|

نگاهی به وضعیت کرایه های خطوط بین شهری

سفر پر خطر!

درگذشته نه‌چندان دور مردم کرمانشاه و شهرستان‌های اطراف کرمانشاه، هرگاه می‌‌خواستند از کرمانشاه به شهرستان خود برگردند یا به شهرستان‌های دیگر مسافرت کنند، ابتدا به ترمینال مربوط به آن شهرستان می‌‌رفتند و سپس به‌وسیلۀ مینی‌بوس، سواری بین‌شهری و یا اتوبوس به‌سوی مقصد موردنظر خود حرکت می‌‌کردند؛ اما اکنون وضع به این منوال نیست.
یکی دو سالی می‌‌شود که در نقاط مختلف شهرمان، در حاشیه‌های خیابان‌‌ها و میدان‌‌ها مشاهده می‌‌کنیم که رانندگان مسافرکش شخصی که تحت نظر هیچ سازمان و ارگان خاصی نیستند، اقدام به مسافرکشی می‌‌کنند و این در حالی صورت می‌‌گیرد که هیچ سازمان و مرجع قضایی و انتظامی تاکنون با این امر برخورد قانونی به عمل نیاورده است و این رانندگان بدون هیچ مزاحمتی کماکان به فعالیت خود ادامه می‌‌دهند. حال اینکه در کلان‌شهرهای دیگر، مسئولان اقدام به متمرکز کردن این سواری‌‌ها در ترمینال‌‌ها کرده‌اند و ضمن کدگذاری، این سواری‌های شخصی را تحت پوشش شرکت‌های مسافربری قرار داده‌اند تا مشخص شود مسافران با کدام راننده به‌سوی مقصد حرکت کرده‌اند که اگر خدای‌ناکرده برای مسافری مشکلاتی از قبیل سانحه اتومبیل، سرقت و مزاحمت پیش آمد، خانواده‌هایشان با مراجعه به ترمینال‌‌ها از وضعیت آن‌‌ها باخبر شوند و به این صورت مسافران صید سارقان و دزدان مسافرکش خیابانی نشوند. اگر سری به صفحۀ حوادث روزنامه‌‌ها زده باشیم به‌طور حتم بار‌ها و بار‌ها دیده‌ایم و خوانده‌ایم که مسافری سوار ماشین شخصی شده و سپس با چاقوی تیز راننده و رفیق همراهش مواجه شده و سپس پول‌هایش به سرقت رفته و تنها لطف خدا باعث شده که جانش حفظ شود. یا شاید داستان جنایی زنی را خوانده باشید که سوار همین سواری‌‌ها شده و مورد تعرض قرارگرفته است.
میدان آزادی مرکزی‌ترین نقطه شهر، چشم‌گیرترین جایی است که این سواری‌‌ها و رانندگانش دیده می‌‌شوند. درست زیر پل برقی ماشین‌های سواری شخصی پشت‌هم پارک کرده‌اند و رانندگان جوان و پیر و میان‌سال با تیپ‌های مختلف باسواد و بی‌سواد و کشاورز، کنار ماشین‌هایشان پرسه می‌‌زنند و به‌طرف مسافر‌ها می‌‌روند و فریاد می‌‌زنند اسلام‌آباد... اسلام‌آباد یک نفر، اسلام‌آباد فوری سه تومان. دوباره فریاد می‌‌زنند تا اینکه مسافر خود را پیدا کنند و به ‌طرف مقصد حرکت کنند. در این بین رانندگان مسیری و رانندگان کرایه‌های بین‌شهری تحت پوشش سازمان تاکسیرانی و سازمان حمل نقل معترض‌ترین و متضررترین افرادی هستند که از این روند مسافرکشی ضربه می‌‌خورند. یکی از رانندگان مسیری می‌‌گوید: این ماشین‌های شخصی نان همه ما را ‌آجر کرده‌اند هیچ‌کس جلودارشان نیست. اگر این‌‌ها را جمع بکنند این مسافر‌ها را ما به ترمینال می‌‌رسانیم و دو قران گیر ما می‌ افتد. از همین‌جا مسافر‌ها را می‌‌برند اسلام‌آباد والله من یکی که به بعضی از این راننده‌‌ها نگاه می‌‌کنم چهارستون بدنم می‌‌لرزد وای به حال اینکه با آن‌‌ها بروم اسلام‌آباد. نمی‌‌دانم این مسافر‌ها چه دل و جراتی دارند؟
پس از میدان آزادی پارکینگ شهرداری و میدان آزادگان مکان‌های بعدی این سواری‌‌ها است که دوباره مستقیماً به مقصد اسلام‌آباد مسافرکشی می‌‌کنند.حاشیه میدان امام حسین (ع) جایی است که این سواری‌‌ها به مقصد کامیاران و سنندج و در حاشیۀ میدان لب آب و میدان امام خمینی به مقصد بیستون، صحنه، کنگاور و همدان مسافرکشی می‌‌کنند.
اما واقعاً چرا مسافر‌ها با این سواری‌های شخصی مسافرت می‌‌کنند؟ چرایی این سؤال دو دلیل عمده دارد.
دلیل اول برمی‌گردد به عدم فرهنگ‌سازی و اطلاع‌رسانی توسط رسانه‌های محلی، صداوسیما و سازمان حمل و نقل و مراجع انتظامی. دلیل دوم این است که این سواری‌‌ها با کرایه‌های پائین تر از نرخ مصوبۀ سازمان حمل و نقل مسافر جابه‌جا می‌‌کنند. همچنین یک مسیر را به استقبال مسافر می‌‌آیند. به این صورت که مسافری که عازم اسلام‌آباد است ابتدا باید از میدان آزادی به‌وسیله تاکسی‌های مسیری به ترمینال برود که کرایۀ آن مسیر 700 تومان است که اگر کرایۀ سواری‌های بین‌شهری کرمانشاه به اسلام‌آباد 5000 تومان است را به آن اضافه کنیم درمجموع 5700 تومان می‌‌شود؛ حالا اگر به‌وسیلۀ مینی‌بوس به سفر خود ادامه دهند که کرایه آن هم 1800 تومان است درمجموع 2500 تومان می‌‌شود؛ بنابراین مسافران ترجیح می‌‌دهند با کرایۀ 3000 تومان سواری‌های شخصی به مقصد خود بروند که هم در وقت و هم در هزینۀ خود صرفه‌جویی کنند. یکی از مسافران جوان در این باره می‌‌گوید: «وقتی از میدان آزادی با 3000 تومان تا اسلام‌آباد می‌‌برنم مگه خل شدم که یک ساعت بشینم توی تاکسی بعد پیاده بشم و بعد 5000 تومان بدم و با معطلی به اسلام‌آباد بروم؟»
از طرف دیگر با توجه به نرخ بنزین آزاد که لیتری 1000 تومان است و با توجه به مسافت 60 کیلومتری کرمانشاه تا اسلام‌آباد تعجب آدمی را برمی‌انگیزد که این راننده‌‌ها چقدر عایدشان می‌‌شود که این‌همه مشقت را به جان می‌‌خرند.
یکی از همین راننده‌‌ها می‌‌گوید: «یا از کسانی که سهمیه بنزین دولتی دارند بنزین ارزان‌تری می‌‌خریم یا اگر نبود آزاد لیتری 1000 می‌‌خریم تا اسلام‌آباد 5-6 لیتر می‌‌سوزانیم که می‌‌شود 6000 تومان، 6000 تومان هم برایمان می‌‌ماند در روز اگر سه بار برویم و بیاییم می‌‌شود 24000 تومان خدا بده برکت.»راننده دیگری که اهل روستاهای اطراف اسلام‌آباد است و حدود 40 سال دارد می‌‌گوید: «به قرآن از بیکاری می‌آیم مسافرکشی، کشاورزی تمام‌شده و طاقتم توی آبادی نمی‌ گیره، سرگرمی ندارم. به خدا مسافرکشی این‌طوری هم صرف نداره ولی از بیکاری بهتره». پسر جوانی که راننده‌های دیگر به شوخی می‌‌گویند او با پول نخود این پراید را خریده شلوار شش جیبی به پا دارد و مدام لبخندی به لب دارد می‌‌گوید: «خداوکیلی فقط برای این مسافرکشی می‌‌کنم که تو جاده روی این‌‌ها را کم کنم. وقتی تو جاده همه‌شان را جا می‌‌گذارم، می‌ خواهند سکته کنند‌. عشقم روکم کنیه و الا به‌زور خرج ماشین در می‌آید. توی ترمینال هم که بریم باید سه-چهار ساعت توی نوبت باشیم. اینجا بهتره.»
با نگاهی ساده درمی‌یابیم که تنها عده اندکی برای امرارمعاش از این طریق مسافرکشی می‌‌کنند و مابقی برای گذران وقت و یا سرگرمی به این شغل روی آورده‌اند البته گاهی وقت‌‌ها پیش می‌‌آید که افراد بزهکار برای اعمال خلاف‌قانون خود و برای غارت مسافران اقدام به مسافرکشی می‌‌کنند که این موضوع یکی از دلایلی است که باید موردتوجه مراجع انتظامی و سازمان تاکسیرانی و یا سازمان حمل‌ونقل قرار گیرد. تا نسبت به ساماندهی این سواری‌های شخصی و قرار دادن آن‌‌ها در زیرمجموعه شرکت‌های مسافربری و سازمان‌دهی مربوطه اقدام اساسی و سرعتی را به عمل‌آورند.
درگذشته نه‌چندان دور مردم کرمانشاه و شهرستان‌های اطراف کرمانشاه، هرگاه می‌‌خواستند از کرمانشاه به شهرستان خود برگردند یا به شهرستان‌های دیگر مسافرت کنند، ابتدا به ترمینال مربوط به آن شهرستان می‌‌رفتند و سپس به‌وسیلۀ مینی‌بوس، سواری بین‌شهری و یا اتوبوس به‌سوی مقصد موردنظر خود حرکت می‌‌کردند؛ اما اکنون وضع به این منوال نیست.
یکی دو سالی می‌‌شود که در نقاط مختلف شهرمان، در حاشیه‌های خیابان‌‌ها و میدان‌‌ها مشاهده می‌‌کنیم که رانندگان مسافرکش شخصی که تحت نظر هیچ سازمان و ارگان خاصی نیستند، اقدام به مسافرکشی می‌‌کنند و این در حالی صورت می‌‌گیرد که هیچ سازمان و مرجع قضایی و انتظامی تاکنون با این امر برخورد قانونی به عمل نیاورده است و این رانندگان بدون هیچ مزاحمتی کماکان به فعالیت خود ادامه می‌‌دهند. حال اینکه در کلان‌شهرهای دیگر، مسئولان اقدام به متمرکز کردن این سواری‌‌ها در ترمینال‌‌ها کرده‌اند و ضمن کدگذاری، این سواری‌های شخصی را تحت پوشش شرکت‌های مسافربری قرار داده‌اند تا مشخص شود مسافران با کدام راننده به‌سوی مقصد حرکت کرده‌اند که اگر خدای‌ناکرده برای مسافری مشکلاتی از قبیل سانحه اتومبیل، سرقت و مزاحمت پیش آمد، خانواده‌هایشان با مراجعه به ترمینال‌‌ها از وضعیت آن‌‌ها باخبر شوند و به این صورت مسافران صید سارقان و دزدان مسافرکش خیابانی نشوند. اگر سری به صفحۀ حوادث روزنامه‌‌ها زده باشیم به‌طور حتم بار‌ها و بار‌ها دیده‌ایم و خوانده‌ایم که مسافری سوار ماشین شخصی شده و سپس با چاقوی تیز راننده و رفیق همراهش مواجه شده و سپس پول‌هایش به سرقت رفته و تنها لطف خدا باعث شده که جانش حفظ شود. یا شاید داستان جنایی زنی را خوانده باشید که سوار همین سواری‌‌ها شده و مورد تعرض قرارگرفته است.
میدان آزادی مرکزی‌ترین نقطه شهر، چشم‌گیرترین جایی است که این سواری‌‌ها و رانندگانش دیده می‌‌شوند. درست زیر پل برقی ماشین‌های سواری شخصی پشت‌هم پارک کرده‌اند و رانندگان جوان و پیر و میان‌سال با تیپ‌های مختلف باسواد و بی‌سواد و کشاورز، کنار ماشین‌هایشان پرسه می‌‌زنند و به‌طرف مسافر‌ها می‌‌روند و فریاد می‌‌زنند اسلام‌آباد... اسلام‌آباد یک نفر، اسلام‌آباد فوری سه تومان. دوباره فریاد می‌‌زنند تا اینکه مسافر خود را پیدا کنند و به ‌طرف مقصد حرکت کنند. در این بین رانندگان مسیری و رانندگان کرایه‌های بین‌شهری تحت پوشش سازمان تاکسیرانی و سازمان حمل نقل معترض‌ترین و متضررترین افرادی هستند که از این روند مسافرکشی ضربه می‌‌خورند. یکی از رانندگان مسیری می‌‌گوید: این ماشین‌های شخصی نان همه ما را ‌آجر کرده‌اند هیچ‌کس جلودارشان نیست. اگر این‌‌ها را جمع بکنند این مسافر‌ها را ما به ترمینال می‌‌رسانیم و دو قران گیر ما می‌ افتد. از همین‌جا مسافر‌ها را می‌‌برند اسلام‌آباد والله من یکی که به بعضی از این راننده‌‌ها نگاه می‌‌کنم چهارستون بدنم می‌‌لرزد وای به حال اینکه با آن‌‌ها بروم اسلام‌آباد. نمی‌‌دانم این مسافر‌ها چه دل و جراتی دارند؟
پس از میدان آزادی پارکینگ شهرداری و میدان آزادگان مکان‌های بعدی این سواری‌‌ها است که دوباره مستقیماً به مقصد اسلام‌آباد مسافرکشی می‌‌کنند.حاشیه میدان امام حسین (ع) جایی است که این سواری‌‌ها به مقصد کامیاران و سنندج و در حاشیۀ میدان لب آب و میدان امام خمینی به مقصد بیستون، صحنه، کنگاور و همدان مسافرکشی می‌‌کنند.
اما واقعاً چرا مسافر‌ها با این سواری‌های شخصی مسافرت می‌‌کنند؟ چرایی این سؤال دو دلیل عمده دارد.
دلیل اول برمی‌گردد به عدم فرهنگ‌سازی و اطلاع‌رسانی توسط رسانه‌های محلی، صداوسیما و سازمان حمل و نقل و مراجع انتظامی. دلیل دوم این است که این سواری‌‌ها با کرایه‌های پائین تر از نرخ مصوبۀ سازمان حمل و نقل مسافر جابه‌جا می‌‌کنند. همچنین یک مسیر را به استقبال مسافر می‌‌آیند. به این صورت که مسافری که عازم اسلام‌آباد است ابتدا باید از میدان آزادی به‌وسیله تاکسی‌های مسیری به ترمینال برود که کرایۀ آن مسیر 700 تومان است که اگر کرایۀ سواری‌های بین‌شهری کرمانشاه به اسلام‌آباد 5000 تومان است را به آن اضافه کنیم درمجموع 5700 تومان می‌‌شود؛ حالا اگر به‌وسیلۀ مینی‌بوس به سفر خود ادامه دهند که کرایه آن هم 1800 تومان است درمجموع 2500 تومان می‌‌شود؛ بنابراین مسافران ترجیح می‌‌دهند با کرایۀ 3000 تومان سواری‌های شخصی به مقصد خود بروند که هم در وقت و هم در هزینۀ خود صرفه‌جویی کنند. یکی از مسافران جوان در این باره می‌‌گوید: «وقتی از میدان آزادی با 3000 تومان تا اسلام‌آباد می‌‌برنم مگه خل شدم که یک ساعت بشینم توی تاکسی بعد پیاده بشم و بعد 5000 تومان بدم و با معطلی به اسلام‌آباد بروم؟»
از طرف دیگر با توجه به نرخ بنزین آزاد که لیتری 1000 تومان است و با توجه به مسافت 60 کیلومتری کرمانشاه تا اسلام‌آباد تعجب آدمی را برمی‌انگیزد که این راننده‌‌ها چقدر عایدشان می‌‌شود که این‌همه مشقت را به جان می‌‌خرند.
یکی از همین راننده‌‌ها می‌‌گوید: «یا از کسانی که سهمیه بنزین دولتی دارند بنزین ارزان‌تری می‌‌خریم یا اگر نبود آزاد لیتری 1000 می‌‌خریم تا اسلام‌آباد 5-6 لیتر می‌‌سوزانیم که می‌‌شود 6000 تومان، 6000 تومان هم برایمان می‌‌ماند در روز اگر سه بار برویم و بیاییم می‌‌شود 24000 تومان خدا بده برکت.»راننده دیگری که اهل روستاهای اطراف اسلام‌آباد است و حدود 40 سال دارد می‌‌گوید: «به قرآن از بیکاری می‌آیم مسافرکشی، کشاورزی تمام‌شده و طاقتم توی آبادی نمی‌ گیره، سرگرمی ندارم. به خدا مسافرکشی این‌طوری هم صرف نداره ولی از بیکاری بهتره». پسر جوانی که راننده‌های دیگر به شوخی می‌‌گویند او با پول نخود این پراید را خریده شلوار شش جیبی به پا دارد و مدام لبخندی به لب دارد می‌‌گوید: «خداوکیلی فقط برای این مسافرکشی می‌‌کنم که تو جاده روی این‌‌ها را کم کنم. وقتی تو جاده همه‌شان را جا می‌‌گذارم، می‌ خواهند سکته کنند‌. عشقم روکم کنیه و الا به‌زور خرج ماشین در می‌آید. توی ترمینال هم که بریم باید سه-چهار ساعت توی نوبت باشیم. اینجا بهتره.»
با نگاهی ساده درمی‌یابیم که تنها عده اندکی برای امرارمعاش از این طریق مسافرکشی می‌‌کنند و مابقی برای گذران وقت و یا سرگرمی به این شغل روی آورده‌اند البته گاهی وقت‌‌ها پیش می‌‌آید که افراد بزهکار برای اعمال خلاف‌قانون خود و برای غارت مسافران اقدام به مسافرکشی می‌‌کنند که این موضوع یکی از دلایلی است که باید موردتوجه مراجع انتظامی و سازمان تاکسیرانی و یا سازمان حمل‌ونقل قرار گیرد. تا نسبت به ساماندهی این سواری‌های شخصی و قرار دادن آن‌‌ها در زیرمجموعه شرکت‌های مسافربری و سازمان‌دهی مربوطه اقدام اساسی و سرعتی را به عمل‌آورند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.