|

یادداشتی زیر برگ خاطره

یادی از تئاتر اصفهان

مجید محققیان: نعش حاجی عبدالغفار را باید از زیر خروارها خاک اصفهان قدیم بیرون کشید و روی رف اتاق آقای دکتر یا رییس هنر امروز این شهر دراز به دراز خواباند. حاجی عبدالغفار که در یک دوره عتیقه، تمام راه سده تا اصفهان را با دوچرخه زنگوله‌دارش می‌آمد و آوازهای بومی و محلی لهجه اصفهانی می‌خواند بعدترها و در تکاملی تاریخی و البته کارگردانی‌های زیرکانه ناصر فرهمند پایش به تهران و بغداد و آفریقا و پاریس و آخر سر به کره مریخ هم رسید؛ نقش‌های تئاتر اصفهان دوران شیرخوارگی‌شان را در سال‌های دهه 20 این‌گونه بازی می‌کردند.
عصر هر چهارشنبه , تماشاخانه ها پر از آدم می‌شد. محمد کازرونی سرمایه‌دار معروف اصفهانی بانی خیر می‌شود؛ کوچه کازرونی، مسافرخانه گلزار . «علی صدری»چهار چرخه‌اش را می‌فروشد در کوچه‌ای موسوم به سپاهان تماشاخانه‌ای برپا می‌شود به نام سپاهان. «ناصر فرهمند» کارگردان است. نام‌ها در آسمان تئاتر سپاهان جوانه می‌زنند. «عزت اله نوید» جوانی که بعدها به‌قولی در تئاتر اصفهان پیر می‌شود ؛ «دکتر دخانی»؛ «اصغر صافی»؛ «امین خندان»؛ و «محمد میرزا رفیعی». اما همه این‌ها بهانه است بهانه‌ای به دست تقدیر انگار فرهمند آمده‌است تا آسمانی بیافریند تا در آن ارحام صدر طلوع بکند. ستاره‌ای برای کاروانیان مانده در شب. راهنمای راه از بیراهه.
اما «عیوقی» در گروه المپ شکوفا می‌شود. پاساژی مقابل مدرسه چهارباغ. و «وحدت» نام دیگری است ماندگار تا سال‌ها بر پرده سینما و سکوی تئاتر.
تئاتر اصفهان هم متولد می‌شود در کنار تئاتر سپاهان. «مهندس محمودی» کارخانه‌دار دیگری است بانی می‌شود ؛ 1326 ؛ دروازه دولت ؛ پشت شهرداری؛ گاراژی متروکه، در اختیار ناصر فرهمند و به نام تماشاخانه اصفهان دوره رقابت دو گروه بزرگ تئاتر اصفهان فرا‌رسیده‌است. تا 1332. انگار کودتای 28 مرداد اثرش را بر تئاتر اصفهان هم گذارده‌است. دوره تئاتر لاله‌زاری رسیده‌است.دوره تئاتر جنوب شهری تهران، همراه با ریتم و رقص و آواز. «اترآکسیون» بلای تئاتر تهران به تماشاخانه‌های اصفهان سرایت می‌کند؛ سرآغاز ورشکستگی تئاتر اصفهان.
فرهمند آرام آرام کنار می‌رود. تا 1349؛ قطعه زمینی می‌خرد به عرض چهار وجب به علاوه یک انگشت. دراز می‌کشد تا قیامت. تماشاخانه اصفهان تخریب می‌شود و بولدوزرهای شهرداری پارکینگ می‌سازند. هنر تابع خواسته‌های سیاسی و گاه مذهبی شده‌است.
روزهای زیادی می‌گذرد. تئاتر اصفهان در پس‌کوچه‌های نیستی قدم می‌زند. در التهاب روزهای انقلاب و بالا و پایین پریدن‌های این حزب و آن حزب سال‌های بعد ، تئاتر عددی نیست که منم منم کند.ستاره‌های دیروز یکی یکی پژمرده می‌شوند. به بهای عزت خون شهیدان و بازسازی ویرانی‌های روزهای جنگ در تمام سال‌های دهه 60 و 70 بردن نام ارحام صدر جرم محسوب می‌شود. حالا تئاتر اصفهان سال‌هاست که مرده‌است. مگر نه اینکه تئاتر هر شهر نسبت مستقیمی با فرهنگ آن شهر دارد. آیا فرهنگ در اصفهان مرده است.
امروز باید نعش نقش حاجی عبدالغفار را از زیر خروارها خاک اصفهان قدیم بیرون کشید و روی رف اتاق دکتر یا رییس هنر شهر دراز به دراز خواباند. امروز باید تجربه تئاتر دولتی را که از تئاتر به جر اسکلتی کریه باقی نگذاشته کناری زد . و امروز باید تندیسی از هنرمند بی‌ریای اصفهان ساخت و بر پلکان خانه بی رونق هنرمندان اصفهان نصب کرد تا یادآور تلاش هنرمندان زن و مردی باشد که رنج مردمان هر عصر و دوره‌ای را از دریچه هنر فریاد می‌کنند. همین
مجید محققیان: نعش حاجی عبدالغفار را باید از زیر خروارها خاک اصفهان قدیم بیرون کشید و روی رف اتاق آقای دکتر یا رییس هنر امروز این شهر دراز به دراز خواباند. حاجی عبدالغفار که در یک دوره عتیقه، تمام راه سده تا اصفهان را با دوچرخه زنگوله‌دارش می‌آمد و آوازهای بومی و محلی لهجه اصفهانی می‌خواند بعدترها و در تکاملی تاریخی و البته کارگردانی‌های زیرکانه ناصر فرهمند پایش به تهران و بغداد و آفریقا و پاریس و آخر سر به کره مریخ هم رسید؛ نقش‌های تئاتر اصفهان دوران شیرخوارگی‌شان را در سال‌های دهه 20 این‌گونه بازی می‌کردند.
عصر هر چهارشنبه , تماشاخانه ها پر از آدم می‌شد. محمد کازرونی سرمایه‌دار معروف اصفهانی بانی خیر می‌شود؛ کوچه کازرونی، مسافرخانه گلزار . «علی صدری»چهار چرخه‌اش را می‌فروشد در کوچه‌ای موسوم به سپاهان تماشاخانه‌ای برپا می‌شود به نام سپاهان. «ناصر فرهمند» کارگردان است. نام‌ها در آسمان تئاتر سپاهان جوانه می‌زنند. «عزت اله نوید» جوانی که بعدها به‌قولی در تئاتر اصفهان پیر می‌شود ؛ «دکتر دخانی»؛ «اصغر صافی»؛ «امین خندان»؛ و «محمد میرزا رفیعی». اما همه این‌ها بهانه است بهانه‌ای به دست تقدیر انگار فرهمند آمده‌است تا آسمانی بیافریند تا در آن ارحام صدر طلوع بکند. ستاره‌ای برای کاروانیان مانده در شب. راهنمای راه از بیراهه.
اما «عیوقی» در گروه المپ شکوفا می‌شود. پاساژی مقابل مدرسه چهارباغ. و «وحدت» نام دیگری است ماندگار تا سال‌ها بر پرده سینما و سکوی تئاتر.
تئاتر اصفهان هم متولد می‌شود در کنار تئاتر سپاهان. «مهندس محمودی» کارخانه‌دار دیگری است بانی می‌شود ؛ 1326 ؛ دروازه دولت ؛ پشت شهرداری؛ گاراژی متروکه، در اختیار ناصر فرهمند و به نام تماشاخانه اصفهان دوره رقابت دو گروه بزرگ تئاتر اصفهان فرا‌رسیده‌است. تا 1332. انگار کودتای 28 مرداد اثرش را بر تئاتر اصفهان هم گذارده‌است. دوره تئاتر لاله‌زاری رسیده‌است.دوره تئاتر جنوب شهری تهران، همراه با ریتم و رقص و آواز. «اترآکسیون» بلای تئاتر تهران به تماشاخانه‌های اصفهان سرایت می‌کند؛ سرآغاز ورشکستگی تئاتر اصفهان.
فرهمند آرام آرام کنار می‌رود. تا 1349؛ قطعه زمینی می‌خرد به عرض چهار وجب به علاوه یک انگشت. دراز می‌کشد تا قیامت. تماشاخانه اصفهان تخریب می‌شود و بولدوزرهای شهرداری پارکینگ می‌سازند. هنر تابع خواسته‌های سیاسی و گاه مذهبی شده‌است.
روزهای زیادی می‌گذرد. تئاتر اصفهان در پس‌کوچه‌های نیستی قدم می‌زند. در التهاب روزهای انقلاب و بالا و پایین پریدن‌های این حزب و آن حزب سال‌های بعد ، تئاتر عددی نیست که منم منم کند.ستاره‌های دیروز یکی یکی پژمرده می‌شوند. به بهای عزت خون شهیدان و بازسازی ویرانی‌های روزهای جنگ در تمام سال‌های دهه 60 و 70 بردن نام ارحام صدر جرم محسوب می‌شود. حالا تئاتر اصفهان سال‌هاست که مرده‌است. مگر نه اینکه تئاتر هر شهر نسبت مستقیمی با فرهنگ آن شهر دارد. آیا فرهنگ در اصفهان مرده است.
امروز باید نعش نقش حاجی عبدالغفار را از زیر خروارها خاک اصفهان قدیم بیرون کشید و روی رف اتاق دکتر یا رییس هنر شهر دراز به دراز خواباند. امروز باید تجربه تئاتر دولتی را که از تئاتر به جر اسکلتی کریه باقی نگذاشته کناری زد . و امروز باید تندیسی از هنرمند بی‌ریای اصفهان ساخت و بر پلکان خانه بی رونق هنرمندان اصفهان نصب کرد تا یادآور تلاش هنرمندان زن و مردی باشد که رنج مردمان هر عصر و دوره‌ای را از دریچه هنر فریاد می‌کنند. همین

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.