|

ماندن در وضعیت شر

گفتن از شپارد، بیهوده زبان به تمجید گشودن از اوست؛ نویسنده‌ای تاثیرگذار در چنددهه اخیر که با فیلمنامه‌ها و نمایشنامه‌ها و اقتباس‌هایش هر بار باعث بحث‌های فراوان و توجه بسیار شده است. از همکاری‌هایش با وندرس تا اجراهایی که از نمایشنامه‌هایش روی صحنه رفته است. بی‌شک شپارد از مهم‌ترین نام‌های نمایشنامه‌نویسی و تئاتر در قرن حاضر است. تعدادی از نمایشنامه‌های او در سال‌های اخیر ترجمه و منتشر شده است. از آثار منتشرشده شپارد در ایران می‌توان به نمایشنامه‌های «کودک مدفون» ترجمه آهو خردمند، «مادر ایکاروس» ترجمه شهرام زرگر، «غرب واقعی» ترجمه داریوش مهرجویی، «نفرین طبقه‌ گرسنه» ترجمه منوچهر خاکسار هرسینی، «وقتی دنیا سبز بود: حکایت یک سرآشپز» ترجمه پگاه خضرفرد یارداد، «بازی» حسن ملکی، «آخرین روزهای هنری موس» ترجمه رکسانا هدایتی اشاره کرد. جدیدترین اثری که از شپارد در ایران ترجمه و به چاپ رسیده است، نمایشنامه «خدای دوزخ» با ترجمه وازریک درساهاکیان است. شپارد این نمایشنامه را در واکنش به سیاست‌های دست‌راستی دولت آمریکا پس از رویدادهای 11سپتامبر سال2001 نوشت. از این منظر این نمایشنامه در دسته آثاری قرار می‌گیرد که در این سال‌ها عنوان «پسا 11سپتامبری» را همراه دارند. «خدای دوزخ» برای نخستین‌بار در سال 2004 در نیویورک، با کارگردانی لو جیکوب و نقش‌آفرینی بازیگرانی چون تیم راث، فرانک وود، رندی کویید و جی. اسمیت - کامرون به روی صحنه رفت. چاپ نخست متن اصلی این نمایشنامه نیز در سال2005 از سوی انتشارات «رندوم هاوس» صورت گرفت. شپارد این نمایشنامه را در آخرین سال دوره نخست ریاست‌جمهوری جورج بوش و در واکنش به سیاست‌‌های دست‌‌راستی دولت آمریکا پس از رویدادهای ۱۱سپتامبر سال ۲۰۰۱ نوشت و خودش آن را «تو دهنی‌ای بر فاشیسم حزب جمهوریخواه» توصیف کرده است. این نمایشنامه داستان زوجی است به نام‌های اما و فرانک که در مزرعه‌ای در ایالت ویسکانسین به دامپروری مشغول‌اند. زندگی آنها بسیار آرام و به دور از هیاهوی شهر در جریان است. در محل زندگی آنها قانون درهای باز وجود دارد، به این معنی که کسی در خانه‌اش را قفل نمی‌کند. یکی از دوستان فرانک به نام هینز که رفتاری مشکوک و پنهانکارانه دارد، میهمان آنها می‌شود. هینز که از کلرادو آمده است، گویی که از چیزی فرار می‌کند و در این مکان دورافتاده پنهان شده است. فرانک و اما سر از کار هینز درنمی‌آورند و کنجکاوی‌های آنها هینز را برآشفته می‌کند. با پیداشدن سروکله ولچ اوضاع عوض می‌شود. ولچ مامور دولت است و به دنبال هینز می‌گردد و با ورود او آرامش از زندگی اما و فرانک می‌رود. شپارد در این نمایشنامه نیز به سیاق دیگر آثارش جهانی ویژه خلق می‌کند. اتفاق در خانه‌ای بسیار ساده به سبک مزارع غرب میانه آمریکا رخ می‌دهد. نمایشنامه سه‌پرده‌ای ست با شروعی معماگونه، که به مرور با موضع‌گیری‌های سیاسی شپارد نسبت به اتفاقات و مواضع سیاسی حاکم در دهه اخیر آمریکا شکل می‌گیرد. جهان «خدای دوزخ» جهانی پر از وحشت و اضطراب است. از همان ابتدا جدل‌هایی صورت می‌گیرد و ترجیع‌بند حرف‌ها به شکنجه می‌رسد. تا پایان پرده اول هنوز وضعیت همان‌طور رمزآلود پیش می‌رود. در عین حالی که شپارد مدام از زبان شخصیت‌های نمایشش طعنه‌ها و نیش و متلک‌هایش را به فرهنگ مصرف‌گرایی آمریکایی و سیاست‌های بی‌رحمانه دولت آمریکا شلیک می‌کند. در پایان نیز این جهان پروحشت را به سوی شر مطلق هدایت می‌کند و نمایشنامه در وضعیت شر به پایان می‌رسد؛ نمایش انسانی که تبدیل به حیوانی شده است. این همان کاری است که شپارد استادانه آن را در نمایشنامه‌هایش انجام می‌دهد. در پایان چنان ضربه‌ای می‌زند که در جهان نمایشنامه‌اش باقی بمانی و در همان شر دست‌وپا بزنی.
گفتن از شپارد، بیهوده زبان به تمجید گشودن از اوست؛ نویسنده‌ای تاثیرگذار در چنددهه اخیر که با فیلمنامه‌ها و نمایشنامه‌ها و اقتباس‌هایش هر بار باعث بحث‌های فراوان و توجه بسیار شده است. از همکاری‌هایش با وندرس تا اجراهایی که از نمایشنامه‌هایش روی صحنه رفته است. بی‌شک شپارد از مهم‌ترین نام‌های نمایشنامه‌نویسی و تئاتر در قرن حاضر است. تعدادی از نمایشنامه‌های او در سال‌های اخیر ترجمه و منتشر شده است. از آثار منتشرشده شپارد در ایران می‌توان به نمایشنامه‌های «کودک مدفون» ترجمه آهو خردمند، «مادر ایکاروس» ترجمه شهرام زرگر، «غرب واقعی» ترجمه داریوش مهرجویی، «نفرین طبقه‌ گرسنه» ترجمه منوچهر خاکسار هرسینی، «وقتی دنیا سبز بود: حکایت یک سرآشپز» ترجمه پگاه خضرفرد یارداد، «بازی» حسن ملکی، «آخرین روزهای هنری موس» ترجمه رکسانا هدایتی اشاره کرد. جدیدترین اثری که از شپارد در ایران ترجمه و به چاپ رسیده است، نمایشنامه «خدای دوزخ» با ترجمه وازریک درساهاکیان است. شپارد این نمایشنامه را در واکنش به سیاست‌های دست‌راستی دولت آمریکا پس از رویدادهای 11سپتامبر سال2001 نوشت. از این منظر این نمایشنامه در دسته آثاری قرار می‌گیرد که در این سال‌ها عنوان «پسا 11سپتامبری» را همراه دارند. «خدای دوزخ» برای نخستین‌بار در سال 2004 در نیویورک، با کارگردانی لو جیکوب و نقش‌آفرینی بازیگرانی چون تیم راث، فرانک وود، رندی کویید و جی. اسمیت - کامرون به روی صحنه رفت. چاپ نخست متن اصلی این نمایشنامه نیز در سال2005 از سوی انتشارات «رندوم هاوس» صورت گرفت. شپارد این نمایشنامه را در آخرین سال دوره نخست ریاست‌جمهوری جورج بوش و در واکنش به سیاست‌‌های دست‌‌راستی دولت آمریکا پس از رویدادهای ۱۱سپتامبر سال ۲۰۰۱ نوشت و خودش آن را «تو دهنی‌ای بر فاشیسم حزب جمهوریخواه» توصیف کرده است. این نمایشنامه داستان زوجی است به نام‌های اما و فرانک که در مزرعه‌ای در ایالت ویسکانسین به دامپروری مشغول‌اند. زندگی آنها بسیار آرام و به دور از هیاهوی شهر در جریان است. در محل زندگی آنها قانون درهای باز وجود دارد، به این معنی که کسی در خانه‌اش را قفل نمی‌کند. یکی از دوستان فرانک به نام هینز که رفتاری مشکوک و پنهانکارانه دارد، میهمان آنها می‌شود. هینز که از کلرادو آمده است، گویی که از چیزی فرار می‌کند و در این مکان دورافتاده پنهان شده است. فرانک و اما سر از کار هینز درنمی‌آورند و کنجکاوی‌های آنها هینز را برآشفته می‌کند. با پیداشدن سروکله ولچ اوضاع عوض می‌شود. ولچ مامور دولت است و به دنبال هینز می‌گردد و با ورود او آرامش از زندگی اما و فرانک می‌رود. شپارد در این نمایشنامه نیز به سیاق دیگر آثارش جهانی ویژه خلق می‌کند. اتفاق در خانه‌ای بسیار ساده به سبک مزارع غرب میانه آمریکا رخ می‌دهد. نمایشنامه سه‌پرده‌ای ست با شروعی معماگونه، که به مرور با موضع‌گیری‌های سیاسی شپارد نسبت به اتفاقات و مواضع سیاسی حاکم در دهه اخیر آمریکا شکل می‌گیرد. جهان «خدای دوزخ» جهانی پر از وحشت و اضطراب است. از همان ابتدا جدل‌هایی صورت می‌گیرد و ترجیع‌بند حرف‌ها به شکنجه می‌رسد. تا پایان پرده اول هنوز وضعیت همان‌طور رمزآلود پیش می‌رود. در عین حالی که شپارد مدام از زبان شخصیت‌های نمایشش طعنه‌ها و نیش و متلک‌هایش را به فرهنگ مصرف‌گرایی آمریکایی و سیاست‌های بی‌رحمانه دولت آمریکا شلیک می‌کند. در پایان نیز این جهان پروحشت را به سوی شر مطلق هدایت می‌کند و نمایشنامه در وضعیت شر به پایان می‌رسد؛ نمایش انسانی که تبدیل به حیوانی شده است. این همان کاری است که شپارد استادانه آن را در نمایشنامه‌هایش انجام می‌دهد. در پایان چنان ضربه‌ای می‌زند که در جهان نمایشنامه‌اش باقی بمانی و در همان شر دست‌وپا بزنی.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.