|

نگاهی اجمالی به یکی از نمونه های برجسته سینمای سفارشی در چند ساله اخیر

سینمای سلحشور ؛ نا آگاهی یا فراموشی تاریخی

امین زاده درویش . کارشناس باستان شناسی

یکی از ضرورت های امروزه هر جامعه ای استفاده درست وصحیح از رسانه ها می باشد تا این ابزارهای زاده تکنولوژی در راستای ارتقای فرهنگی جوامع بشری قرار گیرند.از جمله فراگیرترین وکارآمد ترین این رسانه ها باید به جعبه جادویی (تلویزیون)و پرده نقره ای(سینما) اشاره کرد.که صد البته در میان آثار به نمایش در آمده در آن ها فیلم ها وسریال های تاریخی را می توان در رتبه نخست اثرگذاری برمخاطب جای داد. زیرا به راحتی تمامی اهداف ومقاصد آشکار وپنهان سازندگان را می توان در لایه لایه این آثار گنجاند و بیننده را ناخود آگاه با خود همراه وهم نوا کرد.برای مثال می توان به خاطره تلخ فیلم300 اشاره کرد که هنوز پس از گذشت چند سال از ذهن ما ایرانیان زدوده نشده است.والبته نیازی به یاد آوری نیست ساخت این گونه آثار به دلیل حساسیت بالا وهمچنین هزینه فوق العاده ساخت ،نیازمند دقت و وسواس فروان در اجرای تمامی جزئیات می باشد.با توجه به این امر که نگارش فیلم نامه سریال حضرت موسی کلیم اله به پایان رسیده و با توجه به حجم آن ساخت آن مستلزم بودجه وهزینه فراوانی است که باید از بیت المال صرف ساخت آن شود.به نقدسریال دیگر نویسنده وکارگردان اثر که درهمان جغرافیا به وقوع می پیونددیعنی سریال یوسف پیامبراز دیدگاه تاریخ وباستان شناسی می پردازیم.
بنی اسراییل درچه زمانی به مصر وارد شدند؟
درمجموعه یوسف پیامبر دوره تاریخی ورود حضرت یوسف و به تبع آن با یک فاصله زمانی آل یعقوب یا همان قوم بنی اسراییل به ترتیب در زمان فرعون آمنحوتپ سوم و چهارم (آخن آتون) در نظر گرفته شده است. اما آیا کنکاش و جستجو در منابع نیز این موضوع را تأیید می کنند؟
برای بررسی این موضوع از سه دسته از منابع استفاده کرده و اطلاعات موجود در آنها را با هم تطبیق می دهیم. این منابع عبارتند از: قرآن کریم و منابع اسلامی، کتاب عهد عتیق یا تورات و در نهایت منابع تاریخی و شواهد باستان شناسی.
در ابتدا به داستان یوسف (ع) که در قرآن کریم روایت شده است می پردازیم. این داستان نیز مانند اکثر روایات موجود در قرآن کریم کمتر نشانه دقیق زمانی و یا مکانی به همراه دارد. اما با اندکی دقت متوجه تفاوت بسیار ظریفی میان داستان یوسف(ع) و موسی(ع) که هر دو در یک جغرافیای مشخص یعنی سرزمین مصر رخ می دهند می شویم. قرآن مجید در داستان حضرت موسی(ع) به صراحت از لفظ فرعون برای نامیدن زمامدار مصر استفاده می کند. اما برای نامیدن فرمانروای مصر در زمان حضرت یوسف از لفظ ملک یا همان شاه استفاده می کند. آیا این تفاوت ظریف نشان دهنده این امر نیست که در زمان حضرت یوسف فرعونی درمصر وجود نداشته است.اما بعد از قرآن کریم منبع بعدی ما تورات است که از قرار معلوم منبع اصلی نویسنده فیلم نامه مجموعه در مورد اسامی به کار رفته و سیر جریانات و وقایع داستان مجموعه می باشد. علی رغم اینکه تمامی برداشت هایی صورت گرفته از تورات بوده، اما دو موضوع اصلی در روایت تورات درمجموعه به کلی از قلم افتاده اند. اول اینکه خاندان حضرت یعقوب در هنگام ورود به مصر70 نفر بوده اند و دوم اینکه حضرت یوسف تا صد و ده سال با احترام در میان مرد مصر زیست و سپس وفات یافت.
اینک ببینیم تطبیق این دو نکته با حقایق تاریخ مصر به کجا می انجامد:
"آمنحوتپ چهارم" یا همان "آخن آتون" به روایت تاریخ بین شانزده تا هجده سال در نیمه دوم قرن چهارده پیش از میلاد بر مصر فرمان رانده است. اگر این فرعون بلافاصله پس از به حکومت رسیدن خواب های معروف خود را دیده باشد، چهارده سال از سال های زمامداری او به سال های فراوانی وسپس قحطی پس از آن اختصاص می یابد و اگر قول تورات را همان گونه که در مجموعه نیز به نمایش در آمد بپذیریم. یعنی اینکه تمامی زمین ها به تصرف فرعون درآمده و همه مردم مصر به غلامی او درآمدند ،کاهنان از قدرت افتاده، ثروتمندان فقیر شدند و یوسف(ع) محبوب ترین و قدرتمند ترین شخص مصر شد، آیا منطقی است که تمامی این دستاوردها در پایان حکومت آخن آتن (یعنی بین 2 الی 4 سال پس از پایان دوره قحطی در مصر) نابود شده و مصر به حالت قبل بازگردد و دوباره کیش پرستش خدایان در مصر رواج یابد؟! پس یوسف (ع) کجاست؟!
از طرفی بر اساس شواهد باستان شناسی در پایان دوره آخن آتون و با مرگ او، انقلاب مذهبی صورت گرفته وتمام آثار مرتبط با او وکیش پرستش آتون محو وحتی نام این فرعون از لیست فراعنه مصر حذف شد و تمام طرفداران خدای آتون (خدای مورد پرستش آخن آتون) مورد تعقیب و آزار قرار گرفته و حتی به قتل رسیدند پس اگر هسته اصلی این دین را همان گونه که در مجموعه نشان داده شد آن هفتاد اسراییلی زاده بدانیم چگونه آنها از آن مهلکه جان به سلامت بیرون برده اند و به حیات خود در مصر ادامه داده اند؟
مبحث قابل بررسی دیگر در این زمینه به واقعیات تاریخی در مورد قوم بنی اسراییل درزمان حضرت موسی(ع) مربوط می شود. اکثر کارشناسان مذهبی و تاریخی بر این نکته اتفاق نظر دارند که ولادت حضرت موسی(ع) در زمان رامسس دوم، سومین فرعون از فراعنه سلسه نوزدهم اتفاق افتاده و خروج آن حضرت همراه قوم بنی اسراییل در زمان مرنپتاه فرزند رامسس دوم.
فاصله زمانی میان فرعون آخن آتن (فرعونی که وقایع مجموعه یوسف پیامبردرآن اتفاق افتاد) و رامسس دوم درحدود 150 سال می باشد و با در نظر گرفتن قواعد زیستی این دوره، زمانی کافی برای تبدیل قومی هفتاد نفری به قوم بزرگ و پرجمعیت زمان حضرت موسی(ع) نمی باشد.
دورانی بدون فرعون: با توجه به استدلال های ذکر شده و هچنین دلایل فراوان دیگر از جمله عدم وجود هر سند مکتوبی درمورد حضور حضرت یوسف(ع) در دربار فراعنه سلسله هجدهم این ﺳﺆال به وجود می آید که حضرت یوسف کی به مصر وارد شد؟
به عقیده اکثر کارشناسان ورود حضرت یوسف به مصر در دوره فترت دوم یا فاصله میان سلسه های سیزدهم و هیجدهم که نهاد فرعونی در مصر وجود نداشته به مصر اتفاق افتاده است. در این دوره مصر در تصرف اقوام آسیایی بیگانه ای با عنوان هیکسوس ها یا غریبه ها بوده است. دوران حکومت این بیگانه ها در مصر حدود دویست سال به طول می انجامد.در این مجموعه صرف نظر از مبحث دوره حضور حضرت یوسف در مصر، متأسفانه با حجم عظیم اشتباهات مواجهیم که به دو دسته عمده قابل تقسیم می باشند.
اشتباهات تاریخی:
استفاده از شمشیرهای آهنی در عصر مفرغ:
دوره زمانی روی دادن مجموعه یوسف پیامبر طبق نظر نویسنده و کارگردان آن جناب آقای سلحشور درحدود سال 1300 ق.م می باشد. ازلحاظ علم باستان شناسی این زمان در انتهای عصر مفرغ (برنز ) و آغاز عصر آهن قرار دارد. زمانی که هیتیت ها از اقوام ساکن در آسیای صغیر موفق به استخراج و استفاده از آهن شده اند. در این دوره یک چاقوی آهنی ارزشی برابر با گنجی از طلا دارد، اما در تمام طول سریال ما با حجم انبوهی از آلات و ادوات آهنی از قبیل جنگ افزارها و وسایل زندگی روزمره مواجه هستیم ؟!
استفاده مردم از مسکوکات پیش از اختراع:
در تمامی طول مجموعه تمامی معاملات تجاری با سکه صورت می گرفت. اما نکته جالب این است که نخستین مسکوکات درقرن ششم پیش از میلاد (درحدود700 سال بعداز زمان آخن آتن) در لیدی (آسیای صغیر) ضرب شدند و نخستین پول رایج بین المللی در دوران داریوش اول شاهنشاه هخامنشی در این امپراطوری ضرب شد.
تاج مصر متحد(پشنت):
یکی از بارزترین نشانه های فراعنه مصری استفاده از تاج پشنت یا تاج مصر متحد بوده است. این تاج از ترکیب تاج های سرخ مصر سفلی وسفید مصر علیا به وجود آمده و نماد اتحاد دوسرزمین می باشد.درطول پخش مجموعه هیچ گاه چه در زمان آمنحتوپ سوم وچه در زمان اخن آتون این تاج برسر فرعون دیده نشد.
نشانی خاندان سلطنتی بر پیشانی همه مردم:
مار کبرا درمصر نماد چشم آتشین رع و از نشانه های خاص خاندان سلطنتی است و فقط فرعون و افراد درجه یک خاندان سلطنتی حق استفاده از این نشان را داشته اند. اما در طول سریال این مار کبرا را می شد بر پیشانی تمامی مردم مصر مشاهده کرد.
معابد مصری:
معابد سنتی مصر دارای یک ساختار واحد ومشخص می باشند که شامل دروازه های دوبرجی درورودیها حیاط های متعدد تالارهای ستون دار ودر نهایت نهان خانه یا اتاق مقدس بوده که محل قرارگیری تمثال یا نماد خدای مورد پرستش در آن معبد بوده است.یکی از بزرگترین این معابد، معبد اصلی آمون کارناک درنزدیکی تبس می باشد درمجموعه یوسف پیامبر این معبد دردرون شهر به تصویر در آمده بود علاوه بر آن پیکر زرین آمون را که در واقعیت فقط افراد معدودی شامل فرعون وکاهن اعظم وتعدادی از کاهنان تراز اول به آن دسترسی داشتند را درحیاط معبد قرارگرفته بود.
اشتباهات جغرافیای تاریخی
محل قرار گیری اهرام :
درتمامی مدت مجموعه هرگاه با نمایی از رود نیل مواجه بودیم درپس زمینه اهرام ثلاثه یا سه هرم بزرگ دیده می شدند. اما درمورد این سه هرم باید گفت به ترتیب متعلق به خوفو، خفرع و منکورع فراعنه سلسله سوم فراعنه بوده و درمحلی به نام جیزه درنزدیکی ممفیس و یا قاهره امروزی قرار دارند که با تبس یا محل نمایش آنها در مجموعه یوسف پیامبر درحدود 500 کیلومتر فاصله وجود دارد. علاوه برآن به این نکته نیز باید اشاره کردکه در زمان آخن آتن اهرام هنوز شکل اصلی خود را داشتند. یعنی تمامی سطح آنها با پوشش یکدست از سنگ آهک سفید پوشانده شده بود.که این پوشش تا قرون اولیه اسلامی وجود داشت و در این دوره از آن برای ساخت شهرهای فسطاط و قاهره استفاده شد.
مصر کشوری با دو پایتخت:
از دوره سلسه های میانه به بعد مصر دارای دو پایتخت بوده است یکی شهر ممفیس به عنوان پایتخت سیاسی اداری و دیگری شهر تبس به عنوان پایتخت مذهبی آئینی. نکته قابل توجه این است که در زمان فرعون آخن آتون و پس از رسمی شدن کیش آتون درمصر پایتخت به شهر تازه تاسیس آختاتون (افق آتون ) انتقال یافت تا به زعم فرعون از شهر سنتی آمون دوری شود. و این شهر تاپایان حیات آخنآتون به عنوان پایتخت مصر ایفای نقش کرد و پس از آن بود که متروک شد و آثار آن نیز توسط فراعنه بعدی نابود شد.(بقایای این شهر امروزه در محلی به نام تل امرنا قرار دارد.) اما سیر تمام وقایع درمجموعه یوسف پیامبر درشهر تبس اتفاق می افتد. علاوه بر موارد ذکر شده در بالا، ده ها اشتباه کوچک و بزرگ دیگرمانند وهمچنین قابل شمارش و ذکر است که بیان و بررسی آنها در این چند خط نمی گنجدو این نشان از عدم آشنایی عوامل سریال با محیط تاریخی وجغرافیایی آن دارد. در پایان بایدخدمت تمام دوستان فعال در عرصه فیلم وسریال های تاریخی عرض کرد که با دیدن آثار به نمایش آمده در یک یاچند موزه ودیدن چند نمونه هالیوودی نمی توان به بازسازی صحیح یک فرهنگ وتمدن پرداخت.با این حال امیدواریم درآینده برای ساخت مجموعه جدیدی چون حضرت موسی حداقل از یک باستان شناس و یا یک متخصص مصرشناس استفاده شود.
یکی از ضرورت های امروزه هر جامعه ای استفاده درست وصحیح از رسانه ها می باشد تا این ابزارهای زاده تکنولوژی در راستای ارتقای فرهنگی جوامع بشری قرار گیرند.از جمله فراگیرترین وکارآمد ترین این رسانه ها باید به جعبه جادویی (تلویزیون)و پرده نقره ای(سینما) اشاره کرد.که صد البته در میان آثار به نمایش در آمده در آن ها فیلم ها وسریال های تاریخی را می توان در رتبه نخست اثرگذاری برمخاطب جای داد. زیرا به راحتی تمامی اهداف ومقاصد آشکار وپنهان سازندگان را می توان در لایه لایه این آثار گنجاند و بیننده را ناخود آگاه با خود همراه وهم نوا کرد.برای مثال می توان به خاطره تلخ فیلم300 اشاره کرد که هنوز پس از گذشت چند سال از ذهن ما ایرانیان زدوده نشده است.والبته نیازی به یاد آوری نیست ساخت این گونه آثار به دلیل حساسیت بالا وهمچنین هزینه فوق العاده ساخت ،نیازمند دقت و وسواس فروان در اجرای تمامی جزئیات می باشد.با توجه به این امر که نگارش فیلم نامه سریال حضرت موسی کلیم اله به پایان رسیده و با توجه به حجم آن ساخت آن مستلزم بودجه وهزینه فراوانی است که باید از بیت المال صرف ساخت آن شود.به نقدسریال دیگر نویسنده وکارگردان اثر که درهمان جغرافیا به وقوع می پیونددیعنی سریال یوسف پیامبراز دیدگاه تاریخ وباستان شناسی می پردازیم.
بنی اسراییل درچه زمانی به مصر وارد شدند؟
درمجموعه یوسف پیامبر دوره تاریخی ورود حضرت یوسف و به تبع آن با یک فاصله زمانی آل یعقوب یا همان قوم بنی اسراییل به ترتیب در زمان فرعون آمنحوتپ سوم و چهارم (آخن آتون) در نظر گرفته شده است. اما آیا کنکاش و جستجو در منابع نیز این موضوع را تأیید می کنند؟
برای بررسی این موضوع از سه دسته از منابع استفاده کرده و اطلاعات موجود در آنها را با هم تطبیق می دهیم. این منابع عبارتند از: قرآن کریم و منابع اسلامی، کتاب عهد عتیق یا تورات و در نهایت منابع تاریخی و شواهد باستان شناسی.
در ابتدا به داستان یوسف (ع) که در قرآن کریم روایت شده است می پردازیم. این داستان نیز مانند اکثر روایات موجود در قرآن کریم کمتر نشانه دقیق زمانی و یا مکانی به همراه دارد. اما با اندکی دقت متوجه تفاوت بسیار ظریفی میان داستان یوسف(ع) و موسی(ع) که هر دو در یک جغرافیای مشخص یعنی سرزمین مصر رخ می دهند می شویم. قرآن مجید در داستان حضرت موسی(ع) به صراحت از لفظ فرعون برای نامیدن زمامدار مصر استفاده می کند. اما برای نامیدن فرمانروای مصر در زمان حضرت یوسف از لفظ ملک یا همان شاه استفاده می کند. آیا این تفاوت ظریف نشان دهنده این امر نیست که در زمان حضرت یوسف فرعونی درمصر وجود نداشته است.اما بعد از قرآن کریم منبع بعدی ما تورات است که از قرار معلوم منبع اصلی نویسنده فیلم نامه مجموعه در مورد اسامی به کار رفته و سیر جریانات و وقایع داستان مجموعه می باشد. علی رغم اینکه تمامی برداشت هایی صورت گرفته از تورات بوده، اما دو موضوع اصلی در روایت تورات درمجموعه به کلی از قلم افتاده اند. اول اینکه خاندان حضرت یعقوب در هنگام ورود به مصر70 نفر بوده اند و دوم اینکه حضرت یوسف تا صد و ده سال با احترام در میان مرد مصر زیست و سپس وفات یافت.
اینک ببینیم تطبیق این دو نکته با حقایق تاریخ مصر به کجا می انجامد:
"آمنحوتپ چهارم" یا همان "آخن آتون" به روایت تاریخ بین شانزده تا هجده سال در نیمه دوم قرن چهارده پیش از میلاد بر مصر فرمان رانده است. اگر این فرعون بلافاصله پس از به حکومت رسیدن خواب های معروف خود را دیده باشد، چهارده سال از سال های زمامداری او به سال های فراوانی وسپس قحطی پس از آن اختصاص می یابد و اگر قول تورات را همان گونه که در مجموعه نیز به نمایش در آمد بپذیریم. یعنی اینکه تمامی زمین ها به تصرف فرعون درآمده و همه مردم مصر به غلامی او درآمدند ،کاهنان از قدرت افتاده، ثروتمندان فقیر شدند و یوسف(ع) محبوب ترین و قدرتمند ترین شخص مصر شد، آیا منطقی است که تمامی این دستاوردها در پایان حکومت آخن آتن (یعنی بین 2 الی 4 سال پس از پایان دوره قحطی در مصر) نابود شده و مصر به حالت قبل بازگردد و دوباره کیش پرستش خدایان در مصر رواج یابد؟! پس یوسف (ع) کجاست؟!
از طرفی بر اساس شواهد باستان شناسی در پایان دوره آخن آتون و با مرگ او، انقلاب مذهبی صورت گرفته وتمام آثار مرتبط با او وکیش پرستش آتون محو وحتی نام این فرعون از لیست فراعنه مصر حذف شد و تمام طرفداران خدای آتون (خدای مورد پرستش آخن آتون) مورد تعقیب و آزار قرار گرفته و حتی به قتل رسیدند پس اگر هسته اصلی این دین را همان گونه که در مجموعه نشان داده شد آن هفتاد اسراییلی زاده بدانیم چگونه آنها از آن مهلکه جان به سلامت بیرون برده اند و به حیات خود در مصر ادامه داده اند؟
مبحث قابل بررسی دیگر در این زمینه به واقعیات تاریخی در مورد قوم بنی اسراییل درزمان حضرت موسی(ع) مربوط می شود. اکثر کارشناسان مذهبی و تاریخی بر این نکته اتفاق نظر دارند که ولادت حضرت موسی(ع) در زمان رامسس دوم، سومین فرعون از فراعنه سلسه نوزدهم اتفاق افتاده و خروج آن حضرت همراه قوم بنی اسراییل در زمان مرنپتاه فرزند رامسس دوم.
فاصله زمانی میان فرعون آخن آتن (فرعونی که وقایع مجموعه یوسف پیامبردرآن اتفاق افتاد) و رامسس دوم درحدود 150 سال می باشد و با در نظر گرفتن قواعد زیستی این دوره، زمانی کافی برای تبدیل قومی هفتاد نفری به قوم بزرگ و پرجمعیت زمان حضرت موسی(ع) نمی باشد.
دورانی بدون فرعون: با توجه به استدلال های ذکر شده و هچنین دلایل فراوان دیگر از جمله عدم وجود هر سند مکتوبی درمورد حضور حضرت یوسف(ع) در دربار فراعنه سلسله هجدهم این ﺳﺆال به وجود می آید که حضرت یوسف کی به مصر وارد شد؟
به عقیده اکثر کارشناسان ورود حضرت یوسف به مصر در دوره فترت دوم یا فاصله میان سلسه های سیزدهم و هیجدهم که نهاد فرعونی در مصر وجود نداشته به مصر اتفاق افتاده است. در این دوره مصر در تصرف اقوام آسیایی بیگانه ای با عنوان هیکسوس ها یا غریبه ها بوده است. دوران حکومت این بیگانه ها در مصر حدود دویست سال به طول می انجامد.در این مجموعه صرف نظر از مبحث دوره حضور حضرت یوسف در مصر، متأسفانه با حجم عظیم اشتباهات مواجهیم که به دو دسته عمده قابل تقسیم می باشند.
اشتباهات تاریخی:
استفاده از شمشیرهای آهنی در عصر مفرغ:
دوره زمانی روی دادن مجموعه یوسف پیامبر طبق نظر نویسنده و کارگردان آن جناب آقای سلحشور درحدود سال 1300 ق.م می باشد. ازلحاظ علم باستان شناسی این زمان در انتهای عصر مفرغ (برنز ) و آغاز عصر آهن قرار دارد. زمانی که هیتیت ها از اقوام ساکن در آسیای صغیر موفق به استخراج و استفاده از آهن شده اند. در این دوره یک چاقوی آهنی ارزشی برابر با گنجی از طلا دارد، اما در تمام طول سریال ما با حجم انبوهی از آلات و ادوات آهنی از قبیل جنگ افزارها و وسایل زندگی روزمره مواجه هستیم ؟!
استفاده مردم از مسکوکات پیش از اختراع:
در تمامی طول مجموعه تمامی معاملات تجاری با سکه صورت می گرفت. اما نکته جالب این است که نخستین مسکوکات درقرن ششم پیش از میلاد (درحدود700 سال بعداز زمان آخن آتن) در لیدی (آسیای صغیر) ضرب شدند و نخستین پول رایج بین المللی در دوران داریوش اول شاهنشاه هخامنشی در این امپراطوری ضرب شد.
تاج مصر متحد(پشنت):
یکی از بارزترین نشانه های فراعنه مصری استفاده از تاج پشنت یا تاج مصر متحد بوده است. این تاج از ترکیب تاج های سرخ مصر سفلی وسفید مصر علیا به وجود آمده و نماد اتحاد دوسرزمین می باشد.درطول پخش مجموعه هیچ گاه چه در زمان آمنحتوپ سوم وچه در زمان اخن آتون این تاج برسر فرعون دیده نشد.
نشانی خاندان سلطنتی بر پیشانی همه مردم:
مار کبرا درمصر نماد چشم آتشین رع و از نشانه های خاص خاندان سلطنتی است و فقط فرعون و افراد درجه یک خاندان سلطنتی حق استفاده از این نشان را داشته اند. اما در طول سریال این مار کبرا را می شد بر پیشانی تمامی مردم مصر مشاهده کرد.
معابد مصری:
معابد سنتی مصر دارای یک ساختار واحد ومشخص می باشند که شامل دروازه های دوبرجی درورودیها حیاط های متعدد تالارهای ستون دار ودر نهایت نهان خانه یا اتاق مقدس بوده که محل قرارگیری تمثال یا نماد خدای مورد پرستش در آن معبد بوده است.یکی از بزرگترین این معابد، معبد اصلی آمون کارناک درنزدیکی تبس می باشد درمجموعه یوسف پیامبر این معبد دردرون شهر به تصویر در آمده بود علاوه بر آن پیکر زرین آمون را که در واقعیت فقط افراد معدودی شامل فرعون وکاهن اعظم وتعدادی از کاهنان تراز اول به آن دسترسی داشتند را درحیاط معبد قرارگرفته بود.
اشتباهات جغرافیای تاریخی
محل قرار گیری اهرام :
درتمامی مدت مجموعه هرگاه با نمایی از رود نیل مواجه بودیم درپس زمینه اهرام ثلاثه یا سه هرم بزرگ دیده می شدند. اما درمورد این سه هرم باید گفت به ترتیب متعلق به خوفو، خفرع و منکورع فراعنه سلسله سوم فراعنه بوده و درمحلی به نام جیزه درنزدیکی ممفیس و یا قاهره امروزی قرار دارند که با تبس یا محل نمایش آنها در مجموعه یوسف پیامبر درحدود 500 کیلومتر فاصله وجود دارد. علاوه برآن به این نکته نیز باید اشاره کردکه در زمان آخن آتن اهرام هنوز شکل اصلی خود را داشتند. یعنی تمامی سطح آنها با پوشش یکدست از سنگ آهک سفید پوشانده شده بود.که این پوشش تا قرون اولیه اسلامی وجود داشت و در این دوره از آن برای ساخت شهرهای فسطاط و قاهره استفاده شد.
مصر کشوری با دو پایتخت:
از دوره سلسه های میانه به بعد مصر دارای دو پایتخت بوده است یکی شهر ممفیس به عنوان پایتخت سیاسی اداری و دیگری شهر تبس به عنوان پایتخت مذهبی آئینی. نکته قابل توجه این است که در زمان فرعون آخن آتون و پس از رسمی شدن کیش آتون درمصر پایتخت به شهر تازه تاسیس آختاتون (افق آتون ) انتقال یافت تا به زعم فرعون از شهر سنتی آمون دوری شود. و این شهر تاپایان حیات آخنآتون به عنوان پایتخت مصر ایفای نقش کرد و پس از آن بود که متروک شد و آثار آن نیز توسط فراعنه بعدی نابود شد.(بقایای این شهر امروزه در محلی به نام تل امرنا قرار دارد.) اما سیر تمام وقایع درمجموعه یوسف پیامبر درشهر تبس اتفاق می افتد. علاوه بر موارد ذکر شده در بالا، ده ها اشتباه کوچک و بزرگ دیگرمانند وهمچنین قابل شمارش و ذکر است که بیان و بررسی آنها در این چند خط نمی گنجدو این نشان از عدم آشنایی عوامل سریال با محیط تاریخی وجغرافیایی آن دارد. در پایان بایدخدمت تمام دوستان فعال در عرصه فیلم وسریال های تاریخی عرض کرد که با دیدن آثار به نمایش آمده در یک یاچند موزه ودیدن چند نمونه هالیوودی نمی توان به بازسازی صحیح یک فرهنگ وتمدن پرداخت.با این حال امیدواریم درآینده برای ساخت مجموعه جدیدی چون حضرت موسی حداقل از یک باستان شناس و یا یک متخصص مصرشناس استفاده شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.