانكفورت نظریه کنش ارتباطي را می‌نوشت این تفكر را اصلاح کرد: «امروز زیربنای تولید در دست سرمایه‌دارانی است که تولید فکر جامعه را برعهده دارند و البته کارخانه آنها رسانه‌ها هستند.»
رسانه‌ها؛ فیس بوک، تویئتر، گوگل پلاس، اینستاگرام، وایبر، لینکداین، وی چت، واتس آپ رسانه‌هایی اجتماعی با قلمرویی مجازی به حریم‌های خصوصی جامعه ایرانی وارد شده‌اند. شکلی پیچیده از جامعه سنتی ایرانی در تقابل با مولفه‌های جامعه بدون مرز غرب مدرن. این‌بار کابوی‌ها از جادوی جعبه‌های جادویی وارد شده‌اند. و البته روانكاوي رفتار نامتعارف انسان ایرانی از یاهو 360 آغاز شد. داستان شبکه‌های اجتماعی از وب سایتی آغاز شد که بي‌دليل صفحه اول مرور گر بسیاری از ایرانی‌ها بوده‌است؛ یاهو. 360 یاهو با امکاناتی اندک برای کاربران و البته جذابیتی که اولین‌ها دارند. مخصوص براي خودش.
محدودیت امکانات و ابزارها در یاهو 360 درجه، آرام آرام پای کاربران را به شبکه‌های دیگری باز کرد. گودر ، شبکه اجتماعی شرگت گوگل. با امکاناتی افزونتر اما وقتی گوگل در امتداد محور شرارت جورج بوش، اين شبکه اجتماعی را برای دوستان ایرانی خود، محدود کرد، کاربران شبکه‌های اجتماعی در ایران، همچون آوارگانی در سرزمینی مجازی به دنبال رفع عطش خود می‌گشتند. برخی كه مجذوب جذابیت‌ها بودند به فیس‌بوک گرایش یافتند، آنها که محتواگرا بودند و البته زبانی برنده داشتند، تویئت نوشتند و تویئتری شدند، آنها که به دنبال خودنمایی و «شوآف» بودند اینستاگرام را برگزیدند، برخی دیگرکه پایبند سنت بودند و البته شیفته شگردهای گوگل در همان حوالی گوگل، پلاس شدند و گوگل‌پلاسی پیشه کردند.
فیس‌بوکی‌ها: یک میلیارو پانصد میلیون نفر جمعیت. بزرگترین سرزمین مجازی دنیا. متداول‌ترین قلمرو برای جامعه جوان ایرانی. اگرچه بیش از 5 سال است برای کاربران ایرانی فیلتر شده‌است اما بیشترین تعداد اعضای ایرانی در شبکه‌های اجتماعی دنیا از آن این شبکه است. با ادب‌ها وتا حدودی بی‌ادب‌ها. سرزمین آپلود، لایک و كامنت. کشور کپی و پیست؛ یعنی باز نشر مطالب تولیدی.
همه شخصیت‌های معروف دنیا اعضای جامعه فیس‌بوک هستند. در سرزمین فیس‌بوک کیش شخصیت‌ها بیداد می‌کند؛ چه چیزی را چه کسی گفته‌است مهم نیست؛ چه کسی، چه چیزی را گفته‌است اهمیت دارد. فیس‌بوک کشور کاربران با‌ادب، - آدم بی‌ادب همه جا هست- و البته مطالب عامه پسند، تا حد زیادی کم‌مطالعه و طغيان اخبار -همه گونه اخبار- .
تویئتری‌ها: بی‌رحم؛ زبان دراز و درشت گو. صفات بارز بچه‌های تویئیتری. اینان به هیچ‌کس و هیچ‌چیزی رحم نمی‌کنند. زبانی برنده که هجو و طنز را در هم می‌آمیزدو انسانی می‌آفریند که مرزهای ادب و معرفت و اخلاق را در می‌نوردند. در سرزمین تویئتر چهره و نام اهمیتی ندارند آنچه مهم است محتواست. اینجا باید بهتر بنویسی تا بیشتر دیده شوی. کاربرانی از طبقه روشنفکر گمنام، که تعداد لایک‌هایشان نه به دلیل نامشان و البته فیگور عکسشان که به دلیل محتوای کوتاه و موجزی است که به سرعت برق و باد تویئت می‌کنند.
ایستاگرام: سرزمین عکس‌ها؛ تجملات؛ «شوآف». به قول استاد کوثری ایستاگرام حاصل اهمیت یافت فرد و «خود» است. آنجا که «خود» مهم می‌شود روایت بصری از «خود» نیز اهمیت می‌یابد. «گویی ناصرالدین شاه در گوشه‌ای از باغ گلستان دست برسینه ایستاده تا کمال الملک نقاش یا عکاس‌باشی دربار تصویرش را برای تاریخ بایگانی کند» ایستاگرام سرزمین بیزینس‌من‌های مدرن . با ادبیاتی ساده و عامه‌پسند و البته رایگان.
وایبر: اندروید که آمد فضای اجتماعی وب را دگرگون کرد. شبکه‌های اجتماعی تحت سیستم عامل موبایل. وی‌چت، تانگو، واتس آپ، و وایبر «چه کسی می‌گوید من و تو ما نشویم، خانه‌اش را ویران می‌کنیم» وایبر، متداول‌ترین و پرنفوذترین فرم شبکه‌های اجتماعی تحت سیستم عامل‌های موبایلی است. کشور پیام‌های کوتاه. با آسانی کاربرد برای عام‌ترین نوع مخاطب. به اعتقاد دکتر مسجدی رفتار غیرمودبانه در شبکه‌های اجتماعی شمایی از جامعه‌ای است که مودبانه رفتار نمی‌کند.
واتس‌اپ: تلفن همراه اینترنت را برای عام‌ترین سطح جامعه ایرانی به ارمغان آورد. قلمروي براي گروه‌هاي خانوادگي و دوستان راه دور و نزديك. واتس‌اپ معجزه رايگاني ، برای يك ذهن اقتصادي؛ در روزهاي بي‌جاني اقتصاد ایران. فرصتی برای تجلی ، بازنمایی و خود‌اظهاری زن ایرانی. با ولعی روزافزون. واتس‌اپ و ساير هم خانواده‌هاي از اين دست، با گسترش اینترنت همراه، جایگزینی برای اس‌ام‌اس یا پیام‌های متنی کلاسیک شده‌اند. قابلیت ارسال متن در كنار عکس، صوت، ویدئو و موقعیت جغرافیایی گوشی فرستنده به‌وسیله‌ جی‌پی‌اس و آنتن‌های تلفن همراه از ويژگي‌هاي اين خانواده هستند. هم خانواده‌ها اطلاعات کاربر و مخاطبان را از آدرس‌دفترچه تلفن همراه می‌خوانند و نیازی به وارد کردن لیست مخاطبان نیست. می‌گویند در سال ۲۰۱۴ شرکت فیس‌بوک واتس‌اپ را به قیمت ۱۹ میلیارد دلار خریداری کرده‌است. آزادی انتخاب و یادگیری نحوه انتخاب، شگردهای رسانه‌های مدرن هستند. رسانه‌های مدرن با اتکا بر انتخاب کاربر اعتماد مخاطب را جلب کرده و با رهبری عاقلانه او تسلط روزافزون خود را اعمال می‌کنند.
امروز قوم آریایی که روزگاری بر اثر سوز سرمای سیبری و کمبود چراگاه برای دام‌هایشان به سرزمین موعود، ایران، مشقت هجرت را تجربه کرده‌بود، هر روزه بار هجرتی دیگر را بر دوش خود تحمل می‌کند. مهاجرت، در سرزمینی مجازی میان اقوامی مجازی. اگر مادها حوالی همدان و کردستان را برگزیدند و پارت‌ها به خراسان و سیستان و پارس‌ها فارس و اصفهان را انتخاب کردند؛ نسل آریای امروز سرگردان جزایری مجازی شدند. اینبار هاست به هاست. دوومین به دوومین و شبكه به شبكه.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.