|

بیوه سیاه ؛ میهمان ناخوانده خانه ها

ارش مودی . فعال محیط زیست

در این کره خاکی حدود چهل هزار گونه عنکبوت وجود دارد که تنها یک گونه از آن شکارچی نیست. در این میان 50 گونه از عنکبوت ها دارای سم هایی هستند که برای انسان مضر است و می توانند انسان را دچار مشکل کنند. باید گفت که عنکبوت ها علاقه خاصی به محیط های زندگی انسانی دارند که می تواند برای انسان هم مفید و هم خطرناک باشد. در نقاط مختلفی از جهان ، می توان عنکبوت ها را در محل های سکونت انسان پیدا کرد. در کشورهایی مثل آمریکا و یا استرالیا می توان تعداد زیادی از انواع عنکبوت ها را پیدا کرد که در محیط های مختلف از تخت خواب تا درون استخر زندگی می کنند. همه عنکبوت ها به جز یک یا دو خانواده زهر آگین هستند و از سم خود برای کشتن یا فلج کردن شکار استفاده می کنند. اما تنها تعداد کمی از آنها برای انسان سمی هستند . در این میان دو نوع سم عنکبوت وجود دارد. یک گونه از سم ها که به اندام نرم اطراف محل گزش آسیب می زند و گونه دیگر که به سیستم عصبی انسان آسیب می زند. در زمان گزش ، مسایل مختلفی مطرح است که از آن میان می توان به میزان فرو رفتن نیش ، نوع سم و مقدار وارد شده از این ماده به بدن انسان اشاره کرد. اما یکی از سمی ترین عنکبوت ها جنس لاترودکس (بیوه سیاه) است که شش گونه خطرناک آن در آمریکا شمالی . آسیای میانه و منطقه مدیترانه پراکنده هستند.در ایران محلی ها این عنکبوت را به نام ( دلمک ) می شناختند و در فرهنگ دهخدا هم به آن اشاره شده است اما تا سال 1374 بیوه سیاه در ایران شناخته شده نبود .ولی در آن سال امیر میرشمسی پژوهشگر ایرانی در تحقیقات خود موفق به شناسایی و تشخیص عنكبوت بیوه سیاه در ایران شد. این عنکبوت سمی در مناطق شمال شرقی و شرق ایران پراکندگی دارد. در ایران سه گونه بیوه سیاه ،بیوه سفید و بیوه قهوه ای شناسایی شده است.بیوه سیاه از خطرناک ترین و بدنام ترین عنکبوت های سمی شناسایی شده است که نامش باعث رعب و وحشت در میان انسان ها به خصوص در آمریکا و استرالیا می شود. این عنکبوت که بیشتر تمایل به زیستن در محیط های زندگی انسانی دارد او را بیشتر با انسان ها در تقابل قرار داده است. خراسان جنوبی یکی از زیستگاه های بیوه سیاه و بیوه سفید است و سال گذشته موسسه کاوشگران حیات وحش پارت روی پراکندگی این عنکبوت فعالیت زیادی انجام داد و در کاوش های این موسسه در حاشیه شهر بیرجند و استان حاکی از پراکنندگی بیوه سیاه و بیوه سفید در این استان بود و حتی چند گزارش در انبار های خانه ها در خود شهر ها ،نشان از هم زیستی این عنکبوت با انسان ها در ایران دارد.
بیوه سیاه را بشناسیم
عنکبوت ماده کاملا سیاه رنگ و براق است و شکمی کروی شکل و نسبتا بزرگ با یک لکه قرمز و یا نارنجی رنگ به شکل ساعت شنی در ناحیه زیر شکم دارد. در بیشتر وقت ها این عنکبوت ها محتاط و بدون تهاجم هستند مگر بعد گذاشتن تخم ها که برای حفاظت از آنها حالت تهاجمی به خود می گیرند و بیشترین گزش انسان در هنگام دفاع از تخم هایش رخ می دهد . هر دو جنس نر و ماده دارای کیسه های سمی هستند ولی هنگامی که نر های بیوه به بلوغ می رسند پیشرفت غدد سمی آنها متوقف شده و غیر سمی می شوند. بیوه سیاه ماده ،بعد از جفت گیری و عمل آمیزش جنس نر را می کشد و پدر تبدیل به اولین غذای نوزاد های خود می شود و از این رو که بیوه سیاه ماده جنس نر را همیشه بعد از جفت گیری شکار می کنند نام بیوه را بر روی آن گذاشته اند. گرچه این عمل در بیشتر گونه های دیگر عنکبوت ها دیده می شود اما بیوه سیاه بدنام ترین آنهاست. نوزادهای بیوه ،زمستان را در کیسه تخم می گذرانند و در اوایل بهار از تخم خارج شده ،توسط باد ها به اطراف پراکننده می شوند ،در خرداد ماه و رسیدن گرما بالغ شده و مهاجرت خود را شروع می کنند. سم این بیوه سیاه ، 15 برابر خطرناک تر از مار زنگی است اما خوشبختانه مقدار سمی که این عنکبوت در حملات خود به انسان وارد می کند بسیار کم بوده و مقدار سم وارد شده برای انسان بالغ مرگ آور نیست و معمولا فرد گزیده شده با درمان نجات می یابد . اما سم بیوه برای کودکان و افراد سالخورده اگر به سرعت درمان نشوند می تواند مرگ آفرین باشد. بیوه سیاه را معمولا در چراگاه ها،،طویله ها ،دشت ها و مزارع ،توده چوب ها ، باغ های میوه ،درون دیوار های سنگی ،زیر صخره ها و در زیر ساقه های خشک گیاهان می توان یافت و حتی در موارد زیادی در ساختمان های مسکونی مخصوصا در انباری های خنک و نم دار و تاریک هم پیدا می شوند. بیوه سیاه تا زمانی که لمس نشود کاملا بی آزار و گوشه گیر است . برای در امان ماندن از گزیده شدن نباید در جاهایی که دید کافی ندارید دست ببرید و تا جایی که ممکن است در مکان هایی که امکان حضور بیوه سیاه وجود دارد از دستکش و چکمه استفاده کنید.
علایم گزیدگی
اولین علایم گزیدگی ،یک خال کوچک متورم سرخ رنگ است که دو نقطه و سوراخ کوچک روی آن مشخص می شود. عوارض بعدی آن تب و لرز ،درد عضلانی ،تهوع و فلج دیافراگم است که می تواند تنفس را برای انسان دشوار کند.در صورت گزیده شدن ، اولین کار برای فرد مسموم شستشو و ضد عفونی کردن محل گزش است تا از گسترش عفونت جلوگیری شود. شخصی که دچار گزیدگی این عنکبوت شده شاید فورا متوجه این گزش نشود و درد به مرور زمان احساس شود و معمولا محل گزش بعد از 30 یا 40 دقیقه مشخص شده ،ورم می کند و درد شدید به همراه خواهد داشت . این گزش می تواند برای کودکان و افراد مسن ،کشنده باشد ولی تعداد گزارش مرگ ناشی از گزش بیوه سیاه بسیار کم بوده و خوشبختانه پادزهر این عنکبوت در ایران و در مراکز درمانی مناطق پر خطر در دسترس است .
سخن آخر
همان طور که گفته شد همه عنکبوت ها بجز دو خانواده ، سمی هستند ولی بیشتر آنها برای انسان بی خطرند زیرا پوست انسان برای نیش آنها بسیار ضخیم است و یا مقدار زهری که وارد می شود بسیار کم است با این حال عنکبوت ها بیشتر از آنکه برای انسان تهدید باشند به نفع انسان ها هستند و در کنترل جمعیت حشرات دیگر نقش مهمی را ایفا می کنند.همزیستی با عنکبوت برای ما انسان ها مفید است و بهتر است به جای نابود کردن آنها شناخت خود را نسبت به آنها بیشتر کنیم و در صورت مواجهه با گونه های سمی مثل بیوه سیاه و بیوه سفید از آنها دوری کرده و یا اگر مشاهده شوند آن ها رابا رعایت نکات ایمنی از منزل به خارج شهر انتقال دهیم. جالب است بدانید همه عنکبوت های سیاه سمی نیستند و یک نوع عنکبوت سیاه براق با خط های قرمز بر روی پشت وجود دارد که شباهت بسیاری به بیوه سیاه دارد . این عنکبوت از شباهت خودش به بیوه سیاه سوء استفاده می کند تا دشمن را بترساندکه در خراسان جنوبی و در حیاط خانه ها فراوانی دارد و کاملا سم آن بی خطر است . تنها تفاوت آن با بیوه سیاه لکه های قرمز بر روی پشتش است که در بیوه سیاه در زیر شکم و به شکل ساعت شنی وجود دارد.
در این کره خاکی حدود چهل هزار گونه عنکبوت وجود دارد که تنها یک گونه از آن شکارچی نیست. در این میان 50 گونه از عنکبوت ها دارای سم هایی هستند که برای انسان مضر است و می توانند انسان را دچار مشکل کنند. باید گفت که عنکبوت ها علاقه خاصی به محیط های زندگی انسانی دارند که می تواند برای انسان هم مفید و هم خطرناک باشد. در نقاط مختلفی از جهان ، می توان عنکبوت ها را در محل های سکونت انسان پیدا کرد. در کشورهایی مثل آمریکا و یا استرالیا می توان تعداد زیادی از انواع عنکبوت ها را پیدا کرد که در محیط های مختلف از تخت خواب تا درون استخر زندگی می کنند. همه عنکبوت ها به جز یک یا دو خانواده زهر آگین هستند و از سم خود برای کشتن یا فلج کردن شکار استفاده می کنند. اما تنها تعداد کمی از آنها برای انسان سمی هستند . در این میان دو نوع سم عنکبوت وجود دارد. یک گونه از سم ها که به اندام نرم اطراف محل گزش آسیب می زند و گونه دیگر که به سیستم عصبی انسان آسیب می زند. در زمان گزش ، مسایل مختلفی مطرح است که از آن میان می توان به میزان فرو رفتن نیش ، نوع سم و مقدار وارد شده از این ماده به بدن انسان اشاره کرد. اما یکی از سمی ترین عنکبوت ها جنس لاترودکس (بیوه سیاه) است که شش گونه خطرناک آن در آمریکا شمالی . آسیای میانه و منطقه مدیترانه پراکنده هستند.در ایران محلی ها این عنکبوت را به نام ( دلمک ) می شناختند و در فرهنگ دهخدا هم به آن اشاره شده است اما تا سال 1374 بیوه سیاه در ایران شناخته شده نبود .ولی در آن سال امیر میرشمسی پژوهشگر ایرانی در تحقیقات خود موفق به شناسایی و تشخیص عنكبوت بیوه سیاه در ایران شد. این عنکبوت سمی در مناطق شمال شرقی و شرق ایران پراکندگی دارد. در ایران سه گونه بیوه سیاه ،بیوه سفید و بیوه قهوه ای شناسایی شده است.بیوه سیاه از خطرناک ترین و بدنام ترین عنکبوت های سمی شناسایی شده است که نامش باعث رعب و وحشت در میان انسان ها به خصوص در آمریکا و استرالیا می شود. این عنکبوت که بیشتر تمایل به زیستن در محیط های زندگی انسانی دارد او را بیشتر با انسان ها در تقابل قرار داده است. خراسان جنوبی یکی از زیستگاه های بیوه سیاه و بیوه سفید است و سال گذشته موسسه کاوشگران حیات وحش پارت روی پراکندگی این عنکبوت فعالیت زیادی انجام داد و در کاوش های این موسسه در حاشیه شهر بیرجند و استان حاکی از پراکنندگی بیوه سیاه و بیوه سفید در این استان بود و حتی چند گزارش در انبار های خانه ها در خود شهر ها ،نشان از هم زیستی این عنکبوت با انسان ها در ایران دارد.
بیوه سیاه را بشناسیم
عنکبوت ماده کاملا سیاه رنگ و براق است و شکمی کروی شکل و نسبتا بزرگ با یک لکه قرمز و یا نارنجی رنگ به شکل ساعت شنی در ناحیه زیر شکم دارد. در بیشتر وقت ها این عنکبوت ها محتاط و بدون تهاجم هستند مگر بعد گذاشتن تخم ها که برای حفاظت از آنها حالت تهاجمی به خود می گیرند و بیشترین گزش انسان در هنگام دفاع از تخم هایش رخ می دهد . هر دو جنس نر و ماده دارای کیسه های سمی هستند ولی هنگامی که نر های بیوه به بلوغ می رسند پیشرفت غدد سمی آنها متوقف شده و غیر سمی می شوند. بیوه سیاه ماده ،بعد از جفت گیری و عمل آمیزش جنس نر را می کشد و پدر تبدیل به اولین غذای نوزاد های خود می شود و از این رو که بیوه سیاه ماده جنس نر را همیشه بعد از جفت گیری شکار می کنند نام بیوه را بر روی آن گذاشته اند. گرچه این عمل در بیشتر گونه های دیگر عنکبوت ها دیده می شود اما بیوه سیاه بدنام ترین آنهاست. نوزادهای بیوه ،زمستان را در کیسه تخم می گذرانند و در اوایل بهار از تخم خارج شده ،توسط باد ها به اطراف پراکننده می شوند ،در خرداد ماه و رسیدن گرما بالغ شده و مهاجرت خود را شروع می کنند. سم این بیوه سیاه ، 15 برابر خطرناک تر از مار زنگی است اما خوشبختانه مقدار سمی که این عنکبوت در حملات خود به انسان وارد می کند بسیار کم بوده و مقدار سم وارد شده برای انسان بالغ مرگ آور نیست و معمولا فرد گزیده شده با درمان نجات می یابد . اما سم بیوه برای کودکان و افراد سالخورده اگر به سرعت درمان نشوند می تواند مرگ آفرین باشد. بیوه سیاه را معمولا در چراگاه ها،،طویله ها ،دشت ها و مزارع ،توده چوب ها ، باغ های میوه ،درون دیوار های سنگی ،زیر صخره ها و در زیر ساقه های خشک گیاهان می توان یافت و حتی در موارد زیادی در ساختمان های مسکونی مخصوصا در انباری های خنک و نم دار و تاریک هم پیدا می شوند. بیوه سیاه تا زمانی که لمس نشود کاملا بی آزار و گوشه گیر است . برای در امان ماندن از گزیده شدن نباید در جاهایی که دید کافی ندارید دست ببرید و تا جایی که ممکن است در مکان هایی که امکان حضور بیوه سیاه وجود دارد از دستکش و چکمه استفاده کنید.
علایم گزیدگی
اولین علایم گزیدگی ،یک خال کوچک متورم سرخ رنگ است که دو نقطه و سوراخ کوچک روی آن مشخص می شود. عوارض بعدی آن تب و لرز ،درد عضلانی ،تهوع و فلج دیافراگم است که می تواند تنفس را برای انسان دشوار کند.در صورت گزیده شدن ، اولین کار برای فرد مسموم شستشو و ضد عفونی کردن محل گزش است تا از گسترش عفونت جلوگیری شود. شخصی که دچار گزیدگی این عنکبوت شده شاید فورا متوجه این گزش نشود و درد به مرور زمان احساس شود و معمولا محل گزش بعد از 30 یا 40 دقیقه مشخص شده ،ورم می کند و درد شدید به همراه خواهد داشت . این گزش می تواند برای کودکان و افراد مسن ،کشنده باشد ولی تعداد گزارش مرگ ناشی از گزش بیوه سیاه بسیار کم بوده و خوشبختانه پادزهر این عنکبوت در ایران و در مراکز درمانی مناطق پر خطر در دسترس است .
سخن آخر
همان طور که گفته شد همه عنکبوت ها بجز دو خانواده ، سمی هستند ولی بیشتر آنها برای انسان بی خطرند زیرا پوست انسان برای نیش آنها بسیار ضخیم است و یا مقدار زهری که وارد می شود بسیار کم است با این حال عنکبوت ها بیشتر از آنکه برای انسان تهدید باشند به نفع انسان ها هستند و در کنترل جمعیت حشرات دیگر نقش مهمی را ایفا می کنند.همزیستی با عنکبوت برای ما انسان ها مفید است و بهتر است به جای نابود کردن آنها شناخت خود را نسبت به آنها بیشتر کنیم و در صورت مواجهه با گونه های سمی مثل بیوه سیاه و بیوه سفید از آنها دوری کرده و یا اگر مشاهده شوند آن ها رابا رعایت نکات ایمنی از منزل به خارج شهر انتقال دهیم. جالب است بدانید همه عنکبوت های سیاه سمی نیستند و یک نوع عنکبوت سیاه براق با خط های قرمز بر روی پشت وجود دارد که شباهت بسیاری به بیوه سیاه دارد . این عنکبوت از شباهت خودش به بیوه سیاه سوء استفاده می کند تا دشمن را بترساندکه در خراسان جنوبی و در حیاط خانه ها فراوانی دارد و کاملا سم آن بی خطر است . تنها تفاوت آن با بیوه سیاه لکه های قرمز بر روی پشتش است که در بیوه سیاه در زیر شکم و به شکل ساعت شنی وجود دارد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.